CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH 1.1 Các khái niệm, nhiệm vụ của công tác bán hàng và xác định kết quả kinh doanh 1.1 Các khái niệm liên quan đến công tác bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Thành phẩm: - Thành phẩm là những sản phẩm đã kết thúc quá trình chế biến do các bộ phận sản xuất của doanh nghiệp sản xuất hoặc thuê ngoài gia công xong đã được kiểm nghiệm phù hợp với tiêu chuẩn, kĩ thuật và nhập kho. - Thành phẩm được coi là kết quả của quá trình sản xuất trực tiếp nhưng lại được coi là tiền đề cho việc tiêu thụ khâu được coi là then chốt, thực sự kết thúc một vòng tuần hoàn vốn và làm tiền đề cho quá trình tái sản xuất. Hàng hóa: - Hàng hóa là các loại vật tư, sản phẩm do doanh nghiệp mua về với mục đích để bán (bán buôn, bán lẻ). - Hàng hóa là sản phẩm của lao động có thể thỏa mãn nhu cầu của con người thông qua trao đổi buôn bán.
- Hàng hóa có thể ở dạng hữu hình như sắt, thép , thực phẩm,… hay vô hình như dịch vụ, giao thông vận tải nhưng dù ở dạng nào thì nó cũng có hai thuộc tính: giá trị sử dụng và giá trị. Bán hàng: - Bán hàng là khâu cuối cùng trong hoạt động kinh doanh và là quá trình thực hiện giá trị của hàng hóa. Đây là quá trình chuyển giao quyền sở hữu về hàng hóa, thành phẩm từ tay của người bán sang tay người mua để nhận quyền sở hữu về tiền tệ hoặc quyền được đòi tiền của người mua. Xét về góc độ kinh tế: - Bán hàng là quá trình hàng hóa của doanh nghiệp được chuyển từ hình thái vật chất (hàng) sang hình thái tiền tệ (tiền).
SVTH: Tạ Bích Loan 1 Lớp: TCKT10B Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Nguyễn Thế Hùng - Quá trình bán hàng của doanh nghiệp nói chung và của doanh nghiệp thương mại nói riêng có những đặc điểm chính sau đây: - Có sự trao đổi thỏa thuận giữa người mua và người bán, người bán đồng ý bán, người mua đồng ý mua, họ trả tiền hoặc chấp nhận trả tiền. - Có sự thay đổi quyền sở hữu về hàng hóa: Người bán mất quyền sở hữu, người mua có quyền sở hữu về hàng hóa mua bán. - Trong quá trình bán hàng hóa, các doanh nghiệp cung cấp cho khách hàng một khối lượng hàng hóa và nhận lại của khách hàng một khoản gọi là doanh thu bán hàng. Số doanh thu này là cơ sở để doanh nghiệp xác định kết quả hoạt động kinh doanh.
Xác định kết quả kinh doanh: - Xác định kết quả hoạt động kinh doanh là việc so sánh chi phí kinh doanh đã bỏ ra và thu nhập kinh doanh thu lại được trong kỳ. Nếu thu nhập lớn hơn chi phí thì doanh nghiệp có lãi và ngược lại nếu thu nhập nhỏ hơn chi phí thì doanh nghiệp lỗ. Việc xác định kết quả kinh doanh được xác địn vào cuối tháng/quý/ năm tùy thuộc vào đặc điểm kinh doanh và yêu cầu quản lý của từng doanh nghiệp.2 Các phương thức bán hàng và thanh toán 1. Các phương thức bán hàng 1.1 Phương thức bán buôn - Bán buôn là phương thức bán hàng cho các đơn vị tổ chức kinh tế khác nhằm mục đích chuyển bán hoặc tiêu dùng cho sản xuất.
