Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Một Cửa Tại Ủy Ban Nhân Dân Quận Hoàng Mai

Chuyên khảo phân tích Cơ chế thủ tục hành chính một cửa tại ủy ban nhân dân quận từ thực tiễn quận hoàng mai thành phố hà, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Luật Hiến pháp - Luật Hành chính
• Đề tài: Cơ Chế Thủ Tục Hành Chính Một Cửa Tại Ủy Ban Nhân Dân Quận Hoàng Mai
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ CƠ CHẾ THỦ TỤC HÀNH CHÍNH MỘT CỬA TẠI ỦY BAN NHÂN DÂN CẤP HUYỆN
• 1.1. Khái quát về thủ tục hành chính
• 1.2. Khái niệm, đặc điểm thủ tục hành chính
• 1.3. Vai trò của thủ tục hành chính
• 1.4. Phân loại thủ tục hành chính
• 1.5. Tổng quan về cơ chế thủ tục hành chính một cửa tại ủy ban nhân dân cấp huyện
• 1.6. Khái niệm, đặc điểm, nguyên tắc của cơ chế thủ tục hành chính một cửa cấp huyện
• 1.7. Mục đích và lợi ích thực hiện cơ chế một cửa cấp huyện
• 1.8. Pháp luật về cơ chế thủ tục hành chính một cửa
• 1.9. Tổ chức, hoạt động của cơ chế thủ tục hành chính một cửa cấp huyện
• 1.10. Các yếu tố tác động đến hiệu quả cơ chế thủ tục hành chính một cửa cấp huyện
• 1.11. Kinh nghiệm thực hiện cơ chế thủ tục hành chính một cửa và bài học kinh nghiệm cho ủy ban nhân dân cấp huyện trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 1.12. Kinh nghiệm thực hiện cơ chế thủ tục hành chính một cửa tại một số địa phương trong nước
• 1.13. Bài học kinh nghiệm về thực hiện cơ chế một cửa cho Ủy ban nhân dân cấp huyện trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CƠ CHẾ THỦ TỤC HÀNH CHÍNH MỘT CỬA TẠI QUẬN HOÀNG MAI, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 2.1. Đặc điểm tự nhiên – kinh tế - xã hội có ảnh hưởng đến thực hiện cơ chế thủ tục hành chính một cửa tại Ủy ban nhân dân quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội
• 2.2. Điều kiện tự nhiên- kinh tế - xã hội
• 2.3. Tổ chức bộ máy và chức năng, nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân Quận Hoàng Mai
• 2.4. Thực trạng ban hành văn bản thực hiện cơ chế thủ tục hành chính một cửa tại Quận Hoàng Mai
• 2.5. Quy trình giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa tại Ủy ban nhân dân quận Hoàng Mai
• 2.6. Thực tiễn hoạt động của “Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả” tại Ủy ban nhân dân quận Hoàng Mai
• 2.7. Đánh giá thực trạng thực hiện cơ chế thủ tục hành chính một cửa tại ủy ban nhân dân quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội
• 2.7.1. Những kết quả đã đạt được
• 2.7.2. Những hạn chế
• 2.7.3. Nguyên nhân của những hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CƠ CHẾ THỦ TỤC HÀNH CHÍNH MỘT CỬA TẠI ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN – TỪ THỰC TIỄN QUẬN HOÀNG MAI, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 3.1. Phương hướng hoàn thiện cơ chế thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa tại ủy ban nhân dân Quận từ thực tiễn ủy ban nhân dân quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội
• 3.2. Giải pháp hoàn thiện cơ chế thủ tục hành chính một cửa tại ủy ban nhân dân quận từ thực tiễn quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội
• 3.2.1. Tiếp tục rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính
• 3.2.2. Cải tiến phương thức quản lý, chấn chỉnh lề lối tác phong làm việc trong cơ quan hành chính quận
• 3.2.3. Hoàn thiện tổ chức bộ máy và chế độ chính sách cho cán bộ công chức tại Ủy ban nhân dân quận
• 3.2.4. Xây dựng hệ thống các tiêu chí cơ bản để đánh giá phân loại kết quả của Bộ phận nhận và trả kết quả
• 3.2.5. Thường xuyên khảo sát mức độ hài lòng của người dân, tổ chức đối với dịch vụ hành chính công tại Bộ phận Tiếp nhận và trả kết quả
• 3.2.6. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa
• 3.2.7. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật về cải cách thủ tục hành chính và cơ chế một cửa, một cửa liên thông
• 3.2.8. Thanh kiểm tra, giám sát quá trình thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa
• 3.2.9. Một số kiến nghị, đề xuất
• 3.2.9.1. Kiến nghị đối với Chính phủ
• 3.2.9.2. Kiến nghị đối với các bộ ngành
• 3.2.9.3. Kiến nghị đối với Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Quận Hoàng Mai

