Chương 1. Cơ sở lý luận về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh. Thực trạng kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương mại và dịch vụ Xuất nhập khẩu Khánh Quyên. Giải pháp hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại công ty TNHH Thương mại và dịch vụ Xuất nhập khẩu Khánh Quyên.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH 1. Khái quát về hoạt động bán hàng và xác định kết quả kinh doanh 1. Một số khái niệm cơ bản Bán hàng: Bán hàng là việc chuyển đổi sở hữu hàng hóa gắn với phần lớn lợi ích và rủi ro cho khách hàng đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. Bán hàng là khâu cuối cùng của sản xuất kinh doanh, đây là quá trình chuyển hóa vốn từ hình thái vốn sản phẩm, hàng hóa sang hình thái vốn tiền tệ hoặc vốn trong thanh toán.
Kết quả kinh doanh: Kết quả kinh doanh là kết quả cuối cùng trong hoạt động sản xuất kinh doanh của một doanh nghiệp trong một thời kỳ nhất định, được cấu thành bởi hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động tài chính và hoạt động khác. Kết quả kinh doanh là thước đo đánh giá sự phát triển của doanh nghiệp trong hiện tại, đồng thời phản ánh tiềm năng tăng trưởng của doanh nghiệp trong tương lai. Xác định kết quả kinh doanh là việc so sánh giữa doanh thu mà doanh nghiệp thu về với chi phí mà doanh nghiệp đã bỏ ra trong một kỳ. Nếu doanh thu lớn hơn chi phí thì doanh nghiệp hoạt động có lãi.
Ngược lại, nếu doanh thu thu về nhỏ hơn chi phí thì doanh nghiệp đang bị lỗ. Tùy theo đặc điểm và yêu cầu quản lý của từng doanh nghiệp mà việc xác định kết quả kinh doanh có thể thực hiện vào cuối tháng, cuối quý hoặc cuối năm. Kết quả kinh doanh của một doanh nghiệp được xác định theo công thức sau: Kết quả hoạt Kết quả Kết quả Kết quả = động sản xuất, + + kinh doanh hoạt động tài chính hoạt động khác kinh doanh 6 1. Phương thức bán hàng và thanh toán trong doanh nghiệp a.
Phương thức bán hàng * Bán buôn Bán buôn là quá trình bán hàng cho các doanh nghiệp sản xuất, doanh nghiệp thương mại để tiếp tục đưa vào quá trình sản xuất hoặc tiếp tục được chuyển bán. Đặc trưng của phương thức này là kết thúc nghiệp vụ bán hàng, hàng hóa vẫn nằm trong lĩnh vực lưu thông, chưa đi vào lĩnh vực tiêu dùng và số lượng hàng bán mỗi lần thường lớn. Bán buôn có hai phương thức cơ bản: bán hàng qua kho và giao hàng vận chuyển thẳng. + Bán hàng qua kho: là hình thức bán hàng mà hàng hóa được mua về nhập kho sau đó mới xuất bán và giao cho bên mua theo một trong hai cách sau đây: - Giao hàng tại kho: đây là hình thức mà bên bán giao hàng tại kho của mình, bên mua cử người đến nhận hàng trực tiếp tại kho của bên bán.
- Chuyển hàng: bên bán chuyển hàng từ kho của mình, giao cho bên mua tại địa điểm bên mua quy định đã được thỏa thuận ghi trong hợp đồng. + Giao hàng vận chuyển thẳng: (bán hàng giao tay ba) Xét theo tính chất vận chuyển hàng hóa thì hàng được mua và bán lại ngay mà không phải nhập kho. Doanh nghiệp có thể giao ngay tại nơi mua hàng hoặc phải chuyển hàng giao cho bên mua tại địa điểm được yêu cầu. * Bán lẻ Bán lẻ là phương thức bán hàng trực tiếp cho đối tượng tiêu dùng.
Đặc trưng của phương thức bán lẻ là kết thúc nghiệp vụ bán hàng thì sản phẩm rời khỏi lĩnh vực lưu thông đi vào lĩnh vực tiêu dùng, giá trị sản phẩm được thực hiện. Xét về cách thức thanh toán, có hai phương thức bán hàng thu tiền như sau: - Bán lẻ thu tiền tập trung: tổ chức ở quy mô bán lẻ lớn như siêu thị, quầy bách hóa lớn, … khách hàng tự chọn hàng hóa và thanh toán một lần tại quầy kế toán thu 7 tiền. Cuối ngày, kế toán lập báo cáo bán hàng hàng ngày và đem nộp tiền vào phòng kế toán để ghi sổ một lần. - Bán lẻ không thu tiền tập trung: phù hợp với quy mô bán lẻ nhỏ, nhân viên bán hàng thu tiền trực tiếp từ khách hàng, cuối ngày hoặc định kỳ lập báo cáo bán hàng và nộp tiền cho phòng kế toán.
