CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC TUYỂN DỤNG TRONG DOANH NGHIỆP 1. Nguồn nhân lực Nhân lực là sức lực con người, nằm trong mỗi con người và làm cho con người hoạt động. Sức lực đó ngày càng phát triển cùng với sự phát triển của cơ thể con người và đến một mức độ nào đó, con người đủ điều kiện tham gia vào quá trình lao động – con người có sức lao động. Nguồn nhân lực là nguồn lực con người.
Nguồn lực này được xem xét ở hai khía cạnh: Thứ nhất, nguồn nhân lực nằm ngay trong bản thân con người, theo ý nghĩa là nguồn gốc, nơi phát sinh ra nguồn lực. Đây là sự khác nhau cơ bản giữa nguồn lực con người và các nguồn lực khác. Thứ hai, nguồn nhân lực là tổng thể nguồn lực của từng cá nhân con người, có khả năng sáng tạo ra của cải vật chất và tinh thần cho xã hội, được biểu hiện là số lượng và chất lượng nguồn nhân lực tại một thời điểm nhất định. Nguồn nhân lực là một nguồn lực của quá trình phát triển.
Vốn nhân lực là tập hợp kiến thức, khả năng, kỹ năng mà con người tích lũy được. Muốn có vốn nhân lực, gia đình (trong đó có bản thân mỗi người) và xã hội phải đầu tư, vốn đó sẽ giúp con người kiếm sống suốt đời và góp phần làm giàu cho xã hội. Đó chính là giá trị của sức lao động. Nguồn nhân lực trong doanh nghiệp được đặc trưng bởi các yếu tố sau: Quy mô nguồn nhân lực: là tổng số người lao động đang làm việc tại doanh nghiệp, được doanh nghiệp thuê mướn, trả công và được ghi vào danh sách nhân sự của công ty.
Đặc điểm nguồn nhân lực: là sự phân chia nguồn nhân lực trong doanh nghiệp theo các tiêu chí: giới tính, độ tuổi, trình độ, … Chất lượng nguồn nhân lực: là trạng thái nhất định của nguồn nhân lực trong doanh nghiệp, thể hiện mối quan hệ giữa các yếu tố cấu thành nên bản chất bên trong của nguồn nhân lực. TS Trần Xuân Cầu, PGS. TS Mai Quốc Chánh, Giáo trình Kinh tế nguồn nhân lực, Nhà xuất bản Đại học Kinh tế quốc dân, tr 12 – 13 SVTH: Nguyễn Thùy Trang 4 Lớp: Quản trị nhân lực 51 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp GVHD: TS. Phạm Thị Bích Ngọc Nguồn nhân lực là nguồn lực không thể thiếu đối với hoạt động của bất kỳ doanh nghiệp nào, bị chi phối bởi nhiều yếu tố tạo nên tính đa dạng và phức tạp của nguồn nhân lực.
Vì vậy, sử dụng nguồn nhân lực có hiệu quả là mục tiêu quan trọng của các nhà quản lý hiện nay. Tuyển dụng Tuyển dụng là quá trình tìm kiếm, thu hút và lựa chọn từ nhiều nguồn khác nhau những nhân viên phủ hợp đề đảm nhận những vị trí mà doanh nghiệp cần tuyển. Tuyển dụng là một trong những hoạt động nằm trong nhóm chức năng thu hút nguồn nhân lực trong quản trị nhân lực. Tầm quan trọng của công tác tuyển dụng: Công tác tuyển dụng quyết định tới chất lượng đầu vào của nguồn nhân lực trong doanh nghiệp.
Tuyển dụng đem lại cho tổ chức đội ngũ lao động có chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu công việc, nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp và làm tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường. Công tác tuyển dụng được thực hiện tốt sẽ là tiền đề để thực hiện hiệu quả các hoạt động khác của quản trị nhân lực khác trong doanh nghiệp. Công tác tuyển dụng cũng đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với người lao động. Khi người lao động tìm được công việc phù hợp với trình độ, năng lực, tính cách thì sẽ tăng hứng thú trong công việc và tăng sự gắn bó với doanh nghiệp.
Nguyên tắc của tuyển dụng: Xuất phát từ lợi ích chung của doanh nghiệp và toàn xã hội Dựa vào khối lượng công việc và yêu cầu cụ thể của từng loại công việc Nghiên cứu, xem xét thận trọng và toàn diện cá nhân, phẩm chất, năng lực cá nhân nhân viên Tuyển dụng bao gồm hai quá trình: tuyển mộ và tuyển chọn. Tuyển mộ Tuyển mộ là quá trình thu hút những người có nhu cầu tìm việc từ lực lượng xã hội và nguồn bên trong doanh nghiệp. Nhân tố quan trọng ảnh hưởng tới toàn bộ kết quả tuyển mộ là Bản mô tả công việc, Bản yêu cầu của công việc đối với người thực hiện. Đây là thông tin đầu tiên nhà tuyển dụng gửi đến các ứng viên, mô tả đầy đủ về số lượng cần tuyển, thời SVTH: Nguyễn Thùy Trang 5 Lớp: Quản trị nhân lực 51 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp GVHD: TS.
Phạm Thị Bích Ngọc gian, những yêu cầu về trình độ, kỹ năng, kinh nghiệm của các ứng viên, … Các ứng viên sẽ căn cứ vào đó để xác định sự đáp ứng, phù hợp công việc của bản thân đề quyết định nộp đơn ứng tuyển hay không. Việc khai thác các nguồn tuyển mộ giúp doanh nghiệp tìm được những người phù hợp, đáp ứng được những yêu cầu đặt ra của tổ chức. Tuyển mộ giúp thu hút được những người lao động giỏi, tiết kiệm nguồn lực và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Tuyển mộ là bước đầu trong quá trình tuyển chọn của doanh nghiệp.
