CHƯƠNG 1 TỎNG QUAN CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH VÀ QUAN LÝ NHÀ NƯỚC VE CẢI CÁCH THỦ TỤC HANH CHÍNH ich thủ tục hành chính và quản lý Nhà nước vé ải cách thủ tục hành 1. Khái niệm thủ tục hành chính Theo Từ điển tiếng Việt "thủ tye" được hiểu là những việc cụ thể phải kim theo một trật tự quy định, để tiến hành một công việc có tính chính thức, Khái niệm này là tương đối rõ ring và được hiễu thống nhắc Khác với sự thống nhất trong cách hiểu về ‘hi niệm "thủ tye", khái niệm "hành chính” được hiểu theo nhiễu nghĩa. Theo Từ dién tiếng Việt hình chính được hiểu là thuật ngữ thuộc phạm vi chỉ đạo, quản ý việc chấp "hành luật pháp, chính sách của Nhà nước; thuộc vé những công việc sự vụ như văn thư, t6 chức, kế toán v.: có tính chất giấy tờ, mệnh lệnh, khác với giáo dục, thuyết phục, Cn theo các quan niệm khác, thì hành chính là một lĩnh vực hoạt động gắn với việc tổ chức, quản lý và điều hành các công việc trên cơ sở những quy tắc có tinh bắt buộc do Nhà nước hoặc các chủ thể khác quy định hoặc thừa nhận; hành chính có nghĩa là quản lý, là sử dung quyền lực nhà nước thực hi sự quản lý đối với các lĩnh vực của đời sống xã hội. Hành chỉnh là sự tổ chức, điều hành toàn bộ công việc hing ngày của hệ thống hành pháp nha nước trên tat cả các lĩnh vực.
Đó la sự thực thi pháp luật bằng các văn bản pháp quy, các thiết chế, các quy trình và th tục hành chính một cách khoa học, hợp lý và có hiệu quả; là sự quản lý cụ thể mọi nguồn tai lực to lớn thé hiện qua. ngu ngân sách nhà nước để phục vụ lợi ích chung của toàn xã hội; à một hệ thông quan lý bảo đảm cho xã hội phát triển có kỳcương, có né nếp, bảo đảm cho quyển và nghĩa vụ của công din được thục hiện theo Hiển pháp và pháp ust Tuy tồn tại nhiều cách hiểu khác nhau như trên, nhưng trong giới khoa học pháp lý "ảnh chính và trong hoạt động của các cơ quan nhà nước, cũng như trong các văn bin quy phạm pháp luật của hệ thống pháp luật Việt Nam thi thuật ngữ hành chính dang được hiểu theo nghĩa hẹp, tức là dé chỉ hoạt động của một loại cơ quan trong bộ máy. nhà nước, có chức năng chip hành và điều hành. Dé là cơ quan hành pháp (hay cơ quan hành chính nhà nước) chứ không phái cơ quan lập pháp và tư pháp.
Chính vi vậy, thủ tục hành chính được phát sinh trong vi giải quyết các công việc của Nha nước và các kiến nghị, yêu cầu thích đáng của công dân hoặc tổ chức nhằm thị hành nghĩa vụ hành chính, bao đảm công vụ nhà nước và phục vụ nhân dân. Thủ tue hành chính gắn iễn với tính mệnh lệnh, bắt buộc, đơn phương và được thực biện bằng quyển lực nhà nước, Tir đó, có thể hiểu thủ tục hành chính là những công việc cụ thé phát sinh trong quá ic công việc của Nhà nước và các kiến nghị, yêu ci thích ding của thi hành nghĩa vụ hành chính, bảo dim công vụ nhà nước và phục vụ nhân dan và theo quy định của pháp luật các công việc đó phải được thực hiện theo một trật tự, trình tự nhất định. Thủ tục hành chính được đặt ra để các cơ quan hinh chính Nhà nước (HNN) thực hiện các hoại động cần tiết bao gdm trình tự. thành ập, bổ nhiệm, bã nhiệm, điễu động cán bộ, nh tự lập quy, áp đụng quy phạm để đảm bảo quyền chủ thể và xử ý vỉ phạm, trình tự điều hành, tổ chức các tác nghiệp hành chính.
'Thủ tục hành chính có trình tự về thời gian, không gian va là cách thức giải quyết công lệc của cơ quan quản lý HCNN trong mỗi quan hệ với các cơ quan, tổ chức và cá nhân Trình tựthục hiện các công việc này cũng như thí “quyền giải quyết của các cơ quan trong bộ máy nhả nước được quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật nhằm đảm. bảo hiệu lực, hiệu quả trong việc giải quyết các gii quyết các công việ thuộc nội bộ nhà nước, các công việc liên quan đến công dân va tô chức công dân. Tổng hợp các quy phạm pháp luật quy định về tình tư thực hiện thẩm quyển của các cơ quan nhà nước trong việc giải quyết nhiệm vụ của nhà nước tạo thành một hệ thống quy phạm thủ tue. Các quy phạm thù tục này là những quy tắc bắt buộc các cơ quan nhà nước cũng như củn bộ công chức nhà nước phải tuân theo trong giải quyết công việ thuộc thẩm quyển của mình.
