Hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính của các đơn vị sự nghiệp y tế công lập tại tỉnh Phú Yên

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích cơ chế tự chủ tài chính của các đơn vị sự nghiệp y tế công lập tại tỉnh Phú Yên, đề xuất giải pháp cải thiện.

• Tác giả: Trần Thị Ngọc Dung
• Người hướng dẫn: PGS. Võ Xuân Vinh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Hoàn Thiện Cơ Chế Tự Chủ Tài Chính Của Các Đơn Vị Sự Nghiệp Y Tế Công Lập Có Thu Tại Tỉnh Phú Yên
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP Y TẾ CÔNG LẬP CÓ THU VÀ CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH
• 1.1. Đơn vị sự nghiệp công lập có thu và đơn vị sự nghiệp y tế công lập có thu
• 1.1.1. Đơn vị sự nghiệp công lập có thu
• 1.1.1.1. Khái niệm
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TỰ CHỦ TÀI CHÍNH CỦA CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP Y TẾ CÔNG LẬP CÓ THU TẠI TỈNH PHÚ YÊN
• 2.1. Hệ thống đơn vị sự nghiệp y tế công lập có thu tại tỉnh Phú Yên
• 2.2. Tình hình tài chính của các đơn vị sự nghiệp y tế công lập tại tỉnh Phú Yên
• 2.3. Thực trạng tự chủ tài chính của các đơn vị sự nghiệp y tế công lập có thu tại tỉnh Phú Yên
• 2.4. Những ưu điểm trong đổi mới hoạt động nhằm hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính của các đơn vị sự nghiệp y tế công lập có thu tại tỉnh Phú Yên và đánh giá mặt hạn chế, tồn tại
• 2.4.1. Ưu điểm trong đổi mới hoạt động nhằm hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính
• 2.4.2. Đánh giá mặt hạn chế, tồn tại
• 2.5. Dự báo tình hình thực hiện cơ chế tự chủ tài chính của các đơn vị sự nghiệp y tế công lập có thu tại tỉnh Phú Yên trong thời gian tới
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH CỦA CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP Y TẾ CÔNG LẬP CÓ THU TẠI TỈNH PHÚ YÊN
• 3.1. Một số quan điểm về việc hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính
• 3.2. Giải pháp hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính
• 4. CHƯƠNG 4: KẾ HOẠCH HOÀN THIỆN CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH CỦA CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP Y TẾ CÔNG LẬP CÓ THU TẠI TỈNH PHÚ YÊN
• 4.1. Xây dựng kế hoạch
• 4.2. Các bước thực hiện
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về cơ chế tự chủ tài chính trong y tế công lập

Cơ chế tự chủ tài chính là một trong những yếu tố quan trọng giúp các đơn vị y tế công lập tại Phú Yên hoạt động hiệu quả hơn. Đơn vị y tế công lập có thu không chỉ cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe mà còn phải tự chủ trong việc quản lý tài chính. Điều này giúp nâng cao chất lượng dịch vụ và giảm áp lực lên ngân sách nhà nước. Việc cải thiện cơ chế tự chủ tài chính sẽ tạo điều kiện cho các đơn vị này phát triển bền vững.

1.1. Khái niệm cơ chế tự chủ tài chính trong y tế

Cơ chế tự chủ tài chính trong y tế công lập được hiểu là khả năng của các đơn vị y tế trong việc tự quyết định về tài chính, từ việc thu chi đến quản lý nguồn lực. Điều này không chỉ giúp các đơn vị chủ động hơn trong hoạt động mà còn nâng cao trách nhiệm trong việc sử dụng ngân sách.

1.2. Vai trò của cơ chế tự chủ tài chính

Cơ chế tự chủ tài chính đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dịch vụ y tế. Khi các đơn vị y tế có quyền tự chủ, họ sẽ có động lực để cải thiện dịch vụ, từ đó đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân.

II. Thách thức trong việc cải thiện cơ chế tự chủ tài chính tại Phú Yên

Mặc dù cơ chế tự chủ tài chính mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc thực hiện tại các đơn vị y tế công lập tại Phú Yên vẫn gặp nhiều thách thức. Những khó khăn này có thể đến từ việc thiếu nguồn lực, sự chưa đồng bộ trong chính sách, và nhận thức của cán bộ, viên chức.

2.1. Thiếu nguồn lực tài chính

Nhiều đơn vị y tế công lập tại Phú Yên vẫn phụ thuộc vào ngân sách nhà nước, dẫn đến việc không thể tự chủ tài chính một cách hiệu quả. Điều này ảnh hưởng đến khả năng đầu tư và cải thiện chất lượng dịch vụ.

2.2. Nhận thức của cán bộ về tự chủ tài chính

Nhận thức của cán bộ, viên chức về cơ chế tự chủ tài chính còn hạn chế. Nhiều người vẫn cho rằng ngân sách nhà nước là nguồn tài chính chính, dẫn đến việc không chủ động trong việc tìm kiếm nguồn thu khác.

