Chương 1: Cơ sở lý luận về công tác kế toán tại cơ quan hành chính Nhà nước Chương 2: Thực trạng về công tác kế toán tại Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Nam Chương 3: Giải pháp hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Nam. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Các công trình nghiên cứu có liên quan đến công tác kế toán trong các cơ quan hành chính, các đơn vị sự nghiệp công lập của các tác giả được thực hiện trong vài năm gần đây như: Luận văn thạc sĩ “Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại các đơn vị hành chính sự nghiệp thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bình Định” của Nguyễn Thị Thuận Thành (2014) đã chỉ ra những tồn tại trên cả hai phương diện lý luận và thực tiễn về tổ chức hạch toán kế toán làm cơ sở để hoàn thiện tổ chức hạch toán kế toán tại các đơn vị HCSN ngành Tài nguyên và Môi trường. Tác giả đã đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác hạch toán kế toán để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính tại các đơn vị HCSN ngành Tài nguyên và Môi trường và điều kiện để tiến hành thực hiện các giải pháp đó. Điểm hạn chế của luận văn này là tác giả chỉ thực hiện nghiên cứu tổ chức công tác kế toán như hệ thống chứng từ kế toán; hệ thống tài khoản kế toán; hệ thống sổ kế toán mà chưa đi sâu vào phân tích cách phần hành của công tác kế toán tại các đơn vị hành chính sự nghiệp thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bình Định nên các giải pháp đưa ra chưa toàn diện.
4 Lê Nguyên Sinh (2017) trong luận văn thạc sĩ “Hoàn thiện công tác kế toán tại Sở Công thương tỉnh Đắk Nông” sử dụng phương pháp thu thập thông tin, phương pháp tổng hợp, phân tích, so sánh đối chiếu, khảo sát thực tế để hệ thống hóa lý luận cơ bản của công tác kế toán ở các cơ quan hành chính Nhà nước; phân tích và đánh giá thực trạng công tác kế toán tại Sở Công Thương tỉnh Đắk Nông; nghiên cứu đưa ra quan điểm, định hướng và những giải pháp để hoàn thiện công tác kế toán tại Sở Công Thương tỉnh Đắk Nông trước những yêu cầu sự đổi mới về kinh tế xã hội của đất nước. Hạn chế của luận văn là các giải pháp đưa ra khá chung chung, chưa cụ thể, chưa ứng dụng một cách khả thi vào Sở Công thương tỉnh Đắk Nông. Nguyễn Thành Đô (2020) trong luận văn thạc sĩ “Hoàn thiện công tác kế toán tại Sở Khoa học và Công nghệ Quảng Nam” đã phân tích và đánh giá thực trạng công tác kế toán tại Sở Khoa học & Công nghệ tỉnh Quảng Nam, chỉ ra những tồn hạn chế yếu kém trong công tác kế toán; và trên cơ sở đó, đưa ra các giải pháp giúp hoàn thiện công tác kế toán nhằm tuân thủ quy định pháp lý và đáp ứng yêu cầu quản lý của Sở. Luận văn nghiên cứu trong phạm vi thời gian 2016-2019 tức là giai đoạn trước và sau khi có sự vận dụng của chế độ kế toán mới, tuy nhiên lại không chỉ ra được sự khác biệt trong công tác kế toán khi vận dụng chính sách mới.
Hoàng Ngọc Sơn (2020) trong luận văn thạc sĩ “Hoàn thiện công tác kế toán tại Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Quảng Nam” đã tập trung làm rõ các nội dung của công tác kế toán, như: Công tác chứng từ, hệ thống tài khoản kế toán, hệ thống sổ kế toán và kế toán một số nội dung chủ yếu như: Kế toán doanh thu, kế toán chi phí, kế toán TSCĐ, kế toán vật tư, hàng hóa, báo cáo quyết toán, báo cáo tài chính. Nhìn chung, các nghiên cứu trên đã đánh giá thực trạng của từng đơn vị theo lĩnh vực khác nhau, đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế 5 toán để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp và điều kiện để tiến hành thực hiện các giải pháp đó. Tuy nhiên, theo xu hướng hội nhập quốc tế và theo kịp với tình hình kinh tế hiện nay, công tác kế toán tại các cơ quan HCSN càng cần phải được nâng cao hơn nữa. Cần xác định rằng công tác kế toán không chỉ đơn thuần phản ánh đầy đủ các nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh mà còn là công cụ hữu hiệu trong quản lý tài sản và ngân sách quốc gia.
Ngoài ra, công tác kế toán còn cung cấp các thông tin kịp thời cho các cấp quản lý ra quyết định trong việc điều hành, quản lý và sử dụng nguồn tài chính một cách hiệu quả góp phần làm cho đơn vị phát triển và bền vững. Vì vậy, tác giả chọn đề tài “Hoàn thiện công tác kế toán tại Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Nam”. Trên cơ sở lý luận về công tác kế toán ở các cơ quan hành chính nhà nước, luận văn sẽ phân tích đánh giá thực trạng công tác kế toán tại đơn vị khi vận dụng cơ chế tài chính mới; từ đó đưa ra các giải pháp đề xuất nhằm hoàn thiện công tác kế toán tại Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Nam. 6 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẠI CÁC CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC 1.
KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA CÁC CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC 1. Khái niệm cơ quan hành chính nhà nƣớc Theo Giáo trình Luật hành chính Việt Nam, cơ quan hành chính Nhà nước là một bộ phận hợp thành của bộ máy nhà nước, có các dấu hiệu chung như sau: - Cơ quan hành chính nhà nước có quyền nhân danh Nhà nước khi tham gia vào các quan hệ pháp luật nhằm thực hiện các quyền và nghĩa vụ pháp lý với mục đích hướng tới lợi ích công; - Hệ thống cơ quan hành chính nhà nước cơ cơ cấu tổ chức phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn do pháp luật quy định; - Các cơ quan hành chính nhà nước được thành lập và hoạt động dựa trên những quy định của pháp luật, có chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền riêng và có những mối quan hệ phối hợp trong thực thi công việc được giao. - Nguồn nhân sự chính của cơ quan hành chính nhà nước là đội ngũ cán bộ, công chức được hình thành từ tuyển dụng, bổ nhiệm hoặc bầu cử theo quy định của Pháp lệnh cán bộ, công chức. Tóm lại: Cơ quan hành chính Nhà nước là bộ phận cấu thành của bộ máy nhà nước, trực thuộc trực tiếp hoặc gián tiếp cơ quan quyền lực nhà nước cùng cấp, có phương diện hoạt động chủ yếu là hoạt động chấp hành – điều hành, có cơ cấu tổ chức và phạm vi thẩm quyền do pháp luật quy định.
Đặc điểm hoạt động của cơ quan hành chính nhà nƣớc - Quản lý hành chính nhà nước là hoạt động mang tính quyền lực nhà nước - Quản lý hành chính Nhà nước là hoạt động được tiến hành bởi những chủ thể có quyền năng hành pháp - Quản lý hành chính Nhà nước là hoạt động có tính thống nhất, được tổ chức chặt chẽ - Hoạt động quản lý hành chính Nhà nước có tính chấp hành và điều hành. - Quản lý hành chính Nhà nước là hoạt động mang tính liên tục. - Các cơ quan hành chính Nhà nước hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận mà mục đích chung là phục vụ lợi ích cộng đồng. QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI CÁC CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC Theo tài liệu bồi dưỡng ngạch chuyên viên tại Quyết định số 2721/QĐ- BNV của Bộ Nội vụ, thuật ngữ “Quản lý” được hiểu là quá trình mà các chủ thể quản lý áp dụng các công cụ quản lý và phương pháp quản lý thích hợp để điều khiển đối tượng quản lý để hoạt động và phát triển nhằm đạt được những mục tiêu đã định.
Quản lý được sử dụng khi nói tới các hoạt động và các nhiệm vụ mà các nhà quản lý phải thực hiện thường xuyên từ việc lập kế hoạch, thực hiện kế hoạch, tổ chức kiểm tra. Ngoài ra còn hàm ý cả mục tiêu, kết quả và hiệu năng hoạt động của tổ chức. Tài chính được thể hiện qua sự vận động của các dòng vốn gắn với sự tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ của các chủ thể khác nhau trong xã hội, phản ánh các mối quan hệ kinh tế phát sinh giữa các chủ thể với nhau. 8 Quản lý tài chính trong các cơ quan HCNN là quá trình áp dụng những công cụ và phương pháp quản lý nhằm quản lý và sử dụng các nguồn tài chính trong các cơ quan HCNN để đạt được những mục tiêu đã định.
Đối tượng quản lý của quản lý tài chính trong các cơ quan HCNN là hoạt động tài chính của các cơ quan, đơn vị này. Cụ thể là việc quản lý các nguồn tài chính cũng như các khoản chi đầu tư hoặc các khoản chi thường xuyên của các cơ quan, đơn vị. Việc quản lý tài chính trong các cơ quan HCNN phải phù hợp với điều kiện hoàn cảnh cụ thể của mỗi tổ chức. Quá trình quản lý TC trong các cơ quan HCNN được sử dụng bằng nhiều phương pháp khác nhau như : Phương pháp tổ chức, phương pháp hành chính, phương pháp kinh tế và bằng nhiều công cụ quản lý khác nhau như: các đòn bẩy kinh tế, các công cụ pháp luật, hệ thống kiểm tra giám sát, phân tích tài chính.
Trong đó, pháp luật được coi là công cụ quản lý có vai trò quan trọng và đặc biệt với quản lý tài chính và được thể hiện thông qua các chính sách, cơ chế quản lý tài chính; các chế độ quản lý tài chính kế toán, các văn bản pháp luật qui định về các định mức, tiêu chuẩn tài chính … Việc sử dụng nhiều phương pháp hay nhiều công cụ quản lý khác nhau đều hướng đến mục đích là tính hiệu quả trong hoạt động tài chính để đạt đến những mục tiêu đã định của mỗi đơn vị. Chu trình quản lý tài chính trong các cơ quan, đơn vị được tiến hành theo ba bước gồm: Lập dự toán thu chi tài chính; Chấp hành và thực hiện dự toán và cuối cùng là việc quyết toán thu chi tài chính. Để thực hiện được chu trình trên, các cơ quan hành chính nhà nước phải xác định rõ các nguồn lực tài chính của đơn vị căn cứ vào chức năng nhiệm vụ được cấp có thẩm quyền giao; các chế độ chi tiêu tài chính được phép áp dụng theo qui định hiện hành của nhà nước.