Chương 1: Những van dé cơ bản về hoạt động đấu thầu Chương 2: Phân tích thực trạng tình hình thực hiện công tác đấu thầu tại Công ty cô phần công trình 798 Chương 3: Một số giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả công tác dau thầu tại Công ty cô phần công trình 798 CHUONG I. NHỮNG VAN ĐÈ CƠ BẢN VE HOẠT ĐỘNG DAU THAU 1. MỘT SO KHÁI NIEM CHUNG 1. Khái niệm đấu thầu nói chung Việt Nam là một nước đang trong quá trình thực hiện CNH, HDH đất nước.
Trong bối cảnh đó dé thực hiện thành công CNH, HĐH đất nước chúng ta phải có cơ sở hạ tang và hệ thống cơ sở hạ tầng phải đi trước một bước. Trong thời kỳ hiện nay nhu cầu xây dựng của ta ngày càng tăng với tổng mức vốn đầu tư hàng năm chiếm tỷ lệ không nhỏ trong GDP. Bên cạnh đó sự tăng lên của đầu tư nước ngoài đã làm tăng mức độ cạnh tranh trong lĩnh vực xây dựng, chính vì vậy dé thực hiện các dự án đầu tư XDCB một cách hiệu quả cần thiết phải tạo ra môi trường cạnh tranh tốt. Trên thực tế đấu thầu là hình thức thúc đây sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp tạo ra hiệu quả cao.
Vậy đấu thầu là gì? “Đấu thầu là một hoạt động mua bán nhưng nó khác những vụ mua bán thông thường ở chỗ hàng hoá mua bán ở đây là công việc. Người tô chức đấu thầu (chủ đầu tư) là người mua, nhà thầu là người bán” Việc tô chức đấu thê hiện được bản chất trong quan hệ mua bán. Thông qua việc đấu thầu thể hiện được sự cạnh tranh đó là sự cạnh tranh giữa chủ đầu tư (bên A) với các nhà thầu (bên B) và cạnh tranh giữa các nhà thầu với nhau. Theo lý thuyết hành vi của người tiêu dùng thì trong mua bán, người mua với đồng tiền bỏ ra họ bao giờ cũng hy vọng thu được lợi ích lớn nhất, họ cố gắng đặt với mức giá thấp nhất người bán cũng vậy với món hàng đem bán họ cố gắng đề cao giá tri món hàng của mình, họ sẽ cố gắng đặt mức giá cao nhất do đó nảy sinh sự cạnh tranh giữa người mua với người bán.
Đấu thầu là phương thức được áp dụng nhằm tuyên chọn tu van, mua sim hàng hóa, xây lắp và lựa chọn đối tác dé thực hiện dự án hoặc từng phần dự án. Tham gia dau thầu gồm có: - Bên mời thầu là chủ dự án, chủ đầu tư hoặc pháp nhân đại diện hợp pháp của chủ dự án, chủ đầu tự được giao trách nhiệm thực hiện công việc đấu thầu; - Nhà thầu là t6 chức kinh tế có đủ tư cách pháp nhân tham gia đấu thầu. Riêng đối với dau thầu tuyển chọn tư van, nhà thầu có thé là cá nhân, Cuộc dau thầu chỉ có các nhà thầu trong nước tham dự gọi là đấu thầu trong nước. Cuộc đấu thầu có các nhà thầu trong nước và nước ngoài tham dự gọi là đấu thầu quốc tế.
Đầu thầu quốc tế là hình thức tương đối phổ biến được thực hiện ở các nước đang phát triển, do thiếu khả năng, kĩ thuật dé tự đảm nhận xây dựng các công trình co bản lớn. Cuộc đấu thầu chỉ được thực hiện khi có đủ các điều kiện pháp luật quy định. Cách thức đấu thầu được áp dụng tùy thuộc vào đối tượng đấu thầu. Quy trình cơ bản của việc tiến hành đấu thầu gồm: Bên mời thầu ra thông báo mời thầu, căn cứ vào thông báo mời thầu, nhà thầu sơ bộ đánh giá nội dung mời thầu và lập hồ sơ tham gia đấu thầu, bên mời thầu sẽ lựa chọn nhà thầu có khả năng đáp ứng yêu cầu của mình một cách có lợi nhất.
