CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Những vấn đề chung về công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp. Khái niệm bán hàng và xác định kết quả kinh doanh a, Khái niệm về bán hàng Bán hàng là một hoạt động giao tiếp một quá trình mà trong đó người bán tìm hiểu, khám phá nhu cầu của người mua đồng thời khẳng định khả năng đáp ứng nhu cầu đó bằng lợi ích sản phẩm nhằm thỏa mãn quyền lợi thỏa đáng, lâu dài của cả hai bên. b, Khái niệm về xác định kết quả kinh doanh Xác định kết quả kinh doanh là việc so sánh giữa chi phí kinh doanh đã bỏ ra và thu nhập từ hoạt độnh kinh doanh đã thu về trong kì.
Vai trò của bán hàng và xác định kết quả kinh doanh a, vai trò của bán hàng - Đối với xã hội: Bán hàng là một nhân tố hết sức quan trọng thúc đẩy quá trình sản xuất cho xã hội. Nếu bán được nhiều hàng hóa tức là hàng hóa đó đang được xã hội chấp nhận, bán được nhiều do đó nhu cầu mới phát sinh nên điều tất yếu là tái sản xuất và mở rộng sản xuất. - Đối với thị trường hàng hóa: Bán hàng là quá trình trao đổi giá trị, người sản xuất lấy được giá trị sử dụng hàng hóa và phải trả bằng giá trị. - Đối với doanh nghiệp: Doanh nghiệp có chức năng trung gian nối liền giữa sản xuất với tiêu dùng và có nhiệm vụ cung cấp hàng hóa đến tay người tiêu dùng.
Nếu quá trình này được thực hiện trôi chảy thì các quá trình khác cũng sẽ được thực hiện tốt do chúng có mối quan hệ ảnh hưởng trực tiếp đến nhau. 5 b, Vai trò của công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh. - Kế toán được coi như là một công cụ hữu hiệu, phục vụ cho công tác quản lí nói chung và công tác quản lí hàng hóa, bán hàng và xác định kết quả bán hàng nói riêng. - Thông tin do kế toán cung cấp là cơ sở để các nhà quản lí nắm được tình hình quản lí hàng hóa trên hai mặt hiện vật và giá trị, tình hình thực hiện kế toán bán hàng, chính sách giá cả hợp lí và đánh giá đúng đắn năng lực kinh doanh của doanh nghiệp thông qua kết quả bán hàng đạt được.
- Thông tin do kế toán cung cấp là căn cứ để đánh giá tính hiệu quả, phù hợp với các quyết định bán hàng là đã được thực hiện, từ đó phân tích và đưa ra các biện pháp quản lí chiến lược kinh doanh, bán hàng phù hợp với thị trường và phù hợp với khả năng của doanh nghiệp. c, Nhiệm vụ của công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Các nhà quản trị doanh nghiệp luôn luôn cần các thông tin, số liệu chi tiết, cụ thể về hoạt động của doanh nghiệp, nhất là đối với doanh nghiệp thương mại thì cần phải có số liệu thống kê về hoạt động bán hàng của mình. Từ những thông tin đó mới có thể biết được mức tiêu thụ phát hiện kịp thời những sai sót trong quá trình quản lí, luôn chuyển hàng hóa để từ đó đưa ra những biện phát cụ thể hơn để thúc đẩy hoạt động kinh doanh ngày một đi lên. Do đó, kế toán bán hàng cung cấp các số liệu đến tình hình tiêu thụ hàng hóa có những đặc điểm cơ bản sau: - Ghi chép lại và phản ảnh đầy đủ tình hình bán hàng của doanh nghiệp trong kỳ.
Tổng hợp từng tài khoản, số lượng, kết cấu loại hàng bán, doanh thu bán hàng, thuế GTGT đầu ra của từng nhóm, mặt hàng từng đơn vị mà công ty mình sản xuất. - Tính toán giá mua thực tế của từng mặt hàng đã tiêu thụ, nhằm xác định kết quả bán hàng. - Kiểm tra tình hình thu chi, công nợ của các nhà cung cấp…. Các phương thức bán hàng và phương thức thanh toán.