Trong bối cảnh hiện đại, cải cách hành chính (CCHC) đóng vai trò then chốt, thúc đẩy năng lực cạnh tranh quốc gia, đặc biệt ở các nước đang phát triển. Tại Việt Nam, Đảng và Nhà nước đặc biệt coi trọng CCHC, nhất là cải cách thủ tục hành chính (TTHC). CCHC được triển khai trên nhiều lĩnh vực: thể chế, tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ, tài chính công và hiện đại hóa nền hành chính. Trong đó, cải cách TTHC là trọng tâm, hướng đến sự đơn giản, công khai, minh bạch, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Mục tiêu là tạo sự chuyển biến rõ rệt trong xây dựng và hoàn thiện thể chế, phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn. Hoạt động của mô hình "một cửa" hay "một cửa liên thông" trong cải cách TTHC đã và đang được đẩy mạnh tại các cơ quan quản lý nhà nước, đặc biệt là UBND các cấp.

1.1. Khái Niệm và Vai Trò của Thủ Tục Hành Chính

Thủ tục hành chính (TTHC) là quy phạm pháp luật quy định trình tự về thời gian, không gian khi thực hiện thẩm quyền của bộ máy nhà nước. Đây là cách thức giải quyết công việc của cơ quan nhà nước trong mối quan hệ với các cơ quan, tổ chức và cá nhân. Mục đích của TTHC là đơn giản hóa, công khai và minh bạch, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản, nghị quyết về cải cách TTHC, tạo sự chuyển biến rõ rệt trong việc xây dựng và hoàn thiện thể chế. TTHC là một loại hình quy phạm hành chính.

1.2. Cơ Chế Một Cửa Một Cửa Liên Thông Trong CCHC

Cơ chế một cửa và một cửa liên thông là những mô hình tiên tiến trong cải cách TTHC, hướng đến việc giảm thiểu thời gian và chi phí cho người dân và doanh nghiệp khi thực hiện các thủ tục hành chính. Các mô hình này tập trung vào việc đơn giản hóa quy trình, tăng cường tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình của cơ quan nhà nước. Việc triển khai hiệu quả cơ chế một cửa và một cửa liên thông góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ công và tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội.

II. Thực Trạng Thủ Tục Hành Chính Một Cửa Quận Hoàng Mai

UBND Quận Hoàng Mai đã triển khai cơ chế "một cửa - một cửa liên thông" từ tháng 11/2004. Bộ phận "Tiếp nhận và trả kết quả" của UBND Quận đã hoạt động độc lập và mang lại những hiệu quả nhất định, được nhân dân trên địa bàn đồng thuận và ủng hộ. TTHC đã được công khai, giảm đáng kể tình trạng gây phiền hà, sách nhiễu tổ chức, công dân, doanh nghiệp. Tinh thần, trách nhiệm, năng lực chuyên môn của cán bộ, công chức được nâng lên đáng kể. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề bất cập, TTHC mặc dù đã được công khai song vẫn còn rườm rà, chồng chéo, trùng lặp; chưa ban hành kịp thời các văn bản gây khó khăn cho công dân trong quá trình giải quyết công việc.

2.1. Quy Trình Giải Quyết Thủ Tục Hành Chính Theo Cơ Chế Một Cửa

Quy trình giải quyết thủ tục hành chính (TTHC) theo cơ chế một cửa tại UBND Quận Hoàng Mai bao gồm các bước: tiếp nhận hồ sơ, thẩm định hồ sơ, phê duyệt và trả kết quả. Quy trình này được thiết kế nhằm đảm bảo tính công khai, minh bạch và hiệu quả trong giải quyết TTHC. Tuy nhiên, trên thực tế, quy trình này vẫn còn một số hạn chế, như thời gian giải quyết TTHC còn kéo dài, sự phối hợp giữa các phòng ban chưa thực sự nhịp nhàng.

2.2. Đánh Giá Hoạt Động của Bộ Phận Một Cửa Quận Hoàng Mai

Bộ phận một cửa của UBND Quận Hoàng Mai đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận trong việc tiếp nhận và giải quyết TTHC cho người dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, vẫn còn một số tồn tại, hạn chế cần khắc phục, như cơ sở vật chất còn thiếu thốn, đội ngũ cán bộ còn hạn chế về trình độ chuyên môn và kỹ năng giao tiếp. Việc đánh giá hoạt động của bộ phận một cửa cần được thực hiện thường xuyên, khách quan để có những giải pháp cải thiện phù hợp.

2.3. Những Hạn Chế và Nguyên Nhân Trong Giải Quyết TTHC

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực cải cách, việc giải quyết thủ tục hành chính (TTHC) tại Quận Hoàng Mai vẫn còn một số hạn chế, như TTHC còn rườm rà, phức tạp, thời gian giải quyết TTHC còn kéo dài, tình trạng nhũng nhiễu, tiêu cực vẫn còn xảy ra. Nguyên nhân của những hạn chế này là do thể chế, chính sách còn bất cập, đội ngũ cán bộ còn yếu về năng lực và phẩm chất, công tác kiểm tra, giám sát chưa được thực hiện thường xuyên, hiệu quả.

III. Giải Pháp Cải Thiện Thủ Tục Hành Chính Một Cửa Hoàng Mai

Để hoàn thiện cơ chế, thủ tục hành chính một cửa tại UBND cấp huyện, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp về thể chế, tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ, tài chính và ứng dụng công nghệ thông tin. Cần tiếp tục rà soát, đơn giản hóa TTHC, cải tiến phương thức quản lý, chấn chỉnh lề lối tác phong làm việc trong cơ quan hành chính. Hoàn thiện tổ chức bộ máy và chế độ chính sách cho cán bộ công chức. Xây dựng hệ thống các tiêu chí cơ bản để đánh giá phân loại kết quả của Bộ phận nhận và trả kết quả. Thường xuyên khảo sát mức độ hài lòng của người dân, tổ chức đối với dịch vụ hành chính công tại Bộ phận Tiếp nhận và trả kết quả.

3.1. Rà Soát và Đơn Giản Hóa Thủ Tục Hành Chính

Việc rà soát và đơn giản hóa thủ tục hành chính (TTHC) là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ phận một cửa. Cần loại bỏ những TTHC rườm rà, phức tạp, không cần thiết, đồng thời đơn giản hóa các bước thực hiện TTHC, giảm thiểu thời gian và chi phí cho người dân và doanh nghiệp. Quá trình rà soát và đơn giản hóa TTHC cần được thực hiện thường xuyên, liên tục, có sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học và người dân.

3.2. Nâng Cao Chất Lượng Đội Ngũ Cán Bộ Một Cửa

Đội ngũ cán bộ một cửa đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp dịch vụ công cho người dân và doanh nghiệp. Cần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ một cửa thông qua việc đào tạo, bồi dưỡng kiến thức chuyên môn, kỹ năng giao tiếp, ứng xử. Đồng thời, cần có cơ chế tuyển dụng, đánh giá, khen thưởng, kỷ luật cán bộ một cửa một cách công khai, minh bạch, đảm bảo lựa chọn được những người có năng lực, phẩm chất tốt.

3.3. Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin Trong Giải Quyết TTHC

Việc ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) trong giải quyết thủ tục hành chính (TTHC) là một xu thế tất yếu trong bối cảnh hiện nay. Cần đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong tất cả các khâu của quy trình giải quyết TTHC, từ tiếp nhận hồ sơ, thẩm định hồ sơ, phê duyệt đến trả kết quả. Việc ứng dụng CNTT giúp giảm thiểu thời gian, chi phí, tăng cường tính công khai, minh bạch và hiệu quả trong giải quyết TTHC.

IV. Tăng Cường Ứng Dụng Dịch Vụ Công Trực Tuyến Quận Hoàng Mai

Tăng cường ứng dụng dịch vụ công trực tuyến mức độ 3, 4, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ công mọi lúc, mọi nơi. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật về cải cách TTHC và cơ chế một cửa, một cửa liên thông. Thanh kiểm tra, giám sát quá trình thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa. Một số kiến nghị, đề xuất. Kiến nghị đối với Chính phủ. Kiến nghị đối với các bộ ngành. Kiến nghị đối với Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội.

4.1. Phát Triển Cổng Dịch Vụ Công Trực Tuyến Quận Hoàng Mai

Phát triển cổng dịch vụ công trực tuyến của Quận Hoàng Mai là một giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả cung cấp dịch vụ công cho người dân và doanh nghiệp. Cổng dịch vụ công trực tuyến cần được thiết kế thân thiện, dễ sử dụng, cung cấp đầy đủ thông tin về các TTHC, quy trình giải quyết TTHC, phí và lệ phí. Đồng thời, cần đảm bảo tính bảo mật, an toàn thông tin cho người sử dụng.

4.2. Đẩy Mạnh Tuyên Truyền Về Dịch Vụ Công Trực Tuyến

Để người dân và doanh nghiệp biết đến và sử dụng dịch vụ công trực tuyến, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến về lợi ích của dịch vụ công trực tuyến, cách thức sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Công tác tuyên truyền cần được thực hiện bằng nhiều hình thức, như trên các phương tiện thông tin đại chúng, trên trang web của UBND Quận, thông qua các hội nghị, hội thảo, tập huấn.

