Élaboration dune approche pédagogique intégrant des tice pour améliorer la compétence de compréhension de textes en français de spécialité des étudiants de lacadémie de la police populaire

Bài viết trình bày phương pháp giảng dạy tích hợp TICE nhằm nâng cao kỹ năng đọc hiểu văn bản chuyên ngành tiếng Pháp cho sinh viên.

• Tác giả: Nguyễn Thị Huệ
• Người hướng dẫn: Pr. Nguyễn Quang Thuấn
• Trường học: Université Nationale de Hanoi Université de Langues et d’Études Internationales
• Chuyên ngành: Didactique du FLE
• Đề tài: Élaboration d’une approche pédagogique intégrant des TIC pour améliorer la compétence de compréhension écrite du français policier des étudiants de l’Académie de la Police Populaire / Xây dựng đường hướng sư phạm có sử dụng công nghệ thông tin nhằm nâng cao năng lực đọc hiểu tiếng Pháp chuyên ngành của sinh viên Học viện Cảnh sát nhân dân
• Loại tài liệu: Thèse de doctorat
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• ENGAGEMENT
• REMERCIEMENTS
• TABLE DES MATIÈRES
• LISTE DES ABRÉVIATIONS
• LISTE DES TABLEAUX
• LISTE DES FIGURES
• 1. CHAPITRE 1: CADRE THÉORIQUE
• 1.1. Langue de spécialité
• 1.1.1. Un peu d'historique et évolution méthodologique de la langue de spécialité
• 1.1.2. Français de spécialité ou français sur objectifs spécifiques
• 1.1.3. Caractéristiques de la langue de spécialité
• 1.1.4. Caractéristiques de la langue du français policier
• 1.2. Compréhension de textes en français de spécialité
• 1.2.1. Concept de la compréhension
• 1.2.2. Compréhension en lecture
• 1.2.2.1. Modèle de compréhension
• 1.2.2.2. Compétence de lecture
• 1.2.2.3. Différentes stratégies de compréhension en lecture
• 1.2.2.4. Modèles de lecture
• 1.2.2.5. Processus de lecture
• 1.2.2.6. Niveau de compréhension en lecture
• 1.2.3. Compréhension de textes de spécialité
• 1.3. TIC et enseignement/apprentissage des langues
• 1.3.1. Notions des TIC, NTIC, TICE
• 1.3.2. Évolution de l’utilisation des TIC dans l’enseignement /apprentissage des langues
• 1.3.3. Modèle d’interaction entre les TIC et la didactique des langues étrangères
• 1.3.4. Intérêts des TIC pour l'enseignement/apprentissage des langues
• 1.3.4.1. Apports des TIC pour l'enseignement /apprentissage
• 1.3.4.2. Limites des TIC pour l'enseignement/ apprentissage
• 1.3.5. Différents supports des TIC intégrant la compréhension de texte de spécialité
• 1.3.5.1. Différents supports des TIC
• 1.3.5.2. Intégration des TIC dans la compréhension écrite de textes de spécialité
• 2. CHAPITRE 2: MÉTHODOLOGIE DE RECHERCHE
• 2.1. Définition du problème
• 2.1.1. Diagnostique de la situation du problème
• 2.1.2. Analyse de la demande de formation
• 2.1.3. Analyse des besoins langagiers
• 2.2. Élaboration de l’approche pédagogique
• 2.2.1. Planification de l’action
• 2.2.2. Choix des documents pour l’expérimentation
• 2.2.3. Choix de l’approche méthodologique privilégiée
• 2.2.3.1. Concept de la perspective actionnelle ?
• 2.2.3.2. Deux principes importants de la perspective actionnelle
• 2.2.3.3. Mise en place du scénario d'apprentissage-action
• 2.2.4. Choix d’outils des TIC appropriés
• 2.2.5. Choix du scénario pédagogique intégrant les TIC
• 2.2.5.1. Scénario pédagogique intégrant les TIC
• 2.2.5.2. Scénario pédagogique intégrant les TIC basée sur l’approche actionnelle
• 2.2.5.3. Exemple d’un scénario pédagogique intégrant les TIC
• 2.2.6. Élaboration des scénarios pédagogiques
• 2.2.6.1. Organisation de l’enseignement du français policier dans le cadre de l’expérimentation
• 2.2.6.2. Démarche pédagogique d’une leçon-type
• 2.2.6.3. Démarche pédagogique intégrant les TIC
• 2.2.6.4. Analyse pré-pédagogique
• 2.2.6.5. Rédaction des consignes
• 2.2.6.6. Élaboration des activités
• 2.3. Mise en expérimentation du plan d’action
• 2.3.1. Lieu de l’expérimentation
• 2.3.2. Déroulement de l’expérimentation
• 2.3.3. Évaluation des résultats de l’expérimentation
• 2.3.3.1. Première enquête menée auprès des enseignants
• 2.3.3.1.1. Population et échantillon
• 2.3.3.1.2. Déroulement de l’enquête
• 2.3.3.2. Deuxième enquête menée auprès des étudiants
• 2.3.3.2.1. Population et échantillon
• 2.3.3.2.2. Déroulement de l’enquête
• 2.3.3.3. Test d'évaluation de la compréhension des écrits
• 2.3.3.3.1. Élaboration du test
• 2.3.3.3.2. Supports utilisés pour le test
• 2.3.3.3.3. Administration du test
• 2.3.3.3.4. Méthodes d'analyse des données
• 3. CHAPITRE 3: ANALYSE ET INTERPRÉTATION DES RÉSULTATS
• 3.1. Résultats obtenus dans la première enquête
• 3.1.1. Besoins langagiers des étudiants perçus par des enseignants
• 3.1.2. Évaluation des travaux préparatoires pour l’expérimentation
• 3.1.3. Évaluation des activités avant la lecture
• 3.1.4. Évaluation des activités pendant la lecture
• 3.1.5. Évaluation des activités après la lecture
• 3.1.6. Évaluation des apports et l’efficacité de l’intégration des TIC
• 3.1.7. Évaluation des documents utilisés dans l’expérimentation
• 3.1.8. Évaluation des consignes élaborées dans l’expérimentation
• 3.2. Résultats obtenus dans la deuxième enquête
• 3.2.1. Besoins langagiers des étudiants perçus par des étudiants
• 3.2.2. Évaluation des travaux préparatoires pour l’expérimentation
• 3.2.3. Évaluation de la démarche pédagogique et des activités avant la lecture
• 3.2.4. Évaluation des activités pendant la lecture
• 3.2.5. Évaluation des activités après la lecture
• 3.2.6. Évaluation des apports et de l’efficacité de l’intégration des TIC
• 3.2.7. Évaluation des documents utilisés dans l’expérimentation
• 3.2.8. Évaluation de la rédaction des consignes utilisées dans l’expérimentation
• 3.3. Résultats obtenus dans le test de compréhension de textes
• 3.4. Implications didactiques et pédagogiques
• 3.4.1. Exploitation des ressources
• 3.4.2. Procédure méthodologique d’application des supports TIC
• 3.4.3. Evaluation des apprentissages des étudiants
• 3.4.4. Financement et entretien des équipements
• 3.4.5. Réajustement du volume horaire du français de spécialité
• 3.4.6. Encouragement des recherches théoriques et méthodologiques
• 3.4.7. Formation des enseignants
• 3.4.7.1. Formation continue à la méthodologie
• 3.4.7.2. Formation au domaine de spécialité
• 3.4.7.3. Formation à l'intégration des TIC
• LISTE DES PUBLICATIONS ET COMMUNICATIONS LIÉES À LA THÈSE
• BIBLIOGRAPHIE
• ANNEXES
• INTRODUCTION

