CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC TUYỂN DỤNG NHÂN LỰC 1.1 Khái quát về công tác tuyển dụng nhân lực 1.1 Khái niệm nhân lực và tuyển dụng nhân lực “Nhân lực được hiểu là nguồn lực trong mỗi con người. Nó bao gồm cả thể lực và trí lực. Nó thể hiện ra bên ngoài bởi khả năng làm việc. Nó bao gồm cả sức khỏe (chiều cao, cân nặng, độ lớn…), trình độ (kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm), tâm lý, ý thức, mức độ cố gắng, sức sáng tạo.
Nguồn lực trong mỗi con người có thể nói là không có giới hạn”. Lê Thanh Hà, giáo trình quản trị nhân lực) Tuyển dụng là hoạt động tất yếu của mỗi doanh nghiệp, để doanh nghiệp ngày càng phát triển phải có những con người có trình độ phù hợp với lĩnh vực hoạt động. Nền tảng của một doanh nghiệp luôn là một đội ngũ nhân sự vững mạnh, có năng lực và phù hợp với các yêu cầu công việc và tổ chức. Vậy làm thế nào để có được một đội ngũ nhân sự phù hợp và sáng giá? Tuyển dụng chính là hành động tiền đề để mang về cho tổ chức những ứng cử viên tuyệt vời nhất.
“Tuyển dụng nhân lực là quá trình thu hút những người xin việc có trình độ từ lực lượng lao động xã hội, lực lượng bên trong tổ chức và đánh giá, lựa chọn trong số họ những người đáp ứng với yêu cầu của công việc và phù hợp với định hướng sử dụng nhân lực trong tổ chức”.s Cấn Hữu Dạn (2019) Tuyển dụng và sử dụng nhân lực) 1.2 Vai trò của công tác tuyển dụng nhân lực 1.1 Đối với doanh nghiệp Việc tuyển dụng hiệu quả sẽ cung cấp cho doanh nghiệp một đội ngũ lao động có tay nghề cao, năng động, sáng tạo và bổ sung nguồn nhân lực phù hợp với yêu cầu hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Tuyển dụng có một tầm quan trọng rất lớn đối với doanh nghiệp vì nó là khâu đầu tiên của công tác quản trị nhân sự, chỉ khi làm tốt khâu tuyển dụng thì mới có thể làm tốt các khâu tiếp theo. Tuyển dụng tốt giúp doanh nghiệp thực hiện tốt các mục tiêu kinh doanh hiệu quả nhất, bởi vì tuyển dụng tốt tức là tìm ra người thực hiện công việc có năng lực, phẩm chất để hoàn thành công việc được giao. Từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh, phát triển đội ngũ, đáp ứng yêu cầu hoạt động kinh doanh trong điều kiện toàn cầu hóa.
Góp phần thu hút nhân tài, cải thiện chất lượng nguồn nhân lực và tăng cường sức cạnh tranh qua nguồn nhân lực của tổ chức. Tuyển dụng nhân lực hiệu quả giúp tổ chức phát triển đội ngũ nhân lực, thực hiện tốt các mục tiêu sản xuất kinh doanh, với những nhân lực có năng lực, phẩm chất để hoàn thành công việc được giao. 2 Tiết kiệm thời gian, chi phí tuyển lại và đào tạo bổ sung. Bởi khi hoạt động tuyển dụng được làm tốt, giúp doanh nghiệp giảm gánh nặng về thời gian, chi phí do phải tuyển dụng lại, đào tạo bổ sung vì không tìm được đúng người thực sự phù hợp cho công việc, cũng như tránh được các thiệt hại rủi ro trong quá trình thực hiện các công việc.
