CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG TRONG DOANH NGHIỆP HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI 1. Nhiệm vụ của kế toán bán hàng, xác định kết quả bán hàng. Sự cần thiết phải quản lý kế toán bán hàng, xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp. Trong nền kinh tế thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa hiện nay, bán hàng và xác định kết quả bán hàng là mối quan tâm hàng đầu của mọi doanh nghiệp và là mục đích cuối cùng của hoạt động kinh doanh.
Bán hàng là việc chuyển quyền sở hữu sản phẩm hàng hóa gắn với phần lợi ích hoặc rủi ro cho khách hàng đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. Kết quả bán hàng là tấm gương phản chiếu các mặt hoạt động của doanh nghiệp: hoạt động bán hàng có tốt thì kết quả mới tốt, và ngược lại. Mặt khác, kết quả bán hàng có tác động ngược lại đối với hoạt động của đơn vị. Kết quả có tốt thì hoạt động của doanh nghiệp sẽ được tiến hành thông suốt, có điều kiện mở rộng qui mô kinh doanh của doanh nghiệp, tăng sức cạnh tranh, khẳng định vị thế của mình trên thương trường, kết quả xấu sẽ dẫn tới hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bị đình trệ, thậm chí sẽ đi đến phá sản.
Bán hàng là giai đoạn cuối cùng của quá trình sản xuất kinh doanh, đây là quá trình chuyển hóa vốn từ hình thái vốn sản phẩm, hàng hóa sang hình thái vốn tiền tệ hoặc vốn trong thanh toán. Vì vậy, đẩy nhanh quá trình bán hàng đồng nghĩa với việc rút ngắn chu kỳ sản xuất kinh doanh, tăng nhanh vòng quay của vốn chủ, tăng lợi nhuận trong doanh nghiệp. Để thực hiện được quá trình bán hàng và cung cấp dịch vụ, doanh nghiệp phải phát sinh các khoản chi phí làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ dưới hình thức các khoản tiền đã chi ra, các khoản khấu trừ vào tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ làm giảm vốn chủ sở hữu. đồng thời doanh nghiệp cũng thu được các khoản doanh thu và thu nhập khác, đó là tổng giá trị các lợi ích kinh tế thu được trong kỳ phát sinh từ các hoạt động góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu.
Sv: Nguyễn Thị Hải Yến 7 Lớp: LC 14.23 Học Viện Tài Chính Chuyên Đề Cuối Khóa Sau quá trình hoạt động, doanh nghiệp xác định được kết quả của từng hoạt động trên cơ sở so sánh doanh thu, thu nhập với chi phí của từng hoạt động. Kết quả kinh doanh của doanh nghiệp phải được phân phối và sử dụng theo đúng mục đích phù hợp với cơ chế tài chính quy định cho từng loại hình doanh nghiệp cụ thể. Vai trò của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng Khi tiến hành sản xuất kinh doanh, bất kỳ một doanh nghiệp nào cũng đều hướng tới mục tiêu cuối cùng là lợi nhuận. Việc tổ chức tốt công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng có vai trò rất lớn đối với việc tăng lợi nhuận của doanh nghiệp tạo điều kiện để sản xuất phát triển, hạn chế được sự thất thoát thành phẩm, phát hiện những mặt hàng tiêu thụ chậm ưu tiên những mặt hàng bán hàng nhanh đem lại lợi ích kinh tế cao.