Phương thức thanh toán * Phương thức thanh toán - Phương thức thanh toán ngay: là phương thức thanh toán mà người mua hàng hóa sẽ thanh toán ngay tiền hàng cho bên bán khi hàng hóa được chuyển giao. Theo hình thức này, sự vận động của hàng hóa sẽ gắn liền với sự vận động của tiền tệ. Người mua có thể thanh toán trực tiếp bằng tiền mặt, tiền gửi ngân hàng, séc, ủy nhiệm thu, ủy nhiệm chi, … - Phương thức thanh toán trả chậm: là phương thức thanh toán mà người mua hàng không phải thanh toán tiền cho người bán ngay khi nhận được hàng. Thời điểm thanh toán sẽ diễn ra sau thời điểm ghi nhận quyền sở hữu về hàng hóa.
Thông thường, các doanh nghiệp thường đưa ra các điều kiện tín dụng cho khách hàng, bao gồm các quy định về thời hạn thanh toán cho phép, thời hạn được hưởng chiết khấu thanh toán và tỷ lệ chiết khấu thanh toán được hưởng (nếu có). * Hình thức thanh toán - Thanh toán bằng tiền mặt: với hình thức này, khách hàng sẽ thanh toán bằng tiền mặt cho người bán ngay khi nhận được hàng. Hình thức thanh toán này thường được sử dụng trong bán lẻ, số lượng hàng ít. - Thanh toán không dùng tiền mặt: là hình thức được thực hiện thông qua bên trung gian là các ngân hàng.
Ngân hàng có nhiệm vụ chuyển tiền từ tài khoản của người mua sang tài khoản của người bán thông qua nhiều hình thức khác nhau như thanh toán bằng thẻ, séc chuyển khoản, ủy nhiệm chi, ủy nhiệm thu, thư tín dụng, … Trong những trường hợp khách hàng mua với số lượng nhiều, giá trị đơn hàng lớn thì hình thức thanh toán không dùng tiền mặt sẽ giúp cho việc thanh toán trở nên dễ dàng hơn. Ý nghĩa của bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Đối với một doanh nghiệp thương mại, bán hàng và xác định kết quả kinh doanh có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Bán hàng là hoạt động mang lại nguồn thu chính cho doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp bù đắp những chi phí đã bỏ ra và thu về lợi nhuận để tiếp tục mở rộng sản xuất kinh doanh. Đối với nền kinh tế, hoạt động bán hàng góp phần tăng GDP, tác động đến cung cầu thị trường, đảm bảo sự cân đối giữa sản xuất và tiêu dùng, giữa nhu cầu tiêu thụ và khả năng thanh toán, thúc đẩy sự phát triển bền vững và lâu dài.
Xác định kết quả kinh doanh giúp cho các nhà quản trị doanh nghiệp có cái nhìn khái quát và trung thực về tình hình tài chính của công ty, từ đó xây dựng những chính sách, chiến lược kinh doanh phù hợp để đem lại lợi ích kinh tế cao nhất. Bên cạnh đó, việc xác định kết quả kinh doanh cũng là cơ sở để doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ với nhà nước thông qua việc nộp thuế. Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Để đảm bảo phản ánh trung thực tình hình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trong kỳ, kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh phải thực hiện tốt các nhiệm vụ sau: - Kiểm tra, giám sát tình hình thực hiện kế hoạch bán hàng, kế hoạch lợi nhuận và tình hình tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp. - Ghi chép và phản ánh đúng đắn, kịp thời, trung thực các khoản doanh thu phát sinh trong kỳ.
Đồng thời tính toán chính xác giá vốn hàng bán tương ứng của từng mặt hàng. - Theo dõi, giám sát tình hình biến động nhập, xuất, tồn của từng mặt hàng. - Đảm bảo cung cấp đầy đủ và kịp thời các báo cáo bán hàng, kết quả hoạt động kinh doanh và các báo cáo liên quan khác khi có yêu cầu. Kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp Công ty TNHH Thương mại và dịch vụ Xuất nhập khẩu Khánh Quyên hiện đang áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC - Hướng dẫn chế độ Kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa do Bộ Tài chính ban hành ngày 26/08/2016.
Dưới 9 đây em xin trình bày một số cơ sở lý thuyết về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh theo thông tư 133/2016/TT-BTC. Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ a. Khái niệm và điều kiện ghi nhận doanh thu * Khái niệm doanh thu Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam về “Doanh thu và thu nhập khác” (VAS 14), doanh thu là tổng các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu. Tùy theo từng loại hình sản xuất kinh doanh, doanh thu có thể bao gồm: - Doanh thu bán hàng - Doanh thu cung cấp dịch vụ - Doanh thu từ tiền lãi, tiền bản quyền, cổ tức và lợi nhuận được chia.
- Ngoài ra còn có các khoản thu nhập khác như: thu về thanh lý, nhượng bán TSCĐ, các khoản phạt vi phạm hợp đồng, … * Điều kiện ghi nhận doanh thu Theo nguyên tắc cơ sở dồn tích, doanh thu được ghi nhận khi phát sinh, không phân biệt đã thu tiền hay chưa thu tiền. Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14) cũng chỉ rõ, doanh thu bán hàng được ghi nhận khi thỏa mãn đồng thời 5 điều kiện sau: - Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu hàng hóa; - Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa; - Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn; - Doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ việc bán hàng; - Xác định được các chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng.