Luận Văn Thạc Sĩ Về Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Trong Lĩnh Vực Hành Chính Tư Pháp Tại Tỉnh Cao Bằng

Luận văn thạc sĩ VNU LS phân tích cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực hành chính tư pháp tại tỉnh Cao Bằng, đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Nông Văn Dự
• Người hướng dẫn: GS.TS Phạm Hồng Thái
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý Luận Và Lịch Sử Nhà Nước Và Pháp Luật
• Đề tài: Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Trong Lĩnh Vực Hành Chính Tư Pháp Trên Địa Bàn Tỉnh Cao Bằng
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC HÀNH CHÍNH TƯ PHÁP
• 1.1. Cơ sở lý luận về TTHC trong lĩnh vực HCTP
• 1.2. Khái niệm TTHC trong lĩnh vực HCTP
• 1.3. Đặc điểm của TTHC trong lĩnh vực HCTP
• 1.4. Ý nghĩa của TTHC trong lĩnh vực HCTP
• 1.5. Các nguyên tắc xây dựng TTHC trong lĩnh vực HCTP
• 1.6. Các nguyên tắc thực hiện TTHC trong lĩnh vực HCTP
• 1.7. Các loại TTHC trong lĩnh vực HCTP
• 1.8. Các giai đoạn của TTHC trong lĩnh vực HCTP
• 1.9. Cơ sở lý luận về cải cách TTHC trong lĩnh vực HCTP
• 1.10. Khái niệm cải cách TTHC trong lĩnh vực HCTP
• 1.11. Sự cần thiết cải cách TTHC trong lĩnh vực HCTP
• 1.12. Phương thức cải cách TTHC trong lĩnh vực HCTP
• 1.13. Vai trò của Sở Tư pháp trong cải cách TTHC trong lĩnh vực HCTP
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC HÀNH CHÍNH TƯ PHÁP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH CAO BẰNG
• 2.1. Một số nét khái quát về tỉnh Cao Bằng
• 2.2. Đặc điểm về địa lý, điều kiện tự nhiên
• 2.3. Đặc điểm về dân cư, lãnh thổ, truyền thống
• 2.4. Những kết quả đạt được và hạn chế trong quá trình thực hiện cải cách TTHC trong lĩnh vực HCTP trên địa bàn tỉnh Cao Bằng
• 2.4.1. Những kết quả đạt được và nguyên nhân
• 2.4.2. Những hạn chế và nguyên nhân hạn chế trong cải cách TTHC trong lĩnh vực HCTP trên địa bàn tỉnh Cao Bằng
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP TIẾP TỤC ĐẨY MẠNH CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC HÀNH CHÍNH TƯ PHÁP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH CAO BẰNG
• 3.1. Những yếu tố đòi hỏi việc tiếp tục đẩy mạnh cải cách TTHC trong lĩnh vực HCTP
• 3.2. Quán triệt đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước ta đối với công cuộc cải cách TTHC
• 3.3. Đáp ứng nhu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa
• 3.4. Khắc phục những bất cập trong TTHC ở nước ta
• 3.5. Đáp ứng nhu cầu của người dân về một nền hành chính dân chủ, trong sạch, chuyên nghiệp và hiện đại
• 3.6. Một số giải pháp nhằm tiếp tục cải cách TTHC trong lĩnh vực HCTP trên địa bàn tỉnh Cao Bằng nói riêng và TTHC ở Việt Nam nói chung
• 3.6.1. Những giải pháp về thể chế
• 3.6.2. Những giải pháp về tổ chức bộ máy nhà nước
• 3.6.3. Những giải pháp về nguồn nhân lực
• 3.6.4. Những giải pháp về khoa học công nghệ
• 3.6.5. Tiếp tục thực hiện cơ chế “một cửa”, “một cửa liên thông”
• 3.6.6. Tiếp tục thực hiện tốt việc cải cách TTHC theo Nghị quyết số 30c/NQ-CP ngày 08/11/2011 của Chính phủ Ban hành Chương trình tổng thể cải cách HCNN giai đoạn 2011 – 2020
• 3.6.7. Nghiên cứu, vận dụng cơ chế cải cách TTHC của các quốc gia tiên tiến
• 3.6.8. Một số giải pháp nhằm tiếp tục cải cách TTHC trong lĩnh vực HCTP trên địa bàn tỉnh Cao Bằng
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Tư Pháp Tại Tỉnh Cao Bằng

Cải cách thủ tục hành chính (TTHC) trong lĩnh vực hành chính tư pháp tại tỉnh Cao Bằng là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Việc cải cách này không chỉ giúp giảm bớt thủ tục rườm rà mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong việc tiếp cận các dịch vụ hành chính. TTHC trong lĩnh vực này bao gồm nhiều hoạt động như cấp giấy khai sinh, cấp phiếu lý lịch tư pháp, và nhiều thủ tục khác liên quan đến đời sống hàng ngày của người dân.

1.1. Khái Niệm Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Tư Pháp

Cải cách TTHC trong lĩnh vực hành chính tư pháp được hiểu là quá trình thay đổi, điều chỉnh các quy định, thủ tục nhằm đơn giản hóa và nâng cao hiệu quả thực hiện các công việc hành chính. Điều này bao gồm việc rà soát, sửa đổi các quy định pháp luật hiện hành để phù hợp với thực tiễn và nhu cầu của người dân.

1.2. Ý Nghĩa Của Cải Cách TTHC Tại Cao Bằng

Cải cách TTHC không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn góp phần xây dựng một nền hành chính dân chủ, minh bạch và phục vụ tốt hơn cho người dân. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh tỉnh Cao Bằng đang nỗ lực phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế.

II. Những Thách Thức Trong Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Tư Pháp Tại Cao Bằng

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc cải cách TTHC, nhưng tỉnh Cao Bằng vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Những vấn đề này bao gồm sự thiếu đồng bộ trong các quy định pháp luật, sự chậm trễ trong việc thực hiện cải cách, và sự thiếu hụt nguồn lực con người có trình độ chuyên môn cao.

2.1. Thiếu Đồng Bộ Trong Các Quy Định Pháp Luật

Sự không đồng bộ giữa các quy định pháp luật hiện hành gây khó khăn trong việc thực hiện TTHC. Nhiều thủ tục vẫn còn phức tạp và không rõ ràng, dẫn đến tình trạng người dân gặp khó khăn khi thực hiện.

2.2. Nguồn Lực Con Người Hạn Chế

Đội ngũ cán bộ, công chức tại các cơ quan hành chính tư pháp còn thiếu về số lượng và chất lượng. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thực hiện cải cách TTHC một cách hiệu quả.

III. Phương Pháp Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Tư Pháp Tại Cao Bằng

Để cải cách TTHC hiệu quả, tỉnh Cao Bằng cần áp dụng một số phương pháp cụ thể. Các phương pháp này bao gồm việc áp dụng công nghệ thông tin, cải tiến quy trình làm việc, và tăng cường đào tạo cho cán bộ, công chức.

3.1. Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin

Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong cải cách TTHC sẽ giúp giảm thiểu thời gian và chi phí cho người dân. Các dịch vụ hành chính có thể được thực hiện trực tuyến, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân.

3.2. Cải Tiến Quy Trình Làm Việc

Cải tiến quy trình làm việc tại các cơ quan hành chính tư pháp là cần thiết để giảm bớt thủ tục rườm rà. Việc này bao gồm việc đơn giản hóa các bước thực hiện và giảm thiểu giấy tờ cần thiết.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Cải Cách TTHC Tại Cao Bằng

Việc cải cách TTHC đã mang lại nhiều kết quả tích cực tại tỉnh Cao Bằng. Các thủ tục hành chính đã được đơn giản hóa, giúp người dân dễ dàng tiếp cận các dịch vụ hành chính hơn. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục theo dõi và đánh giá để đảm bảo tính hiệu quả của các biện pháp đã thực hiện.

4.1. Kết Quả Đạt Được

Nhiều thủ tục hành chính đã được rút ngắn thời gian xử lý, từ đó nâng cao sự hài lòng của người dân. Các dịch vụ hành chính công đã được cải thiện rõ rệt.

4.2. Những Hạn Chế Còn Tồn Tại

Mặc dù đã có nhiều tiến bộ, nhưng vẫn còn một số thủ tục chưa được cải cách triệt để. Người dân vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận thông tin và thực hiện các thủ tục hành chính.

V. Kết Luận Về Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Tư Pháp Tại Cao Bằng

Cải cách TTHC trong lĩnh vực hành chính tư pháp tại tỉnh Cao Bằng là một quá trình cần thiết và cấp bách. Việc thực hiện cải cách không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho người dân. Tương lai của cải cách TTHC tại Cao Bằng cần được tiếp tục đẩy mạnh với những giải pháp cụ thể và hiệu quả.

5.1. Tương Lai Của Cải Cách TTHC

Tương lai của cải cách TTHC tại Cao Bằng sẽ phụ thuộc vào sự quyết tâm của các cơ quan chức năng trong việc thực hiện các giải pháp đã đề ra. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, ngành để đảm bảo tính hiệu quả của cải cách.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Cải Cách

Đề xuất các giải pháp cải cách cần tập trung vào việc nâng cao năng lực cho cán bộ, công chức, cải tiến quy trình làm việc và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý hành chính.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong tiến trình hội nhập quốc tế và xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, cải cách thủ tục hành chính được Đảng và Nhà nước xác định là khâu đột phá chiến lược nhằm giải phóng nguồn lực xã hội và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Thực hiện Quyết định số 30/2007/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Đề án Đơn giản hóa thủ tục hành chính trên các lĩnh vực quản lý nhà nước giai đoạn 2007 - 2010 (Đề án 30), các bộ, ngành và địa phương trên cả nước đã đồng loạt rà soát, chuẩn hóa hơn 5.400 thủ tục hành chính, giúp cắt giảm ước tính 37,31% chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp, tương đương gần 30.000 tỷ đồng mỗi năm.

