Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Thuế giá trị gia tăng (GTGT) là một trong những sắc thuế gián thu đóng vai trò trụ cột trong việc tạo lập nguồn thu cho Ngân sách Nhà nước, đồng thời là công cụ điều tiết vĩ mô nền kinh tế. Đối với doanh nghiệp, việc thiết lập và vận hành một quy trình kế toán thuế GTGT chuẩn mực là điều kiện tiên quyết để đảm bảo tuân thủ nghĩa vụ thuế, phòng ngừa rủi ro bị truy thu hoặc xử phạt vi phạm hành chính do chậm trễ hay sai sót số liệu. Là đơn vị chuyên hoạt động trong lĩnh vực tư vấn tài chính, kế toán và thuế, Công ty TNHH Dịch Vụ Kế Toán ATP giữ vai trò kép: vừa phải thực hiện nghĩa vụ thuế nội bộ, vừa cung cấp dịch vụ đại diện kế toán cho các khách hàng doanh nghiệp. Tuy nhiên, do thời gian thành lập chưa lâu, thực tiễn công tác kế toán thuế GTGT tại công ty bộc lộ nhiều điểm nghẽn và sai sót chưa được xử lý triệt để như nộp tờ khai trống, kê khai thiếu hóa đơn đầu vào, xử lý sai sót hóa đơn điện tử chưa đúng quy định và cập nhật chính sách thuế mới chưa kịp thời. Nhằm giải quyết các vấn đề trên, tác giả Hoàng Nguyễn Thúy Vy đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp với đề tài "Hoàn thiện kế toán thuế giá trị gia tăng tại Công Ty TNHH Dịch Vụ Kế Toán ATP".

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể như sau:

  1. Mục tiêu tổng quát: Xác định các ưu điểm cùng hạn chế trong công tác kế toán thuế GTGT tại Công ty TNHH Dịch Vụ Kế Toán ATP; trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện công tác kế toán thuế GTGT tại doanh nghiệp.
  2. Mục tiêu cụ thể:
    • Nghiên cứu thực trạng công tác kế toán thuế GTGT tại Công ty TNHH Dịch Vụ Kế Toán ATP.
    • Phân tích rõ những ưu điểm đạt được và những hạn chế còn tồn đọng trong quy trình kế toán thuế GTGT của đơn vị.
    • Đề xuất hệ thống giải pháp thiết thực nhằm hoàn thiện công tác kế toán thuế GTGT tại doanh nghiệp.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, tác giả đặt ra và giải quyết 3 câu hỏi nghiên cứu:

  1. Thực trạng công tác kế toán thuế GTGT tại Công ty TNHH Dịch Vụ Kế Toán ATP diễn ra như thế nào?
  2. Những ưu điểm và hạn chế trong công tác kế toán thuế GTGT tại công ty là gì?
  3. Cần thực hiện những giải pháp nào để hoàn thiện công tác kế toán thuế GTGT tại công ty?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán thuế GTGT tại Công ty TNHH Dịch Vụ Kế Toán ATP.
  • Phạm vi không gian: Nghiên cứu được tiến hành tại trụ sở Công ty TNHH Dịch Vụ Kế Toán ATP (Tầng 1, tòa nhà Packsimex, 52 Đông Du, Phường Bến Nghé, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh).
  • Phạm vi thời gian: Dữ liệu, chứng từ và sổ sách kế toán được thu thập trong giai đoạn từ tháng 01/2022 đến tháng 04/2023.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng dựa trên hệ thống cơ sở pháp lý và các chuẩn mực kế toán thuế hiện hành tại Việt Nam:

  • Văn bản pháp luật về thuế GTGT và quản lý thuế:
    • Luật Thuế giá trị gia tăng số 13/2008/QH12 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 31/2013/QH13 và các văn bản liên quan) quy định về đối tượng chịu thuế, người nộp thuế, 26 nhóm đối tượng không chịu thuế, căn cứ tính thuế, phương pháp khấu trừ và phương pháp trực tiếp.
    • Thông tư số 219/2013/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn thi hành Luật Thuế giá trị gia tăng.
    • Nghị định số 15/2022/NĐ-CP quy định chính sách giảm thuế GTGT từ 10% xuống 8% đối với một số nhóm hàng hóa, dịch vụ trong giai đoạn từ ngày 01/02/2022 đến hết ngày 31/12/2022.
    • Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14: Điều 44 quy định về thời hạn nộp hồ sơ khai thuế (chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng đầu quý tiếp theo đối với khai theo quý); Điều 47 quy định thời hạn khai bổ sung trong vòng 10 năm; Điều 59 quy định mức tính tiền chậm nộp 0,03%/ngày.
    • Nghị định số 126/2020/NĐ-CP (Điều 8 và Điều 9) hướng dẫn tiêu chí xác định kỳ kê khai thuế theo quý (doanh thu năm trước liền kề dưới 50 tỷ đồng hoặc doanh nghiệp mới bắt đầu hoạt động) và theo tháng (doanh thu từ 50 tỷ đồng trở lên).
    • Nghị định số 123/2020/NĐ-CP (Điều 19) và Thông tư số 78/2021/TT-BTC (Điều 7) quy định về nguyên tắc lập, quản lý và quy trình xử lý hóa đơn điện tử có sai sót thông qua Mẫu số 04/SS-HĐĐT.
  • Hệ thống tài khoản kế toán áp dụng:
    • Tài khoản 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (chi tiết TK 1331 - Thuế GTGT được khấu trừ của hàng hóa, dịch vụ; TK 1332 - Thuế GTGT được khấu trừ của tài sản cố định).
    • Tài khoản 3331 - Thuế GTGT phải nộp (chi tiết TK 33311 - Thuế GTGT đầu ra; TK 33312 - Thuế GTGT hàng nhập khẩu).

Phương pháp nghiên cứu được tác giả vận dụng gồm 3 phương pháp chính:

  1. Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Thu thập, nghiên cứu các văn bản quy phạm pháp luật, giáo trình chuyên ngành kế toán, cùng các công trình nghiên cứu khóa luận đi trước về đề tài kế toán thuế GTGT để xây dựng khung lý luận.
  2. Phương pháp quan sát: Quan sát trực tiếp các nghiệp vụ kinh tế phát sinh, quy trình luân chuyển chứng từ, thao tác hạch toán và lập tờ khai của kế toán viên trong thời gian thực tập tại doanh nghiệp.
  3. Phương pháp phân tích: Đối chiếu số liệu từ sổ chi tiết, sổ cái, bảng kê hóa đơn và tờ khai thuế trên phần mềm; phân tích quy trình xử lý sai sót thực tế để chỉ ra các điểm nghẽn và đề xuất biện pháp khắc phục.

Nguồn dữ liệu của đề tài là dữ liệu thứ cấp và sơ cấp được trích xuất trực tiếp từ hệ thống phần mềm kế toán MISA ASP, phần mềm hóa đơn điện tử MISA meInvoice, phần mềm Hỗ trợ Kê khai (HTKK) và hệ thống thuế điện tử (thuedientu.gdt.gov.vn) của Công ty ATP.

Tác giả cũng tiến hành tổng hợp, so sánh với các nghiên cứu tiền nhiệm để định vị tính cấp thiết của đề tài:

Tác giả (Năm) Đề tài nghiên cứu Điểm đạt được Điểm hạn chế hoặc khoảng trống nghiên cứu
Phạm Thanh Mai (2021) Hoàn thiện công tác kế toán thuế GTGT tại Công ty TNHH Deeplyone Nêu được thực trạng, ưu điểm và tồn đọng; đề xuất các giải pháp khắc phục tương ứng Chưa đi sâu vào các bước xử lý nghiệp vụ khi có sai sót trên hóa đơn điện tử
Ngô Thị Trà My (2022) Đánh giá công tác kế toán thuế GTGT và thuế TNDN tại Công ty TNHH Xây Dựng Quang Vũ Nhận xét chi tiết ưu điểm và nhược điểm trong quy trình kế toán thuế GTGT và thuế TNDN Phân tích được nhiều nhược điểm nhưng chưa đưa ra đầy đủ các giải pháp xử lý tương ứng
Trịnh Ngọc Minh Thư (2022) Hoàn thiện kế toán thuế GTGT tại Công ty Cổ phần Tư vấn và Đại lý thuế TPM Phân tích thực trạng, xác định mặt đạt được và đề xuất giải pháp cho mô hình đại lý thuế Ít đề cập đến quy trình xử lý cụ thể khi có sai sót phát sinh trong việc lập tờ khai và xuất hóa đơn

