CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC CỦA DOANH NGHIỆP 1. TỔNG QUAN VỀ NGUỒN NHÂN LỰC CỦA DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm nguồn nhân lực và quản trị nguồn nhân lực Ở bất kỳ thời điểm nào của lịch sử hình thành phát triển của đất nước, nguồn lực con người luôn là vấn đề quan trong bậc nhất và là mối quan tâm hàng đầu của các quốc gia, dân tộc vì nguồn nhân lực là yếu tố quan trọng quyết định sức mạnh của đất nước. Cho đến hiện nay, có rất nhiều quan điểm khác nhau về nguồn nhân lực do xuất phát từ nhiều cách tiếp cận khác nhau.
Như theo định nghĩa của Liên Hợp Quốc: “Nguồn nhân lực là tất cả những kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm, năng lực và tính sáng tạo của con người có quan hệ tới sự phát triển của mỗi cá nhân và của đất nước”. Ngoài ra, theo GS.TS Phạm Minh Hạc có nêu ra: “Nguồn nhân lực là tổng thể các tiềm năng lao động của một nước hoặc một địa phương, tức nguồn lao động được chuẩn bị (ở các mức độ khác nhau) sẵn sàng tham gia một công việc lao động nào đó, tức là những người lao động có kỹ năng (hay khả năng nói chung), bằng con đường đáp ứng được yêu cầu của cơ chế chuyển đổi cơ cấu lao động, cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa”.Đây là những khái niệm nhân lực theo nghĩa rộng vì nghĩa của nó là nguồn cung cấp sức lao động cho cả kinh tế- xã hội, ảnh hưởng tới cả một đất nước. Còn nghĩa hẹp hơn về nguồn nhân lực thì theo Giáo trình quản trị nhân lực do trường Kinh tế Quốc Dân ban hành: “Nguồn nhân lực của một tổ chức bao gồm tất cả những người lao động làm việc trong tổ chức đó, còn nhân lực được hiểu là nguồn lực của mỗi con người mà nguồn lực này gồm có thể lực và trí lực. Thể lực chỉ sức khỏe của thân thể nó phụ thuộc vào sức vóc, tình trạng sức khỏe của từng con người, mức sống, thu nhập, chế độ ăn uống, chế độ làm việc và nghỉ ngơi, chế độ y tế.
Thể lực con người còn tùy thuộc vào tuổi tác, thời gian công tác, giới tính… Trí lực chỉ sức suy nghĩ, sự hiểu biết, sự tiếp thu kiến thức, tài năng, năng khiếu cũng như quan điểm, lòng tin, nhân cách…của từng con người. Sự khai thác các tiềm năng về trí lực của con người còn ở mức mới mẻ, chưa bao giờ cạn kiệt, vì 6 đấy là kho tàng còn nhiều bí ẩn ở mỗi con người.” Như vậy, xem xét dưới các góc độ khác nhau tạo ra những khái niệm khác nhau. Vì vậy, dựa vào các đặc điểm nội dung cơ bản của các định nghĩa, có thể định nghĩa: “Nguồn nhân lực là tổng thể số lượng và chất lượng con người với tổng hòa các tiêu chí về trí lực, thể lực để tham gia vào quá trình lao động sáng tạo vì mục tiêu của tổ chức và sự phát triển của doanh nghiệp và của xã hội.” Tìm hiểu về nguồn nhân lực cho chúng ta thấy được nguồn nhân lực quan trọng với tổ chức doanh nghiệp cũng như tương lai nền kinh tế- xã hội của một đất nước. Mục tiêu cơ bản của mọi doanh nghiệp vẫn luôn là sử dụng và khai thác một cách hiệu quả, hiệu suất nguồn nhân lực để đạt được mục tiêu của tổ chức đó.
Vì vậy quản trị được nguồn nhân lực là yếu tố cực kì cần thiết với mọi doanh nghiệp. Cũng theo giáo trình “Quản trị nhân lực” của trường Đại học Kinh tế quốc dân có chỉ rõ về khái niệm quản trị nhân lực hay quản lý nguồn nhân lực: “ Khái niệm quản trị nhân lực có thể được trình bày ở nhiều giác độ khác nhau: Với tư cách là một trong những chức năng cơ bản của quản trị tổ chức thì quản trị nhân lực bao gồm việc hoạch định (kế hoạch hóa), tổ chức, chỉ huy và kiểm soát các hoạt động thu hút, sử dụng, và phát triển con người để có thể đạt được các mục tiêu của tổ chức. Đi sâu vào việc làm của quản trị nhân lực, người ta có thể hiểu quản trị nhân lực là việc tuyển mộ, tuyển chọn, duy trì, phát triển, sử dụng, động viên và cung cấp tiện nghi cho nhân lực thông qua tổ chức của nó. Song dù ở giác độ nào thì quản trị nhân lực vẫn là tất cả các hoạt động của một tổ chức để thu hút, xây dựng, phát triển, sử dụng, đánh giá, bảo toàn và giữ gìn một lực lượng lao động phù hợp với yêu cầu công việc của tổ chức cả về mặt số lượng và chất lượng.” Từ khái niệm quản trị nguồn nhân lực trên, có thể định nghĩa chính xác, bao quát nhất được quản trị nguồn nhân lực trong tổ chức, từ đó doanh nghiệp có thể tiến hành quản lý, đào tạo, tuyển chọn nguồn nhân lực được tốt hơn.
Tầm quan trọng của nguồn nhân lực trong doanh nghiệp. Một quá trình sản xuất luôn cần có bốn yếu tố đó là yếu tố con người, yếu tố máy móc thiết bị, yếu tố nguyên nhiên vật liệu và yếu tố vốn. Trong bốn yếu tố thì 7 nhân tố con người luôn đóng vai trò quyết định. Bởi lẽ con người tham gia vào mọi quá trình sản xuất từ khâu sản xuất giản đơn đến những công trình phức tạp đòi hỏi kỹ năng, kỹ thuật.