Tuy nhiên, tại các địa bàn miền núi phía Bắc với đặc thù tự nhiên phức tạp, việc triển khai cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực hành chính tư pháp vẫn đối mặt với nhiều rào cản lớn. Tỉnh Cao Bằng có diện tích tự nhiên 6.690,72 km², đường biên giới dài 311 km tiếp giáp với Trung Quốc, dân số khoảng 515.000 người phân bổ trên 199 xã, phường, thị trấn thuộc 1 thành phố và 12 huyện. Địa hình bị chia cắt mạnh thành 4 tiểu vùng kinh tế sinh thái cùng mật độ dân số thưa thớt đạt khoảng 77 người/km² khiến việc tiếp cận các dịch vụ công như hộ tịch, lý lịch tư pháp, công chứng, chứng thực gặp nhiều khó khăn.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là làm sáng tỏ cơ sở lý luận về thủ tục hành chính tư pháp, khảo sát và đánh giá toàn diện thực trạng cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực hành chính tư pháp tại Sở Tư pháp tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2007 - 2015. Trên cơ sở đó, công trình đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm tối ưu hóa quy trình nghiệp vụ, rút ngắn từ 25% đến 40% thời gian xử lý hồ sơ, nâng cao tỷ lệ hài lòng của người dân trên 85%, góp phần xây dựng một nền hành chính dân chủ, trong sạch, chuyên nghiệp và hiện đại tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết quản trị công mới (New Public Management) với trọng tâm chuyển đổi căn bản mô hình quản lý nhà nước từ hành chính cai quản truyền thống sang hành chính phục vụ, lấy tổ chức và công dân làm trung tâm phục vụ. Đồng thời, nghiên cứu kết hợp lý thuyết nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, nhấn mạnh nguyên tắc quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp và kiểm soát chặt chẽ giữa các cơ quan trong việc thực thi quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp.

Khung lý thuyết của công trình được định hình qua 5 khái niệm nòng cốt:

1. Thủ tục hành chính: Trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định để giải quyết công việc cụ thể liên quan đến cá nhân, tổ chức theo Nghị định số 63/2010/NĐ-CP.
2. Hành chính tư pháp: Lĩnh vực quản lý nhà nước chuyên biệt bao gồm các nghiệp vụ hộ tịch, quốc tịch, chứng thực, nuôi con nuôi, lý lịch tư pháp, bồi thường nhà nước, trợ giúp pháp lý, công chứng, giám định tư pháp, bán đấu giá tài sản và luật sư.
3. Cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực hành chính tư pháp: Quá trình đổi mới quy trình, bãi bỏ các khâu trung gian phiền hà, chuẩn hóa biểu mẫu nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và phục vụ nhân dân.
4. Cơ chế một cửa và một cửa liên thông: Phương thức tiếp nhận hồ sơ, giải quyết và trả kết quả thông qua một đầu mối duy nhất tại cơ quan hành chính nhà nước.
5. Chi phí tuân thủ thủ tục hành chính: Toàn bộ chi phí thời gian, tài chính và cơ hội mà cá nhân, tổ chức phải chi trả để thực hiện các nghĩa vụ hành chính theo quy định.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng hệ thống dữ liệu sơ cấp và thứ cấp đáng tin cậy, bao gồm Báo cáo số 888/BC-VPCP của Văn phòng Chính phủ tổng kết Đề án 30, Báo cáo số 01 của Ban chỉ đạo Cải cách hành chính Chính phủ, các báo cáo tổng kết định kỳ của Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng và Sở Tư pháp tỉnh Cao Bằng từ năm 2007 đến năm 2015, cùng số liệu Niên giám thống kê tỉnh Cao Bằng năm 2012.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát toàn bộ 6 nhóm thủ tục hành chính tư pháp trọng điểm thuộc thẩm quyền của Sở Tư pháp Cao Bằng, bao gồm các lĩnh vực: trợ giúp pháp lý, bán đấu giá tài sản, luật sư và tư vấn pháp luật, công chứng, hành chính tư pháp - hộ tịch - lý lịch tư pháp, và quốc tịch. Phương pháp chọn mẫu kết hợp giữa chọn mẫu định mức theo nhóm thủ tục và chọn mẫu phân tầng địa bàn tại 13 đơn vị hành chính cấp huyện (1 thành phố và 12 huyện) cùng 199 xã, phường, thị trấn trên toàn tỉnh.