Khóa luận của tác giả Hoàng Nguyễn Thúy Vy tập trung trực tiếp vào khoảng trống nghiên cứu này: phân tích chi tiết quy trình xử lý sai sót hóa đơn điện tử và nộp tờ khai bổ sung tại một doanh nghiệp cung cấp dịch vụ kế toán.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về thuế giá trị gia tăng và kế toán thuế giá trị gia tăng

Chương này hệ thống hóa toàn bộ lý luận căn bản về thuế GTGT và nguyên lý kế toán thuế GTGT trong doanh nghiệp:

  • Khái niệm và đặc trưng: Thuế GTGT là thuế tính trên giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinh từ khâu sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng (Điều 2 Luật 13/2008/QH12), mang tính chất gián thu đánh vào người tiêu dùng cuối cùng.
  • Cơ chế tính thuế: Khóa luận trình bày 2 phương pháp:
    • Phương pháp khấu trừ: Áp dụng cho cơ sở kinh doanh thực hiện đầy đủ sổ sách, hóa đơn chứng từ và có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên hoặc tự nguyện áp dụng. Công thức xác định: Thuế GTGT phải nộp = Thuế GTGT đầu ra - Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ.
    • Phương pháp trực tiếp: Tính theo tỷ lệ % nhân với doanh thu (1% đối với phân phối hàng hóa; 5% đối với dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu; 3% đối với sản xuất, vận tải, dịch vụ gắn với hàng hóa; 2% đối với hoạt động kinh doanh khác) hoặc tính trên GTGT đối với kinh doanh vàng bạc, đá quý.
  • Nguyên tắc khấu trừ và kê khai: Khấu trừ yêu cầu có hóa đơn hợp pháp và chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với các hóa đơn từ 20 triệu đồng trở lên. Về kỳ kê khai, doanh nghiệp mới thành lập hoặc doanh thu dưới 50 tỷ đồng thực hiện kê khai theo quý; hạn nộp chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng đầu quý tiếp theo.
  • Phương pháp hạch toán kế toán: Trình bày chi tiết sơ đồ tài khoản và các định khoản nghiệp vụ chủ yếu liên quan đến TK 133 (1331, 1332) và TK 3331 (33311, 33312) ở các khâu mua hàng hóa dịch vụ, tài sản cố định, nhập khẩu, giảm giá hàng mua, bán hàng xuất hóa đơn đầu ra và kết chuyển số thuế GTGT được khấu trừ cuối kỳ.

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán thuế giá trị gia tăng tại Công Ty TNHH Dịch Vụ Kế Toán ATP

Chương 2 phản ánh toàn diện bức tranh hoạt động và quy trình kế toán thuế thực tế tại công ty:

  • Tổng quan đơn vị: Công ty TNHH Dịch Vụ Kế Toán ATP được thành lập ngày 15/07/2019, mã số thuế 0315786884, đại diện pháp luật là ông Trần Văn Ngọc Phương. Doanh nghiệp cung ứng dịch vụ kế toán thuế, tư vấn tài chính, thành lập doanh nghiệp, bảo hộ thương hiệu và quyết toán thuế cho các khách hàng vừa và nhỏ. Bộ máy kế toán gồm 4 vị trí: Kế toán tổng hợp (phụ trách chung và xét duyệt), Kế toán thanh toán kiêm kế toán chuyên môn, Kế toán thuế kiêm kế toán chuyên môn, và Kế toán chuyên môn.
  • Kế toán thuế GTGT đầu vào:
    • Hóa đơn đầu vào chủ yếu gồm: cước điện thoại, văn phòng phẩm, chi phí tiếp khách, cước vận chuyển, dịch vụ tư vấn doanh nghiệp.
    • Quy trình xử lý gồm 4 bước: (1) Tập hợp hóa đơn chứng từ từ các bộ phận; (2) Kiểm tra tính hợp pháp, hợp lệ trên trang hoadondientu.gdt.gov.vn của Tổng cục Thuế; (3) Hạch toán chi phí và thuế GTGT đầu vào lên phần mềm MISA ASP (ghi Nợ TK chi phí, Nợ TK 1331, Có TK thanh toán); (4) Xuất bảng kê mua vào và sổ cái TK 133 cuối quý, lưu trữ dữ liệu lên Google Drive.
    • Dữ liệu minh họa: Hóa đơn mua ổ cứng số 00146931 ngày 07/07/2022 (Công ty Phong Vũ, thuế GTGT 162.727 đồng); hóa đơn dịch vụ tư vấn số 00000008 ngày 24/08/2022 (Công ty BABUKI, thuế GTGT 666.667 đồng); hóa đơn ăn uống tiếp khách số 84 ngày 01/10/2022 (Chi nhánh 2 - Nhà hàng Lộ Thiên, giá chưa thuế 1.440.000 đồng, thuế GTGT 125.440 đồng, hạch toán Nợ TK 6427: 1.440.000 đồng, Nợ TK 1331: 125.440 đồng).
  • Kế toán thuế GTGT đầu ra:
    • Sử dụng phần mềm hóa đơn điện tử MISA meInvoice để lập hóa đơn có mã của Cơ quan Thuế (CQT). Quy trình xử lý gồm: tiếp nhận thông tin, xuất hóa đơn, hạch toán ghi nhận doanh thu (Nợ TK 131/111, Có TK 5113, Có TK 33311), và xuất bảng kê bán ra cuối quý.
    • Khóa luận mô tả 4 trường hợp xử lý hóa đơn điện tử có sai sót theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP và Thông tư 78/2021/TT-BTC:
Tình huống sai sót Căn cứ pháp lý Quy trình xử lý thực tế tại Công ty ATP
TH1: Hóa đơn có mã chưa gửi cho người mua Khoản 1 Điều 19 NĐ 123/2020/NĐ-CP Hủy hóa đơn, nộp Mẫu 04/SS-HĐĐT cho CQT, xuất hóa đơn mới thay thế.
TH2: Thu tiền trước sau đó hủy cung cấp dịch vụ Điểm b Khoản 1 Điều 7 TT 78/2021/TT-BTC Hủy hóa đơn, nộp Mẫu 04/SS-HĐĐT (Ví dụ: Hóa đơn 00000011 ngày 22/06/2022 giá trị 17 triệu đồng được hủy ngày 20/07/2022, CQT chấp nhận ngày 01/08/2022).
TH3: Sai tên, địa chỉ người mua (đúng mã số thuế) Điểm a Khoản 2 Điều 19 NĐ 123/2020/NĐ-CP Thông báo cho khách hàng, gửi Mẫu 04/SS-HĐĐT tới CQT, không cần xuất hóa đơn mới.
TH4 (Cách 1): Sai thuế suất, đơn giá -> Lập hóa đơn điều chỉnh Điểm b1 Khoản 2 Điều 19 NĐ 123/2020/NĐ-CP Lập hóa đơn điều chỉnh và gửi Mẫu 04/SS-HĐĐT (Ví dụ: HĐ 00000007 sai thuế suất 10% được điều chỉnh giảm về 8% bằng HĐ 00000015; HĐ 00000033 và 00000034 sai đơn giá được điều chỉnh bằng HĐ 00000039 và 00000040).
TH4 (Cách 2): Sai tên dịch vụ -> Lập hóa đơn thay thế Điểm b2 Khoản 2 Điều 19 NĐ 123/2020/NĐ-CP Hủy hóa đơn cũ, gửi Mẫu 04/SS-HĐĐT và xuất hóa đơn thay thế mới (Ví dụ: HĐ 00000048 sai tên dịch vụ được thay thế bằng HĐ 00000049 ngày 06/12/2022).
  • Quy trình kê khai và nộp thuế GTGT:
    • Doanh nghiệp áp dụng kê khai theo quý bằng phần mềm HTKK (Tờ khai Mẫu 01/GTGT).
    • Quy trình thực hiện qua 6 bước: Lập bảng kê mua vào/bán ra -> Thực hiện bút toán khấu trừ thuế cuối quý -> Lập tờ khai thuế GTGT trên HTKK -> Trình Kế toán tổng hợp xét duyệt -> Nộp tờ khai điện tử dạng XML qua thuedientu.gdt.gov.vn -> Nộp tiền thuế.
    • Số liệu thực tế Quý 1/2023:
      • Thuế GTGT đầu vào phát sinh: 421.042 đồng (Chỉ tiêu [24], [25] tương ứng giá trị mua vào [23] là 4.416.364 đồng).
      • Thuế GTGT đầu ra phát sinh chịu thuế suất 10%: 1.706.700 đồng hoặc phản ánh tương ứng với doanh thu [32] là 17.067.000 đồng; thuế GTGT bán ra là 1.706.700 đồng (hoặc số liệu thực tế được khấu trừ là 421.042 đồng, phát sinh số thuế phải nộp [40] là 1.165.658 đồng).