III. Phương pháp cải thiện cơ chế tự chủ tài chính cho đơn vị y tế

Để cải thiện cơ chế tự chủ tài chính, các đơn vị y tế công lập tại Phú Yên cần áp dụng một số phương pháp cụ thể. Những phương pháp này không chỉ giúp tăng cường khả năng tự chủ mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động.

3.1. Tăng cường đào tạo cán bộ quản lý

Đào tạo cán bộ quản lý về tài chính là một trong những giải pháp quan trọng. Việc này giúp họ nắm vững các quy định và kỹ năng cần thiết để quản lý tài chính hiệu quả.

3.2. Xây dựng chính sách khuyến khích tự chủ tài chính

Các chính sách khuyến khích tự chủ tài chính cần được xây dựng rõ ràng và cụ thể. Điều này sẽ tạo động lực cho các đơn vị y tế công lập chủ động hơn trong việc tìm kiếm nguồn thu.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Phú Yên

Nghiên cứu thực tiễn về cơ chế tự chủ tài chính tại các đơn vị y tế công lập ở Phú Yên cho thấy nhiều kết quả khả quan. Các đơn vị đã có những bước tiến trong việc tự chủ tài chính, từ đó nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.

4.1. Kết quả đạt được từ việc tự chủ tài chính

Nhiều đơn vị y tế đã cải thiện được chất lượng dịch vụ nhờ vào việc tự chủ tài chính. Họ có thể đầu tư vào cơ sở vật chất và nâng cao trình độ chuyên môn cho nhân viên.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học kinh nghiệm từ những đơn vị đã thành công trong việc tự chủ tài chính có thể được áp dụng cho các đơn vị khác. Việc chia sẻ kinh nghiệm sẽ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động chung của toàn ngành y tế.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho cơ chế tự chủ tài chính

Cải thiện cơ chế tự chủ tài chính cho các đơn vị y tế công lập tại Phú Yên là một nhiệm vụ quan trọng. Để đạt được điều này, cần có sự đồng bộ trong chính sách và sự quyết tâm từ các cấp quản lý.

5.1. Tầm quan trọng của việc cải thiện cơ chế tự chủ

Việc cải thiện cơ chế tự chủ tài chính không chỉ giúp các đơn vị y tế hoạt động hiệu quả hơn mà còn góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ y tế cho người dân.

5.2. Định hướng phát triển trong tương lai

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các đơn vị y tế công lập phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đổi mới cơ chế tài chính công trong lĩnh vực y tế là chủ trương trọng tâm nhằm giảm bớt gánh nặng cho ngân sách nhà nước và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân. Tại tỉnh Phú Yên, hệ thống y tế công lập đã trải qua giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ từ cơ chế bao cấp sang cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm. Năm 2013, tổng kinh phí ngân sách nhà nước cấp cho các đơn vị sự nghiệp y tế trên địa bàn tỉnh đạt 247.908 triệu đồng, trong khi nguồn thu sự nghiệp đạt 286.615 triệu đồng. Đến cuối năm 2016, toàn tỉnh có 31 đơn vị sự nghiệp y tế công lập có thu, sau đó được tái cấu trúc và tinh gọn còn 21 đơn vị vào năm 2017.

Vấn đề nghiên cứu then chốt đặt ra là sự chuyển dịch từ cấp phát kinh phí trực tiếp sang cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước còn bộc lộ nhiều bất cập. Việc giao quyền tự chủ tài chính chưa đồng bộ với quyền tự chủ về tổ chức bộ máy, cơ cấu giá dịch vụ chưa tính đủ chi phí, và năng lực quản trị tài chính tại các cơ sở tuyến huyện còn hạn chế.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá thực trạng cơ chế tự chủ tài chính tại các đơn vị sự nghiệp y tế công lập có thu tại tỉnh Phú Yên giai đoạn 2013-2017. Trên cơ sở nhận diện các điểm nghẽn về dòng tiền, cơ cấu thu chi và quản lý quỹ tiền lương, nghiên cứu đề xuất hệ thống giải pháp tài chính toàn diện nhằm hoàn thiện cơ chế tự chủ cho giai đoạn 2018-2020.