Tóm tắt

I. Tổng quan về cải thiện kỹ năng đọc hiểu tiếng Pháp chuyên ngành

Kỹ năng đọc hiểu tiếng Pháp chuyên ngành là một yếu tố quan trọng đối với sinh viên Học viện Cảnh sát. Việc nắm vững ngôn ngữ này không chỉ giúp sinh viên tiếp cận tài liệu chuyên môn mà còn nâng cao khả năng giao tiếp trong môi trường làm việc. Đặc biệt, trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc hiểu biết về ngôn ngữ pháp lý và kỹ thuật trong lĩnh vực cảnh sát là rất cần thiết. Nghiên cứu cho thấy rằng việc cải thiện kỹ năng này có thể mang lại nhiều lợi ích cho sinh viên trong quá trình học tập và công tác sau này.

1.1. Tầm quan trọng của kỹ năng đọc hiểu tiếng Pháp chuyên ngành

Kỹ năng đọc hiểu tiếng Pháp chuyên ngành giúp sinh viên nắm bắt thông tin nhanh chóng và chính xác. Điều này đặc biệt quan trọng trong lĩnh vực cảnh sát, nơi mà thông tin chính xác có thể ảnh hưởng đến quyết định và hành động. Việc đọc hiểu tốt cũng giúp sinh viên tự tin hơn khi tham gia các khóa đào tạo và hội thảo quốc tế.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng đọc hiểu

Nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến khả năng đọc hiểu của sinh viên, bao gồm vốn từ vựng, kiến thức về ngữ pháp và khả năng phân tích văn bản. Ngoài ra, sự quen thuộc với các thuật ngữ chuyên ngành cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao kỹ năng này.

II. Thách thức trong việc cải thiện kỹ năng đọc hiểu tiếng Pháp

Sinh viên Học viện Cảnh sát thường gặp nhiều thách thức trong việc cải thiện kỹ năng đọc hiểu tiếng Pháp chuyên ngành. Một trong những vấn đề chính là thiếu tài liệu học tập phù hợp. Nhiều sinh viên không có đủ tài liệu để thực hành và nâng cao kỹ năng của mình. Hơn nữa, phương pháp giảng dạy truyền thống có thể không đáp ứng được nhu cầu học tập của sinh viên trong thời đại công nghệ số.

2.1. Thiếu tài liệu học tập phù hợp

Nhiều sinh viên gặp khó khăn trong việc tìm kiếm tài liệu học tập phù hợp với chuyên ngành của mình. Điều này dẫn đến việc họ không thể thực hành và cải thiện kỹ năng đọc hiểu một cách hiệu quả.

2.2. Phương pháp giảng dạy truyền thống

Phương pháp giảng dạy truyền thống thường tập trung vào việc truyền đạt kiến thức mà không khuyến khích sinh viên tham gia tích cực vào quá trình học tập. Điều này có thể làm giảm động lực học tập và khả năng tiếp thu kiến thức của sinh viên.

III. Phương pháp cải thiện kỹ năng đọc hiểu tiếng Pháp hiệu quả

Để cải thiện kỹ năng đọc hiểu tiếng Pháp chuyên ngành, cần áp dụng các phương pháp học tập hiện đại và tích cực. Việc sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông (TIC) trong giảng dạy có thể tạo ra môi trường học tập hấp dẫn và hiệu quả hơn. Các phương pháp như học tập dựa trên dự án, thảo luận nhóm và sử dụng tài liệu trực tuyến có thể giúp sinh viên nâng cao kỹ năng của mình.

3.1. Sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy

Công nghệ thông tin có thể được sử dụng để tạo ra các bài học tương tác, giúp sinh viên dễ dàng tiếp cận và thực hành kỹ năng đọc hiểu. Việc sử dụng các ứng dụng học tập trực tuyến cũng có thể giúp sinh viên tự học một cách hiệu quả.

3.2. Học tập dựa trên dự án

Học tập dựa trên dự án cho phép sinh viên áp dụng kiến thức vào thực tế. Điều này không chỉ giúp họ cải thiện kỹ năng đọc hiểu mà còn phát triển khả năng làm việc nhóm và giải quyết vấn đề.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các phương pháp hiện đại trong giảng dạy tiếng Pháp chuyên ngành đã mang lại kết quả tích cực. Sinh viên không chỉ cải thiện kỹ năng đọc hiểu mà còn tăng cường khả năng giao tiếp và làm việc nhóm. Các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy đã giúp sinh viên hứng thú hơn với việc học.

4.1. Kết quả từ các nghiên cứu thực tiễn

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng sinh viên sử dụng công nghệ thông tin trong học tập có kết quả tốt hơn trong việc cải thiện kỹ năng đọc hiểu. Họ cũng cho thấy sự tự tin hơn khi giao tiếp bằng tiếng Pháp.

4.2. Ứng dụng trong môi trường học tập

Việc áp dụng các phương pháp học tập hiện đại trong môi trường học tập đã tạo ra một không khí học tập tích cực. Sinh viên cảm thấy thoải mái hơn khi tham gia vào các hoạt động học tập và thực hành.

V. Kết luận và tương lai của kỹ năng đọc hiểu tiếng Pháp

Cải thiện kỹ năng đọc hiểu tiếng Pháp chuyên ngành là một nhiệm vụ quan trọng đối với sinh viên Học viện Cảnh sát. Việc áp dụng các phương pháp học tập hiện đại và tích cực sẽ giúp sinh viên nâng cao khả năng đọc hiểu và giao tiếp. Tương lai của việc học tiếng Pháp chuyên ngành sẽ phụ thuộc vào việc tích cực áp dụng công nghệ thông tin và các phương pháp giảng dạy sáng tạo.

5.1. Tầm nhìn cho tương lai

Tương lai của việc học tiếng Pháp chuyên ngành sẽ ngày càng phát triển với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin. Sinh viên sẽ có nhiều cơ hội hơn để cải thiện kỹ năng của mình và tiếp cận với các tài liệu học tập phong phú.

5.2. Khuyến khích nghiên cứu và phát triển

Cần khuyến khích các nghiên cứu và phát triển trong lĩnh vực giảng dạy tiếng Pháp chuyên ngành. Điều này sẽ giúp cải thiện chất lượng giảng dạy và học tập, đồng thời đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của sinh viên.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Lý luận và Phương pháp dạy học tiếng Pháp (Didactique du FLE - Mã số: 62410111) của nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Huệ, được thực hiện dưới sự hướng dẫn của GS. Nguyễn Quang Thuấn tại Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội (bảo vệ ngày 15/03/2016), mang tiêu đề: « Élaboration d’une approche pédagogique intégrant des TIC pour améliorer la compétence de compréhension écrite du français policier des étudiants de l’Académie de la Police Populaire » (Xây dựng đường hướng sư phạm có sử dụng công nghệ thông tin nhằm nâng cao năng lực đọc hiểu tiếng Pháp chuyên ngành của sinh viên Học viện Cảnh sát nhân dân).

