CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN CHUNG VỀ CÔNG TÁC TUYỂN DỤNG VÀ ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC TRONG DOANH NGHIỆP 1. Tuyển dụng nguồn nhân lực 1. Giới thiệu chung về tuyển dụng Tuyển dụng là một quá trình từ tuyển mộ, nghiên cứu và tuyển chọn nhân viên cho một vị trí hoặc một công việc trong một tổ chức.
Tuyển dụng là một trong số những hoạt động đầu tiên của quản trị nhân sự. Nếu không có hoạt động tuyển dụng, doanh nghiệp sẽ không bổ sung được đội ngũ nhân viên và như vậy các hoạt động đào tạo, đãi ngộ trở nên vô ích. Khái niệm tuyển dụng còn có thể được hiểu theo hai nghĩa sau: Theo nghĩa hẹp: Tuyển dụng là quá trình thu hút những người xin việc có trình độ từ lực lượng lao động xã hội và lực lượng lao động bên trong tổ chức, đồng thời là quá trình đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào các yêu cầu của công việc, để tìm được những người phù hợp với các yêu cầu đặt ra trong số những người thu hút được. Theo nghĩa rộng: Tuyển dụng là một quá trình thu hút, nghiên cứu, lựa chọn, ra quyết định tiếp nhận một cá nhân vào một vị trí của tổ chức và sau đó là việc sử dụng nhân viên mới sao cho có hiệu quả.
Như vậy, có thể hiểu quá trình tuyển dụng bắt đầu từ khi thu hút ứng viên đến khi chấm dứt hợp đồng lao động. Tuyển dụng bao gồm hai quá trình liên tiếp là tuyển mộ và tuyển chọn. -“ Tuyển mộ là quá trình thu hút những người xin việc có năng lực từ lực lượng lao động xã hội và lực lượng lao động bên trong tổ chức. Mọi tổ chức phải có đầy đủ khả năng để thu hút đủ số lượng và chất lượng lao động để nhằm đạt được các mục tiêu của mình.
Quá trình tuyển mộ sẽ ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả của quá trình tuyển chọn. Trong thực tế sẽ có người lao động có trình độ cao nhưng họ không được tuyển chọn vì họ không được biết các thông tin tuyển mộ hoặc họ không có cơ hội nộp đơn xin việc. Chất lượng của quá trình lựa chọn sẽ không đạt được như các yêu cầu mong muốn hay hiệu quả thấp nếu như số lượng người nộp 7 đơn xin việc bằng hoặc ít hơn số nhu cầu cần tuyển chọn. Công tác tuyển mộ có ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng nguồn nhân lực trong tổ chức.” (Nguồn: Giáo trình quản trị nhân lực – ThS.
Nguyễn Văn Điềm & PGS.TS Nguyễn Ngọc Quân/Năm 2010). -“ Tuyển chọn là quá trình đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào các yêu cầu của công việc, để tìm được những người phù hợp với các yêu cầu đặt ra trong số những người đã thu hút được trong quá trình tuyển mộ. Cơ sở của tuyển chọn là các yêu cầu của công việc đã được đề ra theo bản mô tả công việc và bản yêu cầu đối với người thực hiện công việc. Quá trình tuyển chọn phải xuất phát từ kế hoạch sản xuất kinh doanh và kế hoạch nguồn nhân lực.
Tuyển chọn được những người có trình độ chuyên môn cần thiết cho công việc để đạt tới năng suất lao động cao, hiệu suất công tác tốt. Tuyển chọn được những người có kỷ luật, trung thực, gắn bó với công việc, với tổ chức. Vì vậy, quá trình tuyển chọn là khâu quan trọng nhằm giúp cho các nhà quản trị nhân lực đưa ra được các quyết định tuyển dụng một cách đúng đắn nhất.” (Nguồn: Giáo trình quản trị nhân lực – ThS. Nguyễn Văn Điềm & PGS.TS Nguyễn Ngọc Quân/Năm 2010).