Góp phần tăng cường giao lưu xã hội và quảng bá hình ảnh của tổ chức. Thông qua các hoạt động truyền thông trong tuyển dụng, tổ chức có được nhiều hoạt động giao lưu, chia sẻ và quảng bá hình ảnh của tổ chức trên thị trường lao động. Giúp doanh nghiệp phát triển thương hiệu và uy tín trên thị trường.2 Đối với người lao động TDNL hiệu quả sẽ giúp những NLĐ thực sự có năng lực được làm việc và làm những công việc phù hợp với khả năng trình độ, sở trưởng và tính cách của mình. Điều này góp phần tạo được sự thỏa mãn trong công việc, tạo động lực làm việc cho NLĐ.
Hoạt động TDNL tốt sẽ giúp tuyển được đúng người vào các vị trí đúng với năng lực, sở thích của họ. Từ đó sẽ tạo cơ hội cho NLĐ được phát huy hết khả năng của mình, được khẳng định mình, có cơ hội phát triển năng lực và địa vị, tạo được sự tin tưởng của tổ chức. TDNL hiệu quả sẽ tạo được sự hài lòng, tin tưởng của NLĐ và sự gắn kết trung thành của họ đối với tổ chức. Họ sẽ yên tâm làm việc và muốn gắn bó, cống hiến hết mình và làm việc lâu dài với tổ chức, hạn chế tỷ lệ bỏ việc, thuyên chuyển công việc sang tổ chức khác.
Hoạt động TDNL hiệu quả sẽ tạo ra sự công bằng hơn cho NLĐ, tạo được sự cạnh tranh trong đội ngũ các ứng viên, do đó tạo động lực phấn đấu cho họ.3 Đối với xã hội Hoạt động tuyển dụng của tổ chức sẽ góp phần làm giảm tỷ lệ thất nghiệp trong toàn xã hội. Giúp cho số lao động không có việc làm đang thất nghiệp và những học sinh, sinh viên tốt nghiệp các trường đại học, cao đẳng, trung tâm, đào tạo, dạy nghề… ra trường sẽ tìm được việc làm phù hợp. Tuyển dụng tốt giúp cho hoạt động sản xuất kinh doanh của tổ chức được tiến hành thuận lợi, đạt hiệu quả cao, đồng thời tiết kiệm được chi phí, thời gian cho tổ chức. Từ đó tổ chức sẽ ngày một phát triển lớn mạnh hơn, giúp phần cho sự phát triển kinh tế của đất nước.
Tuyển dụng nhân lực tốt tạo ra sự công bằng, cạnh tranh lành mạnh trong thị trường lao động. Góp phần thúc đẩy sự tự cố gắng nâng cao trình độ, kỹ năng, tay nghề của lực lượng lao động trong xã hội.3 Mối quan hệ giữa công tác tuyển dụng nhân lực đối với hoạt động khác của quản trị nhân lực Quản trị nhân lực trong doanh nghiệp tập trung vào các nội dung cơ bản sau: phân tích công việc, tuyển dụng nhân lực, đào tạo và phát triển nhân lực, đánh giá tình hình thực hiện công việc, thù lao và các mối quan hệ lao động. Trong đó công tác tuyển dụng nhân lực được coi là khâu đầu tiên, cơ bản của cả quá trình, là một nội dung của quản trị nhân lực, công tác quản trị nhân lực có mối liên hệ chặt chẽ với các hoạt động khác của quản trị nhân lực. Nguyễn Ngọc Quân – Th.S Nguyễn Vân Điềm (2004), Quản trị nhân lực) 1.1 Mối quan hệ giữa tuyển dụng nhân lực và phân tích công việc Phân tích công việc là quá trinh nghiên cứu nội dung công việc, nhằm xác định rõ các nhiệm vụ, các trách nhiệm, quyền hạn, điều kiện tiến hành và các kỹ năng, phẩm chất của người nhân viên cần thiết phải có để thực hiện công việc.
Dựa trên phân tích công việc doanh nghiệp có thể định hướng cho quá trình tuyển dụng, lựa chọn và hoàn thiện việc bố trí nhân viên. Quá trình phân tích công việc sẽ giúp các bộ phận xác định đầy đủ số lượng cần thiết để đảm bảo hoàn thành tốt công việc, tránh tình trạng thừa hay thiếu lao động làm giảm hiệu quả công việc. Phân tích công việc cũng cho thấy các yêu cầu của công việc với người lao động dễ dàng hơn cho hoạt động tuyển dụng của doanh nghiệp cũng như cá nhân người lao động. Nhờ phân tích công việc doanh nghiệp có thể tuyển dụng và lựa chọn người phù hợp với công việc, nó không chỉ nêu lên những công việc mà người lao động cần phải thực hiện mà còn nêu ra những đòi hỏi về kiến thức, kỹ năng cũng như những khả năng cần thiết mà người lao động có thể đáp ứng công việc.
Như vậy thông qua phân tích công việc sẽ giúp cho quá trình tuyển dụng đạt hiệu quả cao hơn nhờ những tiêu chuẩn rõ ràng đã được đưa ra. Sản phẩm của phân tích công việc là những bản mô tả, yêu cầu về công việc đối với người thực hiện, bản tiêu chuẩn để thực hiện công việc. Bản mô tả công việc là một tài liệu cung cấp các thông tin liên quan đến các hoạt động về quyền hạn, trách nhiệm, quyền lợi, nghĩa vụ của người thực hiện công việc, xác định điều kiện làm việc, các công việc hỗ trợ người thực hiện công việc hoàn thành nhiệm vụ của mình, các quan hệ với các bộ phận, cá nhân khác trong tổ chức. Bản yêu cầu công việc đối với người thực hiện là bản liệt kê các đòi hỏi của công việc đối với người thực hiện về kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm cần phải có, trình độ giáo dục và đào tạo cần thiết, các đặc trưng về tinh thần và thể lực, các yêu cầu cụ thể khác.
Phân tích công việc được cho là cơ sở của tuyển dụng nhân lực. Bởi tuyển dụng nhân lực chính là thu hút và đánh giá những ứng viên tham gia tuyển dụng để từ đó lựa chọn được những ứng viên phù hợp cho những vị trí cần tuyển. Điều này nghĩa là trước khi tiến hành tuyển dụng, nhà quản lý cần phải biết được 4 những vị trí cần tuyển là vị trí nào? Nhân viên ở những vị trí đó làm được những công việc gì? Từ đó xây dựng những tiêu chuẩn cho mỗi vị trí cần tuyển dụng. Việc xây dựng những tiêu chuẩn này cần được hình thành thông qua phân tích công việc.
Do đó, muốn hoạt động tuyển dụng đạt chất lượng cao thì các tiêu chuẩn thực hiện công việc được đưa ra phải đảm bảo độ chính xác cao.2 Mối quan hệ giữa tuyển dụng nhân lực với công tác đào tạo và phát triển nhân lực. Mỗi tổ chức, mỗi doanh nghiệp sau khi tuyển dụng đều có chương trình hay chính sách đào tạo nhân viên của mình, để giúp họ có thể phát huy tối đa năng lực của bản thân góp phần vào việc nâng cao năng suất lao động của doanh nghiệp. Những nhân viên chưa có tay nghề, trình độ cao, chưa trải qua việc học tập và được giảng dạy sẽ được cung cấp những khóa học, những chương trình đào tạo của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, những nhân viên đã có trình độ nhất định sẽ được đào tạo chuyên môn hơn nữa để nâng cao năng lực bản thân đến mức độ cao nhất.
Tuy nhiên, so sánh hai trường hợp trên, việc đào tạo những nhân viên chưa có tay nghề cao thể hiện sự tốn kém kinh phí và thời gian hơn nhiều so với những người đã có trình độ tương đối. Chính vì vậy, ngay từ công tác tuyển dụng, tổ chức đã phải đánh giá chính xác trình độ chuyên môn, tay nghề của người lao động. Để làm được điều đó thì tổ chức phải có những bản tiêu chuẩn thực hiện công việc và bản yêu cầu công việc phù hợp, có tính chuyên môn cao.