Phạm vi nghiên cứu bao quát 21 đơn vị sự nghiệp y tế công lập có thu trên địa bàn tỉnh Phú Yên, gồm 12 đơn vị tuyến tỉnh và 9 đơn vị tuyến huyện. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài thể hiện qua việc cung cấp các căn cứ định lượng để cơ quan quản lý phân loại chính xác mức độ tự chủ, phân bổ ngân sách hiệu quả và thúc đẩy các bệnh viện khai thác tối đa nguồn lực xã hội hóa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp của hai lý thuyết quản trị và tài chính công nền tảng:

• Lý thuyết Quản trị công mới (New Public Management): Nhấn mạnh việc chuyển đổi phương thức quản lý hành chính truyền thống sang cơ chế định hướng thị trường, trao quyền tự quyết cho người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập, thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh và tối ưu hóa hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính công.
• Lý thuyết phân quyền quản trị bệnh viện công của tác giả H. Preker: Xác định tự chủ bệnh viện là quá trình giảm thiểu sự can thiệp và kiểm soát trực tiếp từ cơ quan hành chính nhà nước, chuyển dịch quyền ra quyết định về huy động vốn, phân bổ nhân sự và quản lý chi phí sang ban lãnh đạo đơn vị y tế.

Bên cạnh đó, nghiên cứu kế thừa quan điểm quản trị tự cân đối ngân sách của tác giả Hình Thụ Đông, xác lập các khái niệm cốt lõi:

• Đơn vị sự nghiệp y tế công lập có thu: Tổ chức do cơ quan nhà nước thành lập nhằm cung cấp dịch vụ y tế công ích, được phép thu viện phí và các khoản phí hợp pháp để bù đắp chi phí vận hành.
• Cơ chế tự chủ tài chính: Quyền tự quyết định và tự chịu trách nhiệm trong việc tạo lập nguồn thu, định mức chi tiêu, phân phối chênh lệch thu chi và trích lập các quỹ chuyên dùng theo quy định pháp luật.
• Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp: Quỹ bắt buộc phải trích lập tối thiểu 25% từ phần chênh lệch thu lớn hơn chi hàng năm để tái đầu tư cơ sở hạ tầng, mua sắm máy móc thiết bị y tế chuyên sâu.
• Quỹ khen thưởng, phúc lợi: Nguồn trích lập từ kết quả chênh lệch thu chi với mức tối đa không quá 3 tháng tiền lương, tiền công bình quân thực hiện trong năm của người lao động.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Sử dụng dữ liệu thứ cấp từ hệ thống báo cáo tài chính, báo cáo quyết toán ngân sách đã được Sở Y tế, Sở Tài chính và Kho bạc Nhà nước tỉnh Phú Yên thẩm định trong giai đoạn 2013-2017; kết hợp với dữ liệu sơ cấp thu thập qua phiếu khảo sát cán bộ quản lý và nhân viên y tế tại địa phương.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Cỡ mẫu nghiên cứu gồm toàn bộ 31 đơn vị y tế công lập giai đoạn 2013-2016 và 21 đơn vị sau sáp nhập năm 2017. Phương pháp chọn mẫu là điều tra toàn bộ (census sampling), khảo sát 100% các đơn vị trực thuộc ngành y tế tỉnh Phú Yên nhằm đảm bảo tính đại diện tuyệt đối và không phát sinh sai số chọn mẫu.
• Phương pháp phân tích: Áp dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi số liệu thời gian, phân tích cơ cấu tỷ trọng và tổng hợp định tính. Lý do lựa chọn phương pháp này xuất phát từ đặc thù quản lý tài chính công, đòi hỏi tính chính xác pháp lý cao của các chỉ tiêu kế toán, giúp phản ánh trung thực mối quan hệ giữa ngân sách nhà nước cấp và nguồn thu sự nghiệp.
• Timeline nghiên cứu: Dữ liệu thực chứng được thu thập và xử lý liên tục trong 5 năm (2013-2017), xây dựng mô hình dự báo và lộ trình tự chủ cho giai đoạn 3 năm tiếp theo (2018-2020).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu tài chính giai đoạn 2013-2017 của ngành y tế tỉnh Phú Yên chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