Mối quan hệ giữa tuyển mộ (thu hút) và tuyển chọn: Tuyển mộ là khâu đầu tiên và có ý nghĩa quan trọng trong quá trình tuyển dụng, nó cung cấp đầu vào cho tuyển chọn. Quá trình tuyển mộ sẽ ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả của quá trình tuyển chọn. Quá trình tuyển mộ phải hợp lý cả về nguồn và số lượng tuyển mộ thì mới tạo điều kiện thuận lợi cho tuyển chọn, tiết kiệm được chi phí của tuyển dụng, chất lượng tuyển dụng cao. Quá trình tuyển chọn là khâu quan trọng giúp cho các nhà quản trị nhân lực đưa ra được các quyết định tuyển dụng một cách đúng đắn nhất.
Quyết định tuyển chọn có ý nghĩa rất quan trọng đối với chiến lược kinh doanh của mỗi doanh nghiệp. Để tuyển chọn đạt được kết quả cao thì cần phải có bước tuyển chọn phù hợp, các phương pháp thu thập thông tin chính xác và đánh giá thông tin một cách khoa học. 8 Tuyển mộ và tuyển chọn có mối quan hệ chặt chẽ với nhau và là một quá trình liên tục tách rời. Có thể nói, tuyển mộ là điều kiện cần còn tuyển chọn là điều kiện đủ trong tiế đến trình tuyển dụng nhân lực của tổ chức.
Do vậy, để công tác tuyển dụng nhân lực trong tổ chức đạt hiệu quả phải thực hiện tốt cả hai giai đoạn tuyển mộ và tuyển chọn. Vai trò của hoạt động tuyển dụng Tuyển dụng là một trong những khâu cơ bản trong tổng thể các hoạt động của quản trị nhân lực. Nó được coi là khâu cung cấp yếu tố đầu vào là con người cho mỗi doanh nghiệp. Việc thường xuyên đánh giá nhân sự, tìm kiếm và bổ sung những nguồn nhân lực mới giúp doanh nghiệp luôn có đủ khả năng để thực hiện những chiến lược trong ngắn và dài hạn của mình.
Đội ngũ nhân lực mới có vai trò rất quan trọng trong việc giúp doanh nghiệp đổi mới tư duy, đổi mới phương thức và đưa đến cho doanh nghiệp những cách thức thực hiện mới. Thông qua tuyển dụng, nhiều ứng viên mới, có chất lượng có thể giúp làm mới doanh nghiệp, tiếp tục phát triển nhất là trong giai đoạn suy thoái. Công tác tuyển dụng có mối quan hệ chặt chẽ với các chức năng khác của quản trị nguồn nhân lực.1: Mối quan hệ qua lại giữa tuyển dụng và các chức năng khác của quản trị nguồn nhân lực. (Nguồn: Giáo trình quản trị nguồn nhân lực, Đại học Kinh tế quốc dân, Tr 94) Nhiều người tham gia tuyển mộ cho phép người sử Tuyển chọn dụng lao động có khả năng lựa chọn nhiều hơn Tỷ lệ số người được chấp nhận ảnh hưởng đến số người cần thiết phải tuyển dụng Những người xin việc trình độ lành nghề cao thì Đánh giá thực hiện công việc tốt tình hình thực hiện công việc Các vấn đề tồn tại về thực hiện công việc có thể cho thấy sự cần thiết thu hút những người lao động có trình độ cao.
Cung cầu lao động sẽ ảnh hưởng đến mức lương và Thù lao người có trình độ cao sẽ mong đợi các mức thù lao Tuyển cao hơn mộ Mức lương cao hơn tạo điều kiện dễ dàng hơn cho việc thu hút người có trình độ cao hơn Người lao động có tay nghề đỏi hỏi ít phải đào tạo Đào tạo và hơn người không có tay nghề. phát triển Tuyển mộ được đơn giản hóa nếu nhân viên mới có thể được đào tạo phù hợp với ít thời gian và kinh phí hơn. Những người lao động được bố trí vào những vị trí Các mối thích hợp có tỷ lệ công việc thay đổi thấp hơn và quan hệ lao có sự thỏa mãn cao hơn. động Hình ảnh công ty ảnh hưởng đến quyết định nộp đơn tuyển vào vị trí 10 1.