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự gia tăng của các loại hình tội phạm xuyên quốc gia, tội phạm mạng, buôn bán ma túy, làm giả tài liệu và dược phẩm, sự hợp tác quốc tế giữa lực lượng cảnh sát các quốc gia trở nên thiết yếu. Quan hệ hợp tác giữa cảnh sát Việt Nam và cảnh sát Pháp đã phát triển thông qua việc tổ chức các hội thảo chuyên đề, chuyển giao tài liệu nghiệp vụ kỹ thuật hình sự, kỹ thuật điều tra và các ấn phẩm chuyên ngành định kỳ. Việc đọc hiểu các tài liệu tiếng Pháp chuyên ngành cảnh sát trở thành nhu cầu trực tiếp nhằm tiếp cận tri thức nghiệp vụ.

Tuy nhiên, thực trạng giảng dạy kỹ năng đọc hiểu tiếng Pháp tại Học viện Cảnh sát nhân dân (APP) vẫn mang tính truyền thống: chú trọng truyền thụ kiến thức ngôn ngữ học hơn là phát triển năng lực giao tiếp; phương pháp dịch từ - nối từ khiến sinh viên bị lệ thuộc vào từ điển và mất cái nhìn tổng thể về văn bản. Đồng thời, việc ứng dụng Công nghệ Thông tin và Truyền thông (TIC) còn hạn chế do giảng viên ít sử dụng phòng đa phương tiện và hoài nghi về hiệu quả tương tác, trong khi khảo sát thăm dò cho thấy 95% sinh viên năm thứ hai mong muốn sử dụng các công cụ công nghệ (Word, PowerPoint, email, Facebook, Wiki...) trong học tập.

Luận án xác định các mục tiêu và giả thuyết nghiên cứu cụ thể:

• Mục tiêu nghiên cứu:
  1. Xây dựng đường hướng sư phạm tích hợp công nghệ thông tin dựa trên đường hướng hành động (perspective actionnelle) nhằm phát triển năng lực đọc hiểu văn bản tiếng Pháp chuyên ngành cảnh sát cho sinh viên năm thứ hai.
  2. Thực nghiệm và kiểm chứng tính khả thi, hiệu quả của đường hướng sư phạm đã xây dựng.
  3. Đánh giá mức độ tiến bộ của sinh viên năm thứ hai trong kỹ năng đọc hiểu tiếng Pháp chuyên ngành cảnh sát sau quá trình can thiệp sư phạm.
• Câu hỏi nghiên cứu:
  • Liệu có sự tiến bộ ở sinh viên năm thứ hai học tiếng Pháp như một ngoại ngữ trong năng lực đọc hiểu văn bản tiếng Pháp chuyên ngành cảnh sát sau khi xây dựng, kiểm chứng và áp dụng đường hướng sư phạm tích hợp TIC dựa trên đường hướng hành động hay không?
• Giả thuyết nghiên cứu:
  • Đường hướng sư phạm tích hợp TIC dựa trên đường hướng hành động cho phép sinh viên năm thứ hai ngành tiếng Pháp phát triển năng lực đọc hiểu các văn bản tiếng Pháp chuyên ngành cảnh sát.
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu là quy trình phát triển năng lực đọc hiểu tiếng Pháp chuyên ngành cảnh sát qua đường hướng hành động tích hợp TIC. Khách thể và địa bàn thực nghiệm là giảng viên khoa Ngoại ngữ và sinh viên năm thứ hai tại Học viện Cảnh sát nhân dân (Hà Nội, Việt Nam) trong giai đoạn đào tạo tiến sĩ 2012–2015.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án tổng thuật lịch sử phát triển và các trào lưu phương pháp luận của ngôn ngữ chuyên ngành (Langue de spécialité - LSP) trong dạy học tiếng Pháp:

• Tiếng Pháp quân sự (Français militaire): Xuất hiện đầu thế kỷ XX gắn với tài liệu giảng dạy năm 1927 phục vụ binh lính bản xứ, ưu tiên giao tiếp khẩu ngữ cơ bản.
• Tiếng Pháp khoa học và kỹ thuật (FST): Phát triển từ năm 1960 dưới sự chi phối của phương pháp cấu trúc - toàn thể - nghe nhìn (SGAV).
• Tiếng Pháp công cụ (Français instrumental): Đầu thập niên 1970, chuyển trọng tâm sang đọc hiểu tài liệu chuyên ngành xác thực trong môi trường đại học.
• Tiếng Pháp chức năng (Français fonctionnel): Giữa thập niên 1970, đưa vào khái niệm phân tích nhu cầu người học (besoins de l'apprenant).
• Tiếng Pháp theo mục tiêu chuyên biệt (FOS) và Tiếng Pháp nghề nghiệp (FLS): Xuất hiện từ cuối thập niên 1980 đến nay, chịu ảnh hưởng của trào lưu ESP (English for Specific Purposes), tập trung vào nhiệm vụ giao tiếp trong ngữ cảnh nghề nghiệp cụ thể.

Về mặt tích hợp công nghệ thông tin trong giảng dạy ngoại ngữ, tác giả điểm lại các nghiên cứu:

• Nghiên cứu về tiếng Pháp đại cương và TIC: Borges (2001), Brondin (2002), Nguyễn (2012, 2014).
• Nghiên cứu về chiến lược học tập với TIC: Atlan (2000).
• Nghiên cứu về ngôn ngữ chuyên ngành và TIC: Trương (2007) khảo sát ảnh hưởng của từ vựng chuyên ngành đến đọc hiểu; Qotb (2008) nghiên cứu luận án tiến sĩ về giảng dạy tiếng Pháp thương mại (FOS) qua môi trường web hợp tác trên nền tảng Moodle.

Dựa trên sự phân biệt của Mangiante & Parpette (2004) và Mangiante (2006), luận án định vị đối tượng giảng dạy tại Học viện Cảnh sát nhân dân thuộc phạm trù Tiếng Pháp chuyên ngành (Français de spécialité - FSP) do chương trình đào tạo mang tính trung - dài hạn, phục vụ đối tượng sinh viên ban đầu theo mục tiêu của cơ sở đào tạo, với quy trình đánh giá kết quả nội bộ. Khoảng trống mà luận án giải quyết là xây dựng một tiến trình dạy học đọc hiểu tích hợp TIC và đường hướng hành động chuyên biệt cho phân môn tiếng Pháp cảnh sát – một lĩnh vực chưa từng được xây dựng hệ thống kịch bản sư phạm hoàn chỉnh tại Việt Nam.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và khái niệm

Luận án dựa trên 4 trụ cột lý thuyết chính:

1. Bản chất và đặc trưng của tiếng Pháp chuyên ngành cảnh sát (Français policier):

   • Khái niệm tiếng Pháp chuyên ngành được tiếp thu theo định nghĩa của L'Homme (2011), xem đây là tập hợp các phương tiện diễn đạt (từ vựng, hình thái, cú pháp, phong cách) được sử dụng bởi nhóm chuyên gia trong một lĩnh vực tri thức.
   • Hệ thống từ vựng tiếng Pháp cảnh sát có mối liên hệ mật thiết với tiếng lóng (argot) và biệt ngữ chuyên môn: các thuật ngữ chỉ lực lượng cảnh sát (poulet, flic, keuf, bœuf-carotte/IGS), các đơn vị nghiệp vụ (la Crim’, les stups, la BAC, la BRB), phương tiện (sous-marin, cage, tube), chỉ điểm (balance, taupe, mouchard), các hành vi trộm cắp (chouraver, piquer, vol à la tire).
   • Cấu trúc tự sự của văn bản cảnh sát bao gồm 6 yếu tố cốt lõi: Tội phạm (crime), Nạn nhân (victime), Điều tra (enquête), Kẻ thủ ác (coupable), Động cơ (mobile), và Phương thức gây án (mode opératoire).