Khái niệm các phương thức bán hàng Bán hàng là quá trình vận động của vốn kinh doanh từ hình thái hàng hóa sang hình thái tiền tệ. Đây chính là gia đoạn cuối cùng và là khâu quan trọng nhất trong toàn bộ quá trình kinh doanh của doanh nghiệp.1 Phương thức bán buôn - Bán buôn là các phương thức bán hàng cho các đơn vị tổ chức kinh tế khác nhằm mục đích tiếp tục chuyển bán hoặc tiêu dùng cho sản xuất. - Ưu điểm: thời gian thu hồi vốn nhanh, có điều kiện để đẩy nhanh vòng quay của vốn và nâng cao hiệu quả kinh doanh. - Có 2 hình thức bán buôn chủ yếu: - Bán buôn qua kho : Là phương thức bán buôn hàng hóa mà trong đó hàng bán phải được xuất từ kho bảo quản của doanh nghiệp, trong phương thức này có hai hình thức ( 1 là bán buôn theo kho theo hình thức giao hàng trực tiếp và 2 là bán buôn qua kho theo hình thức chuyển hàng ) - Bán buôn không qua kho: Là hình thức bán mà các doanh nghiệp thươngmại sau khi tiến hành mua hàng hoá không đưa về nhập kho mà chuyển thẳng đến cho bên mua.
Nó bao gồm bán buôn trực tiếp và chuyển hàng chờ chấp nhận 1.2 Phương thức bán lẻ: - Khách hàng tự lấy hàng mang đến bàn tính tiền và thanh toán tiền hàng. - Nhân viên thu tiền hàng kiểm hàng, lập hóa đơn bán hàng và thu tiền khách hàng. - Ưu điểm: Dễ tiếp xúc trực tiếp với khách hàng, nắm bắt nhanh nhu cầu thị hiếu tiêu dùng từ đó đưa ra được biện phát thích hợp. - Nhược điểm: Khối lượng hàng hóa ra chậm , thu hồi vốn chậm.
Phương thức bán hàng khác: - Phương thức bán hàng đại lí, kí gửi: Doanh nghiệp có trách nhiệm bảo quản, gìn giữ. 7 - Phương thức bán hàng trả góp: Khi giao hàng cho người mua thì hàng hóa sẽ được coi là tiêu thụ. Người mua sẽ phải thanh toán một phần tiền hàng, số tiền còn lại sẽ được chia ra và trả vào các tháng sau đó. - Phương thức bán hàng theo hình thức hàng đổi hàng: Người bán sẽ đem hàng hóa của mình để đổi lấy hàng hóa của người mua , giá trao đổi là giá bán của vật tư hàng hóa đó trên thị trường.
Các phương thức thanh toán Phương thức thanh toán trực tiếp Là phương thức thanh toán bằng tiền mặt, đổi hàng để giao dịch mua bán. Bên bán giao hàng thì bên mua phải có trách nhiệm thanh toán tiền trực tiếp ngay cho bên bán theo giá đã thỏa thuận. Phương thức này sẽ giảm được rủi ro khi thanh toán. Thanh toán không dùng tiền mặt.
+ Chuyển khoản qua ngân hàng + Séc + Ngân Phiếu + Chứng từ sử dụng trong hình thức thanh toán này là hóa đơn GTGT Phương thức thanh toán trả hàng chậm Là phương thức thanh toán mà quyền sở hữu về tiền tệ sẽ được chuyển sau một thời gian so với thời điểm chuyển quyền sở hữu hàng hóa, do đó hình thành khoản nợ phải thu của khách hàng. Kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh. Kế toán giá vốn hàng bán - Phương pháp tính giá vốn hàng xuất kho + Công thức: Tổng giá vốn = Trị giá mua thực tế + Chi phí mua hàng phân bổ cho của hàng hóa của hàng xuất bán hàng đã bán + Trị giá mua của hàng hóa xuất kho được xác định qua 4 phương pháp: 8 - Phương pháp giá thực tế đích danh: Phương pháp này được sử dụng trong trường hợp doanh nghiệp quản lý hàng hóa theo từng lô hàng nhập. Hàng xuất kho của lô nào thì lấy đơn giá của lô hàng đó để tính.
