MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết của đề tài Với sự chuyển biến mạnh mẽ của cơ chế quản lý thì công tác kế hoạch hoá là một công cụ quản lý đắc lực của các doanh nghiệp và các tổ chức khác đem lại hiệu quả cao trong quản lý, đồng thời nó cũng góp phần vào sự thành công của công cuộc đổi mới đất nƣớc. Tập đoàn Bƣu chính - Viễn thông Việt Nam (trƣớc đây là Tổng công ty Bƣu chính - Viễn thông Việt Nam) là đơn vị chủ lực của ngành Bƣu chính viễn thông Việt Nam, với vai trò vừa là tổ chức kinh doanh, vừa là một công cụ của các cấp uỷ Đảng, Chính quyền và hệ thống chính trị của Nhà nƣớc, hoạt động của Tập đoàn vừa nhằm bảo đảm các mục tiêu kinh tế trong kinh doanh đồng thời thực hiện không điều kiện các yêu cầu đảm bảo cho an ninh chính trị, quốc phòng và các mục tiêu kinh tế xã hội khác. Trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế và sự phát triển kinh tế thị trƣờng, Tập đoàn Bƣu chính- Viễn thông giảm dần vị trí độc quyền và đang phải đứng trƣớc sự cạnh tranh gay gắt giữa các doanh nghiệp trong và ngoài nƣớc.
Kế hoạch hoá vừa là một lĩnh vực chiến lƣợc quan trọng, vừa là công cụ để quản lý sự không chắc chắn hữu hiệu của Tập đoàn. Là một đơn vị thành viên vủa Tập đoàn Bƣu chính - Viễn thông Việt Nam có nhiệm vụ phục vụ, kinh doanh các dịch vụ BC-VT trên địa bàn tỉnh Yên Bái, Bƣu điện tỉnh Yên Bái không chỉ đóng góp về mặt kinh tế mà còn mạng lại hiệu quả xã hội và là công cụ chỉ đạo của Đảng và Nhà nƣớc. Trong điều kiện kinh doanh mới đã tạo ra những cơ hội và thách thức lớn, đòi hỏi Bƣu điện tỉnh Yên Bái phải nghiên cứu hoàn thiện công tác kế hoạch hoá nhằm đáp ứng nhu cầu thực tiễn đang đặt ra, đảm bảo cho sự phát triển của Bƣu điện thỉnh Yên Bái trong thời kì cạnh tranh và hội nhập. 1 Căn cứ vào các chỉ tiêu kế hoạch chiến lƣợc của tập đoàn giao cho và tình hình cụ thể của địa bàn kinh doanh, Bƣu điện tỉnh Yên Bái xây dựng và triển khai kế hoạch thực hiện của đơn vị.
Thành công của công tác kế hoạch hoá ở Bƣu điện tỉnh Yên Bái góp phần thành công của việc thực hiện chiến lƣợc của tập đoàn và đảm bảo các chỉ tiêu kinh tế – chính trị – xã hội của Đảng, Nhà nƣớc giao, kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh thể hiện ở các bản báo cáo kết quả thực hiện kế hoạch và các bản báo cáo đó là một trong những căn cứ giúp cho Tập đoàn điều chỉnh, xác định các chiến lƣợc kinh doanh trong tƣơng lai. Trong điều kiện kinh doanh mới, Bƣu điện tỉnh Yên Bái cần phải chủ động hơn trong hoạt động sản xuất kinh doanh và vì thế cần phải có sự đổi mới trong công tác kế hoạch hoá. Những năm qua, công tác kế hoạch hoá tại bƣu điện tỉnh Yên Bái đã có nhiều đổi mới xong vẫn còn nhiều bất cập. Xuất phát từ thực tế đó đề tài nghiên cứu "Hoàn thiện công tác kế hoạch hoá tại Bưu điện tỉnh Yên Bái" đƣợc chọn làm luận văn tốt nghiệp thạc sĩ quản trị kinh doanh.
Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam Trƣớc năm 1945, nhìn chung nền kinh tế hàng hoá ở nƣớc ta chƣa phát triển. Chƣa có hệ thống lý thuyết về quản lý nói chung và công tác kế hoạch hoá nói riêng. Từ năm 1945 đến 1986, trong điều kiện nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp, công tác kế hoạch hoá đƣợc thực hiện trong toàn bộ nền kinh tế và các doanh nghiệp quốc doanh và hợp tác xã là những đơn vị thực hiện các kế hoạch do Nhà nƣớc đề ra phù hợp với hệ thống kế hoạch của đất nƣớc. Trong giai đoạn này, quản lý nền kinh tế đất nƣớc dựa trên quan điểm triết học của Mác – Lênin.
2 Từ năm 1987 đến nay, trong điều kiện nền kinh tế thị trƣờng và xu hƣớng hội nhập kinh tế quốc tế đã làm thay đổi nhận thức về quản trị doanh nghiệp nói chung và công tác kế hoạch hoá trong doanh nghiệp nói riêng. Trong giai đoạn này có rất nhiều tác giả đề cập đến vấn đề kế hoạch hoá trong tác phẩm của mình ở nhiều góc độ khác nhau. Trong khuân khổ luận văn có thể kể đến một số tác phẩm điển hình sau: - Các tác phẩm có nhan đề “Quản trị doanh nghiệp”, trong những tác phẩm này công tác kế hoạch đƣợc đề cập đến nhƣ một công cụ quan trọng trong tiến trình quản lý theo mục tiêu trong mọi lĩnh vực hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. - Giáo trình Kế hoạch kinh doanh, TH.s Bùi Đức Tuân (2006), Nhà xuất bản Lao động – Xã hội.
Tác phẩm này đề cập đến công tác kế hoạch trong doanh nghiệp một cách tổng quan và phân tích kỹ công tác kế hoạch hoá theo từng lĩnh vực chuyên môn trong doanh nghiệp. - Bộ sách: “Phương pháp quản lý hiệu quả kế hoạch doanh nghiệp” của Vƣơng Dƣơng (2004), nhà xuất bản Lao động – Xã hội. Bộ sách này giới thiệu các phƣơng pháp và đặc điểm chủ yếu của quản lý hiệu quả kế hoạch trong doanh nghiệp. - Cuốn sách: “Đổi mới công tác kế hoạch của bưu điện tỉnh thông tin khoa học kỹ thuật và kinh tế bưu điện” của Bùi Thị Sao.
Cuốn sách này đề cập đến vấn đề đổi mới công tác kế hoạch của các Bƣu điện tỉnh trong điều kiện kinh doanh mới, xoá bỏ độc quyền trong kinh doanh bƣu chính viễn thông. Đây là cuốn sách mà các bƣu điện tỉnh nói chung thuộc Tập đoàn BC-VT Việt Nam coi đó là cơ sở khoa học để tiến hành đổi mới công tác kế hoạch hoá trong đơn vị. Tại Bƣu điện tỉnh Yên Bái chƣa có tác giả nào nghiên cứu về công tác kế hoạch hoá. Nhƣ vậy, đề tài nghiên cứu "Hoàn thiện công tác kế hoạch hoá 3 tại Bưu điện tỉnh Yên Bái" sẽ bổ sung cơ sở khoa học về công tác kế hoạch hóa và cách áp dụng nó vào điều kiện hoạt động kinh doanh cụ thể của Bƣu điện tỉnh Yên Bái.
Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu - Nghiên cứu hệ thống cơ sở lý luận về công tác kế hoạch hoá trong doanh nghiệp. - Phân tích và đánh giá thực trạng công tác kế hoạch hoá của Bƣu điện tỉnh Yên Bái trong giai đoạn từ năm 2002-2006. - Căn cứ vào cơ sở lý luận và kết quả phân tích, đánh giá thực trạng công tác kế hoạch hoá để đề xuất giải pháp hữu hiệu nhằm không ngừng đổi mới và hoàn thiện công tác kế hoạch hoá tại Bƣu điện tỉnh Yên Bái. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của đề tài: - Công tác kế hoạch hoá trong doanh nghiệp.