2. Mô hình và tiến trình đọc hiểu:

   • Tiếp cận đọc hiểu theo quan điểm tương tác nhận thức (Deschênes, 1988; Denhière & Baudet, 1992; Nguyễn, 1997; Giasson, 1990): đọc hiểu là kết quả tương tác giữa 3 biến thể: Người đọc (Lecteur), Văn bản (Texte), và Ngữ cảnh (Contexte).
   • Ba năng lực thành phần của kỹ năng đọc (Moirand, 1979): Năng lực ngôn ngữ (compétence linguistique), năng lực diễn ngôn (compétence discursive), và tri thức ngoài ngôn ngữ (connaissances extralinguistiques).
   • Các mô hình đọc: Mô hình từ dưới lên (bottom-up / Cornaire, 1999), mô hình từ trên xuống (top-down), và mô hình tương tác (modèle interactif / Cicurel, 1991).
   • Tiến trình đọc 3 giai đoạn (Cicurel, 1991): Trước khi đọc (pré-lecture - kích hoạt kiến thức nền, dự đoán), Trong khi đọc (lecture - xử lý thông tin, kiểm chứng giả thuyết), và Sau khi đọc (post-lecture - phản hồi, đánh giá, củng cố tri thức).
   • Bốn cấp độ đọc hiểu theo thang đo Bloom: Đọc hiểu bề mặt/trực tiếp (littérale), đọc hiểu suy luận (inférentielle/interprétative), đọc hiểu phê phán (critique), và đọc hiểu sáng tạo (créative).
   • Đặc trưng tiếp nhận văn bản chuyên ngành: Xử lý đa ký hiệu (văn bản tự nhiên xen lẫn sơ đồ, bảng biểu, đồ thị / Bădulescu, 2014) và sự tương tác bổ trợ giữa tri thức chuyên ngành với tri thức ngôn ngữ (Koh, 1985; Grossmann & Simon, 1997).

3. Công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy học ngoại ngữ (TIC/TICE):

   • Khái niệm TICE theo Robert (2008): tổng hợp tri thức, phương pháp và công cụ số để tạo lập, lưu trữ, xử lý, tìm kiếm và tương tác với tư liệu học tập đa phương tiện.
   • Mô hình khai thác TIC nhằm hỗ trợ các hoạt động ngôn ngữ và tra cứu thuật ngữ chuyên ngành (từ điển trực tuyến, phần mềm ngữ pháp, hình ảnh, tài liệu nghe nhìn xác thực).

4. Đường hướng hành động (Perspective actionnelle):

   • Coi người học là tác nhân xã hội thực hiện các nhiệm vụ (tâches) gắn liền với bối cảnh nghề nghiệp thực tế thông qua kịch bản sư phạm hành động.

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm

Luận án sử dụng phương pháp Nghiên cứu - Hành động (Recherche-action) gồm 4 giai đoạn:

Giai đoạn 1: Xác định và chẩn đoán vấn đề nghiên cứu
Giai đoạn 2: Lập kế hoạch và thiết kế kịch bản sư phạm tích hợp TIC
Giai đoạn 3: Triển khai thực nghiệm sư phạm tại lớp học
Giai đoạn 4: Đánh giá, đo lường và phân tích kết quả

• Công cụ thu thập dữ liệu:
  • Phiếu điều tra khảo sát: Bộ câu hỏi dành cho giảng viên (đánh giá nhu cầu ngôn ngữ, công tác chuẩn bị, các hoạt động trước/trong/sau khi đọc, tính hiệu quả của TIC, tài liệu và chỉ dẫn bài tập) và bộ câu hỏi dành cho sinh viên.
  • Bài kiểm tra năng lực đọc hiểu (Test d'évaluation de la compréhension des écrits): Đo lường năng lực xử lý văn bản chuyên ngành cảnh sát trước và sau thực nghiệm.
• Phương pháp xử lý dữ liệu: Phân tích thống kê mô tả (statistiques descriptives) đối với dữ liệu từ các phiếu điều tra khảo sát; phân tích thống kê suy luận (statistiques inférentielles) đối với kết quả bài kiểm tra đọc hiểu để kiểm định giả thuyết nghiên cứu.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chapitre 1: Cadre théorique (Khung lý thuyết)

Chương 1 thiết lập nền tảng lý luận cho toàn bộ luận án thông qua 3 phân khu kiến thức:

1. Ngôn ngữ chuyên ngành và tiếng Pháp cảnh sát: Phân tích sự chuyển biến từ phương pháp SGAV, tiếng Pháp công cụ đến FOS và FLS. Tác giả lập bảng so sánh chi tiết các tiêu chí phân biệt giữa Tiếng Pháp chuyên ngành (FSP) và Tiếng Pháp theo mục tiêu chuyên biệt (FOS):

Tiêu chí so sánh	Tiếng Pháp chuyên ngành (FSP)	Tiếng Pháp theo mục tiêu chuyên biệt (FOS)
Mục tiêu	Rộng hơn, bao quát một lĩnh vực	Rất cụ thể, chính xác
Thời gian đào tạo	Trung hạn hoặc dài hạn	Ngắn hạn (nhu cầu cấp bách)
Nội dung & Kỹ năng	Đa dạng chủ đề, kỹ năng gắn với một ngành	Tập trung vào các tình huống mục tiêu nhất định
Làm chủ nội dung	Giảng viên ban đầu chưa làm chủ nội dung chuyên môn	Giảng viên ban đầu chưa làm chủ nội dung chuyên môn
Quan hệ thực tế	Giảng viên làm việc độc lập hơn	Giảng viên liên hệ trực tiếp với chuyên gia môi trường đích
Học liệu	Học liệu có sẵn (có thể thiếu ở một số lĩnh vực)	Học liệu tự biên soạn từ đầu
Hình thức đánh giá	Đánh giá nội bộ trong chương trình đào tạo	Đánh giá bên ngoài chương trình đào tạo

Chương này cũng phân tích chi tiết đặc thù ngôn ngữ cảnh sát: hệ thống ẩn dụ động vật (poulet, perdreau, piaf, bourrin), ẩn dụ đồ vật (papillon chỉ biên bản phạt, bracelets chỉ còng tay), từ ngữ chỉ các đơn vị nghiệp vụ và 6 thành tố cấu trúc văn bản điều tra tội phạm.

2. Đọc hiểu văn bản chuyên ngành: Luận giải mô hình tương tác 3 thành phần của Giasson (1990) gồm Người đọc - Văn bản - Ngữ cảnh; mô hình tiến trình đọc 3 giai đoạn của Cicurel (1991); 5 chiến lược đọc (đọc nghiên cứu - studieuse, đọc quét - balayage/repérage, đọc lướt - survol, đọc hành động - lecture-action, đọc thành tiếng - lecture oralisée); và 4 cấp độ tiếp nhận theo thang Bloom.