- Hàng hóa bán buôn là hàng hóa nằm trong lĩnh vực lưu thông, chưa đi vào lĩnh vực tiêu dùng vì vậy giá trị sử dụng của hàng hóa chưa được thực hiện. Hàng thường được bán với số lượng lớn giá gả thương lượng. - Ưu điểm của phương thức bán buôn là: thời gian thu hồi vốn nhanh , có điều kiện để đẩy nhanh vòng quay của vốn và nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh. - Tuy nhiên phương thức này cũng có nhược điểm là chi phí lớn, tăng nguy cơ ứ đọng, dư thừa hàng hóa.
❖ Có hai hình thức bán buôn chủ yếu: SVTH: Tạ Bích Loan 2 Lớp: TCKT10B Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Nguyễn Thế Hùng * Bán buôn qua kho: là phương thức bán buôn hàng hóa mà qua đó hàng bán phải được xuất từ kho bảo quản của doanh nghiệp, trong phương thức này có hai cách thức. - Bán buôn qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp : căn cứ vào hợp đồng đã ký kết,bên mua cử cán bộ đến nhận hàng tại kho của doanh nghiệp. Khi nhận hàng cong người nhận ký nhận vào hóa đơn bán hàng và hàng đó được xác nhận vào tiêu thụ. - Bán buôn qua kho theo hình thức chuyển hàng: theo hình thức này doanh nghiệp xuất kho hàng hóa, dùng phương tiện vận tải của mình hoặc đi thuê ngoài, chuyển đến kho của bên mua hoặc địa điểm quy định trong hợp đồng.
Hàng hóa chuyển bán nhưng vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp nên hàng hóa chưa được xác định là tiêu thụ và chưa ký nhận doanh thu. Hàng hóa chỉ được xác nhận doanh thu khi nhận được giấy báo của bên mua đã nhận được hàng và chấp nhận thanh toán hoặc giấy báo có của ngân hàng bên mua đã thanh toán tiền hàng. Chi phí bán hàng do hai bên thỏa thuận. * Bán buôn vận chuyển thẳng: Theo phương thức này doanh nghiệp thương mại khi mua hàng, nhận hàng mua về không nhập kho mà chuyển bán thẳng cho bên mua 1.2 Phương thức bán lẻ Bản lẻ là viêc bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng nhằm thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng cá nhân và một bộ phận nhu cầu kinh tế tập thể.
Hàng hóa bán lẻ vượt ra khỏi lĩnh vực lưu thông, đi sâu vào lĩnh vực tiêu dùng. Bên cạnh đó, để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng ngày càng cao của xã hội, các doanh nghiệp đều đưa ra các phương thức bán lẻ khác phù hợp với loại hình kinh doanh buôn bán của doanh nghiệp mình. Đặc điểm của phương thức này là khối lượng hàng hoá giao dịch mua bán nhỏ. Sau khi hoạt động mua bán diễn ra, hàng hoá tách ra khỏi lĩnh vực lưu thông đi vào lĩnh vực tiêu dùng và giá trị của hàng hoá được thực hiện hoàn toàn.
Phương thức bán hàng theo hợp đồng thương mại - Hợp đồng mua bán hàng hóa là thỏa thuận giữa bên mua và bên bán. Theo đó bên bán chuyển giao hàng hóa và quyền sở hữu hàng hóa đó cho bên mua, bên mua có trách nhiệm nhận hàng và thanh toán cho bên bán. SVTH: Tạ Bích Loan 3 Lớp: TCKT10B Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Nguyễn Thế Hùng - Hợp đồng thương mại là sự thỏa thuận giữa các thương nhân trong việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ trong hoạt động thương mại. Các phương thức thanh toán Để hoàn thành một giao dịch mua hàng, khâu cuối cùng, và cũng là quan trọng nhất, là thanh toán.