Khi chọn được nhà thầu, bên mời thầu tiến hành thủ tục phê duyệt và công bố kết quả đấu thầu. Đấu thầu được nêu ra với nhiều khái niệm khác nhau: Theo từ điển Tiếng Việt thông dụng (do NXB Da Nang xuất bản năm 2014), “Đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu đáp ứng đủ yêu cầu để ký kết hợp đồng mua hàng hoặc giao làm công trình” Theo cách giải thích từ ngữ trong Luật Đấu thầu của Việt Nam ( số 43/2013/QH13, Luật Dau thầu năm 2013): “Đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu để kí kết và thực hiện hợp đồng cung cấp dịch vụ tư vấn, dich vu phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp; lựa chọn nhà đầu tư dé kí kết và thực hiện hợp đồng dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư, dự án đầu tư có sử dụng đất trên cơ sở bảo đảm cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Các khái niệm liên quan: - Dự án: Là tập hợp các đề xuất đề thực hiện một phần hay toàn bộ công việc nhằm đạt được mục tiêu hay yêu cầu nào đó trong một thời gian nhất định dựa trên nguồn vốn xác định. - Chủ đầu tư: Là người sở hữu vốn hoặc được giao trách nhiệm thay mặt chủ sở hữu, người vay vốn trực tiếp quản lý và thực hiện dự án.
- Bên mời thầu: La Chủ dau tư hoặc tổ chức chuyên môn có đủ năng lực và kinh nghiệm được Chủ dau tư sử dung dé tô chức đấu thầu theo các quy định của pháp luật về đấu thầu. - Nhà thầu: Là tô chức, cá nhân có đủ tư cách hợp lệ theo quy định tại Điều 7, Điều 8 của Luật Dau thầu số 61/2005/QH11 ngày 29 tháng 11 năm 2005. - Tư vấn đầu tư xây dựng: Là hoạt động đáp ứng yêu cầu về kiến thức, kinh nghiệm chuyên môn cho bên mời thầu trong việc xem xét quyết định kiểm tra quá trình chuẩn bị đầu tư và thực hiện đầu tư. - Gói thầu: Là một phần của dự án, trong một sỐ trường hợp đặc biệt gói thầu là toàn bộ dự án; gói thầu có thể gồm những nội dung mua sắm giống nhau thuộc nhiều dự án hoặc là khối lượng mua săm một lần đối với mua sắm thường xuyên.
- Xây lắp: Là công việc có liên quan đến quá trình xây dựng và lắp đặt thiết bị các công trình, hạng mục công trình. - Vật tư thiết bị: Bao gồm thiết bị toàn bộ hay thiết bị lẻ, thành phẩm, bán thành phẩm, nguyên liệu, vật liệu. - SƠ tuyển: Là bước lựa chọn các nhà thầu có tư cách và năng lực dé tham gia dự thầu. - Danh sách ngắn: Là danh sách thu hẹp các nhà thầu được lựa chọn qua các bước đánh giá hồ sơ dự thầu.
- Nộp hồ sơ thầu: Là thời gian nhận hồ sơ dự thầu được quy định trong hé sơ mời thầu. - Mở thầu: Là thời điểm tổ chức mở các hồ sơ dự thầu được quy định trong hồ sơ mời thầu. - Xét thầu: Là quá trình phân tích, đánh giá các hồ sơ dự thầu dé xét chọn bên trúng thầu. Đặc điểm của đấu thâu - Đầu tiên, Đấu thầu là I hoạt động thương mại.