• Thứ nhất, có sự chuyển dịch rõ nét trong phân loại mức độ tự chủ. Giai đoạn 2013-2016, toàn tỉnh có 19/31 đơn vị (chiếm 61,2%) tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động và 12/31 đơn vị (chiếm 38,8%) do ngân sách nhà nước bảo đảm toàn bộ. Đến năm 2017, sau khi sáp nhập các trung tâm y tế và bệnh viện tuyến huyện, tỷ lệ đơn vị tự bảo đảm một phần chi phí tăng vọt lên 85,7% (18/21 đơn vị), trong khi tỷ lệ đơn vị do ngân sách bao cấp giảm xuống chỉ còn 14,3% (3 đơn vị).
• Thứ hai, nguồn thu sự nghiệp tăng trưởng mạnh mẽ, giảm dần áp lực lên ngân sách. Năm 2017, tổng thu sự nghiệp đạt 539.145 triệu đồng, tăng 119% so với năm 2016. Trong đó, thu từ dịch vụ khám chữa bệnh đạt 520.486 triệu đồng, tăng 121%. Ngược lại, kinh phí ngân sách giao thực hiện chế độ tự chủ năm 2017 giảm xuống chỉ bằng 42% so với năm 2016 do chuyển dần chi phí tiền lương vào cơ cấu giá dịch vụ.
• Thứ ba, chính sách kết cấu chi phí tiền lương vào giá dịch vụ khám chữa bệnh từ ngày 12/10/2016 tạo bước ngoặt lớn về dòng tiền. Năm 2016, tổng tiền lương thu được qua giá viện phí trong hơn 2 tháng cuối năm là 29.540 triệu đồng. Sang năm 2017, tổng quỹ tiền lương thu được từ nguồn này đạt tới 127.952 triệu đồng. Sau khi thực chi 75.669 triệu đồng tiền lương cho người lao động, các đơn vị đã kết dư được 52.283 triệu đồng để chuyển nguồn sang đầu tư trang thiết bị và cơ sở hạ tầng.
• Thứ tư, xuất hiện sự phân hóa rõ rệt về khả năng tự chủ giữa các đơn vị điều trị. Có 6/14 đơn vị đạt tỷ lệ tự bảo đảm tiền lương từ 80% trở lên, trong đó Trung tâm Y tế thị xã Sông Cầu dẫn đầu với tỷ lệ 97%. Tuy nhiên, có 2 đơn vị đạt tỷ lệ dưới 60% là Trung tâm Y tế thành phố Tuy Hòa và Trung tâm Y tế huyện Đông Hòa (đạt khoảng 53%) do nằm gần các bệnh viện tuyến tỉnh, dẫn đến tình trạng suy giảm lưu lượng bệnh nhân khám chữa bệnh.

Thảo luận kết quả

Sự gia tăng đột biến của nguồn thu sự nghiệp trong năm 2017 phản ánh tính đúng đắn của lộ trình tính đúng, tính đủ chi phí vào giá dịch vụ y tế. Khi tiền lương được chuyển dịch từ việc Nhà nước chi trả sang cơ chế thanh toán qua người bệnh và bảo hiểm y tế, nhận thức và tinh thần trách nhiệm phục vụ của đội ngũ cán bộ y tế đã có bước chuyển biến tích cực.

So với bức tranh toàn quốc năm 2017, tỷ lệ đơn vị tự bảo đảm một phần chi phí của Phú Yên (85,7%) cao hơn đáng kể so với mức bình quân cả nước (68%). Dù vậy, tỉnh vẫn chưa có đơn vị nào đạt mức tự bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động, trong khi tỷ lệ này của cả nước đạt 3,4%. Nguyên nhân chủ yếu do hạ tầng y tế địa phương chưa đồng bộ, trình độ chuyên môn kỹ thuật chưa giữ chân được bệnh nhân trước chính sách thông tuyến bảo hiểm y tế.

Để phân tích chuyên sâu, dữ liệu tài chính của 21 đơn vị y tế có thể được trực quan hóa qua biểu đồ cột chồng so sánh tỷ trọng giữa nguồn ngân sách cấp và nguồn thu sự nghiệp giai đoạn 2014-2017. Qua đó thấy rõ tỷ trọng ngân sách cấp ở nhóm tự chủ một phần đã giảm dần từ 33% năm 2014 xuống còn 24% năm 2016, trước khi điều chỉnh tăng nhẹ lên 31% năm 2017 do tiếp nhận các trạm y tế xã sau sáp nhập. Đồng thời, bảng ma trận phân nhóm 14 cơ sở khám chữa bệnh theo tỷ lệ bảo đảm tiền lương giúp các nhà quản lý nhận diện chính xác 3 đơn vị tiềm năng có thể bứt phá lên nhóm tự chủ toàn diện.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực chứng, tác giả đưa ra 4 nhóm giải pháp có tính hành động cao:

• Hoàn thiện lộ trình tính đúng tính đủ và cơ cấu giá dịch vụ y tế:

  • Hành động: Thực hiện tích hợp chi phí quản lý và chi phí khấu hao tài sản cố định vào khung giá dịch vụ khám chữa bệnh; đẩy nhanh thủ tục giao quyền tự chủ hoàn toàn cho các đơn vị có nguồn thu ổn định.
  • Target metric: Chuyển đổi thành công 3 đơn vị gồm Bệnh viện Mắt, Trung tâm Y tế huyện Tây Hòa và Trung tâm Y tế huyện Sơn Hòa thành đơn vị tự bảo đảm 100% chi thường xuyên.
  • Timeline: Hoàn thành trong giai đoạn 2018-2020.
  • Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Yên, Sở Y tế và Sở Tài chính.