Tác giả lựa chọn phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin làm nền tảng. Phương pháp phân tích luật học so sánh kết hợp tổng hợp, thống kê mô tả và quy nạp được lựa chọn vì tính ưu việt trong việc đối chiếu các quy phạm pháp luật thực định với thực tiễn áp dụng tại vùng sâu, vùng xa. Cách tiếp cận này giúp lượng hóa chính xác hiệu quả cắt giảm chi phí tuân thủ và phát hiện các rào cản thể chế đặc thù tại địa phương.

Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn bản lề từ khi ban hành Đề án 30 năm 2007, mở rộng khảo sát giai đoạn thực hiện Nghị quyết số 30c/NQ-CP và hoàn thành tổng kết vào năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát và phân tích thực tiễn cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực hành chính tư pháp trên địa bàn tỉnh Cao Bằng ghi nhận 4 phát hiện quan trọng:

1. Chuẩn hóa và công khai hóa hệ thống thủ tục hành chính: Sở Tư pháp tỉnh Cao Bằng đã đồng bộ hóa toàn bộ danh mục thủ tục hành chính theo Đề án 30 của Chính phủ. Kết quả toàn quốc đã chuẩn hóa thu gọn từ 10.000 bộ thủ tục cấp xã, 700 bộ thủ tục cấp huyện xuống còn 63 bộ thủ tục cấp xã và 63 bộ thủ tục cấp huyện thống nhất. Tại Cao Bằng, 100% thủ tục thuộc 6 nhóm lĩnh vực tư pháp đều được niêm yết công khai tại trụ sở và cổng thông tin điện tử, giúp cắt giảm hơn 35% các giấy tờ, biểu mẫu rườm rà không cần thiết.

2. Rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ cho công dân: Việc áp dụng quy trình tiếp nhận và thẩm định hồ sơ theo tiêu chuẩn mới đã nâng tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn và trước hạn tại Sở Tư pháp đạt trên 92%. Đặc biệt, thời gian cấp phiếu lý lịch tư pháp và thực hiện công chứng các hợp đồng giao dịch giảm từ 25% đến 40% so với giai đoạn trước năm 2007, góp phần thiết thực vào mục tiêu tiết kiệm chi phí tuân thủ ước tính hàng tỷ đồng mỗi năm cho người dân địa phương.

3. Triển khai sâu rộng cơ chế một cửa: Mô hình một cửa được thiết lập đồng bộ tại Sở Tư pháp, 100% Ủy ban nhân dân cấp huyện và mở rộng tới các xã, phường, thị trấn. Cơ chế này đã khắc phục căn bản tình trạng công dân phải đi lại qua nhiều phòng ban, giảm thiểu tối đa hiện tượng sách nhiễu và nâng tỷ lệ đánh giá mức độ hài lòng của cá nhân, tổ chức lên trên 85%.

4. Bất cập về hạ tầng công nghệ và nhân lực cơ sở: Do tỷ lệ cán bộ chuyên trách có trình độ tin học tại cấp xã chỉ chiếm khoảng 15% đến 20%, cùng với hạ tầng mạng internet chưa phủ đều ở các xã vùng cao, khoảng 8% hồ sơ tư pháp vẫn phải xử lý thủ công hoặc luân chuyển qua đường bưu điện kéo dài, làm giảm hiệu suất chung của toàn tỉnh.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những chuyển biến tích cực xuất phát từ sự chỉ đạo quyết liệt của Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng và sự vào cuộc chủ động của Sở Tư pháp khi thực hiện Thông tư liên tịch số 23/2014/TTLT-BTP-BNV với 34 nhóm nhiệm vụ chuyên môn. Việc thực thi Nghị định số 63/2010/NĐ-CP đã tạo cơ sở pháp lý vững chắc để kiểm soát chặt chẽ từng khâu từ ban hành đến thực thi thủ tục.

Tuy nhiên, các hạn chế tồn tại bắt nguồn từ điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội đặc thù. Cao Bằng có địa hình núi đá vôi chiếm 32% diện tích, núi đất chiếm 56%, giao thông cách trở và mật độ dân cư chỉ 77 người/km². Đa số người dân là đồng bào dân tộc thiểu số Tày, Nùng, Mông, Dao có trình độ dân trí chưa đồng đều, dẫn đến khó khăn trong việc tiếp cận các văn bản quy phạm pháp luật phức tạp.

So sánh với các nghiên cứu tương tự tại các tỉnh đồng bằng như công trình khảo sát tại Bắc Giang năm 2010 hay Hưng Yên, tốc độ hiện đại hóa thủ tục hành chính tư pháp tại Cao Bằng chịu áp lực lớn hơn nhiều về chi phí logistics và nguồn lực công nghệ thông tin.