Trong đó bên dự thầu là các thương nhân có đủ điều kiện và mục tiêu mà bên dự thầu hướng tới là lợi nhuận, còn bên mời thầu là xác lập được hợp đồng mua bán hàng hóa, sử dụng dịch vụ với các điều kiện tốt nhất cho họ. - Thứ hai: Đấu thầu là 1 giai đoạn tiền hợp đồng. Hoạt động đấu thầu luôn gắn với quan hệ mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ. Trong nền kinh tế đấu thầu không diễn ra như 1 hoạt động độc lập, nó chỉ xuất hiện khi con người có nhu cầu mua sắm hàng hóa và sử dụng dịch vụ.
Mục đích cuối cùng của dau thầu là là giúp bên mời thầu tìm ra chủ thê có khả năng cung cấp hàng hóa, dịch vụ với chất lượng và giá cả tốt nhất. Sau khi quá trình dau thầu hoàn tất, người trúng thầu sẽ cùng với người tô chức đấu thầu đàm phan, dé kí hợp đồng mua bán hàng hóa, cung ứng dich vụ hay xây lắp công trình. - Thứ ba: Chủ thể tham gia quan hệ đấu thầu hàng hóa, dịch vụ. Theo Luật thương mại, trong hoạt động dau thầu có thé xuất hiện bên thứ ba như các công ty tư vấn giúp lập hồ sơ mời thầu, chuyên gia giúp đỡ, đánh giá hồ sơ dự thầu.
Tuy nhiên đây là hoạt động không qua trung gian, không có thương nhân làm dịch vụ đấu thầu hang hóa, dịch vụ cho thương nhân khác nhận thu lao. Trong khi đó, Luật dau thầu 2013 đã quy định thêm về tổ chức đấu thầu chuyên nghiệp bao gồm dai lí dau thầu, đơn vị sự nghiệp được thành lập và chức năng thực hiện đấu thầu chuyên nghiệp. Việc thành lập và hoạt động của đại lí đầu thầu thực hiện theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp. Quan hệ đấu thầu luôn được xác lập giữa 1 bên mời thầu và nhiều bên dự thầu.
Nhưng vẫn có trường hợp ngoại lệ như trong trường hợp chỉ định đầu tư. - Thứ tư: Hình thức pháp lí của quan hệ đấu thầu hàng hóa, dịch vụ là hồ sơ mời thầu và hồ sơ dự thầu. Hồ sơ mời thầu là văn bản pháp lí do bên mời thầu lập, trong đó có đầy đủ những yêu cầu về kĩ thuật, tài chính và thương mại của hàng hóa cần mua sắm, dịch vụ cần sử dụng. Còn hồ sơ dự thầu thê hiện năng lực, mức độ đáp ứng của bên dự thầu trước các yêu cầu trong hồ sơ mời thầu.
- Thứ năm: Giá của gói thầu: xét trên góc độ giá cả thì đấu thầu cần thiết phải có sự khống chế về giá, gọi là giá gói thầu hoạc dự toán được đưa ra bởi bên mời thầu theo khả năng tài chính của bên mời thầu. Bên dự thầu đưa ra giá cao hơn khả năng tài chính của bên mời thầu thì dù có tốt đến may cũng khó có thé thang thầu. bên dự thầu nào đáp ứng được các yêu cầu của bên mời thầu mà có giá càng thấp thì sẽ càng có cơ hội chiến thắng. Vai trò của dau thâu Hành vi đấu thầu là một hình thức cạnh tranh văn minh trong nền kinh tế thị trường phát trién nhằm lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu kinh tế kỹ thuật của chủ đầu tư.
Như vậy đấu thầu ra đời và tồn tại với mục tiêu nhằm thực hiện tính cạnh tranh, công băng, minh bạch đề lựa chọn ra nhà thầu phù hợp nhất và bảo đảm hiệu quả kinh tế của một dự án đầu tư. Đấu thầu có vai trò đảm bảo bốn nội dung: hiệu quả — cạnh tranh — công bang — minh bạch. Hiệu qua có thé về mặt tài chính hoặc về thời gian hay một tiêu chí nào khác tuỳ thuộc vào mục tiêu của DA.