Tuyển mộ sẽ ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả của công tác tuyển chọn. Tuyển chọn sẽ không đạt được hiệu quả cao nếu số người xin việc nhỏ hơn số vị trí công việc cần tuyển. Tuyển mộ còn ảnh hưởng tới các hoạt động quản trị nhân lực khác của doanh nghiệp: tuyển chọn, đánh giá thực hiện công việc, thù lao lao động, đào tạo và phát triển, quan hệ lao động, … SVTH: Nguyễn Thùy Trang 6 Lớp: Quản trị nhân lực 51 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp GVHD: TS. Phạm Thị Bích Ngọc Sơ đồ sau thể hiện mối quan hệ qua lại giữa tuyển mộ và các chức năng khác của quản lý nguồn nhân lực.
Nhiều người tham gia tuyển mộ thì sẽ có Tuyển chọn TUYỂ nhiều khả năng lựa chọn hơn. N MỘ Tỷ lệ số đơn xin việc được chấp nhận ảnh hưởng đến số người cần phải tuyển mộ Những người nộp đơn có trình độ chuyên Đánh giá thực hiện môn cao, kỹ năng tốt thì thực hiện công công việc việc hiệu quả hơn Các vấn đề còn tồn tại về thực hiện công việc cho thấy sự cần thiết thu hút những người có trình độ cao hơn Cung về lao động sẽ ảnh hưởng đến mức Thù lao lương và người có trình độ cao sẽ mong lao động đợi được trả cao hơn Mức lương cao hơn tạo điều kiện dễ dàng hơn cho việc thu hút người lao động có trình độ cao Người lao động có tay nghề đòi hỏi ít phải Đào tạo và đào tạo hơn người không có tay nghề phát triển Tuyển dụng được đơn giản hoá nếu không tốn hoặc tốn ít thời gian và chi phí cho hoạt động đào tạo lại Những người lao động được bố trí vào Quan hệ những vị trí thích hợp có tỷ lệ thay đổi lao động công việc thấp hơn Hình ảnh của công ty ảnh hưởng đến quyết định nộp đơn ứng tuyển vào một vị trí SVTH: Nguyễn Thùy Trang 7 Lớp: Quản trị nhân lực 51 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp GVHD: TS. Phạm Thị Bích Ngọc 1. Tuyển chọn Tuyển chọn là quá trình đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào yêu cầu của công việc để tìm được người phù hợp trong số những người đã thu hút được trong quá trình tuyển mộ.
Tuyển chọn là quá trình chính trong công tác tuyển dụng. Cơ sở của tuyển chọn là các yêu cầu công việc đã được đề ra theo Bản mô tả công việc và Bản yêu cầu của công việc đối với người thực hiện. Các yêu cầu của quá trình tuyển chọn: Phải xuất phát từ kế hoạch sản xuất kinh doanh và kế hoạch nguồn nhân lực của doanh nghiệp Tuyển được những người có trình độ chuyên môn cần thiết cho công việc để đạt tới năng suất lao động cao, hiệu suất công tác tốt Tuyển được những người có kỷ luật, trung thực, gắn bó với công việc và với tổ chức Quá trình tuyển chọn là khâu quan trọng nhằm giúp cho các nhà quản trị nhân lực đưa ra được những quyết định tuyển dụng một cách đúng đắn nhất. Tuyển chọn tốt cũng sẽ giúp cho tổ chức giảm được các chi phí do phải tuyển chọn lại, đào tạo lại cũng như tránh được các thiệt hại, rủi ro khác trong quá trình thực hiện công việc.
Để tuyển chọn đạt kết quả cao thì cần phải có những bước tuyển chọn phù hợp, các phương pháp thu thập thông tin chính xác và đánh giá thông tin một cách khoa học. Quy trình tuyển dụng nhân lực trong doanh nghiệp 2. Quy trình tuyển mộ 2. Nguồn và phương pháp tuyển mộ nhân lực 2.
Nguồn tuyển mộ Đối với các nhà quản trị thì nhân lực vừa là tài sản vừa là chi phí. Nếu là chi phí, họ sẽ tìm kiếm nguồn nhân lực bên ngoài còn nếu là tài sản thì doanh nghiệp sẽ đào tạo và phát triển nguồn bên trong. Vì vậy nhà quản lý luôn có thể tìm kiếm nhân lực ở cả thị trường bên trong lẫn bên ngoài để đảm bảo mục tiêu phát triển của doanh nghiệp. SVTH: Nguyễn Thùy Trang 8 Lớp: Quản trị nhân lực 51 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp GVHD: TS.
Phạm Thị Bích Ngọc Nguồn bên trong Là những người đang làm việc trong doanh nghiệp, những người đang làm việc ở những vị trí công việc khác nhau có đủ điều kiện đáp ứng công việc mới, có nguyện vọng thay đổi vị trí làm việc từ vị trí thấp lên vị trí cao hoặc chuyển sang bộ phận khác tính chất công việc. Nguồn tuyển mộ bên trong thường được tiến hành dưới các hình thức như luân chuyển, thuyên chuyển, thăng chức, … Người lao động được chuyển lên vị trí cao hơn, tăng sự hứng thú, thỏa mãn của người lao động.