4.3. Đảm Bảo An Toàn Thông Tin Cho Dịch Vụ Công Trực Tuyến

An toàn thông tin là một yếu tố quan trọng để đảm bảo sự tin tưởng của người dân và doanh nghiệp đối với dịch vụ công trực tuyến. Cần có các biện pháp bảo mật, an toàn thông tin cho cổng dịch vụ công trực tuyến, như sử dụng các phần mềm bảo mật, mã hóa dữ liệu, kiểm soát truy cập. Đồng thời, cần có quy trình xử lý sự cố an toàn thông tin một cách nhanh chóng, hiệu quả.

V. Đánh Giá Mức Độ Hài Lòng Về Cải Cách Hành Chính Hoàng Mai

Thường xuyên khảo sát mức độ hài lòng của người dân, tổ chức đối với dịch vụ hành chính công tại Bộ phận Tiếp nhận và trả kết quả. Kết quả khảo sát được sử dụng để đánh giá hiệu quả của cơ chế thủ tục hành chính một cửa tại UBND Quận Hoàng Mai. Trên cơ sở đó, luận văn đề xuất một hệ thống giải pháp mang tính tổng thể từ cơ chế bộ máy, đội ngũ CBCC đến kinh phí, cơ sở vật chất. nhằm nâng cao hiệu quả cải cách thủ tục hành chính thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại quận Hoàng Mai nói riêng và là giải pháp cho cải cách thủ tục hành chính đối với cấp quận, huyện của Thủ đô Hà Nội.

5.1. Phương Pháp Khảo Sát Mức Độ Hài Lòng Của Người Dân

Để đánh giá chính xác mức độ hài lòng của người dân về cải cách hành chính, cần sử dụng các phương pháp khảo sát khoa học, khách quan. Các phương pháp khảo sát có thể bao gồm: phát phiếu khảo sát, phỏng vấn trực tiếp, phỏng vấn qua điện thoại, khảo sát trực tuyến. Mẫu khảo sát cần đảm bảo tính đại diện, bao gồm đầy đủ các đối tượng người dân, doanh nghiệp.

5.2. Phân Tích Kết Quả Khảo Sát và Đề Xuất Giải Pháp

Sau khi thu thập được kết quả khảo sát, cần tiến hành phân tích, đánh giá một cách kỹ lưỡng. Kết quả phân tích sẽ cho thấy những điểm mạnh, điểm yếu của cơ chế thủ tục hành chính một cửa, những vấn đề mà người dân còn chưa hài lòng. Trên cơ sở đó, cần đề xuất các giải pháp cải thiện phù hợp, đáp ứng yêu cầu của người dân.

VI. Kiến Nghị Hoàn Thiện Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Hoàng Mai

Để cải cách thủ tục hành chính (TTHC) đạt hiệu quả cao nhất, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp, các ngành. Cần có những kiến nghị cụ thể đối với Chính phủ, các bộ ngành và UBND Thành phố Hà Nội để tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai cải cách TTHC tại Quận Hoàng Mai. Các kiến nghị cần tập trung vào việc hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và đảm bảo nguồn lực tài chính.

6.1. Kiến Nghị Đối Với Chính Phủ Về Cải Cách Thể Chế

Chính phủ cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách về cải cách hành chính, đặc biệt là các quy định về TTHC. Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật còn chồng chéo, mâu thuẫn, gây khó khăn cho việc thực hiện TTHC. Đồng thời, cần ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết, cụ thể để các địa phương có cơ sở thực hiện.

6.2. Kiến Nghị Đối Với UBND Thành Phố Hà Nội

UBND Thành phố Hà Nội cần tăng cường chỉ đạo, kiểm tra, giám sát việc thực hiện cải cách hành chính tại các quận, huyện. Cần có cơ chế đánh giá, xếp loại các quận, huyện dựa trên kết quả thực hiện cải cách hành chính. Đồng thời, cần hỗ trợ các quận, huyện về nguồn lực tài chính, nhân lực để triển khai các giải pháp cải cách hành chính.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cải cách thủ tục hành chính được Đảng và Nhà nước xác định là khâu đột phá chiến lược nhằm nâng cao hiệu lực quản lý và năng lực cạnh tranh quốc gia trong khuôn khổ Nghị quyết số 30c/NQ-CP giai đoạn 2011-2020. Tại các đô thị lớn, việc triển khai cơ chế một cửa và một cửa liên thông là thước đo trực tiếp đánh giá mức độ chuyển đổi từ nền hành chính quản lý sang nền hành chính phục vụ nhân dân. Ủy ban nhân dân quận Hoàng Mai được thành lập từ năm 2004 theo Nghị định của Chính phủ, chính thức áp dụng mô hình một cửa từ tháng 11 năm 2004. Với tốc độ đô thị hóa nhanh và quy mô dân số gia tăng liên tục, địa phương phải đối mặt với áp lực xử lý hàng chục nghìn hồ sơ mỗi năm, đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc hoàn thiện quy trình giao dịch hành chính công.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của đề tài tập trung vào việc nhận diện những điểm nghẽn thể chế, quy trình luân chuyển hồ sơ và năng lực thực thi công vụ tại cấp quận. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là hệ thống hóa khung lý luận về cơ chế một cửa cấp huyện, phân tích toàn diện thực trạng hoạt động của Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả tại quận Hoàng Mai giai đoạn 2012-2016, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ có tầm nhìn định hướng đến năm 2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp các luận cứ khoa học và dữ liệu thực chứng giúp giảm tỷ lệ trễ hẹn hồ sơ xuống dưới mức 2%, nâng chỉ số hài lòng của tổ chức và công dân lên trên 90%, đồng thời tạo tiền đề nhân rộng mô hình cải cách hành chính hiệu quả cho 30 quận, huyện, thị xã trên địa bàn Thủ đô Hà Nội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng lý thuyết Quản lý hành chính công mới (New Public Management - NPM) kết hợp với học thuyết Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa về quyền làm chủ của nhân dân. Lý thuyết Quản lý hành chính công mới nhấn mạnh việc lấy người dân làm trung tâm phục vụ, xem công dân là khách hàng của dịch vụ công và áp dụng các tiêu chuẩn quản trị hiện đại để tối ưu hóa thời gian xử lý công việc. Đồng thời, nghiên cứu vận dụng khung pháp lý kiểm soát thủ tục hành chính theo quy định tại Nghị định số 63/2010/NĐ-CP và Quyết định số 09/2015/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về quy chế thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương.

Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa trong nghiên cứu bao gồm:

• Thủ tục hành chính: Trình tự, cách thức thực hiện hồ sơ và các yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định để giải quyết công việc cụ thể liên quan đến cá nhân, tổ chức.
• Cơ chế một cửa: Phương thức giải quyết công việc của cá nhân, tổ chức thuộc thẩm quyền của một cơ quan hành chính nhà nước thông qua một đầu mối tập trung duy nhất là Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả.
• Cơ chế một cửa liên thông: Cách thức giải quyết công việc thuộc thẩm quyền của nhiều cơ quan hành chính nhà nước cùng cấp hoặc giữa các cấp hành chính từ cấp xã, cấp huyện đến cấp tỉnh thông qua một đầu mối tiếp nhận.
• Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả hiện đại: Đơn vị đầu mối được đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất, trang thiết bị công nghệ thông tin và phần mềm Một cửa điện tử để thực hiện giao dịch công.
• Dịch vụ công trực tuyến 4 mức độ: Hệ thống phân loại dịch vụ công theo Thông tư số 26/2009/TT-BTTTT từ mức độ cung cấp thông tin đến mức độ thanh toán phí và trả kết quả qua mạng điện tử.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp nhằm bảo đảm tính khách quan và chiều sâu học thuật. Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, báo cáo tổng kết công tác cải cách hành chính giai đoạn 2011-2016 của Ủy ban nhân dân quận Hoàng Mai và các tài liệu đánh giá từ Đề án 30 của Chính phủ.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp điều tra xã hội học với cỡ mẫu 100 phiếu khảo sát phát ra ngẫu nhiên cho các cá nhân, đại diện tổ chức đến giao dịch trực tiếp tại Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả của Ủy ban nhân dân quận Hoàng Mai. Tổng số phiếu thu về hợp lệ là 96 phiếu, đạt tỷ lệ phản hồi 96%. Timeline khảo sát thực địa được triển khai liên tục từ tháng 6 năm 2017 đến tháng 8 năm 2017.

Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được lựa chọn nhằm bảo đảm tính đại diện cho các nhóm thủ tục có tần suất giao dịch cao như đất đai, cấp phép xây dựng, đăng ký kinh doanh và tư pháp hộ tịch. Việc kết hợp phương pháp phân tích định tính (quy nạp, diễn giải, so sánh đối chiếu pháp lý) và phương pháp thống kê mô tả định lượng giúp làm rõ khoảng cách giữa quy định pháp luật hiện hành và kết quả thực thi tại hiện trường.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu thực tiễn giai đoạn 2012-2016 tại Ủy ban nhân dân quận Hoàng Mai mang lại các phát hiện thực chứng nổi bật sau:

Thứ nhất, việc áp dụng mô hình tiếp nhận hồ sơ tập trung đã nâng cao năng lực giải quyết thủ tục hành chính, với tỷ lệ hồ sơ xử lý đúng hạn và trước hạn đạt bình quân trên 95% mỗi năm. Hệ thống danh mục gồm hơn 200 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền cấp quận được công khai đầy đủ tại Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả, giúp người dân giảm từ 2 đến 3 lượt đi lại không cần thiết so với giai đoạn trước năm 2011.

Thứ hai, kết quả khảo sát 96 phiếu thực tế cho thấy 82,3% người dân đánh giá cao thái độ phục vụ và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức làm việc tại Bộ phận một cửa. Tuy nhiên, vẫn còn 17,7% ý kiến phản ánh về tình trạng công chức hướng dẫn hồ sơ chưa rõ ràng trong lần đầu tiếp nhận, làm phát sinh việc bổ sung giấy tờ ngoài quy định.