- Phương pháp nhập trước – xuất trước (FIFO): Định nghĩa : Phương pháp này mặc định rằng lô hàng nào nhập kho trước thì sẽ xuất kho trước, xuất hết số nhập trước rồi mới xuất đến số nhập liền sau cho đến khi đủ số lượng cần xuất. => Trị giá thực tế xuất kho được tính bằng số lượng xuất kho và đơn giá của nhưng lần nhập cũ nhất. Trong đó lô hàng tồn kho đầu kỳ coi là lô cũ nhất. Như vậy, nếu giá thành sản phẩm giảm, lợi nhuận tăng thì giá cả có xu hướng tăng lên giá trị hàng tồn kho cao và giá trị vật liệu xuất dùng.
Ngược lại giá cả có xu hướng giảm thì chi phí vật liệu trong kỳ lớn do đó dẫn đến lợi nhuận trong kỳ giảm. - Phương pháp bình quân gia quyền cả kỳ dự trữ: Định nghĩa: Phương pháp giá bình quân gia quyền Là phương pháp tính giá trị thực tế của hàng tồn kho, hàng xuất kho theo giá trị trung bình. Theo đó giá trị trung bình có thể tính theo thời kỳ hoặc sau mỗi lần nhập Phân loại: Phương pháp giá bình quân gia quyền được sử dụng dưới 2 dạng: + Giá đơn vị bình quân cả kỳ dự trữ: Đơn giá bình Giá trị tồn đầu kì + Giá trị nhập trong kì quân dự trữ = cả kỳ Số lượng tồn đầu kì + Số lượng nhập trong kì Ưu điểm: Vào cuối kỳ chỉ cần tính toán 1 lần lên khá đơn giản và dễ làm Nhược điểm: Đến cuối tháng kế toán mới tính đơn giá bình quân và giá trị hàng xuất kho nên khối lượng công việc sẽ bị dồn nhiều vào cuối kỳ. Nghiệp vụ xuất kho không được cung cấp kịp thời trị giá xuất kho do cuối tháng mới có giá xuất kho.
9 + Giá đơn vị bình quân sau mỗi lần nhập: Giá đơn vị bình Giá trị thực tế sau mỗi lần nhập quân (sau mỗi lần = nhập) Số lượng tồn sau mỗi lần nhập Nhược điểm: Sau mỗi lần nhập kế toán phải tính toán để xác định đơn giá bình quân của các loại hàng mua về. Căn cứ vào đơn giá bình quân và khối lượng xuất kho giữa hai lần nhập liên tiếp để xác định giá xuất kho. Qua đó, ta có thể thấy kế toán tính toán đơn giá xuất kho sẽ tốn nhiều công sức do phải tính toán nhiều lần. Ưu điểm: khắc phục được nhược điểm mà cách tính cả kỳ dự trữ còn mắc phải đó là độ chính xác cao mà vẫn đảm bảo được tính cập nhật, kịp thời cho mỗi lần xuất kho 1.
Kế toán giá vốn hàng bán Giá vốn hàng bán là giá thực tế xuất kho của hàng hóa, sản phẩm và đã được xác định là bán hàng để xác định kết quả hoạt động kinh doanh trong kỳ. * Chứng từ, sổ sách sử dụng: - Chứng từ: Phiếu xuất kho, thẻ kho, phiếu xuất … - Sổ sách: Sổ chi tiết TK 632, Sổ cái TK 632.