Dạng thức đơn giản và cổ xưa nhất của thanh toán là hàng đổi hàng. Trong thế giới hiện đại, các hình thức thanh toán bao gồm tiền mặt, chuyển khoản, tín dụng, ghi nợ, séc, Bitcoin và các loại tiền mã hóa,… Trong giao dịch thương mại, thanh toán thường phải đi kèm với hóa đơn và biên nhận. Trong các giao dịch phức tạp, thanh toán còn bao gồm cả chuyển cổ phiếu và các dàn xếp khác của các bên. * Thanh toán bằng tiền mặt: - Là phương thức thanh toán phổ biến nhất, chủ yếu được sử dụng trong các giao dịch mua bán nhỏ lẻ.
Khi bên bán chuyển giao hàng hóa thì bên mua phải có nghĩa vụ thanh toán trực tiếp ngay cho bên bán theo giá đã thỏa thuận. Phương thức này giảm thiểu được rủi ro thanh toán. Nếu trường hợp thanh toán bằng hàng thì hàng hóa của hai bên phải cân đối về giá trị và khi kết thúc hợp đồng nếu có chênh lệch thì phải thanh toán nốt bằng hàng hoặc tiền mặt. * Thanh toán qua ngân hàng: - Trong điều kiện kinh tế phát triển như thị trường hiện nay thì ngân hàng giữ vai trò quan trọng trong quan hệ thannh toán tiền hàng giữ người mua và người bán, các phương thức thanh toán trong ngân hàng cũng rất đa dạng, việc lựa chọn phường thức nào là phụ thuộc vào điều kiện của mỗi bên và sự thỏa thuận giữa bên mua và bên bán.
* Thanh toán bằng séc: - Séc là một mệnh lệch trả tiền vô điều kiện do chủ tài khaonr ký phát ra lệnh cho ngân hàng trích tiên trên tài khoản của mình để trả cho người có tên trên séc, hoặc theo lệnh của người đó trả cho một người khác một số tiền nhất định bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản. * Thanh toán bằng ủy nhiệm thu - Uỷ nhiệm thu là một tờ lệnh thu tiền do người bán ký phát ủy thác cho ngân hàng phục vụ mình thu hộ số tiền về hàng hóa đã giao. Hình thức này được áp dụng đối với những doanh SVTH: Tạ Bích Loan 4 Lớp: TCKT10B Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Nguyễn Thế Hùng nghiệp có mức độ tín nhiệm cao trong quan hệ mua bán. Theo hình thức này, sau khi hoàn thành nghĩa vụ giao hàng cho người mua thì sẽ lập ủy nhiệm thu cùng các chứng từ, hóa đơn liên quan chứng minh hàng hóa đã được chuyển giao rồi gửi tới ngân hàng đã đăng ký nhờ thu hộ số tin trên.
* Thanh toán bằng thư tín dụng(L/C) - Thư tín dụng là một bản cam kết của ngân hàng bên mau sẽ trả tiền cho đơn vị bên bán, nếu đơn vị bên bán xuất trình được bộ chứng từ thanh toán phù hợp với nội dung và yêu cầu của thư tín dụng. Thư tín dụng được áp dụng đối với trường hợp hai bên mua bán không tín nhiễm lần nhau (đặc biệt dùng nhiều trong mua bán XNK). * Phương thức thanh toán bù trừ: - Phương thức này áp dụng giữa các đơn vị có quan hệ giao dịch tín nhiệm lẫn nhau, theo định kỳ các bên tiến hành cung cấp hàng hóa dịch vụ cho nhau và thông báo cho ngân hàng về số dư nợ trên tài khoản của mình để ngân hàng tiến hành bù trừ. - Phương thức thanh toán qua ngân hàng có nhiều ưu điểm hơn so với phương thức thanh toán trực tiếp đó là đảm bảo sự an toàn về vốn cho doanh nghiệp, việc thanh toán được tiến hành nhanh, chống tham nhũng lãng phí, ổn định giá cả và góp phần thúc đẩy kinh tế phát triển.3 Nhiệm vụ của kế toán bán hàng - Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời, chính xác tình hình hiện có và sự biến động của từng loại hàng hóa theo chỉ tiêu số lượng, chất lượng, chủng loại và giá trị.