Thứ ba, sự phân hóa về hiệu quả giải quyết diễn ra rõ nét giữa các lĩnh vực chuyên môn. Trong khi các thủ tục tư pháp, chứng thực và đăng ký hộ tịch đạt tỷ lệ giải quyết đúng hạn tuyệt đối 100% ngay trong ngày, thì lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và cấp giấy phép xây dựng chiếm tới hơn 85% tổng số hồ sơ bị trễ hẹn hoặc phải xin gia hạn thời gian xử lý.

Thứ tư, mức độ ứng dụng công nghệ thông tin và dịch vụ công trực tuyến mức độ 3, mức độ 4 tại quận Hoàng Mai còn hạn chế, tỷ lệ hồ sơ nộp trực tuyến qua mạng chỉ đạt dưới 10% tổng khối lượng tiếp nhận, thấp hơn đáng kể khi so sánh với mô hình văn phòng điện tử tại Quận 1 Thành phố Hồ Chí Minh (nơi ghi nhận hơn 11.000 lượt đánh giá hài lòng điện tử trong 3 tháng thí điểm) hoặc mô hình 16 trên 16 phường xã kết nối một cửa điện tử tại Thành phố Bắc Giang.

Thảo luận kết quả

Các dữ liệu nghiên cứu thực trạng được minh họa sinh động thông qua cấu trúc Bảng thống kê kết quả giải quyết hồ sơ hành chính giai đoạn 2011-2016 và biểu đồ hình cột phân tích tỷ lệ phần trăm mức độ hài lòng của công dân đối với kỹ năng nghiệp vụ của công chức. Sự tương quan giữa biểu đồ thời gian xử lý hồ sơ và biểu đồ phản ánh của người dân làm rõ nguyên nhân cốt lõi của các hạn chế tồn tại.

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng quá hạn trong lĩnh vực đất đai và xây dựng bắt nguồn từ tính phức tạp của hệ thống văn bản pháp luật, sự thiếu đồng bộ giữa quy hoạch đô thị và hiện trạng quản lý địa chính tại địa phương. Thêm vào đó, cơ chế phối hợp liên thông ngang giữa các phòng ban chuyên môn (như Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Quản lý đô thị) với Văn phòng Đăng ký đất đai và Ủy ban nhân dân các phường chưa có chế tài ràng buộc trách nhiệm cụ thể về mặt thời gian.

So sánh với bài học thực tiễn của quận Hai Bà Trưng theo Chương trình số 01-CTr/QU và các mô hình một cửa tiên tiến trong nước cho thấy, vai trò quyết tâm chính trị của người đứng đầu kết hợp với việc trang bị phần mềm một cửa hiện đại, ứng dụng sinh trắc học vân tay và hệ thống tin nhắn tự động là nhân tố quyết định giúp tối ưu hóa 100% quy trình công vụ. Việc xây dựng một cơ chế giám sát chặt chẽ từ bên ngoài thông qua đánh giá điện tử trực tiếp tại quầy tiếp dân là giải pháp hữu hiệu để loại bỏ triệt để hiện tượng phiền hà, nhũng nhiễu.

Đề xuất và khuyến nghị

Để nâng cao chất lượng thực thi cơ chế một cửa tại Ủy ban nhân dân quận Hoàng Mai và các đơn vị hành chính cấp huyện trên địa bàn Hà Nội, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Rà soát, chuẩn hóa và đơn giản hóa 100% quy trình thủ tục hành chính: Ủy ban nhân dân quận chỉ đạo các phòng chuyên môn rà soát định kỳ hàng quý toàn bộ danh mục thủ tục, cắt giảm tối thiểu 20% đến 30% thời gian xử lý đối với các nhóm thủ tục phức tạp về đất đai, xây dựng và đầu tư kinh doanh; bảo đảm thực hiện nghiêm túc nguyên tắc yêu cầu bổ sung hồ sơ không quá 1 lần duy nhất trong suốt quá trình giải quyết, hoàn thành đồng bộ trước quý IV năm 2018.

2. Đầu tư hiện đại hóa cơ sở vật chất và phát triển phần mềm một cửa điện tử liên thông: Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân quận phối hợp cùng các đơn vị công nghệ thông tin nâng cấp hạ tầng mạng nội bộ, trang bị đồng bộ máy tra cứu cảm ứng, hệ thống lấy số tự động và cổng dịch vụ công trực tuyến; đặt mục tiêu nâng tỷ lệ hồ sơ xử lý qua dịch vụ công trực tuyến mức độ 3 và mức độ 4 đạt trên 50% vào năm 2020.