Các dữ liệu thực nghiệm trong nghiên cứu có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua biểu đồ cột so sánh thời gian giải quyết trung bình của thủ tục cấp phiếu lý lịch tư pháp (giảm từ 15 ngày xuống còn 7 - 10 ngày làm việc), kết hợp bảng tổng hợp phân loại 6 nhóm thủ tục hành chính tư pháp thể hiện tỷ lệ cắt giảm thành phần hồ sơ từ 20% đến 50%. Cách trình bày này giúp các nhà quản lý dễ dàng nhận diện những điểm nghẽn cục bộ để đưa ra phương án tối ưu hóa kịp thời.

Đề xuất và khuyến nghị

Để tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực hành chính tư pháp trên địa bàn tỉnh Cao Bằng, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Hoàn thiện thể chế và kiểm soát quy định thủ tục hành chính: Giao Sở Tư pháp chủ trì, phối hợp với các sở, ngành liên quan tiến hành rà soát định kỳ 100% văn bản quy phạm pháp luật do Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành trong giai đoạn 2016 - 2020. Mục tiêu bãi bỏ hoặc sửa đổi bổ sung ít nhất 15% đến 20% các quy định không còn phù hợp, loại bỏ triệt để các yêu cầu giấy tờ trái thẩm quyền nhằm giảm thiểu chi phí tuân thủ cho người dân.

2. Đầu tư hiện đại hóa hạ tầng công nghệ và số hóa cơ sở dữ liệu: Giao Ủy ban nhân dân tỉnh bố trí nguồn vốn ngân sách để Sở Tư pháp phối hợp Sở Thông tin và Truyền thông hoàn thành số hóa 100% dữ liệu sổ hộ tịch, lý lịch tư pháp và dữ liệu công chứng giai đoạn 2016 - 2018. Nâng cấp hệ thống cổng dịch vụ công trực tuyến, phấn đấu đạt tỷ lệ cung cấp dịch vụ công trực tuyến mức độ 3 và mức độ 4 trên 60% vào năm 2020.

3. Nâng cao năng lực và chuẩn hóa đội ngũ công chức tư pháp cơ sở: Giao Sở Tư pháp phối hợp Sở Nội vụ tổ chức tối thiểu 4 đến 6 lớp tập huấn nghiệp vụ chuyên sâu và kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin mỗi năm cho 100% cán bộ tư pháp - hộ tịch tại 199 xã, phường, thị trấn trong giai đoạn 2016 - 2020. Thiết lập cơ chế kiểm tra công vụ thường xuyên để ngăn chặn hành vi nhũng nhiễu, cửa quyền.

4. Nâng cấp và mở rộng mô hình một cửa liên thông hiện đại: Giao Ủy ban nhân dân các huyện, thành phố triển khai quy trình liên thông điện tử đối với nhóm thủ tục thiết yếu gồm đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú và cấp thẻ bảo hiểm y tế cho trẻ em dưới 6 tuổi từ năm 2016, hướng tới mục tiêu rút ngắn ít nhất 50% thời gian luân chuyển hồ sơ giữa cơ quan tư pháp, công an và bảo hiểm xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

1. Lãnh đạo và cán bộ chuyên trách thuộc ngành Tư pháp: Cung cấp khung phương pháp luận và bộ công cụ đánh giá chuẩn mực về rà soát, thống kê, kiểm soát thủ tục hành chính theo tiêu chuẩn Đề án 30, giúp các chuyên viên quản lý 34 đầu việc tư pháp tối ưu hóa quy trình nghiệp vụ hàng ngày.

2. Nhà nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học ngành Luật và Quản trị công: Đóng vai trò là tài liệu tham khảo khoa học chuyên sâu về mối quan hệ giữa thể chế hành chính và thực tiễn thi hành pháp luật tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, phục vụ công tác giảng dạy và phát triển các đề tài luận văn, luận án.

3. Lãnh đạo Ủy ban nhân dân các cấp tại các tỉnh miền núi, biên giới: Cung cấp bài học kinh nghiệm thực tiễn về khắc phục rào cản địa lý và khoảng cách dân cư để triển khai thành công cơ chế một cửa liên thông tại 63 tỉnh, thành phố có điều kiện kinh tế - xã hội tương đồng.

4. Đội ngũ luật sư, công chứng viên và các tổ chức bổ trợ tư pháp: Giúp các tổ chức hành nghề nắm bắt chính xác xu hướng cải cách quy trình công chứng, bán đấu giá tài sản và trợ giúp pháp lý, từ đó nâng cao chất lượng tư vấn và hỗ trợ bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho khách hàng.

Câu hỏi thường gặp

Mục tiêu cốt lõi của cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực hành chính tư pháp là gì?
Cải cách nhằm xóa bỏ các thủ tục rườm rà, chồng chéo, cắt giảm tối thiểu 30% đến 40% chi phí tuân thủ và thời gian xử lý hồ sơ cho người dân. Quá trình này giúp nâng cao tính minh bạch, lập lại kỷ cương công vụ và chuyển đổi nền hành chính sang mô hình phục vụ nhân dân theo tinh thần Nghị quyết số 30c/NQ-CP.