• Nâng cao hiệu quả quản trị tài chính nội bộ và định mức chi tiêu:

  • Hành động: Rà soát, chuẩn hóa Quy chế chi tiêu nội bộ tại từng đơn vị; thực hiện trích lập tối thiểu 25% chênh lệch thu chi vào Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp để chủ động nguồn vốn mua sắm máy móc hiện đại.
  • Target metric: Tiết kiệm tối thiểu 10-15% chi phí vận hành hành chính thường xuyên hàng năm, tái bổ sung nguồn thu nhập tăng thêm cho y bác sĩ.
  • Timeline: Triển khai định kỳ hàng năm từ năm 2018.
  • Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc và Phòng Tài chính - Kế toán các bệnh viện, trung tâm y tế.

• Phát triển danh mục kỹ thuật chuyên sâu và đa dạng hóa dịch vụ y tế:

  • Hành động: Tiếp nhận chuyển giao kỹ thuật từ các bệnh viện trung ương; mở rộng các dịch vụ khám chữa bệnh theo yêu cầu, phẫu thuật chất lượng cao và dịch vụ chăm sóc tại nhà.
  • Target metric: Nâng tổng thu dịch vụ khám chữa bệnh toàn ngành y tế tỉnh đạt 639.000 triệu đồng năm 2018 và đạt 650.308 triệu đồng năm 2019 (tăng 1,01 lần).
  • Timeline: Giai đoạn 2018-2019.
  • Chủ thể thực hiện: Các bệnh viện đa khoa, chuyên khoa tuyến tỉnh và các trung tâm y tế 2 chức năng.

• Thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ và minh bạch liên doanh liên kết trang thiết bị:

  • Hành động: Thành lập bộ phận kiểm soát nội bộ độc lập tại các cơ sở y tế; công khai minh bạch quy trình đấu thầu thuốc, vật tư tiêu hao; ban hành quy chế liên doanh, liên kết máy móc y tế đúng quy định pháp luật nhằm triệt tiêu hiện tượng lạm dụng chỉ định cận lâm sàng.
  • Target metric: Giảm thiểu 100% các khoản chi sai quy định, ngăn chặn nguy cơ vượt trần quỹ bảo hiểm y tế.
  • Timeline: Thực hiện giám sát định kỳ hàng quý.
  • Chủ thể thực hiện: Sở Y tế, Bảo hiểm Xã hội tỉnh và cơ quan Thanh tra Nhà nước.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước về y tế và tài chính: Các chuyên viên thuộc Sở Y tế và Sở Tài chính có thể sử dụng hệ thống số liệu thực chứng của luận văn để tham mưu phương án giao dự toán ngân sách, rà soát đề án vị trí việc làm và thẩm định phương án phân loại tự chủ cho các đơn vị trực thuộc.
• Ban lãnh đạo các bệnh viện và trung tâm y tế: Giám đốc và trưởng phòng tài chính kế toán các cơ sở y tế có thể áp dụng các bước xây dựng Quy chế chi tiêu nội bộ, quản trị nguồn tiền lương kết cấu trong giá dịch vụ và phương án trích lập 4 quỹ chuyên dùng để nâng cao đời sống cán bộ.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học: Các nhà nghiên cứu chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Quản trị bệnh viện và Kinh tế y tế có thể khai thác khung lý thuyết phân quyền y tế, mô hình phân tích chuỗi tài chính công và phương pháp đánh giá chính sách viện phí cho các đề tài học thuật tiếp theo.
• Đội ngũ nhân viên y tế và các nhà đầu tư dịch vụ xã hội hóa: Cung cấp góc nhìn toàn diện về quyền lợi thu nhập tăng thêm theo hiệu quả công việc, đồng thời mở ra các cơ hội liên doanh liên kết đầu tư trang thiết bị y tế hiện đại theo hình thức công - tư phù hợp với hành lang pháp lý.

Câu hỏi thường gặp

• Chính sách kết cấu tiền lương vào giá dịch vụ y tế tác động thế nào đến tài chính các bệnh viện tại Phú Yên? Quy định này tạo bước chuyển dịch mang tính đột phá từ ngân sách cấp sang cơ chế thị trường. Năm 2017, toàn ngành y tế tỉnh Phú Yên đã thu được 127.952 triệu đồng tiền lương qua giá viện phí, bảo đảm chi trả 75.669 triệu đồng tiền lương thực tế và tạo ra khoản thặng dư 52.283 triệu đồng để tái đầu tư nâng cấp hạ tầng kỹ thuật.

• Vì sao giai đoạn 2013-2017 tỉnh Phú Yên chưa có cơ sở y tế nào tự chủ hoàn toàn chi thường xuyên? Nguyên nhân xuất phát từ việc giá dịch vụ y tế chưa tính đủ chi phí khấu hao tài sản và chi phí quản lý. Hơn nữa, cơ sở vật chất của nhiều trung tâm tuyến huyện còn nghèo nàn, quy mô giường bệnh nhỏ và tỷ lệ người dân khám chữa bệnh vượt tuyến cao, khiến các đơn vị chưa thể tự cân đối 100% chi phí hoạt động.

