Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác quản lý tài chính tại đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực giáo dục Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng công tác quản lý tài chính tại các trường cao đẳng và trung cấp chuyên nghiệp tỉnh Lai Châu Chương 4: Giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại các trường cao đẳng và trung cấp chuyên nghiệp tỉnh Lai Châu. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP HOẠT ĐỘNG TRONG LĨNH VỰC GIÁO DỤC 1. Khái niệm về đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực giáo dục 1. Khái niệm và đặc điểm đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực giáo dục * Khái niệm: Đơn vị sự nghiệp công lập là những đơn vị do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước thành lập theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý nhà nước.
Đơn vị sự nghiệp công lập là những đơn vị được Nhà nước thành lập để thực hiện các hoạt động sự nghiệp trong các lĩnh vực y tế, văn hoá, giáo dục, thể thao,. Đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực giáo dục là một đơn vị sự nghiệp công lập, hoạt động bằng nguồn kinh phí Nhà nước cấp, cấp trên cấp hoặc các nguồn kinh phí khác như: thu sự nghiệp, phí, lệ phí, thu từ kết quả hoạt động sản xuất - kinh doanh, nhận viện trợ, biếu tặng…theo nguyên tắc không bồi hoàn trực tiếp để thực hiện nhiệm vụ của Đảng và Nhà nước giao. Các điều kiện để thành lập một đơn vị sự nghiệp công lập được quy định tại khoản 1 điều 3 của Nghị định 55/2012/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 28 tháng 6 năm 2012 như sau: - Xác định cụ thể mục tiêu, chức năng, nhiệm vụ. - Phù hợp với quy hoạch mạng lưới tổ chức đơn vị sự nghiệp công lập đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt (nếu có).
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 - Có trụ sở làm việc hoặc đề án quy hoạch cấp đất xây dựng trụ sở đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt (trường hợp xây dựng trụ sở mới); trang thiết bị cần thiết ban đầu; nguồn nhân sự và kinh phí hoạt động theo quy định của pháp luật. * Những đặc điểm cơ bản của đơn vị sự nghiệp công lập: - Chi phí hoạt động lấy từ nguồn kinh phí ngân sách Nhà nước cấp hoặc cấp trên cấp và từ các nguồn kinh phí khác do Nhà nước quy định nhằm thực hiện chức năng, nhiệm vụ do Đảng và Nhà nước giao. - Hàng năm lập dự toán chi tiêu và phải tuân thủ theo dự toán đã được giao. Bên cạnh đấy, Nhà nước cho phép thu một số loại phí, lệ phí, được tiến hành sản xuất, cung ứng dịch vụ để bù đắp chi phí hoạt động, tăng thu nhập cho cán bộ, viên chức.
- Khi kết thúc năm ngân sách, các đơn vị phải lập báo cáo quyết toán. - Các hoạt động của đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện theo nguyên tắc phục xã hội, không vì mục tiêu lợi nhuận. Các đơn vị này có trách nhiệm đào tạo và nghiên cứu khoa học, đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ tri thức, đội ngũ cán bộ khoa học, kỹ thuật có trình độ chuyên môn giỏi đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã hội của đất nước. - Các đơn vị này do Nhà nước đầu tư xây dựng, cung cấp trang thiết bị dạy học, bố trí cán bộ quản lý và đội ngũ nhà giáo giảng dạy.
Nhà nước thống nhất quản lý về mục tiêu, chương trình, nội dung, kế hoạch giáo dục, tiêu chuẩn nhà giáo, quy chế thi cử và hệ thống văn bằng chứng chỉ. - Các đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực giáo dục đào tạo được phép chủ động trong công tác đào tạo như: xây dựng đề cương, giáo trình môn học, kế hoạch giảng dạy và học tập đối với những ngành được phép đào tạo, tổ chức tuyển sinh theo chỉ tiêu của Bộ giáo dục và đào tạo, thực hiện tổ chức đào tạo, công nhận tốt nghiệp và cấp bằng theo thẩm quyền. - Có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng, tổ chức bộ máy kế toán theo quy định của Luật kế toán.13] LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phân loại đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực giáo dục Căn cứ theo lĩnh vực hoạt động sự nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực giáo dục là một đơn vị thuộc đơn vị sự nghiệp công lập.
Đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực giáo dục là các đơn vị sự nghiệp do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định thành lập (đơn vị dự toán độc lập, có con dấu và tài khoản riêng, tổ chức bộ máy kế toán theo quy định của Luật kế toán). Để thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính, đơn vị sự nghiệp công lập được phân thành ba loại đơn vị sau: - Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự đảm bảo toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên (hay còn gọi là đơn vị sự nghiệp tự đảm bảo chi phí hoạt động). - Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động thường xuyên, phần còn lại được Ngân sách Nhà nước cấp (hay còn gọi là đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi hoạt động sự nghiệp). - Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp thấp, đơn vị sự nghiệp không có nguồn thu, kinh phí hoạt động thường xuyên theo chức năng, nhiệm vụ do Ngân sách Nhà nước bảo đảm toàn bộ kinh phí hoạt động (hay còn gọi là đơn vị sự nghiệp do Ngân sách Nhà nước bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động).
Căn cứ để xác định việc phân loại trên dựa vào mức tự đảm bảo chi phí hoạt động thường xuyên của đơn vị: Mức tự đảm bảo chi Tổng số nguồn thu sự nghiệp phí hoạt động thường = x 100% xuyên của đơn vị Tổng số chi hoạt động thường xuyên Nếu đơn vị có mức tự đảm bảo kinh phí hoạt động thường xuyên của đơn vị bằng hoặc lớn hơn 100%, Nhà nước không cần dùng Ngân sách Nhà nước để cấp kinh phí hoạt động thường xuyên của đơn vị thì được gọi là đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm chi phí hoạt động. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 Nếu đơn vị có mức tự đảm bảo kinh phí hoạt động thường xuyên của đơn vị trên 10% đến dưới 100%, Nhà nước vẫn phải cấp một phần kinh phí hoạt động thường xuyên của đơn vị thì được gọi là đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động. Nếu đơn vị có mức tự đảm bảo kinh phí hoạt động thường xuyên của đơn vị từ 10% trở xuống, Nhà nước phải cấp toàn bộ kinh phí hoạt động thường xuyên của đơn vị thì được gọi là đơn vị sự nghiệp do Ngân sách Nhà nước bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động. Quản lý tài chính tại đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực giáo dục 1.
Khái niệm quản lý tài chính tại đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực giáo dục Tài chính là hệ thống các quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình phân phối các nguồn tài chính bằng việc tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ nhằm đáp ứng yêu cầu tích lũy và tiêu dùng của các chủ thể trong xã hội. Tài chính tại đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực giáo dục là phản ánh các khoản thu, chi bằng tiền của các quỹ tiền tệ trong các đơn vị. Xét về hình thức nó phản ánh sự vận động và chuyển hóa của các nguồn lực tài chính trong quá trình sử dụng các quỹ bằng tiền. Quản lý tài chính là quản lý các hoạt động huy động, phân bổ và sử dụng các nguồn lực tài chính bằng những phương pháp tổng hợp gồm nhiều biện pháp khác nhau được thực hiện trên cơ sở vận dụng các quy luật khách quan về kinh tế - tài chính một cách phù hợp với điều kiện đổi mới, hội nhập quốc tế của đất nước.
Quản lý tài chính là việc sử dụng các công cụ quản lý tài chính nhằm phản ánh chính xác tình trạng tài chính của một đơn vị, thông qua đó lập kế hoạch quản lý và sử dụng các nguồn tài chính nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của đơn vị. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 Quản lý tài chính đòi hỏi các chủ thể quản lý phải lựa chọn, đưa ra các quyết định tài chính và tổ chức thực hiện các quyết định đó nhằm đạt được mục tiêu hoạt động quản lý tài chính của đơn vị. Mục tiêu tài chính có thể thay đổi theo từng thời kỳ và chính sách chiến lược của từng đơn vị. Tuy nhiên, khác với quản lý doanh nghiệp chủ yếu nhằm mục tiêu tối ưu hóa lợi nhuận, mục tiêu của quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực giáo dục không vì mục đích lợi nhuận mà phục vụ cho cộng đồng xã hội là chủ yếu cho nên quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực giáo dục là quản lý sử dụng có hiệu quả, đúng định hướng các nguồn kinh phí NSNN cấp và các nguồn thu khác theo quy định của pháp luật.
Quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực giáo dục là quá trình sử dụng những số liệu mà bộ phận kế toán cung cấp để giám sát và điều hành quá trình hoạt động, phân tích những vấn đề còn tồn tại trong quá trình hoạt động thường xuyên của đơn vị, qua đó tiến hành phân tích và dự toán tài chính, lựa chọn những phương hướng và thực hiện đúng hướng, từ đó duy trì hoạt động thường xuyên của đơn vị. Nguyên tắc quản lý tài chính tại đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực giáo dục Để quản lý tài chính hiệu quả, các đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực giáo dục cần thực hiện các nguyên tắc sau: - Chi tiêu tại các đơn vị phải thực hiện theo tiêu chuẩn định mức qui định, chi đúng mục đích, đúng dự toán được duyệt, không được lấy khoản chi này để chi cho các khoản chi khác nếu không được cơ quan tài chính đồng ý.