Từ đó đẩy nhanh quá trình tuần hoàn vốn của doanh nghiệp, tiếp tục thực hiện được quá trình tái sản xuất mở rộng. Từ những số liệu mà kế toán cung cấp, doanh nghiệp có thể nắm bắt và đánh giá được mức độ hoàn thành kế hoạch bán hàng trong một kỳ cụ thể, đánh giá được lợi nhuận trong kỳ thực tế đạt được với lợi nhuận kế hoạch, phát hiện kịp thời những sai sót và sự mất cân đối trong từng khâu từ đó có biện pháp khắc phục kịp thời. Từ số liệu báo cáo tài chính do kế toán bán hàng và cung cấp dịch vụ cung cấp, Nhà nước có thể nắm bắt được tình hình sản xuất kinh doanh, tình hình tài chính của từng doanh nghiệp cũng như toàn bộ nền kinh tế quốc dân, từ đó thực hiện chức năng quản lý và kiểm soát vĩ mô nền kinh tế. Đồng thời Nhà nước có thể kiểm tra, kiểm soát việc chấp hành luật pháp về kinh tế và thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước như nghĩa vụ về thuế… Đối với các bạn hàng và ngân hàng, qua số liệu kế toán cung cấp họ có thể biết được khả năng tiêu thụ sản phẩm trên thị trường, biết được doanh nghiệp có làm ăn tốt hay xấu… từ đó ra quyết định cho vay hay đầu tư một cách hợp lý.
Sv: Nguyễn Thị Hải Yến 8 Lớp: LC 14.23 Học Viện Tài Chính Chuyên Đề Cuối Khóa Như vậy, việc tổ chức tốt công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng giúp quá trình sản xuất được thực hiện liên tục, tăng sức cạnh tranh trên thị trường, mở rộng thị phần cũng như mở rộng quan hệ bạn hàng …. Giúp doanh nghiệp đẩy nhanh quá trình bán hàng, nhanh chóng thu hồi vốn, thực hiện tốt nghĩa vụ đối với Nhà nước. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp có thể thực hiện được tái sản xuất mở rộng và bắt đầu một chu kỳ kinh doanh mới đảm bảo cho doanh nghiệp tồn tại và phát triển. Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng Như chúng ta đã biết, quản lý bán hàng là quản lý kế hoạch và thực hiện kế hoạch bán hàng đối với từng thời kỳ, từng khách hàng, từng hợp đồng kinh tế.
Quản lý về số lượng, chất lượng mặt hàng, thời gian tiêu thụ, tình hình thanh toán tiền hàng và tình hình thanh toán những khoản trích nộp ngân sách Nhà nước. Bên cạnh đó mỗi nghiệp vụ bán hàng liên quan đến từng khách hàng khác nhau, từng phương thức bán hàng, từng loại hàng hóa, dịch vụ nhất định. Vì vậy để đáp ứng các yêu cầu vế quản lý thành phẩm, hàng hóa, dịch vụ, bán hàng xác định kết quả và phân phối kết quả của các hoạt động thì kế toán phải thực hiện tốt các nhiệm vụ sau: Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời chính xác tình hình hiện có và sự biến động của từng loại thành phẩm, hàng hóa theo chỉ tiêu số lượng, chất lượng, quy cách chủng loại. Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời và chính xác các khoản doanh thu, các khoản giảm trừ doanh thu và chi phí của từng hoạt động trong doanh nghiệp, đồng thời theo dõi và đôn đốc các khoản phải thu khách hàng.
Phản ánh và tính toán chính xác kết quả của từng hoạt động, giám sát tình hình thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước và tình hình phân phối kết quả các hoạt động. Cung cấp các thông tin kế toán phục vụ cho việc lập Báo cáo tài chính và định kỳ phân tích hoạt động kinh tế liên quan đến quá trình bán hàng, xác định và phân phối kết quả. Sv: Nguyễn Thị Hải Yến 9 Lớp: LC 14.23 Học Viện Tài Chính Chuyên Đề Cuối Khóa 1. Các phương thức bán hàng 1.
Phương thức bán buôn Bán buôn hàng hoá : Là phương thức bán hàng cho các đơn vị thương mại, các doanh nghiệp sản xuất… để thực hiện bán ra hoặc để gia công, chế biến bán ra. Đặc điểm của phương thức này là : Hàng hoá vẫn nằm trong lĩnh vực lưu thông, chưa đi vào lĩnh vực tiêu dùng. Hàng hoá được bán theo lô hàng hoặc bán với số lượng lớn. Giá bán biến động tuỳ thuộc vào khối lượng hàng bán và phương thức thanh toán.