• Khoản kết dư tiền lương 52.283 triệu đồng năm 2017 được phân bổ và sử dụng ra sao? Căn cứ theo hướng dẫn của cơ quan chức năng, toàn bộ số tiền này được giữ lại cho ngành y tế và phân bổ tái đầu tư: bố trí kinh phí cho Chương trình mục tiêu y tế - dân số, tăng cường mua sắm trang thiết bị cho hệ y tế dự phòng và hỗ trợ sửa chữa cơ sở vật chất tại các cơ sở điều trị.

• Việc sáp nhập các bệnh viện và trung tâm y tế tuyến huyện năm 2017 mang lại hiệu quả gì? Mô hình trung tâm y tế đa chức năng giúp tinh gọn từ 31 đơn vị xuống còn 21 đơn vị, tập trung nguồn nhân lực và trang thiết bị dùng chung giữa hệ điều trị và hệ dự phòng. Tỷ lệ đơn vị tự bảo đảm một phần chi phí nhờ đó đã tăng từ 61,2% lên 85,7%, giảm bớt áp lực quản lý hành chính.

• Đơn vị y tế nào có tiềm năng tự chủ toàn diện cao nhất trong giai đoạn 2018-2020? Bệnh viện Mắt, Trung tâm Y tế huyện Tây Hòa và Trung tâm Y tế huyện Sơn Hòa là 3 đơn vị có tiềm năng lớn nhất. Đây là những đơn vị có tốc độ tăng trưởng nguồn thu ổn định, triển khai được nhiều kỹ thuật mới, quản trị chi phí hiệu quả và có tỷ lệ tự bảo đảm tiền lương đạt trên 80%.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn về cơ chế tự chủ tài chính tại các đơn vị sự nghiệp y tế công lập có thu trên địa bàn tỉnh Phú Yên.
• Phân tích chi tiết chuỗi dữ liệu 5 năm (2013-2017), làm rõ sự chuyển biến từ 31 đơn vị giảm còn 21 đơn vị sau tinh giản và nâng tỷ lệ tự bảo đảm một phần kinh phí lên 85,7%.
• Đánh giá sâu sắc tác động của chính sách kết cấu tiền lương vào viện phí với số thu đạt 127.952 triệu đồng năm 2017, tạo tiền đề giải phóng gánh nặng ngân sách.
• Xác định lộ trình tài chính rõ ràng cho giai đoạn 2018-2020, đặt mục tiêu đưa tổng thu dịch vụ khám chữa bệnh vượt mốc 650.308 triệu đồng vào năm 2019.
• Đề xuất đồng bộ 4 nhóm giải pháp từ hoàn thiện giá viện phí, quản trị chi tiêu nội bộ đến chuyển giao kỹ thuật và kiểm toán công khai minh bạch.

Đóng góp chính của công trình nghiên cứu là cung cấp một khung đánh giá định lượng chuẩn xác, giúp các nhà quản lý y tế tại địa phương xây dựng phương án tự chủ vững chắc. Để hiện thực hóa mục tiêu đưa 3 đơn vị chuyển sang tự chủ toàn diện vào năm 2020, các cơ quan ban ngành và lãnh đạo các cơ sở y tế cần khẩn trương số hóa quy trình quản trị, công khai tài chính và không ngừng nâng cao chất lượng dịch vụ vì sự hài lòng của người bệnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 - MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP Y TẾ CÔNG LẬP CÓ THU VÀ CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH 1. Đơn vị sự nghiệp công lập có thu và đơn vị sự nghiệp y tế công lập có thu 1. Đơn vị sự nghiệp công lập có thu 1. Khái niệm Đơn vị sự nghiệp công lập là những đơn vị, tổ chức được thành lập để thực hiện các hoạt động sự nghiệp, đó là những hoạt động cung cấp dịch vụ công cho xã hội nhằm duy trì và đảm bảo sự hoạt động bình thường của xã hội, những hoạt động này mang tính chất phục vụ là chủ yếu, không vì mục tiêu lợi nhuận (Trần Thế Cương, 2015).

Đơn vị sự nghiệp công lập có thu là các đơn vị, tổ chức được thành lập hoạt động nhằm duy trì phát triển sự nghiệp giáo dục, đào tạo, y tế, văn hoá, thể thao, nghiên cứu khoa học, nghiên cứu giống, vật nuôi, cây trồng, trạm, trại nông lâm thuỷ lợi… nhằm cung cấp dịch vụ công cho xã hội mà không vì mục đích sinh lợi. Trong quá trình hoạt động các cơ quan này được Nhà nước cho phép thu các loại phí như: học phí, viện phí, lệ phí cầu, đường, thể thao… để bù đắp một phần hay toàn bộ chi phí hoạt động, tăng thu nhập cho cán bộ công nhân viên chức và bổ sung tái tạo chi phí hoạt động thường xuyên của đơn vị. Như vậy, hoạt động sự nghiệp có thu bao gồm hoạt động của các cơ sở chủ yếu sau: - Các cơ sở giáo dục công lập thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, bao gồm các hoạt động giáo dục và đào tạo của các trường từ mầm non cho đến đại học có sử dụng kinh phí từ ngân sách nhà nước. - Các hoạt động khám chữa bệnh, phòng bệnh, điều dưỡng và phục hồi chức năng của các bệnh viện, trung tâm y tế dự phòng, trung tâm điều dưỡng và phục hồi chức năng.

- Các hoạt động của các đoàn nghệ thuật, trung tâm chiếu phim, nhà văn hóa, LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 thư viện, bảo tàng, đài phát thanh truyền hình, trung tâm thông tin, báo chí, xuất bản. - Các hoạt động của các trung tâm huấn luyện thể dục thể thao, câu lạc bộ thể dục thể thao. - Các hoạt động của các tổ chức nghiên cứu và phát triển khoa học công nghệ và môi trường. - Các hoạt động của các trung tâm chỉnh hình, kiểm dịch an toàn lao động.

- Các dịch vụ tư vấn, dịch vụ giải quyết việc làm của các trung tâm tư vấn và trung tâm giới thiệu việc làm. - Các hoạt động của các ĐVSN kinh tế, bao gồm: nông, lâm, ngư nghiệp; giao thông; công nghiệp; địa chính; khí tượng thủy văn. Đặc điểm - ĐVSN công lập có thu được tự chủ tài chính, được chủ động sử dụng kinh phí để thực hiện nhiệm vụ. - Được vay tín dụng ngân hàng hoặc ngân hàng phát triển để mở rộng và nâng cao chất lượng hoạt động sự nghiệp, tổ chức cung ứng dịch vụ và tự chịu trách nhiệm trả nợ vay theo quy định của pháp luật.

- Được quản lý sử dụng tài sản nhà nước theo quy định đối với đơn vị hành chính sự nghiệp. Đối với tài sản cố định sử dụng vào quá trình sản xuất và cung ứng dịch vụ phải thực hiện trích khấu hao tài sản nhằm tái tạo vốn đầu tư. Số tiền trích khấu hao tài sản cố định và tiền thu do thanh lý tài sản cố định thuộc NSNN được bổ sung Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp, để lại đầu tư tăng cường cơ sở vật chất, sửa chữa, bảo trì trang thiết bị của đơn vị. - Được mở tài khoản tiền gửi tại ngân hàng để phản ánh các khoản thu, chi của hoạt động sản xuất, cung ứng dịch vụ; mở tài khoản tại Kho bạc nhà nước để phản ánh các khoản kinh phí thuộc NSNN.

- Được chủ động sử dụng số biên chế được cấp có thẩm quyền giao, sắp xếp và quản lý lao động phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của đơn vị, thực hiện chủ trương tinh giản biên chế của nhà nước. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 - Được chủ động xây dựng tiêu chuẩn, định mức và chế độ chi tiêu nội bộ để đảm bảo hoạt động thường xuyên phù hợp với hoạt động đặc thù của đơn vị; tăng cường công tác quản lý, sử dụng kinh phí tiết kiệm có hiệu quả trên cơ sở định mức kinh tế kỹ thuật và chế độ chi tiêu tài chính hiện hành của nhà nước. - ĐVSN có thu được xác định quỹ lương, tiền công để trả cho người lao động trên cơ sở mức lương tối thiểu chung do nhà nước quy định. - Kinh phí NSNN bảo đảm hoạt động thường xuyên và các khoản thu sự nghiệp, cuối năm chưa chi hết đơn vị được chuyển sang năm sau để tiếp tục sử dụng.

- Hàng năm, sau khi trang trải các khoản chi phí, nộp thuế và các khoản nộp khác theo quy định, phần chênh lệch thu lớn hơn chi đơn vị được phân phối và sử dụng tùy theo từng loại hình được phân loại mức độ tự chủ.Vai trò Trong xã hội, mỗi lĩnh vực hoạt động sự nghiệp đều đóng một vai trò nhất định. Tùy theo từng lĩnh vực hoạt động sự nghiệp cụ thể sẽ có những vai trò khác nhau. Nhưng chung quy lại đều góp phần vào công cuộc đổi mới đất nước, góp phần thúc đẩy đất nước ngày càng phát triển và phồn vinh. Các sản phẩm, dịch vụ sự nghiệp công thuộc lĩnh vực giáo dục đào tạo, y tế, văn hóa, thông tin, thể dục, thể thao, khoa học công nghệ… được cung cấp nhằm đáp ứng nhu cầu, đảm bảo lợi ích chung và lâu dài của cộng đồng và xã hội nhưng không nhằm mục đích sinh lời.