3. TIC và giảng dạy ngoại ngữ: Khảo sát lịch sử từ phương tiện nghe nhìn (máy ghi âm, truyền hình giáo dục, máy quay băng từ) đến TICE; làm rõ lợi ích (tăng tương tác, tính chủ động, khả năng tiếp cận ngữ liệu xác thực) và giới hạn của công nghệ trong giảng dạy đọc hiểu chuyên ngành.

Chapitre 2: Méthodologie de recherche (Phương pháp nghiên cứu)

Chương 2 trình bày chi tiết các bước thiết kế và vận hành nghiên cứu hành động:

• Chẩn đoán và phân tích nhu cầu: Phân tích yêu cầu đào tạo của Học viện Cảnh sát nhân dân và nhu cầu ngôn ngữ thực tế của học viên chuyên ngành.
• Lựa chọn văn bản ngữ liệu: Tuyển chọn các văn bản nghiệp vụ, bài báo khoa học hình sự, quy trình điều tra xác thực của lực lượng cảnh sát Pháp.
• Xây dựng kịch bản sư phạm tích hợp TIC: Thiết kế tiến trình bài học mẫu (démarche d’une leçon-type) dựa trên đường hướng hành động, phân bổ hoạt động đọc hiểu theo 3 giai đoạn:
  • Giai đoạn trước khi đọc (Pré-lecture): Sử dụng công cụ trực quan, hình ảnh, video ngắn, câu hỏi gợi mở để kích hoạt tri thức nền về nghiệp vụ cảnh sát và định hướng dự đoán nội dung.
  • Giai đoạn trong khi đọc (Lecture): Học viên làm việc với văn bản xác thực, sử dụng từ điển điện tử, phần mềm tra cứu thuật ngữ, thực hiện các phiếu bài tập nhận diện 6 yếu tố vụ án (tội phạm, nạn nhân, dấu vết, nghi phạm, động cơ, thủ đoạn).
  • Giai đoạn sau khi đọc (Post-lecture): Học viên tổng hợp thông tin, tái cấu trúc sơ đồ vụ án, thảo luận nhóm, đóng vai điều tra viên trình bày báo cáo hoặc viết tóm tắt vụ việc bằng các công cụ số (PowerPoint, email, diễn đàn).
• Quy trình thực nghiệm: Tổ chức giảng dạy thử nghiệm trên nhóm sinh viên năm thứ hai tại Học viện Cảnh sát nhân dân theo thời khóa biểu quy định.
• Quy trình kiểm tra, đánh giá: Xây dựng và chuẩn hóa 2 bảng câu hỏi khảo sát ý kiến giảng viên, sinh viên; thiết kế bài kiểm tra đánh giá năng lực đọc hiểu chuyên ngành (cấu trúc gồm các câu hỏi đo lường từ cấp độ đọc hiểu trực tiếp đến suy luận và giải quyết tình huống nghiệp vụ).

Chapitre 3: Analyse et interprétation des résultats (Phân tích và diễn giải kết quả)

Chương 3 tổng hợp và đánh giá định lượng, định tính các dữ liệu thu được sau thực nghiệm:

• Kết quả khảo sát giảng viên: Đánh giá nhận thức của giảng viên về sự cần thiết của tiếng Pháp cảnh sát; tính phù hợp của hệ thống ngữ liệu; hiệu quả rõ rệt của tiến trình 3 giai đoạn (trước, trong và sau khi đọc); sự chuyển biến tích cực trong việc ứng dụng TIC giúp đa dạng hóa hình thức tổ chức lớp học.
• Kết quả khảo sát sinh viên: Học viên khẳng định các hoạt động chuẩn bị và công cụ hỗ trợ trực quan giúp giảm bớt rào cản từ vựng chuyên ngành phức tạp; các nhiệm vụ gắn với tình huống nghiệp vụ thực tế tạo động lực học tập và tăng khả năng ghi nhớ thuật ngữ.
• Kết quả kiểm tra năng lực đọc hiểu: Điểm số bài kiểm tra của sinh viên sau quá trình thực nghiệm cho thấy sự cải thiện rõ rệt về mặt thống kê đối với khả năng nhận diện cấu trúc văn bản, trích xuất thông tin nghiệp vụ và xử lý các từ ngữ chuyên môn, biệt ngữ cảnh sát so với giai đoạn trước can thiệp. Giả thuyết nghiên cứu được xác nhận.
• Khuyến nghị sư phạm và đào tạo:
  • Khai thác tài nguyên: Đa dạng hóa nguồn tư liệu xác thực từ các ấn phẩm nghiệp vụ cảnh sát Pháp.
  • Quy trình công nghệ: Chuẩn hóa quy trình ứng dụng các phần mềm, công cụ tra cứu trực tuyến hỗ trợ người học tự chủ.
  • Điều kiện cơ sở vật chất: Đề xuất cơ chế đầu tư tài chính và bảo trì định kỳ trang thiết bị phòng học đa phương tiện.
  • Khung chương trình: Đề xuất điều chỉnh tăng thời lượng dành riêng cho phân môn tiếng Pháp chuyên ngành cảnh sát.
  • Đào tạo giảng viên: Luận án đề xuất mô hình đào tạo bồi dưỡng giảng viên toàn diện trên 3 trục chính: (1) Bồi dưỡng thường xuyên về phương pháp giảng dạy ngoại ngữ hiện đại; (2) Đào tạo kiến thức nền về lĩnh vực chuyên ngành cảnh sát; (3) Bồi dưỡng kỹ năng ứng dụng và tích hợp TIC vào thiết kế bài giảng.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

• Hệ thống hóa khung lý thuyết về việc giảng dạy đọc hiểu tiếng Pháp chuyên ngành cảnh sát (français policier) trong môi trường đại học chuyên nghiệp tại Việt Nam.
• Làm rõ mối quan hệ tương tác giữa lý thuyết đọc hiểu 3 giai đoạn (Cicurel, 1991), mô hình tương tác nhận thức (Giasson, 1990) và đường hướng hành động (perspective actionnelle) khi có sự hỗ trợ của các công cụ công nghệ thông tin.
• Phân tích cấu trúc thể loại văn bản chuyên ngành cảnh sát gắn liền với 6 yếu tố cốt lõi của hoạt động điều tra, tạo cơ sở phân tích diễn ngôn phục vụ mục đích sư phạm.

Đóng góp về mặt thực tiễn

• Thiết kế và chuẩn hóa một hệ thống kịch bản sư phạm hoàn chỉnh gồm các hoạt động học tập trước, trong và sau khi đọc, tích hợp các công cụ TIC (tra cứu thuật ngữ, xử lý văn bản, trình chiếu, tương tác đa phương tiện) dành riêng cho sinh viên năm thứ hai Học viện Cảnh sát nhân dân.
• Cung cấp bộ tài liệu thực nghiệm, ngữ liệu chuyên ngành xác thực và hệ thống bài tập đọc hiểu định hướng nghiệp vụ đã được kiểm chứng qua thực tế lớp học.
• Xây dựng mô hình tiêu chuẩn về hồ sơ năng lực giảng viên tiếng Pháp chuyên ngành cảnh sát (profil de l’enseignant de français de spécialité), đề xuất các giải pháp khả thi về bồi dưỡng phương pháp luận, chuyên môn nghiệp vụ và kỹ năng công nghệ.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế về phạm vi khách thể: Nghiên cứu mới được triển khai thực nghiệm giới hạn trên nhóm đối tượng sinh viên năm thứ hai thuộc Khoa Ngoại ngữ, Học viện Cảnh sát nhân dân tại Hà Nội; chưa mở rộng so sánh với các học viện, trường công an khác có đào tạo tiếng Pháp.
• Hạn chế về kỹ năng ngôn ngữ: Luận án chỉ tập trung chuyên sâu vào kỹ năng đọc hiểu (compréhension écrite), chưa tích hợp đầy đủ cả 4 kỹ năng giao tiếp (nghe hiểu, nói, viết) trong một chương trình đào tạo ngôn ngữ nghiệp vụ toàn diện.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng xây dựng kịch bản sư phạm tích hợp công nghệ cho các kỹ năng thực hành tiếng khác (đặc biệt là nghe hiểu và tương tác khẩu ngữ trong hỏi cung, đàm phán quốc tế); nghiên cứu ứng dụng các nền tảng học tập trực tuyến đồng bộ (E-learning/LMS) và hệ thống bài giảng tương tác chuyên sâu cho toàn bộ các năm học nghiệp vụ cảnh sát.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo chuyên môn phục vụ các nhóm đối tượng:

• Nghiên cứu sinh và học viên cao học: Tham khảo phương pháp luận Nghiên cứu - Hành động (Recherche-action), cách kết hợp giữa đánh giá định tính (khảo sát bảng hỏi) và định lượng (kiểm định thống kê bài test), cũng như hệ thống cơ sở lý thuyết về FSP/FOS và mô hình tiếp nhận văn bản chuyên ngành.
• Giảng viên tiếng Pháp chuyên ngành: Tham khảo quy trình thiết kế bài giảng đọc hiểu 3 giai đoạn, phương pháp khai thác ngữ liệu nghiệp vụ xác thực và kỹ thuật lồng ghép công nghệ nhằm tối ưu hóa sự tương tác trong lớp học.
• Cán bộ quản lý đào tạo tại các trường khối lực lượng vũ trang/nghiệp vụ: Tham khảo định hướng xây dựng chương trình đào tạo ngoại ngữ chuyên ngành, kế hoạch trang bị hạ tầng phòng học đa phương tiện và kế hoạch bồi dưỡng năng lực liên ngành cho đội ngũ giảng viên.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án phân biệt Tiếng Pháp chuyên ngành (FSP) và Tiếng Pháp theo mục tiêu chuyên biệt (FOS) như thế nào?

Theo tổng thuật từ Mangiante & Parpette (2004) và Mangiante (2006) trong luận án, FSP dựa trên logic cung ứng (logique de l’offre), hướng tới các mục tiêu đào tạo rộng hơn trong trung và dài hạn theo quy định của cơ sở đào tạo, ngữ liệu mang tính ngành nghề chung và đánh giá kết quả nội bộ. Ngược lại, FOS dựa trên logic nhu cầu (logique de la demande), đào tạo ngắn hạn, cấp bách theo đơn đặt hàng cụ thể của một nhóm học viên, chương trình tập trung vào các tình huống đích hẹp và việc đánh giá thường do đơn vị sử dụng lao động bên ngoài thực hiện.

2. Tiếng Pháp chuyên ngành cảnh sát có những đặc điểm từ vựng nào nổi bật?

Ngôn ngữ cảnh sát sử dụng nhiều từ lóng (argot) và biệt ngữ ngành. Các đặc trưng chính gồm: hệ thống từ lóng chỉ lực lượng cảnh sát (poulet, flic, keuf, bœuf-carotte), các đơn vị nghiệp vụ (la Crim’, la BAC, la BRB, les stups), phương tiện tuần tra (sous-marin, cage), các thuật ngữ chỉ điểm (balance, taupe, mouchard), các dạng tội phạm trộm cắp (vol à la tire, roulottier, alpiniste), và cấu trúc văn bản xoay quanh 6 yếu tố vụ án: tội phạm, nạn nhân, điều tra, thủ phạm, động cơ và phương thức gây án.

3. Kịch bản sư phạm tích hợp TIC trong bài học đọc hiểu mẫu được tổ chức qua các giai đoạn nào?

Tiến trình gồm 3 giai đoạn chính dựa theo mô hình của Cicurel (1991):

1. Trước khi đọc (Pré-lecture): Sử dụng hình ảnh, video và câu hỏi gợi mở qua công nghệ để kích hoạt tri thức nền và dự đoán nội dung.
2. Trong khi đọc (Lecture): Học viên đọc văn bản xác thực, sử dụng từ điển điện tử và các công cụ số để bóc tách thông tin, giải mã cấu trúc vụ án và kiểm chứng giả thuyết.
3. Sau khi đọc (Post-lecture): Tổng hợp kiến thức, tái lập sơ đồ thông tin, thảo luận nhóm và báo cáo kết quả thông qua các bài trình chiếu PowerPoint, email hoặc bài tập tình huống nghiệp vụ.

4. Phương pháp nghiên cứu hành động của luận án gồm những bước nào?

Phương pháp nghiên cứu - hành động gồm 4 giai đoạn nối tiếp: (1) Xác định và chẩn đoán thực trạng vấn đề tại Học viện Cảnh sát nhân dân; (2) Lập kế hoạch và thiết kế giải pháp sư phạm (chọn tài liệu, soạn kịch bản tích hợp TIC); (3) Tiến hành thực nghiệm sư phạm trên lớp học; (4) Đo lường, đánh giá kết quả thông qua 2 phiếu khảo sát và bài kiểm tra đọc hiểu chuyên ngành.