-Phương thức bán buôn qua kho: Là phương thức bán buôn hàng hoá mà trong đó hàng bán phải được xuất từ kho bảo quản của doanh nghiệp. Bán buôn qua kho bao gồm: Bán buôn qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp : Bên mua cử đại diện đến kho của doanh nghiệp để nhận hàng. Doanh nghiệp xuất kho hàng hoá, giao trực tiếp cho đại diện bên mua. Sau khi đại diện bên mua nhận đủ hàng, thanh toán tiền hàng hoặc chấp nhận nợ, hàng hoá xác định là tiêu thụ.
Bán buôn qua kho theo hình thức chuyển hàng: Căn cứ vào hợp đồng đã ký kết, hoặc theo đơn đặt hàng, doanh nghiệp xuất kho hàng hoá dùng phương tiện vận tải của mình hoặc đi thuê ngoài chuyển hàng đến kho của bên mua hoặc một địa điểm nào đó do bên mua quy định trong hợp đồng. Hàng hoá chuyển bán vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp chỉ khi nào bên mua kiểm nhận, thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán thì số hàng đó mới được coi là tiêu thụ, người bán mất quyền sở hữu về hàng hoá. Chi phí vận chuyển do bên bán chịu hoặc do bên mua chịu là do có sự thoả thuận trước giữa 2 bên. -Phương thức bán buôn vận chuyển thẳng: Doanh nghiệp sau khi mua hàng, nhận hàng mua không đưa về nhập kho mà chuyển thẳng cho bên mua khác.
Bán buôn vận chuyển thẳng lại chia ra: Bán buôn vận chuyển thẳng có tham gia thanh toán và bán buôn vận chuyển thẳng không tham gia Sv: Nguyễn Thị Hải Yến 10 Lớp: LC 14.23 Học Viện Tài Chính Chuyên Đề Cuối Khóa thanh toán. Bán buôn vận chuyển thẳng có tham gia thanh toán theo hình thức giao hàng trực tiếp (hình thức giao tay ba): doanh nghiệp sau khi mua hàng giao trực tiếp cho đại diện của bên mua tại kho người bán. Sau khi giao, nhận đại diện mua ký nhận đủ hàng, bên mua đã thanh toán tiền hàng hoặc chấp nhận nợ, hàng hoá khi đó được xác định là tiêu thụ. Bán buôn vận chuyển thẳng không tham gia thanh toán: Đơn vị chỉ được hưởng hoa hồng 1.
Phương thức bán lẻ hàng hoá Là phương thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng hoặc các tổ chức kinh tế hoặc các đơn vị kinh tế tập thể mua về mang tính chất tiêu dùng nội bộ. Phương thức này có đặc điểm: Hàng hoá đã ra khỏi lĩnh vực lưu thông và đi vào lĩnh vực tiêu dùng. Giá trị và giá trị sử dụng của hàng hoá đã được thực hiện. Bán đơn chiếc hoặc số lượng nhỏ, giá bán thường ổn định.
Bán lẻ thu tiền tập trung : Nghiệp vụ thu tiền của người mua và nghiệp vụ giao hàng cho người mua tách rời nhau. Mỗi quầy hàng có một nhân viên thu tiền làm nhiệm vụ thu tiền của khách, viết hoá đơn hoặc tích kê cho khách hàng để khách đến nhận hàng ở quầy hàng do nhân viên bán hàng giao. Bán lẻ thu tiền trực tiếp: Nhân viên bán hàng trực tiếp thu tiền hàng của khách và giao hàng cho khách. Bán lẻ siêu thị (tự chọn): Khách hàng tự chọn lấy hàng, mang đến bàn tính tiền thanh toán tiền hàng.