Tỉnh Cao Bằng gặp những rào cản đặc thù nào khi thực hiện cải cách thủ tục tư pháp?
Cao Bằng có địa hình chia cắt phức tạp với 32% diện tích là núi đá vôi, mật độ dân số thấp khoảng 77 người/km² phân bổ trên 199 xã. Dân tộc thiểu số như Tày, Nùng chiếm đa số, kết hợp với hạ tầng giao thông và công nghệ thông tin cơ sở còn hạn chế khiến việc tiếp cận thủ tục hành chính gặp nhiều khó khăn.

Đề án 30 đã mang lại những kết quả nổi bật nào trên phạm vi toàn quốc và địa phương?
Đề án 30 đã chuẩn hóa từ 10.000 bộ thủ tục cấp xã xuống còn 63 bộ thống nhất toàn quốc, công khai hơn 5.400 thủ tục trên Cơ sở dữ liệu quốc gia. Chương trình giúp cắt giảm 37,31% chi phí tuân thủ, tiết kiệm gần 30.000 tỷ đồng mỗi năm và đưa Việt Nam vào nhóm 10 nền kinh tế cải thiện môi trường kinh doanh tốt nhất năm 2010.

Cơ chế một cửa và một cửa liên thông phát huy vai trò gì trong quản lý hành chính tư pháp?
Cơ chế này tập trung một đầu mối tiếp nhận và trả kết quả, hạn chế tình trạng công dân phải đi lại nhiều nơi. Đặc biệt, mô hình liên thông các thủ tục đăng ký khai sinh, thường trú và bảo hiểm y tế giúp rút ngắn hơn 50% thời gian xử lý và giảm thiểu tối đa các hành vi tiêu cực, nhũng nhiễu.

Sở Tư pháp đóng vai trò gì trong công tác cải cách thủ tục hành chính tư pháp cấp tỉnh?
Theo Thông tư liên tịch số 23/2014/TTLT-BTP-BNV, Sở Tư pháp trực tiếp tham mưu giúp Ủy ban nhân dân tỉnh thực hiện 34 nhóm nhiệm vụ quản lý nhà nước. Cơ quan này đóng vai trò nòng cốt trong việc thẩm định văn bản quy phạm pháp luật, kiểm soát thủ tục hành chính và tổ chức thực hiện 6 nhóm lĩnh vực tư pháp trọng điểm.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về thủ tục hành chính tư pháp và cải cách thủ tục hành chính theo định hướng quản trị công phục vụ nhân dân.
• Phân tích sâu sắc bức tranh thực trạng tại Cao Bằng, làm rõ tác động tích cực của Đề án 30 cũng như những điểm nghẽn đặc thù của vùng cao biên giới.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ về thể chế, hạ tầng công nghệ, nguồn nhân lực và cơ chế một cửa liên thông áp dụng cho giai đoạn 2016 - 2020.
• Cung cấp mô hình cải cách thực tiễn có giá trị chuyển giao cao cho các địa phương miền núi có điều kiện tự nhiên và dân cư tương đồng.
• Khẳng định cải cách thủ tục hành chính tư pháp là đòn bẩy quan trọng để xây dựng nền hành chính dân chủ, trong sạch, vững mạnh và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Quý độc giả, cán bộ quản lý và các nhà nghiên cứu quan tâm có thể tham khảo toàn văn luận văn thạc sĩ luật học để khai thác nguồn số liệu thực chứng chi tiết và ứng dụng các giải pháp cải cách hành chính tư pháp vào thực tiễn quản lý địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC HÀNH CHÍNH TƢ PHÁP 1. Cơ sở lý luận về TTHC trong lĩnh vực HCTP 1. Khái niệm TTHC trong lĩnh vực HCTP Xuất phát từ quan điểm “quyền lực nhà nước là thống nhất có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp” [46]. Việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp được tiến hành theo những thủ tục khác nhau.

Việc thực hiện quyền lập pháp được tiến hành theo thủ tục lập pháp, việc thực hiện quyền tư pháp theo thủ tục tư pháp (tố tụng), còn việc thực hiện quyền hành pháp do Chính phủ và các cơ quan hành chính nhà nước thực hiện theo thủ tục hành chính. Trong khoa học Luật hành chính Việt Nam có nhiều quan điểm khác nhau về thủ tục hành chính. Theo quan điểm của PGS.TS Nguyễn Cửu Việt, xuất phát từ luận điểm của C.Mác, thủ tục là hình thức sống của đạo luật, và luật vật chất có hình thức thủ tục riêng của nó, thủ tục ở đây được hiểu là trình tự và cách thức thực hiện những hành động nhất định nhằm đạt tới những hệ quả pháp lý mà phần quy định của quy phạm vật chất dự kiến trước. Từ đó, tác giả quan niệm “TTHC là trình tự và cách thức thực hiện hoạt động hành chính nói chung, hoặc là trình tự và cách thức thực hiện những hoạt động cụ thể trong các ngành và lĩnh vực hoạt động hành chính do luật hành chính quy định” [58].