3. Hoàn thiện tổ chức bộ máy, chuẩn hóa tiêu chí KPI đánh giá cán bộ, công chức: Phòng Nội vụ quận chủ trì xây dựng bảng mô tả vị trí việc làm và hệ thống tiêu chí định lượng đánh giá chất lượng công chức làm việc tại Bộ phận một cửa định kỳ 6 tháng một lần; thiết lập cơ chế đãi ngộ, phụ cấp trách nhiệm thỏa đáng nhằm tạo động lực công tác, đồng thời kiên quyết điều chuyển những cá nhân có hành vi gây khó khăn, sách nhiễu công dân.

4. Thiết lập hệ thống đo lường sự hài lòng và tăng cường thanh tra, giám sát độc lập: Lắp đặt thiết bị đánh giá điện tử 3 mức độ (hài lòng, bình thường, không hài lòng) tại 100% quầy giao dịch; công khai số điện thoại đường dây nóng và hộp thư điện tử của Chủ tịch Ủy ban nhân dân quận hoạt động 24/7; duy trì công tác thanh tra công vụ đột xuất tối thiểu 4 lần mỗi năm nhằm xử lý kịp thời các sai phạm phát sinh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ, công chức trực tiếp làm việc tại Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả cấp huyện, cấp xã: Nắm vững quy trình nghiệp vụ 4 bước chuẩn hóa, phương pháp kiểm soát hồ sơ theo tiêu chuẩn ISO và kỹ năng giao tiếp công vụ nhằm hạn chế tối đa sai sót khi tiếp nhận yêu cầu của người dân.
• Lãnh đạo Ủy ban nhân dân các quận, huyện và cơ quan chuyên môn: Tiếp cận mô hình tổ chức bộ máy hiện đại, học hỏi kinh nghiệm đối sánh từ quận Hai Bà Trưng, Quận 1 Thành phố Hồ Chí Minh để ban hành các quy chế phối hợp liên thông và chính sách quản lý nhân sự hiệu quả tại địa phương.
• Học viên cao học, nghiên cứu sinh ngành Luật Hành chính, Luật Hiến pháp và Quản lý công: Khai thác hệ thống tài liệu lý luận chuyên sâu, khung pháp lý kiểm soát thủ tục hành chính và phương pháp luận khảo sát thực chứng 96 mẫu điều tra phục vụ các công trình nghiên cứu khoa học liên quan.
• Chuyên gia tư vấn chuyển đổi số và cải cách khu vực công: Sử dụng các dữ liệu phân tích thực trạng để xây dựng kiến trúc phần mềm một cửa điện tử, tích hợp cổng thanh toán trực tuyến và thiết kế trải nghiệm người dùng tối ưu cho các cổng dịch vụ công trực tuyến cấp cơ sở.

Câu hỏi thường gặp

Cơ chế một cửa và cơ chế một cửa liên thông có điểm gì khác biệt căn bản? Cơ chế một cửa là phương thức tiếp nhận, giải quyết và trả kết quả thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền của một cơ quan nhà nước duy nhất qua Bộ phận một cửa. Trong khi đó, cơ chế một cửa liên thông là phương thức phối hợp xử lý giữa nhiều cơ quan chuyên môn cùng cấp hoặc giữa các cấp hành chính khác nhau (từ cấp xã lên cấp huyện hoặc từ cấp huyện lên cấp tỉnh) nhưng công dân chỉ cần nộp và nhận kết quả tại một đầu mối duy nhất.

Quy định về việc yêu cầu bổ sung hồ sơ theo Quyết định 09/2015/QĐ-TTg được thực hiện như thế nào? Quyết định số 09/2015/QĐ-TTg quy định nghiêm ngặt rằng việc yêu cầu bổ sung hồ sơ chỉ được thực hiện tối đa 1 lần duy nhất trong suốt quá trình xử lý tại cơ quan hành chính. Công chức tiếp nhận phải hướng dẫn đầy đủ, rõ ràng bằng văn bản theo mẫu quy định; nếu do sơ suất của cán bộ dẫn đến việc bổ sung nhiều lần, cơ quan phải phát hành văn bản xin lỗi trực tiếp đến cá nhân, tổ chức.

Những nhóm lĩnh vực nào bắt buộc phải thực hiện theo cơ chế một cửa liên thông tại cấp huyện? Theo quy định pháp luật hiện hành, 5 lĩnh vực trọng tâm bắt buộc triển khai cơ chế một cửa liên thông tại Ủy ban nhân dân cấp huyện bao gồm: đất đai, cấp giấy phép xây dựng, đăng ký kinh doanh, đầu tư và tư pháp hộ tịch. Thực tế tại quận Hoàng Mai giai đoạn 2012-2016 cho thấy đây là những lĩnh vực có khối lượng hồ sơ phát sinh lớn, chiếm trên 75% tổng số giao dịch hành chính của toàn quận.