5. Tác giả đề xuất những giải pháp gì đối với công tác đào tạo giảng viên?

Luận án kiến nghị mô hình bồi dưỡng toàn diện cho giảng viên tiếng Pháp chuyên ngành theo 3 trục bắt buộc: (1) Đào tạo liên tục về phương pháp luận và sư phạm ngoại ngữ tiên tiến; (2) Bồi dưỡng kiến thức chuyên môn, thuật ngữ và quy trình nghiệp vụ trong ngành cảnh sát; (3) Tập huấn kỹ năng làm chủ và tích hợp các công cụ công nghệ thông tin vào thiết kế bài giảng.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Thị Huệ đã giải quyết thành công vấn đề nâng cao năng lực đọc hiểu tiếng Pháp chuyên ngành cảnh sát cho sinh viên Học viện Cảnh sát nhân dân thông qua đường hướng hành động tích hợp công nghệ thông tin. Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa khung lý thuyết tương tác nhận thức, đặc thù diễn ngôn cảnh sát và mô hình nghiên cứu hành động thực chứng. Kết quả thực nghiệm khẳng định đường hướng sư phạm đề xuất mang lại hiệu quả rõ rệt, đồng thời cung cấp hệ thống học liệu và giải pháp có giá trị thực tiễn cho công tác đào tạo ngoại ngữ chuyên ngành.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITÉ NATIONALE DE HANOI UNIVERSITÉ DE LANGUES ET D’ÉTUDES INTERNATIONALES NGUYỄN THỊ HUỆ ÉLABORATION D’UNE APPROCHE PÉDAGOGIQUE INTÉGRANT DES TIC POUR AMÉLIORER LA COMPÉTENCE DE COMPRÉHENSION ÉCRITE DU FRANÇAIS POLICIER DES ÉTUDIANTS DE L’ACADÉMIE DE LA POLICE POPULAIRE XÂY DỰNG ĐƯỜNG HƯỚNG SƯ PHẠM CÓ SỬ DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN NHẰM NÂNG CAO NĂNG LỰC ĐỌC HIỂU TIẾNG PHÁP CHUYÊN NGÀNH CỦA SINH VIÊN HỌC VIỆN CẢNH SÁT NHÂN DÂN THÈSE DE DOCTORAT EN DIDACTIQUE DU FLE HANOI- 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] UNIVERSITÉ NATIONALE DE HANOI UNIVERSITÉ DE LANGUES ET D’ÉTUDES INTERNATIONALES NGUYỄN THỊ HUỆ ÉLABORATION D’UNE APPROCHE PÉDAGOGIQUE INTÉGRANT DES TIC POUR AMÉLIORER LA COMPÉTENCE DE COMPRÉHENSION ÉCRITE DU FRANÇAIS POLICIER DES ÉTUDIANTS DE L’ACADÉMIE DE LA POLICE POPULAIRE XÂY DỰNG ĐƯỜNG HƯỚNG SƯ PHẠM CÓ SỬ DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN NHẰM NÂNG CAO NĂNG LỰC ĐỌC HIỂU TIẾNG PHÁP CHUYÊN NGÀNH CỦA SINH VIÊN HỌC VIỆN CẢNH SÁT DIRECTEUR DE RECHERCHE : Pr.Nguyễn Quang Thuấn Date de soutenance : 15/03/2016 à l’Université nationale de Hanoï Université de langues et d’études internationales THÈSE DE DOCTORAT EN DIDACTIQUE DU FLE Spécialité : Didactique du FLE Code : 62410111 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ATTESTATION SUR L’HONNEUR Je déclare sur l’honneur que j’ai accompli ma thèse de doctorat seule et sans aide extérieure non autorisée. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] REMERCIEMENTS Je tiens tout d’abord à remercier sincèrement Monsieur Nguyen Quang Thuan, en tant que Directeur de thèse pour m’avoir guidée, encouragée, accopagnée pendant l’élaboration de notre thèse de doctorat. Je le prie d’accepter ici ma profonde reconnaissance. Mes remerciements vont ensuite aux professeurs du cours de doctorat en didactique du FLE pour m’avoir enseignée et donnée beaucoup de connaissances pratiques (notamment en termes de méthodologie de recherche) et utiles à la rédaction de ma thèse.

Je voudrais aussi adresser mes remerciements à mes collègues du Département de langues étrangères de l’Académie de la Police Populaire qui ont animé avec responsabilité doublement leurs tâches me permettant de mener à bien ce travail de recherche. Je remercie particulièrement mes étudiants d’avoir répondu à mon enquête par questionnaire et à mes questions par email ou par téléphone avec gentillesse. Je n’oublierai pas les assistances permanentes du personnel administratif et des documentalistes du Département de la Formation Post-universitaire, de l’Université des Langues et d’Études internationales - Université Nationale de Hanoi pendant mes trois années d’études doctorales. Un grand merci spécial à tous les proches et amis, qui m’ont appoté leur soutien marériel ou moral tout au long de la réalisation de cette thèse.

Enfin, j’aimerais exprimer ma reconnaissance à mon mari, mes deux enfants et à tous les proches de ma famille pour leur amour, leur compréhension et leurs encouragements sans lesquels je n’aurais jamais pu finir cette thèse. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TABLE DES MATIÈRES Page ENGAGEMENT REMERCIEMENTS TABLE DES MATIÈRES………………………………………………………………. Iii LISTE DES ABRÉVIATIONS…………………………………………………………. vii LISTE DES TABLEAUX…………………………………………………………….

viii LISTE DES FIGURES……………………………………………………………. 1 CHAPITRE 1 : CADRE THÉORIQUE………………………………………………….1 Langue de spécialité………………………………………………………….2 Un peu d'historique et évolution méthodologique de la langue de spécialité…….3 Français de spécialité ou français sur objectifs spécifiques……………………….4 Caractéristiques de la langue de spécialité………………………………………….5 Caractéristiques de la langue du français policier………………………………….2 Compréhension de textes en français de spécialité………………………………….1 Concept de la compréhension ……………………………………………………….2 Compréhension en lecture………………………………………………………….1 Modèle de compréhension…………………………………………………….2 Compétence de lecture……………………………………………………….3 Différentes stratégies de compréhension en lecture………………………….4 Modèles de lecture………………………………………………………….5 Processus de lecture………………………………………………………….6 Niveau de compréhension en lecture……………………………………….3 Compréhension de textes de spécialité …………………………………………….3 TIC et enseignement/apprentissage des langues…………………………………….1 Notions des TIC, NTIC, TICE……………………………………………………….2 Évolution de l’utilisation des TIC dans l’enseignement /apprentissage des langues ………… 38 1.3 Modèle d’interaction entre les TIC et la didactique des langues étrangères……. 45 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.4 Intérêts des TIC pour l'enseignement/apprentissage des langues……………….1 Apports des TIC pour l'enseignement /apprentissage……………………….2 Limites des TIC pour l'enseignement/ apprentissage……………………….5 Différents supports des TIC intégrant la compréhension de texte de spécialité….1 Différents supports des TIC……………………………………………….2 Intégration des TIC dans la compréhension écrite de textes de spécialité……. 59 CHAPITRE 2 : MÉTHODOLOGIE DE RECHERCHE…………………………….1 Définition du problème……………………………………………………………….1 Diagnostique de la situation du problème………………………………………….2 Analyse de la demande de formation……………………………………………….3 Analyse des besoins langagiers…………………………………………………….2 Élaboration de l’approche pédagogique…………………………………………….1 Planification de l’action………………………….2 Choix des documents pour l’expérimentation ………………………….3 Choix de l’approche méthodologique privilégiée………………………………….1 Concept de la perspective actionnelle ? ………………………………….2 Deux principes importants de la perspective actionnelle ……………….3 Mise en place du scénario d'apprentissage-action ……………………….4 Choix d’outils des TIC appropriés……………………………………………….5 Choix du scénario pédagogique intégrant les TIC ……………………………….1 Scénario pédagogique intégrant les TIC ………………………….2 Scénario pédagogique intégrant les TIC basée sur l’approche actionnelle……………….3 Exemple d’un scénario pédagogique intégrant les TIC ………………………………….6 Élaboration des scénarios pédagogiques …………………………………………….1 Organisation de l’enseignement du français policier dans le cadre de l’expérimentation 84 2.2 Démarche pédagogique d’une leçon-type …………….3 Démarche pédagogique intégrant les TIC ………………………………….4 Analyse pré-pédagogique ……………………………………………………….5 Rédaction des consignes ………………………………………………………….

