Chương 1: Cơ sở lý luận về thủ tục khám, chữa bệnh. Chương 2: Thực trạng các thủ tục khám, chữa bệnh tại bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức. Chương 3: Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện thủ tục khám, chữa bệnh cho các bệnh viện hạng đặc biệt. 8 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỦ TỤC KHÁM, CHỮA BỆNH 1.
Thủ tục, thủ tục hành chính 1. Khái niệm về thủ tục, thủ tục hành chính 1. Thủ tục “Thủ tục là toàn bộ những quy tắc và thể thức cần phải tuân theo để hành động về pháp lý trước, trong và cho tới khi kết thúc một việc cần giải quyết cũng như để hoàn thành những văn bản thi hành bắt buộc”. Nguyễn Văn Thâm thì “thủ tục là những quy tắc, chế độ, phép tắc hay quy định chung phải tuân theo khi thực hiện một công việc nhất định”.
Trong quản lý và hoạt động của các cơ quan nhà nước, thủ tục trước hết cần được hiểu theo trình tự được quy định phải tuân theo khi thực hiện công việc cụ thể. Những thủ tục như vậy không đơn thuần chỉ là yêu cầu về giấy tờ hành chính cần có mà còn là trật tự hoạt động của cơ quan nhà nước được quy định.5; 37] Từ những khái niệm, có thể đưa ra cách hiểu chung nhất về thủ tục là phương thức, cách thức giải quyết công việc theo một trình tự nhất định, một thể lệ thống nhất bao gồm các nhiệm vụ liên quan chặt chẽ với nhau nhằm đạt được kết quả mong muốn. Thủ tục hành chính Khái niệm “hành chính” được hiểu theo nhiều nghĩa. Theo Từ điển Tiếng Việt, hành chính được hiểu là thuật ngữ thuộc phạm vi chỉ đạo, quản lý việc chấp hành luật pháp, chính sách của Nhà nước, cơ quan hành chính các cấp; Thuộc về những công việc sự vụ như văn thư, tổ chức, kế toán.có tính chất giấy tờ, mệnh lệnh, khác với giáo dục, thuyết phục.
9 Còn theo các quan niệm khác, thì hành chính là “những hoạt động trong lĩnh vực tổ chức, quản lý và điều hành được tiến hành trên cơ sở sự ràng buộc bởi những quy tắc nhất định do Nhà nước hoặc các chủ thể khác quy định hoặc thừa nhận; có tính chất bắt buộc, áp đặt hoặc mệnh lệnh (quyền lực-phục tùng) nhằm đạt tới một mục đích phục vụ cho lợi ích chung đã được xác định”. Tuy tồn tại nhiều cách hiểu khác nhau như trên, nhưng trong giới khoa học pháp lý hành chính và trong hoạt động của cơ quan nhà nước, cũng như trong các văn bản quy phạm pháp luật của hệ thống pháp luật Việt Nam thì thuật ngữ hành chính đang được hiểu theo nghĩa hẹp, tức là để chỉ hoạt động của các cơ quan trong bộ máy nhà nước. Chính vì vậy, thủ tục hành chính được phát sinh trong việc giải quyết các công việc của Nhà nước và các kiến nghị, yêu cầu thích đáng của công dân hoặc tổ chức nhằm thi hành nghĩa vụ hành chính, bảo đảm công vụ nhà nước và phục vụ nhân dân. Thủ tục hành chính gắn liền với tính mệnh lệnh, bắt buộc, đơn phương và được thực hiện bằng quyền lực nhà nước.
Một số tác giả khác đưa ra khái niệm về thủ tục hành chính là “một loại quy phạm pháp luật quy định về trình tự về thời gian, về không gian khi thực hiện một thẩm quyền nhất định của bộ máy nhà nước, là cách thức giải quyết công việc của các cơ quan hành chính nhà nước trong mối quan hệ với các cơ quan, tổ chức và cá nhân công dân”. Giáo trình Thủ tục hành chính đưa ra khái niệm thủ tục hành chính là “trình tự, cách thức giải quyết công việc của các cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền trong mối quan hệ nội bộ của hành chính và giữa các cơ quan hành chính nhà nước với các tổ chức và cá nhân công dân”. [tr7-8; 37] Như vậy, có thể hiểu thủ tục hành chính là những công việc cụ thể phát sinh trong quá trình giải quyết các công việc của Nhà nước và các kiến nghị, 10 yêu cầu thích dáng của tổ chức, cá nhân nhằm thi hành nghĩa vụ hành chính, bảo đảm công vụ nhà nước và phục vụ nhân dân và theo quy định của pháp luật các công việc đó phải được thực hiện theo một trật tự, trình tự nhất định. Tuy nhiên, một số đặc điểm đáng chú ý trong quản lý nhà nước: Một là, cho dù các quan hệ diễn ra như thế nào, với bất kỳ ai thì nhà nước (do những cơ quan, những người trực tiếp với thủ tục hành chính) vẫn là tác giả hoặc trung gian của các thủ tục và tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến nó.
Hai là, khi thực hiện một thủ tục có thể phát sinh các thủ tục khác, bởi vì mỗi quan hệ có thủ tục riêng không giống nhau. Vì thế, cần phân biệt nhiều thủ tục khác với việc gây ra nhiều thủ tục không cần thiết. Nhiều thủ tục là do nhiều quan hệ mà ra và mang tính khách quan; gây ra phiền hà là bởi sự phức tạp hóa chủ quan từ phía cơ quan công quyền nào đó, chứ không phải cả nền hành chính (cùng một giao dịch những mỗi địa phương, ngân hàng, bệnh viện, cơ quan tiến hành các bước khác nhau, thậm chí với mức phí khác nhau). Tóm lại, thủ tục hành chính có thể được định nghĩa như sau: Thủ tục hành chính là trình tự thực hiện thẩm quyền của các cơ quan hành chính nhà nước hoặc cá nhân, tổ chức được ủy quyền quản lý nhà nước trong việc giải quyết các công việc của nhà nước nhằm thi hành nghĩa vụ quản lý hành chính, đảm bảo công vụ nhà nước và phục vụ nhân dân.