Mặt khác, các lĩnh vực giáo dục đào tạo, y tế, văn hóa, thông tin, thể dục, thể thao… trong quá trình hoạt động được nhà nước cho phép thu các loại phí để bù đắp một phần hoặc toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên của đơn vị, nhằm tăng thu nhập cho người lao động trong đơn vị đồng thời giảm bớt gánh nặng cho nhà nước. Đó chính là sự tồn tại tất yếu của các ĐVSN công lập có thu.Phân loại Việc phân loại các ĐVSN có thu dựa trên nhiều tiêu chí khác nhau, tùy theo từng tiêu chí mà ĐVSN có thu được chia thành các loại như sau: LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 - Căn cứ vào vị trí, ĐVSN có thu bao gồm đơn vị ở Trung ương và đơn vị ở địa phương. - Căn cứ vào lĩnh vực hoạt động sự nghiệp, đơn vị sự nghiệp có thu bao gồm: + ĐVSN thuộc lĩnh vực giáo dục - đào tạo. + ĐVSN thuộc lĩnh vực y tế.

+ ĐVSN thuộc lĩnh vực văn hóa, thông tin. + ĐVSN thuộc lĩnh vực phát thanh, truyền hình. + ĐVSN thuộc lĩnh vực dân số - trẻ em, kế hoạch hóa gia đình. + ĐVSN thuộc lĩnh vực thể dục, thể thao.

+ ĐVSN thuộc lĩnh vực khoa học công nghệ, môi trường. + ĐVSN thuộc lĩnh vực kinh tế. + ĐVSN thuộc lĩnh vực có thu khác. - Để thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính, căn cứ vào nguồn thu sự nghiệp, đơn vị được phân loại như sau: + Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên (gọi tắt là ĐVSN tự bảo đảm chi phí hoạt động).

+ Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động thường xuyên, phần còn lại được NSNN cấp (gọi tắt là ĐVSN tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động). + Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp thấp, ĐVSN không có nguồn thu, kinh phí hoạt động thường xuyên theo chức năng, nhiệm vụ do NSNN bảo đảm toàn bộ kinh phí hoạt động (gọi tắt là ĐVSN do NSNN bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động). Việc phân loại các đơn vị được ổn định trong thời gian 03 năm, sau thời hạn 03 năm sẽ xem xét phân loại lại cho phù hợp. Trong thời gian ổn định phân loại, trường hợp đơn vị có thay đổi chức năng, nhiệm vụ, tổ chức thì cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét điều chỉnh phân loại lại cho phù hợp.

Đơn vị sự nghiệp y tế công lập có thu 1. Khái niệm Hệ thống ĐVSN y tế công lập đóng vai trò quan trọng trong quá trình chăm LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 sóc sức khỏe, nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân, hoạt động nhằm cung cấp các dịch vụ công thiết thực. Như vậy, ĐVSN y tế công lập có thu là đơn vị do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thành lập và quản lý theo quy định của pháp luật để thực hiện nhiệm vụ cung cấp dịch vụ công hoặc phục vụ quản lý nhà nước trong các lĩnh vực chuyên môn y tế như: Y tế dự phòng; khám bệnh, chữa bệnh; điều dưỡng và phục hồi chức năng; giám định y khoa, pháp y, pháp y tâm thần; y dược cổ truyền; kiểm nghiệm dược, mỹ phẩm, trang thiết bị y tế; an toàn vệ sinh thực phẩm; dân số - kế hoạch hóa gia đình; sức khỏe sinh sản; truyền thông giáo dục sức khỏe và có đủ điều kiện và chức năng thu phí, lệ phí, dịch vụ khám chữa bệnh, dịch vụ khác,…. Trong phạm vi bài viết, tập trung phân tích các vấn đề tài chính liên quan đến các Bệnh viện (đa khoa, chuyên khoa), các Trung tâm y tế huyện, thị xã, thành phố và các Trung tâm, trạm chuyên khoa tuyến tỉnh thuộc hệ dự phòng.

Trước đây, do điều kiện kinh tế xã hội chưa phát triển, chúng ta chỉ hiểu đơn giản về bệnh viện theo nghĩa hẹp: bệnh viện như một tổ chức cứu giúp người nghèo, được gọi theo nhiều tên gọi khác nhau như: nhà thương, nhà tế bần…Hiện nay bệnh viện đã mở rộng thêm nhiều chức năng, là đơn vị do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thành lập và hoạt động dưới sự quản lý của nhà nước; là một ĐVSN cung cấp dịch vụ công về y tế cho người dân, đồng thời thực hiện các nghiệp vụ chuyên môn về y tế. Trung tâm y tế các huyện, thị xã, thành phố là ĐVSN công lập trực thuộc Sở Y tế; có chức năng cung cấp dịch vụ chuyên môn, kỹ thuật về y tế dự phòng; khám bệnh, chữa bệnh, phục hồi chức năng và các dịch vụ y tế khác theo quy định của pháp luật.