Phạm Hồng Thái và GS. Đinh Văn Mậu xuất phát từ quan niệm việc thực hiện hoạt động hành chính thực chất là thực hiện thẩm quyền của các cơ quan nhà nước trong lĩnh vực hành chính. Từ đó các tác giả quan niệm: 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TTHC là trình tự, trật tự thực hiện thẩm quyền của các cơ quan hành chính nhà nước hoặc cá nhân, tổ chức được ủy quyền hành pháp trong việc giải quyết các công việc của công dân, hoặc tổ chức và các kiến nghị, yêu cầu thích đáng của công dân hoặc tổ chức nhằm thi hành nghĩa vụ hành chính, bảo đảm công vụ nhà nước và phục vụ nhân dân [47]. Theo “Giải thích từ ngữ” của Nghị định số 63/2010/NĐ-CP ngày 08 tháng 6 năm 2010 về Kiểm soát TTHC lại có cách hiểu khác về TTHC: “TTHC” là trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định để giải quyết một công việc cụ thể liên quan đến cá nhân, tổ chức.

“Trình tự thực hiện” là thứ tự các bước tiến hành của đối tượng và cơ quan thực hiện TTHC trong giải quyết một công việc cụ thể cho cá nhân, tổ chức.“Hồ sơ” là những loại giấy tờ mà đối tượng thực hiện thủ tục hành chính cần phải nộp hoặc xuất trình cho các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giải quyết TTHC trước khi cơ quan thực hiện TTHC giải quyết một công việc cụ thể cho cá nhân, tổ chức. “Yêu cầu, điều kiện” là những đòi hỏi mà đối tượng thực hiện TTHC phải đáp ứng hoặc phải làm khi thực hiện một TTHC cụ thể [21]. Theo cách hiểu này, TTHC giải quyết một công việc cụ thể cho cá nhân, tổ chức, tức là TTHC giải quyết một công việc cá biệt, cụ thể. Tuy nhiên, hạn chế quan niệm này là ở chỗ không được áp dụng trong một số trường hợp quy định tại phạm vi điều chỉnh: TTHC trong nội bộ của từng cơ quan HCNN, giữa cơ quan hành chính nhà nước với nhau không liên quan đến việc giải quyết TTHC cho cá nhân, tổ chức; Thủ tục xử lý vi phạm hành chính; thủ tục thanh tra và TTHC có nội dung bí mật nhà nước và thủ tục xây dựng, ban hành quyết định hành chính quy phạm.

[21] 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Thực chất cách giải thích này chỉ là những quy định của pháp luật là cần phải rà soát những quy định gì liên quan đến TTHC, chứ không phải là định nghĩa khoa học về TTHC. Theo tinh thần, nội dung các văn kiện của Đảng (Nghị quyết đại hội Đảng VII, Nghị quyết trung ương lần thứ 8 khóa VII, Nghị quyết Đại hội Đảng VIII, IX, X) và các văn bản pháp luật (Nghị quyết của Chính phủ số 38/CP ngày 4/5/1994 về cải cách một bước TTHC trong việc giải quyết công việc của công dân và tổ chức, Quyết định số 136/2001/QĐ-TTg ngày 17/9/2001 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001 - 2010) thì TTHC có nội dung rất rộng, bao gồm: - Số lượng các hoạt động cụ thể, mối liên hệ giữa các hoạt động đó; - Trình tự của các hoạt động cụ thể, mối liên hệ giữa các hoạt động đó; - Nội dung, mục đích của các hoạt động cụ thể; - Cách thức tiến hành, thời hạn tiến hành các hoạt động cụ thể. Đây có thể nói là cách hiểu đầy đủ nhất về TTHC. Cách hiểu này cho phép đánh giá đúng ý nghĩa, vai trò của TTHC trong quản lý nhà nước, tạo điều kiện cho việc tìm hiểu nhu cầu, định ra phương hướng biện pháp thích hợp để cải cách TTHC nhằm xây dựng nền hành chính hiện đại đáp ứng nhu cầu quản lý nhà nước trong điều kiện hiện nay.

Hoạt động nhà nước cần phải tuân theo pháp luật, trong đó có những quy định về trình tự, cách thức sử dụng thẩm quyền của từng cơ quan để giải quyết công việc theo chức năng nhiệm vụ được giao. Khoa học pháp lý gọi đó là những quy phạm thủ tục. Quy phạm này quy định về các loại thủ tục: thủ tục lập pháp, thủ tục tố tụng tư pháp và TTHC. Như vậy, xét trong thể chế của nền hành chính, TTHC là một bộ phận cấu thành tất yếu của thể chế hành chính nói chung.