Nhu vậy, thủ tục hành chính có thể được định nghĩa như sau: Thủ tục hành chính là trình tự thực hiện thắm quyền của các cơ quan hành chính nhả nước hoặc cá nhân, tổ chức được uỷ quyển quản lý nhà nước trong việc giải quyết các công việc của nhà nước nhằm thi hành nghĩa vụ quản lý hành chính, đảm bảo công vụ nhà nước và phục ‘vu nhân dan. Khái niệm, vai trổ vi đặc diém cũa cải cách thủ tue hành chính ‘Theo cách hiểu chung nhất, cải cách là những thay đổi có tinh hệ thống và có mục đích nhằm làm cho một hệ thống hoạt động tốt hơn. Điều đó làm phân biệt cải cách với những hoạt động khác cũng chỉ sự biến đổi như sáng ki thay đổi Ci cách hành chính theo đồ, được hiểu là những thay đổi ó nh b thống, lu đồi và e6 mục đích nhằm làm cho hệ thống hành chính nhà nước hoạt động tốt. hơn, thực hiện thon các chức năng, nhiệm vụ quan ly xã hội của mình.
Như vậy, cải cách bảnh. chính nhằm thay đổi và làm hợp lý hóa bộ máy hành chính, với mục đích tăng cường tinh hiệu lực và hiệu qua quản lý nhà nước. Cai cách hành chính nhà nước là một trong những nội dung quan trọng của khoa học "hành chính, có ý nghĩa không chỉ về mặt lý luận ma còn mang tinh thực tỉ cao. Moi "hoạt động cải cách hành chính nhà nước đều hướng tới việc nâng cao hiệu lực và hiệu cquả hoạt động của bộ máy hành chính nhằm đáp ứng các yêu cầu quản lý cụ thé của mỗi quốc gia trong mỗi giai đoạn phát triển Bộ máy hành chính nhà nước là một bộ phận không thể tách rời của bộ máy nhà nước ni riêng và hệ thống chính tri của một quốc gia nói chung nên cách thức.
tổ chức và "hoạt động của nó chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của yếu tổ chính tị, mức độ phát trién kinh tế -xã hội ing như các yêu tố mang tính chất đặc trưng khác của mỗi quốc gia như. truyền thống van hoá, lich si. Cai cách hành chính nhà nước ở các nước khác nhau, vì vậy, cũng mang những sắc thái riêng, được tiến hành trên những cắp độ khác nhau, với những nội dung khác nhau. © Việt Nam, có thé xem cải cách hình chính nhà nước là một bộ phận quan trọng của công cuộc đổi mới, là trọng tâm của tiến rình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam, bao gồm các thay đổi 6 chủ đích và lâu dài nhằm nang cao hiệu lực và hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước dé đáp ứng những đòi hỏi của tiễn trình đổi mới.
Hoạt động hành chính nhà nước đóng vai trd quan trọng trong việc bảo đảm trật tự của xã hội, duy tri sự phát triển xã hội theo định hướng của nhà nước, qua đó hiện thực. hóa mục tiêu chính trị của đảng cầm quyền đại diện cho lợi ích của giai cắp cằm quyền trong xã hội. Chính vì vậy, nâng cao chất lượng hoạt động của bộ máy hình chính nhà nước là yêu cầu và mong muốn của mọi quốc gia, Cải cách hành chính nhà nước, xét cho cùng, không có mục đích tự thân m nhằm tăng cường hiệu lực và hiệu quả quản lý cña bộ máy hành chính nhà nước trong quá trình quản lý các mặt của đời sống xã hội, trước hết là quản lý, định hướng và điều tiết sự phát triển kinh tế -xã hội và duy trì trật tự ea xd hội heo mong muốn của Nhà nước Công cuộc đổi mới do Đảng và Nhà nước khởi xướng và lãnh đạo ở nước ta hơn 30 năm qua đã tạo nên những thay đổi vượt bậc trong đồi sống kinh tẾ xã hội của đất nước. Nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung, quan liêu, bao cấp đã từng bước vững chắc chuyển sang nén kinh tế thị trường định hướng XHCN.
Đời sống của nhân dân không ngừng được cải thiện, duy trì được định hướng phát triển xã hội chủ nghĩa. Những thảnh công kể trên có nhiều nguyên nhân, trong đó có một nguyên nhân rit quan trọng 18 trong toàn bộ tiễn trình đổi mới đắt nước từ năm 1986 cho đến nay, Dáng và Nhà nước ta luôn chủ trọng đến cải cách nén hành chính nhà nước. Cải cách hành chính nhà nước đã trở thành một trong những đôi hỏi khách quan của sự phát trién và đổi mới, Khẳng định tim quan trọng của cải cách hành chính nhà nước với tư cách là một bộ phận không tách rời và quyết định thành công của đổi mới, Đáng và Nhà nước ta đã xác định: cải cách hành chính là nội dung trọng tâm của công cuộc đổi mới và cải cách nhà nước theo hướng xây dựng nhà nước pháp quyén xã hội chủ nghĩa. Khái niệm, vi trà, nguyên tắc quân lf Nhà nước về thủ tục hành chính Trong quan lý hành chính nha nước, các nguyên tắc cơ bản là những tư tưởng chủ đạo bắt nguồn từ cơ sở khoa học của hoạt động quản lý, từ bản chất của chế độ, được quy định trong pháp luật làm nền tảng cho hoạt động quản lý hành chính nhà nước.
Dưới góc độ của luật hành chính, nguyên tắc trong quản lý hành chính nhà nước là tổng thé những quy phạm pháp luật hành chính có nội dung đ cập tới những tu trống chủ đạo làm cơ sở để tổ chức thực hiện hoạt động quản lý hành chính nhà nước. Mỗi nguyên tắc quản lý đều có những hình thức biễu hiện khác nhau. “Các nguyên tắc quản lý nhà nước nồi chung và những nguyên tắc quản lý hành chính nhà nước nỏi riêng đã được quy định trong pháp luật như quy định trong hiển pháp, luật, văn bản đưới luật.