Nội dung, đặc điểm của thủ tục hành chính Nội dung của thủ tục hành chính là quyền, nghĩa vụ của chủ thể phát sinh trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính. Quyền, nghĩa vụ này gắn liền với việc thực thi và chấp hành các quy định của pháp luật về trình tự, thủ tục luật định khi tiến hành một quan hệ thủ tục hành chính cụ thể. Chính vì vậy, tương ứng từng quan hệ hành chính thì có thủ tục hành chính khác nhau và kéo theo là sự khác nhau về quyền, nghĩa vụ của các chủ thể. 11 Dưới góc độ pháp luật thì quan hệ phát sinh trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính là quan hệ pháp luật, được điều chỉnh bởi các quy phạm pháp luật về thủ tục hành chính và trong quá trình đó làm phát sinh các quyền, nghĩa vụ của các chủ thể có liên quan.
Toàn bộ các quy phạm pháp luật về thủ tục hành chính tạo thành chế định quan trọng của hệ thống luật hành chính. Thủ tục hành chính là một bộ phận cấu thành của ngành luật hành chính nhà nước, là một thành tố của nền hành chính nhà nước. Thủ tục hành chính được coi là một công cụ đắc lực trong quản lý hành chính nhà nước, giúp các cơ quan hành chính nhà nước thực hiện tốt vai trò và nhiệm vụ quản lý nhà nước của mình. Thủ tục hành chính được thiết lập trên mọi lĩnh vực của quản lý nhà nước với mục đích thiết lập trật tự trong hoạt động quản lý.
Nhìn chung, thủ tục hành chính có đặc điểm sau: Trước hết, thủ tục hành chính là công cụ để thực hiện các chính sách của Nhà nước. Thứ hai, thủ tục hành chính là tổng thể các hành động diễn ra theo trình tự thời gian, thủ tục hành chính được thực hiện bởi những cơ quan và công chức nhà nước. Thứ ba, thủ tục hành chính là thủ tục giải quyết công việc nội bộ Nhà nước và công việc liên quan đến quyền chủ thể và nghĩa vụ pháp lý của công dân. Do vậy, đối tượng công việc cần thực hiện thường rất phức tạp.
Thứ tư, quản lý hành chính nhà nước chủ yếu là hoạt động cho phép ra mệnh lệnh có tính chất đơn phương và đòi hỏi thi hành kịp thời nhằm giải quyết nhanh chóng, có hiệu quả mọi công việc diễn ra hằng ngày trong đời sống xã hội. Chính điều đó dẫn đến việc quy định thủ tục hành chính phải kết hợp những khuôn mẫu ổn định tương đối và chặt chẽ với các biện pháp thích 12 ứng cho từng loại công việc và đối tượng để đảm bảo kịp thời giải quyết công việc theo từng trường hợp cụ thể. Thứ năm, nền hành chính hiện nay chuyển từ hành chính cai quản (hành chính đơn thuần) sang hành chính phục vụ, làm dịch vụ cho xã hội, từ quản lý tập trung sang cơ chế thị trường làm cho hoạt động quản lý hành chính đa dạng về nội dung và phong phú, uyển chuyển về hình thức, biện pháp đồng thời đối tượng quản lý của nó là xã hội dân sự cũng muôn hình, muôn vẻ. Nó không chỉ thuộc phạm vi nội bộ nước ta mà còn liên quan đến các yếu tố nước ngoài.
Do đặc điểm này mà thủ tục hành chính hiện nay rất đa dạng và phức tạp. Thứ sáu, hoạt động hành chính nhà nước chủ yếu thực hiện tại văn phòng công sở Nhà nước và phương tiện truyền đạt quyết định cũng như các thông tin quản lý phần lớn là văn bản (công văn, giấy tờ). Vì thế nó gắn chặt với công tác văn thư, với việc tổ chức ban hành, sử dụng và quản lý văn bản trong các cơ quan Nhà nước. Phân loại thủ tục hành chính Có nhiều cách thức phân loại thủ tục hành chính, tùy thuộc vào căn cứ phân loại.
Kinh nghiệm thực tế ở nước ta cũng như nhiều nước khác cho thấy muốn xây dựng và áp dụng thủ tục hành chính một cách có hiệu quả thì cần phải phân loại chúng một cách khoa học. a) Phân loại theo đối tượng quản lý hành chính nhà nước Theo cách phân loại này các thủ tục hành chính được xác định cho từng lĩnh vực quản lý nhà nước và được phân chia theo cơ cấu chức năng của bộ máy quản lý hiện hành như: thủ tục trong xây dựng cơ bản, thủ tục trước bạ, thủ tục hoạt động đăng ký kinh doanh… Lợi ích của việc phân chia này là giúp cho người quản lý xác định được tính đặc thù của lĩnh vực mà mình phụ trách. Từ đó đề ra các yêu cầu xây 13 dựng cho lĩnh vực này những thủ tục hành chính cần thiết, thích hợp nhằm quản lý tốt các nhiệm vụ đặc ra theo mục tiêu của nhà nước quy định. Ví dụ, các thủ tục hành chính của lĩnh vực tài chính, tiền tệ có đặc điểm cần phải chặt chẽ, chi tiết và chính xác.
Cán bộ, viên chức không làm được công tác kế toán tốt nếu không nắm rõ quy định chi tiết về tài chính.