Đây là một loại quy phạm phản ảnh trình tự thực hiện thẩm quyền trong hoạt động hành chính nhà nước. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] HCNN là hệ thống tổ chức và định chế của quyền hành pháp với các hình thức hoạt động đa dạng và được xác định bằng luật pháp. Quản lý nhà nước trong mọi trường hợp đều nhằm tổ chức và quản lý đời sống xã hội một cách hợp lý và hợp pháp, bảo đảm cho xã hội phát triển theo một trật tự cần thiết, ổn định. Thông qua cơ chế áp dụng quy phạm pháp luật, các cơ quan nhà nước có thẩm quyền đưa ra các quyết định hành chính và thực hiện các hành vi hành chính trực tiếp, liên tục, thường xuyên hàng ngày để giải quyết công việc với lợi ích của nhà nước và của cộng đồng.

Hoạt động đó xảy ra trong từng đơn vị, lãnh thổ hành chính, từng ngành, từng lĩnh vực và có tính bắt buộc theo quy định của pháp luật. Toàn bộ các quy tắc pháp lý quy định về trình tự, trật tự thực hiện thẩm quyền của cơ quan nhà nước trong việc giải quyết nhiệm vụ nhà nước và công việc liên quan đến công dân tạo thành hệ thống quy phạm thủ tục, có tính bắt buộc các cơ quan nhà nước cũng như các công chức nhà nước phải tuôn theo trong quá trình giải quyết công việc thuộc chức năng và thẩm quyền của mình nhằm bảo đảm cho công việc đạt được mục đích đã định, phối hợp với thẩm quyền, chức năng do luật quy định cho các cơ quan trong hoạt động quản lý nhà nước. Bởi vậy, có thể xem thủ tục được thực hiện bởi các cơ quan nhà nước là trình tự, cách thức thực hiện thẩm quyền của các cơ quan nhà nước (hoặc của các cá nhân, tổ chức được ủy quyền) trong việc thực thi công vụ, trong việc giải quyết các kiến nghị, các yêu cầu của dân và tổ chức. TTHC được điều chỉnh bởi quy phạm pháp luật hành chính, là cơ sở pháp lý cho các cơ quan nhà nước thực hiện chức năng của mình nhằm bảo đảm cho các quy phạm vật chất của luật hành chính được thực hiện có hiệu lực và hiệu quả.

Theo ý nghĩa đó, TTHC tạo điều kiện bảo đảm cho pháp chế được giữ vững, mở rộng dân chủ, công khai trong quản lý nhà nước theo một quy trình được xác định cụ thể. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Xét trong nội bộ của bộ máy hành chính nhà nước, TTHC trước hết là do các cơ quan nhà nước xây dựng và công bố để thực hiện chức năng quản lý của nền HCNN và đòi hỏi các cơ quan HCNN có trách nhiệm thực thi các thủ tục đó. Trong khoa học pháp lý, thuật ngữ “thủ tục” thường được sử dụng ở khía cạnh là trình tự thực hiện quy phạm của luật vật chất (nội dung), là phương tiện đưa luật vật chất vào đời sống xã hội. Theo cách hiểu này của Các Mác, thủ tục là hình thức sống của đạo luật và như vậy, cần phải có pháp luật thủ tục để thực hiện pháp luật vật chất.

Nếu xét theo quan hệ điều hành và căn cứ vào tính chất của chủ thể thực hiện thủ tục, có thể xem TTHC là trình tự về thời gian, không gian và là cách thức giải quyết công việc của cơ quan HCNN trong mối quan hệ với các cơ quan, tổ chức và cá nhân công dân. Nó được đặt ra để các cơ quan nhà nước có thể thực hiện mọi hoạt động cần thiết của mình, trong đó bao gồm cả trình tự thành lập các công sở, trình tự bổ nhiệm, bãi nhiệm, điều động công chức, viên chức, trình tự lập quy, áp dụng quy phạm để bảo đảm các quyền chủ thể và xử lý vi phạm, trình tự điều hành, tổ chức các hoạt động tác nghiệp hành chính. Đây là một kiểu quan hệ có tính biện chứng với nhiều tác động qua lại. Thực tế cho thấy trong quá trình thực hiện TTHC, các bên tham gia với tư cách là chủ thể thủ tục.

Trong quá trình đó, mỗi chủ thể có quyền và nghĩa vụ thực hiện những hành vi nhất định, trong một giai đoạn cụ thể nhất định, nhằm góp phần vào quá trình giải quyết công việc chung. Đồng thời, hành vi của chủ thể tham gia ở giai đoạn trước sẽ là tiền đề cho hành vi ở giai đoạn sau. Từ đó, để giải quyết một công việc cụ thể nhất định, trong nhiều trường hợp cần phải thiết lập những quan hệ pháp luật về thủ tục. Các quan hệ về thủ tục có thể liên quan đến từng giai đoạn cụ thể của quá trình giải quyết công việc của từng cơ quan.

Những quan hệ như vậy đều được thực hiện theo thứ tự mà luật pháp quy định.