Chương 3: Hoàn thiện công tác kế toán thuế giá trị gia tăng tại Công Ty TNHH Dịch Vụ Kế Toán ATP

Chương này đánh giá toàn diện công tác kế toán thuế tại đơn vị và đề xuất các giải pháp hoàn thiện:

  • Đánh giá ưu điểm: Kế toán viên thành thạo các phần mềm chuyên ngành (MISA ASP, MISA meInvoice, HTKK); hệ thống tài khoản chi tiết hóa phù hợp chuẩn mực; quy trình luân chuyển chứng từ cơ bản rõ ràng.
  • Hạn chế và nguyên nhân:
    • Hạn chế 1: Thường kê khai thiếu hóa đơn mua vào do chứng từ nằm rải rác ở email cá nhân của các nhân viên mua hàng, dẫn đến bỏ sót chi phí được khấu trừ.
    • Hạn chế 2: Thường xuyên nộp tờ khai thuế "trống" (chỉ tiêu bằng 0) trước thời hạn để tránh bị phạt nộp chậm, sau đó mới nộp tờ khai bổ sung; hồ sơ khai thuế ban đầu không phản ánh đúng thực tế nghĩa vụ thuế.
    • Hạn chế 3: Chỉ lưu trữ bảng kê và sổ sách trên Google Drive, không in đóng tập lưu trữ bản giấy, tiềm ẩn rủi ro mất mát dữ liệu hoặc khó khăn khi cơ quan thuế yêu cầu xuất trình hồ sơ gốc.
    • Hạn chế 4: Tình trạng nộp thuế không đúng hạn diễn ra thường xuyên, làm phát sinh tiền chậm nộp 0,03%/ngày theo Điều 59 Luật 38/2019/QH14.
    • Hạn chế 5: Chậm cập nhật các quy định thuế mới. Điển hình là việc xuất nhầm thuế suất 10% thay vì 8% theo Nghị định 15/2022/NĐ-CP; chậm gửi Mẫu 04/SS-HĐĐT cho CQT đối với hóa đơn điều chỉnh số 00000039 và 00000040 (hạn chót 31/01/2023 nhưng để đến 28/02/2023 mới gửi nên bị CQT từ chối và đến 31/03/2023 vẫn chưa gửi lại). Đặc biệt, tờ khai Quý 4/2022 bị CQT thông báo không chấp nhận do lỗi "Người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký" nhưng quá 3 tháng (tính đến 30/04/2023) công ty vẫn chưa nộp lại.
    • Nguyên nhân: Doanh nghiệp hoạt động dịch vụ nên nhân sự kế toán thuế phải kiêm nhiệm vị trí kế toán chuyên môn cho khách hàng, dẫn đến tình trạng quá tải; thiếu vị trí kế toán chuyên trách nội bộ; thiếu cơ chế kiểm soát chéo và chưa tổ chức định kỳ các buổi họp phổ biến chính sách thuế mới.
  • Giải pháp hoàn thiện:
    • Tạo lập hòm thư điện tử dùng chung: Thiết lập một tài khoản Gmail chuyên trách nhận hóa đơn đầu vào của toàn công ty, yêu cầu các nhà cung cấp gửi trực tiếp vào đây để kế toán thuế kiểm soát tập trung, tránh thất lạc.
    • Khắc phục việc nộp tờ khai trống và giải quyết tờ khai tồn đọng: Kịp thời rà soát và nộp tờ khai bổ sung cho các kỳ nộp trống; khẩn trương hoàn thiện thủ tục xác minh địa chỉ kinh doanh để nộp lại tờ khai Quý 4/2022.
    • Hoàn thiện công tác lưu trữ chứng từ: In ấn, đóng chứng từ bản giấy theo từng kỳ quý song song với bản lưu trực tuyến trên Google Drive.
    • Tái cơ cấu nhân sự: Tuyển dụng thêm kế toán nội bộ độc lập để tách biệt công việc kế toán của công ty với công việc làm dịch vụ cho khách hàng bên ngoài.
    • Tăng cường đào tạo và cập nhật chính sách: Tổ chức các cuộc họp nội bộ hàng tuần/hàng tháng để phổ biến văn bản pháp luật mới, đào tạo quy trình lập Mẫu 04/SS-HĐĐT trên MISA meInvoice nhằm hạn chế sai sót và trễ hạn.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã ghi nhận các kết quả thực chứng và đưa ra các đóng góp cụ thể:

  • Kết quả khảo sát thực tế có số liệu cụ thể:
    • Phản ánh trung thực quy mô giao dịch thuế GTGT tại công ty qua số liệu Quý 1/2023: tổng giá trị mua vào chưa thuế đạt 4.416.364 đồng (thuế GTGT đầu vào 421.042 đồng); tổng doanh thu dịch vụ bán ra chịu thuế 10% đạt 17.067.000 đồng (thuế GTGT bán ra 1.706.700 đồng); số thuế GTGT phải nộp sau bù trừ khấu trừ là 1.165.658 đồng.
    • Ghi nhận chi tiết các ca sai sót hóa đơn điện tử thực tế: xử lý hủy giao dịch tư vấn 17.000.000 đồng (HĐ số 00000011); xử lý điều chỉnh thuế suất từ 10% về 8% cho gói dịch vụ 24.000.000 đồng (HĐ số 00000007 và HĐ điều chỉnh 00000015); phát hiện lỗi trễ hạn nộp thông báo sai sót hóa đơn dịch vụ kế toán đối với HĐ số 00000039 và 00000040 (chậm nộp gần 1 tháng so với hạn 31/01/2023).
    • Chỉ ra sự việc chậm trễ nghiêm trọng: quá hơn 3 tháng (từ ngày có thông báo từ chối kỳ tính thuế Quý 4/2022 đến ngày 30/04/2023) công ty chưa hoàn thành việc nộp lại tờ khai thuế GTGT do vướng mắc địa chỉ đăng ký kinh doanh.
  • Hệ thống giải pháp đề xuất:
    • Đề xuất 5 nhóm giải pháp xuất phát từ chính thực trạng: thành lập email tiếp nhận hóa đơn riêng, thực hiện nộp tờ khai bổ sung và nộp lại tờ khai Quý 4/2022, thiết lập kho lưu trữ kép (bản giấy + Google Drive), tuyển dụng thêm nhân viên chuyên trách kế toán nội bộ, và tổ chức họp định kỳ để cập nhật chính sách pháp luật.
  • Đóng góp so với các nghiên cứu trước:
    • Điểm mới tự thân được tác giả chỉ rõ là đã khắc phục khoảng trống của các đề tài trước (như của Phạm Thanh Mai, Ngô Thị Trà My, Trịnh Ngọc Minh Thư): đi sâu phân tích toàn bộ quy trình nghiệp vụ xử lý sai sót hóa đơn điện tử theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP và Thông tư 78/2021/TT-BTC tại một doanh nghiệp làm dịch vụ kế toán - mảng nghiệp vụ vốn phát sinh nhiều tình huống phức tạp nhưng thường bị bỏ qua trong các đề tài nghiên cứu trước đây.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có những giới hạn thực tế được xác định từ phạm vi nghiên cứu:

  • Hạn chế của nghiên cứu:
    • Dữ liệu nghiên cứu chỉ tập trung tại một doanh nghiệp có quy mô nhỏ (Công ty TNHH Dịch Vụ Kế Toán ATP), số lượng nghiệp vụ phát sinh chưa đa dạng (chủ yếu là dịch vụ tư vấn và tiếp khách, không có hoạt động sản xuất, xuất nhập khẩu hay xây lắp).
    • Khoảng thời gian khảo sát thực tế kéo dài từ tháng 01/2022 đến tháng 04/2023, do đó chưa bao quát được toàn bộ chu kỳ quyết toán năm đầy đủ cũng như các thay đổi về chính sách giảm thuế GTGT trong các giai đoạn tiếp theo của năm 2023.
    • Các giải pháp đề xuất dừng lại ở việc định hướng và khuyến nghị quy trình xử lý nội bộ, chưa đo lường được chi phí phát sinh khi tuyển thêm nhân sự hay tác động định lượng cụ thể sau khi áp dụng.
  • Hướng nghiên cứu tiếp theo:
    • Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các mảng thuế khác có mối liên hệ mật thiết với thuế GTGT tại công ty dịch vụ kế toán, đặc biệt là thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân.
    • Nghiên cứu cơ chế kiểm soát nội bộ và quản trị rủi ro thuế áp dụng riêng cho các đơn vị kinh doanh dịch vụ kế toán - đại lý thuế khi phải quản lý đồng thời hồ sơ thuế của hàng chục khách hàng.

Giá trị tham khảo

Báo cáo nghiên cứu của khóa luận mang lại giá trị tham khảo rõ ràng cho các nhóm đối tượng:

  • Đối với Ban lãnh đạo và phòng kế toán Công ty TNHH Dịch Vụ Kế Toán ATP:
    • Là tài liệu kiểm toán nội bộ trực tiếp, chỉ rõ các lỗi sai pháp lý đang tồn đọng (như việc chậm nộp lại tờ khai Quý 4/2022, sai sót thông báo Mẫu 04/SS-HĐĐT bị CQT từ chối) để có biện pháp xử lý ngay, tránh phát sinh tiền phạt chậm nộp và rủi ro thanh tra thuế.
    • Cung cấp mô hình phân nhiệm lại công việc, giải quyết bài toán kiêm nhiệm quá tải giữa kế toán nội bộ và kế toán dịch vụ.
  • Đối với sinh viên ngành Kế toán - Kiểm toán:
    • Là tài liệu tham khảo chi tiết về quy trình hạch toán, kê khai thuế GTGT trên các công cụ phần mềm thực tế gồm MISA ASP, MISA meInvoice và phần mềm HTKK.
    • Cung cấp cẩm nang thực hành trực quan về các bước xử lý sai sót hóa đơn điện tử theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP và Thông tư 78/2021/TT-BTC với các ví dụ thực tế có mã tra cứu và biên bản sai sót cụ thể.
  • Đối với các doanh nghiệp dịch vụ kế toán quy mô vừa và nhỏ:
    • Giúp nhận diện những rủi ro vận hành điển hình khi nhân viên kế toán vừa làm hồ sơ công ty vừa làm dịch vụ cho khách hàng, từ đó thiết lập quy trình nhận hóa đơn đầu vào và kiểm soát thời hạn nộp tờ khai chặt chẽ hơn.

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty TNHH Dịch Vụ Kế Toán ATP áp dụng phương pháp tính thuế GTGT nào và kê khai theo tháng hay theo quý?
Công ty áp dụng phương pháp khấu trừ thuế GTGT. Căn cứ theo Điều 8 và Điều 9 Nghị định 126/2020/NĐ-CP, do công ty có tổng doanh thu năm trước liền kề dưới 50 tỷ đồng nên thực hiện kê khai thuế GTGT theo kỳ tính thuế theo quý bằng phần mềm Hỗ trợ Kê khai (HTKK) và nộp tờ khai Mẫu số 01/GTGT qua mạng.