Quy trình tuyển dụng Tuyển dụng bao gồm hai nội dung chính là tuyển mộ và tuyển chọn. Hai nội dung này có mối quan hệ biện chứng với nhau. Làm tốt đồng thời hai nội dung này sẽ thúc đẩy chất lượng nguồn nhân lực của tổ chức.2: Quy trình tuyển dụng nhân sự Tuyển mộ Nguồn nội bộ Nguồn bên ngoài Phương pháp tuyển Phương pháp tuyển mộ mộ Tuyển chọn Tiếp đón ban đầu và phỏng vấn sơ bộ Sàng lọc các ứng viên qua đơn xin việc Trắc nghiệm tuyển chọn Phỏng vấn tuyển chọn Khám sức khỏe và đánh giá thể lực Phỏng vấn bởi người lãnh đạo trực tiếp Thẩm định các thông tin đã thu thập được Tham quan thử việc Ra quyết định tuyển dụng 11 1.1 Quá trình tuyển mộ Để đạt được kết quả như mong muốn, quá trình tuyển mộ cần được tiến hành có kế hoạch và mang tính chiến lược rõ ràng. Quá trình tuyển mộ bao gồm các bước sau: a.
Xây dựng chiến lược tuyển mộ Tuyển mộ là chức năng cơ bản của quản trị nguồn nhân lực. Phòng nguồn nhân lực có chức năng quảng cáo và thông báo tuyển người, sàng lọc người xin việc. Phòng nguồn nhân lực là cơ quan tham mưu cho các cấp lãnh đạo trong tổ chức về việc hoạch định các chính sách tuyển mộ như: xác định nhu cầu tuyển mộ, xác định địa chỉ tuyển mộ, kinh phí, các mục tiêu tuyển mộ cụ thể. Nội dung của chiến lược tuyển mộ bao gồm: Lập kế hoạch tuyển mộ Khi tổ chức, doanh nghiệp có nhu cầu bổ sung nhân lực, bộ phận nhân sự của doanh nghiệp đó cần xác định xem cần tuyển mộ bao nhiêu người cho từng vị trí cần tuyển và cần tuyển mộ được số người nộp đơn nhiều hơn số người họ cần thuê mướn.
Các tỷ lệ sàng lọc giúp cho tổ chức quyết định được bao nhiêu người cần tuyển mộ cho từng vị trí cần tuyển. Các tỷ lệ sàng lọc thể hiện mối quan hệ về số lượng các ứng viên còn lại ở từng bước trong quá trình tuyển chọn và số người được chấp nhận vào bước tiếp theo. Tỷ lệ sàng lọc có ảnh hưởng tới chi phí tài chính, tâm lý của người dự tuyển và kỳ vọng của người xin việc. Vì vậy cần phải xác định tỷ lệ sàng lọc chính xác và hợp lý.
Khi lập kế hoạch tuyển mộ cần phải chú ý tới cơ hội việc làm công bằng cho người lao động, không nên có các biểu hiện thiên vị, định kiến khi tuyển mộ. Khi đã xác định được số người có thể tuyển mộ thì vấn đề còn lại phải xác định được các nguồn tuyển mộ, thời gian và phương pháp tuyển mộ. Xác định nguồn và phương pháp tuyển mộ Để tuyển mộ được đủ số lượng và chất lượng người lao động vào các vị trí việc làm còn thiếu người, tổ chức cần cân nhắc, lựa chọn xem vị trí nào nên lấy người 12 bên trong tổ chức hay bên ngoài tổ chức và kèm theo đó là phương pháp tuyển phù hợp. - Nguồn tuyển mộ từ bên trong tổ chức Nguồn nhân lực bên trong tổ chức bao gồm những người làm việc bên trong tổ chức đó.