Thiếu con người trong quá trình sản xuất thì máy móc, vốn, nguyên vật liệu không thể liên kết được với nhau để cùng tạo nên sản phẩm. Vì vậy, ta có thể khẳng định rằng yếu tố con người đóng vai trò chủ đạo để các yếu tố tác nghiệp với nhau trong quá trình sản xuất. Thế kỷ 21 được coi là một thế kỷ bùng nổ về khoa học kỹ thuật và các phát minh công nghệ. Xu hướng thay thế dần sức lao động của con người bằng các thiết bị máy móc, dây chuyền hiện đại ngày càng phổ biến.
Tuy nhiên, con người vẫn luôn giữ vai trò trung tâm trong hoạt động của tổ chức, bởi lẽ xét đến cùng dù máy móc, thiết bị có hiện đại đến đây thì cũng có sự sáng tạo, vận hành của con người. Máy móc, thiết bị hiện đại cũng là sản phẩm của con người phát minh, sáng tạo ra, nó là công cụ để phục vụ con người. Vì vậy, nguồn nhân lực có vai trò hết sức quan trọng đối với doanh nghiệp: Đầu tiên, như đã khẳng định ở trên, nguồn nhân lực là yếu tố chủ đạo trong mọi hoạt động của tổ chức: Máy móc thiết bị của một tổ chức sẽ không thể hoạt động được nếu thiếu sự vận hành của một con người, và con người tạo ra máy móc để từng bước cải tiến, hoàn thiện nó. Thứ hai, nguồn nhân lực là động lực và là mục tiêu của sự phát triển.
Con người với tất cảnhững năng lực, phẩm chất tích cực của mình, bao gồm trí tuệ, kinh nghiệm, kỹ năng, sự sáng tạo… tác động vào các nguồn nhân lực khác và gắn kết chúng lại nhằm tạo ra hoạt động lao động, phục vụ cho nhu cầu của xã hội. Thứ ba, nguồn nhân lực là yếu tố đem lại lợi ích lớn nhất cho mỗi tổ chức vì con người là yếu tố đem lại lợi ích vô tận nếu chúng ta biết cách khơi dậy và từng bước tạo điều kiện tốt nhất cho nó phát triển. TỔNG QUAN VỀ ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC CỦA DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm đào tạo và vai trò của đào tạo nguồn nhân lực trong doanh nghiệp * Khái niệm đào tạo Đào tạo được hiểu là: “Các hoạt động học tập nhằm giúp cho người lao động có thể thực hiện có hiệu quả hơn chức năng, nhiệm vụ của mình.
Đó là quá trình 8 học tập làm cho người lao động để người học lĩnh hội và nắm vững những tri thức, kĩ năng, nghề nghiệp một cách có hệ thống để chuẩn bị cho người đó thích nghi với cuộc sống và khả năng đảm nhận được một công việc để thực hiện nhiệm vụ lao động hiệu quả hơn. Đào tạo còn được định nghĩa khác như là: “Đào tạo và phát triển nhân lực được hiểu là quá trình cung cấp kiến thức, hoàn thiện kỹ năng, rèn luyện các phẩm chất nghề nghiệp cho người lao động để họ có thể thực hiện tốt công việc hiện tại và tương lai. Trong đó đào tạo nhân lực chú trọng đến công việc hiện tại, phát triển nhân lực chú trọng đến công việc tương lai. Tựu chung lại, đào tạo chính là một quá trình học tập, cung cấp kiến thức, kỹ năng, phẩm chất nghề nghiệp để nhân viên thích nghi với công việc và có thể thực hiện tốt công việc hiện tại.
* Vai trò của đào tạo nguồn nhân lực trong doanh nghiệp Đối với doanh nghiệp Trong các tổ chức và doanh nghiệp, vấn đề đào tạo giúp: Đào tạo giúp doanh nghiệp tạo được lợi thế cạnh tranh, tạo năng suất lao động cao và tạo được hiệu quả kinh doanh. Giúp doanh nghiệp thực hiện các mục tiêu, chiến lược và quyết định sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Trực tiếp giúp nhân viên thực hiện công việc tốt hơn, đặc biết khi nhân viên thực hiện công việc không đáp ứng được các tiêu chuẩn mẫu, hoặc khi nhân viên nhận công việc mới. Từ đó nâng cao hiệu quả làm việc, nhân viên thích nghi với môi trường nhanh hơn.
Như vậy chi phí và thời gian đào tạo nhân sự mới cũng được giảm thiểu nhiều. Cập nhật các kỹ năng, kiến thức mới cho nhân viên, giúp họ có thể áp dụng thành công các thay đổi công nghệ, kỹ thuật trong doanh nghiệp. Như vậy khi có sự thay đổi của tổ chức để bắt kịp xu hướng xã hội thì nhân viên đã có thể trang bị tốt kiến thức để theo kịp. Giải quyết các vấn đề của tổ chức, doanh nghiệp.
Đào tạo có thể giúp các nhà quản trị giải quyết các mâu thuẫn, xung đột giữa các cá nhân và giữa công đoàn với các nhà quản trị, đề ra các chính sách quản lý nguồn nhân lực của doanh nghiệp có 9 hiệu quả. Chuẩn bị đội ngũ cán bộ quản lý, chuyên môn kế cận. Đào tạo giúp nhân viên có được những kỹ năng cần thiết cho các cơ hội thay thế các cán bộ quản lý, chuyên môn khi cần thiết. Khi đó các tổ chức không còn gặp khó khăn khi tuyển dụng cán bộ quản lý mới và phải dạy việc lại từ đầu.