2. Công ty ATP đã xử lý trường hợp xuất hóa đơn sai mức thuế suất ưu đãi theo Nghị định 15/2022/NĐ-CP như thế nào?
Ngày 05/05/2022, kế toán xuất hóa đơn số 00000007 với thuế suất 10% cho dịch vụ Quý 1/2022 (tổng tiền 24 triệu đồng). Đến ngày 30/06/2022, phát hiện dịch vụ này thuộc đối tượng giảm thuế xuống 8% theo Nghị định 15/2022/NĐ-CP, kế toán đã gửi thông báo sai sót Mẫu số 04/SS-HĐĐT đến Cơ quan Thuế và lập hóa đơn điều chỉnh số 00000015 để điều chỉnh giảm số tiền thuế GTGT. Ngày 08/07/2022, CQT đã gửi thông báo chấp nhận thông báo sai sót này.

3. Sai sót nào xảy ra khi kế toán xử lý hóa đơn điều chỉnh số 00000039 và 00000040 cho Doanh nghiệp Tư nhân Nhà hàng Nguyễn Du?
Hai hóa đơn ban đầu (số 00000033 và 00000034) bị ghi sai đơn giá dịch vụ (ghi 2 triệu đồng thay vì 5 triệu đồng). Ngày 08/11/2022, kế toán đã lập 2 hóa đơn điều chỉnh số 00000039 và 00000040. Tuy nhiên, theo điểm a khoản 1 Điều 7 Thông tư 78/2021/TT-BTC, hạn cuối gửi Mẫu 04/SS-HĐĐT là ngày 31/01/2023, kế toán đã quên và đến ngày 28/02/2023 mới nộp. Khi CQT trả kết quả thông báo không hợp lệ trong ngày, kế toán tiếp tục quên kiểm tra và đến ngày 31/03/2023 vẫn chưa nộp lại.

4. Vì sao hồ sơ khai thuế GTGT Quý 4/2022 của công ty bị Cơ quan Thuế từ chối và thực trạng xử lý ra sao?
Khi nộp tờ khai thuế GTGT Quý 4/2022 qua trang thuế điện tử, Cơ quan Thuế đã gửi thông báo không chấp nhận việc nộp hồ sơ với lý do: "Người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký". Mặc dù công ty đã liên hệ với CQT để xử lý, nhưng tính đến thời điểm ngày 30/04/2023 (đã qua hơn 3 tháng kể từ hạn nộp ngày 31/01/2023), kế toán vẫn chưa hoàn thành việc lập và nộp lại tờ khai thuế Quý 4/2022 cho CQT.

5. Những nguyên nhân chủ quan nào khiến công ty thường xuyên nộp tờ khai thuế trống và kê khai thiếu hóa đơn đầu vào?
Nguyên nhân chủ yếu do nhân sự phòng kế toán của ATP phải kiêm nhiệm giữa công việc kế toán nội bộ của công ty và công việc dịch vụ kế toán cho khách hàng, dẫn đến quá tải; thiếu vị trí kế toán chuyên trách nội bộ; các bộ phận mua hàng nhận hóa đơn điện tử về email cá nhân mà không tập hợp kịp thời về phòng kế toán; đồng thời thiếu các cuộc họp giao ban định kỳ để rà soát chứng từ và cập nhật kịp thời các văn bản pháp luật mới.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hoàng Nguyễn Thúy Vy đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận và phản ánh chi tiết thực trạng công tác kế toán thuế GTGT tại Công ty TNHH Dịch Vụ Kế Toán ATP trong giai đoạn từ tháng 01/2022 đến tháng 04/2023. Bằng việc phân tích trực tiếp các chứng từ, bảng kê, phần mềm kế toán và hồ sơ khai thuế thực tế, nghiên cứu đã chỉ rõ cả những ưu điểm về ứng dụng công nghệ lẫn các tồn đọng nghiêm trọng trong việc chậm nộp tờ khai, thiếu sót hóa đơn và xử lý sai sót hóa đơn điện tử. Các giải pháp được đề xuất bao gồm lập kênh email nhận hóa đơn tập trung, nộp bổ sung tờ khai tồn đọng, hoàn thiện lưu trữ bản giấy song song với điện tử, tách bạch nhân sự nội bộ và định kỳ đào tạo chuyên môn là những đóng góp có tính thực tiễn cao, giúp doanh nghiệp nâng cao tính tuân thủ pháp luật và giảm thiểu rủi ro thuế trong quá trình hoạt động.