- Công tác kế hoạch hoá của Bƣu điện tỉnh Yên Bái. Phạm vi nghiên cứu: Công tác kế hoạch hoá của Bƣu điện tỉnh Yên Bái trong 8 năm từ 2002 đến 2010. Phƣơng pháp nghiên cứu Để chứng minh các giả thuyết của đề tài này, cần sử dụng một số phƣơng pháp sau: - Phƣơng pháp phân tích - tổng hợp; - Phƣơng pháp nghiên cứu tài liệu; - Phƣơng pháp phỏng vấn; - Phƣơng pháp trắc nghiệm; - Các phƣơng pháp xử lý thông tin định tính và định lƣợng. Dự kiến những đóng góp mới của luận văn 4 Luận văn có những đóng góp chính nhƣ sau: - Hệ thống hoá một số vấn đề cơ bản về công tác kế hoạch hoá của doanh nghiệp.
Những lý luận này đƣợc xây dựng xuất phát từ quan điểm đổi mới của Đảng trong công tác kế hoạch hoá. Hiện nay đây là lý luận đƣợc áp dụng phổ biến ở nƣớc ta và đang đƣợc tiếp tục đổi mới hoàn thiện để phù hợp với sự phong phú đa dạng và biến đổi nhanh chóng của thực tiễn. - Kết quả nghiên cứu về đặc điểm của quá trình lập, thực hiện các kế hoạch và đánh giá kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của Bƣu điện tỉnh Yên Bái để đƣa ra cơ sở khoa học cho các giải pháp hoàn thiện công tác kế hoạch hoá tại Bƣu điện tỉnh Yên Bái. - Kết quả phân tích thực trạng của công tác kế hoạch hoá ở Bƣu điện tỉnh Yên Bái trong những năm vừa qua, làm rõ một số vấn đề: Nguyên nhân hạn chế của công tác kế hoạch hóa hiện nay tại Bƣu điện tỉnh Yên Bái.
- Đƣa ra các giải pháp chủ yếu hoàn thiện công tác kế hoạch hoá ở Bƣu điện tỉnh Yên Bái và những điều kiện chủ yếu để thực hiện các giải pháp đó. Bố cục của luận văn Nội dung chính của luận văn đƣợc chia thành 3 chƣơng: Chƣơng 1. Lý luận chung về công tác kế hoạch hoá trong doanh nghiệp Chƣơng 2. Thực trạng công tác kế hoạch hoá của Bƣu điện tỉnh Yên Bái Chƣơng 3.
Giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế hoạch hoá tại Bƣu điện tỉnh Yên Bái 5 CHƢƠNG 1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC KẾ HOẠCH HOÁ TRONG DOANH NGHIỆP 1. KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA CÔNG TÁC KẾ HOẠCH HOÁ TRONG DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm chung Công tác kế hoạch hoá từ lâu đã đƣợc coi nhƣ là một công cụ để thiết lập cũng nhƣ thực hiện các quyết định chiến lƣợc.
Tuy nhiên vai trò này không phải lúc nào cũng đƣợc thừa nhận một cách nhất quán, nó có thể là công cụ quản lý không thể thiếu đƣợc trong điều kiện này, nhƣng lại là thủ phạm của sự cứng nhắc trong điều kiện khác. Kế hoạch hoá có nhiều nghĩa khác nhau và đã từng là chủ đề của nhiều ý kiến trái ngƣợc, cho dù nó liên quan đến doanh nghiệp hay nền kinh tế quốc dân. “Kế hoạch hoá là hoạt động của con ngƣời dựa trên cơ sở nhận thức và vận dụng các quy luật xã hội tự nhiên, đặc biệt là các quy luật kinh tế để tổ chức quản lý các đơn vị kinh tế kỹ thuật, các ngành, các lĩnh vực hoặc toàn bộ nền sản xuất xã hội theo những mục tiêu thống nhất”.1 Kế hoạch hoá đƣợc thực hiện ở nhiều quy mô và phạm vi khác nhau nhƣ: kế hoạch hoá kinh tế quốc dân, kế hoạch hoá theo vùng, địa phƣơng, kế hoạch hoá ngành, lĩnh vực, kế hoạch hoá doanh nghiệp. Kế hoạch hoá trong doanh nghiệp đƣợc xác định là một phƣơng thức quản lý theo mục tiêu, nó bao gồm toàn bộ các hành vi can thiệp một cách có chủ đích của các nhà quản trị doanh nghiệp vào các lĩnh vực của đơn vị mình nhằm đạt mục tiêu đã đề ra.