88 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.6 Élaboration des activités …………………….3 Mise en expérimentation du plan d’action………………………………………….2 Lieu de l’expérimentation……………………………….3 Déroulement de l’expérimentation ……………………………….4 Évaluation des résultats de l’expérimentation…………….1 Première enquête menée auprès des enseignants…………….1 Population et échantillon…………….3 Déroulement de l’enquête…………….2 Deuxième enquête menée auprès des étudiants……….1 Population et échantillon……….3 Déroulement de l’enquête……….3 Test d'évaluation de la compréhension des écrits……….1 Élaboration du test……….2 Supports utilisés pour le test………………………….3 Administration du test………………………….4 Méthodes d'analyse des données …………………………. 113 CHAPITRE 3 : ANALYSE ET INTERPRÉTATION DES RÉSULTATS ………….1 Résultats obtenus dans la première enquête………………………….1 Besoins langagiers des étudiants perçus par des enseignants……………….2 Évaluation des travaux préparatoires pour l’expérimentation……………… 115 3.3 Évaluation des activités avant la lecture ……………………….4 Évaluation des activités pendant la lecture……………………….5 Évaluation des activités après la lecture……………………….6 Évaluation des apports et l’efficacité de l’intégration des TIC. 119 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.7 Évaluation des documents utilisés dans l’expérimentation ………….8 Évaluation des consignes élaborées dans l’expérimentation ……………….2 Résultats obtenus dans la deuxième enquête…………………….1 Besoins langagiers des étudiants perçus par des étudiants.2 Évaluation des travaux préparatoires pour l’expérimentation……………….3 Évaluation de la démarche pédagogique et des activités avant la lecture……………….4 Évaluation des activités pendant la lecture………………….5 Évaluation des activités après la lecture………………….6 Évaluation des apports et de l’efficacité de l’intégration des TIC ………….7 Évaluation des documents utilisés dans l’expérimentation………………….8 Évaluation de la rédaction des consignes utilisées dans l’expérimentation 129 3.3 Résultats obtenus dans le test de compréhension de textes……………….3 Implications didactiques et pédagogiques……………….1 Exploitation des ressources……………………………….2 Procédure méthodologique d’application des supports TIC……………….2 Evaluation des apprentissages des étudiants………………….1 Financement et entretien des équipements…………….2 Réajustement du volume horaire du français de spécialité ………………….3 Encouragement des recherches théoriques et méthodologiques………….4 Formation des enseignants………………………………….1 Formation continue à la méthodologie……………….2 Formation au domaine de spécialité……………….3 Formation à l'intégration des TIC………………. 149 LISTE DES PUBLICATIONS ET COMMUNICATIONS LIÉES À LA THÈSE…… 151 BIBLIOGRAPHIE…….

152 ANNEXES vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LISTE DES ABREVIATIONS Abréviations Explications APP Académie de la Police Populaire CE Compréhension écrite CAL Computer Assisted Learning CECR Cadre européen commun de référence pour les langues BAC Brigade anti-criminalité, BRB Brigade de répression du banditisme EAO Enseignement des Langues Assisté par l’Ordinateur TIC Technologies de l'Information et de la Communication NTIC Nouvelles Technologies de l'Information et de la Communication TICE Technologies de l'Information et de la Communication pour l'Enseignement FSp Langue de spécialité FLE Français Langue Etrangère FOS Français sur Objectifs Spécifiques FLS Français langue professionnelle SGAV Structuro-globale-audio-visuelle vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LISTE DES TABLEAUX Page Tableau 1.1 Comparaison des différences entre FSP et FOS 14 Tableau 2.1 Démarche pédagogique intégrant les TIC 86 Tableau 2.2 Caractéristiques sociales des étudiants-participants 99 Tableau 2.3 Calendrier de l'expérimentation 99 Tableau 2.4 Caractéristiques sociales des enseignants-participants 102 Tableau 2.5 Structure du questionnaire à l’intention de l’enseignant 103 Tableau 2.6 Caractéristiques sociales des étudiants-participants 107 Tableau 2.7 Structure du questionnaire à l’intention de l’étudiant 108 Tableau 3.1 Résultats du Test de compréhension de texte 129 Tableau 3.2 Le profil de l’enseignant de français de spécialité 143 Zabardia-Module de français de spécialitéStage – BELC- Caen, Juillet 2004 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LISTE DES FIGURES Page Figure 1. Six éléments principaux du genre policier 22 Figure 1. Shéma des composantes de la lecture 25 Figure 1. Schéma du modèle de compréhension en lecture 26 Figure 1.

Schéma du processus de lecture 33 Figure 2. Quatre principales étapes de la recherche-action 62 Figure 3. Nécessité de l’enseignement/apprentissage du français policier 115 Figure 3. Efficacité de la démarche pédagogique et activités avant la lecture 116 Figure 3.

Efficacité des activités pendant la lecture 117 Figure 3. Efficacité des activités après la lecture 118 Figure 3. Apports et efficacité de l’intégration des TIC 119 Figure 3. Évaluation des documents utilisés dans l’expérimentation 120 Figure 3.

Évaluation des consignes élaborées dans l’expérimentation 121 Figure 3. Nécessité de l’enseignement/apprentissage du français policier 122 Figure 3. Efficacité de la démarche pédagogique et activités avant la lecture 123 Figure 3. Efficacité des activités pendant la lecture 124 Figure 3.

Efficacité des activités après la lecture 125 Figure 3. Apports et efficacité de l’intégration des TIC 126 Figure 3. Évaluation des documents utilisés dans l’expérimentation 127 Figure 3. Évaluation de la rédaction des consignes 128 ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] INTRODUCTION Problématique Dans notre société de l’information, nous sommes confrontés chaque jour à des écrits nombreux et divers.

La maîtrise de la situation de lecture ne reste alors plus un domaine réservé aux enseignants, aux pédagogues mais elle est devenue une préoccupation de toute la société, puisque la compétence de compréhension écrite constitue une condition importante de la réussite scolaire et le moyen d’accès efficace à la connaissance. Dans le domaine de la police, la tendance de la mondialisation, la conception de la frontière n’ont plus de sens pour toutes les infractions telles que le crime transnational, la cybercriminalité, le trafic de drogue, la falsification des documents, du médicament par exemple des médicaments contrefaits et faux médicament. Cela demande une coopération de tous les pays dans la prévention et la lutte contre la criminalité pour les intérêts de chaque Nation et pour la Communauté internationale et la langue étrangère joue un rôle primordial pour partager des expériences en la matière de la lutte contre la criminalité. Au cours des années passées, la coopération entre la police française et vietnamienne a été bien développée : la police française a aidé à organiser des séminaires de lutte contre la criminalité au niveau national et régional, à offrir des livres de criminalité tels que : la technique d’investigation de la police française, la police technique scientifique, les revues trimestrielles de différentes thématiques de criminalité….

La lecture de ces documents devient très nécessaire à l’accès aux connaissances professionnelles de la police. La compréhension écrite (CE) est, avec la compréhension orale (CO), l’expression orale (EO) et l’expression écrite (EE), l’une des 4 compétences importantes à faire acquérir aux étudiants en langue étrangère (LE). Depuis l’apparition de l’approche axée sur la compréhension, on s’entend de plus en plus pour dire que l’apprentissage d’une langue devrait passer par l’apprentissage de la compréhension. L’habileté à construire le sens d’un message, selon les 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] cognitivistes, se trouve au cœur de toutes les activités humaines de communication et d’apprentissage.

L'évolution des Technologies de l'Information et de la Communication (TIC) depuis les années 90 touche radicalement tous les domaines de la société dont l’enseignement /apprentissage des langues étrangères a connu un grand bouleversement (Nguyen, 2012). Les apprenants d’aujourd’hui ne sont pas ceux d’hier, nous sommes face à une génération initiée totalement à la technologie. Nos jeunes passent la plupart de leur temps devant l’ordinateur connecté à l’internet avec les réseaux sociaux, les forums, etc… Penser leur enseigner un savoir tout en restant figé dans les anciennes méthodes pédagogiques et les moyens d’avant ne fera que renforcer l’écart qui existe déjà entre enseignants et apprenants surtout ceux de langues étrangères.