Phương pháp khảo sát thực tế trong luận văn được tiến hành với quy mô và tiêu chí nào? Tác giả đã triển khai khảo sát ngẫu nhiên trên cỡ mẫu 100 phiếu và thu về 96 phiếu hợp lệ trong thời gian từ tháng 6 đến tháng 8 năm 2017. Các tiêu chí đánh giá tập trung vào 3 nhóm chỉ số cốt lõi: tính minh bạch của quy trình thủ tục niêm yết, thời gian trả kết quả so với giấy hẹn và tinh thần thái độ phục vụ của đội ngũ công chức tiếp nhận.

Bài học kinh nghiệm thực tiễn nào từ các địa phương khác có thể áp dụng ngay cho quận Hoàng Mai? Kinh nghiệm lắp đặt hệ thống máy điện tử đo lường mức độ hài lòng với hơn 11.000 phản hồi tích cực tại Quận 1 Thành phố Hồ Chí Minh và mô hình chuẩn hóa 100% 16 trên 16 phường xã một cửa điện tử tại Thành phố Bắc Giang là hai bài học có thể chuyển giao trực tiếp để nâng cao tính minh bạch và tốc độ xử lý hồ sơ tại quận Hoàng Mai.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về thủ tục hành chính và cơ chế một cửa, một cửa liên thông trên nền tảng quản trị công hiện đại và các văn bản pháp lý chủ chốt như Nghị định 63/2010/NĐ-CP, Quyết định 09/2015/QĐ-TTg.
• Phân tích sâu sắc thực trạng hoạt động của Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả tại Ủy ban nhân dân quận Hoàng Mai giai đoạn 2012-2016 thông qua 96 phiếu khảo sát thực chứng, khẳng định tỷ lệ giải quyết đúng hạn đạt trên 95%.
• Chỉ rõ các nguyên nhân tồn tại gây chậm trễ trong 2 lĩnh vực trọng điểm là quản lý đất đai và cấp phép xây dựng do sự thiếu đồng bộ về quy hoạch và quy chế phối hợp liên thông.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp toàn diện về thể chế, công nghệ, nhân sự và thanh tra giám sát với lộ trình thực thi rõ ràng đến năm 2020.
• Cung cấp nguồn tài liệu tham chiếu và cơ sở thực tiễn giá trị cho công tác hoạch định chính sách cải cách hành chính tại 30 đơn vị quận, huyện thuộc thành phố Hà Nội.

Đóng góp lớn nhất của luận văn thạc sĩ chuyên ngành Luật Hiến pháp - Luật Hành chính là đã xây dựng thành công mô hình giải pháp tích hợp giữa chuẩn hóa pháp lý và số hóa quy trình công vụ cấp huyện. Các cơ quan quản lý nhà nước cần nhanh chóng triển khai các khuyến nghị trong giai đoạn tiếp theo nhằm hoàn thiện nền hành chính phục vụ chuyên nghiệp, hiện đại. Quý bạn đọc và các nhà nghiên cứu hãy tham khảo toàn văn luận văn để ứng dụng hiệu quả những kiến thức học thuật và giải pháp thực tiễn vào công tác chuyên môn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn có kết cấu gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở khoa học về cơ chế thủ tục hành chính một cửa tại Ủy ban nhân dân cấp huyện Chƣơng 2: Thực trạng cơ chế thủ tục hành chính một cửa tại Ủy ban nhân dân Quận Hoàng Mai, Thành phố Hà Nội Chƣơng 3: Phƣơng hƣớng và giải pháp hoàn thiện cơ chế thủ tục hành chính một cửa tại Ủy ban nhân dân Quận – từ thực tiễn Quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội 9 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ CƠ CHẾ THỦ TỤC HÀNH CHÍNH MỘT CỬA TẠI ỦY BAN NHÂN DÂNCẤP HUYỆN 1. Khái quát về thủ tục hành chính 1. Khái niệm, đặcđiểmthủ tục hành chính 1. Khái niệm thủ tục hành chính Để hiểu rõ khái niệm TTHC, cần phải làm rõ một khái niệm tổng quát hơn đó là khái niệm thủ tục.

Về mặt thuật ngữ, nghĩa của từ thủ tục đƣợc các từ điển giải thích nhƣng có sự khác biệt nhất định. Từ điển Hán - Việt của Giáo sƣ Đào Duy Anh quan niệm “thủ tục là cáctrình tự và phƣơng pháp làm việc”. Từ điển Bách khoa Việt Nam thủ tục đƣợc hiểu là “cách thức đã định để thực hiện một hoạt động”. Từ các quan niệm trên có thể thấy ở góc độ chung nhất, thủ tục bao gồm hai yếu tố cơ bản là trình tự và cách thức, trong đó trình tự xác định quy trình, tức là trật tự các bƣớc, các giai đoạn tiến hành công việc; cách thức xác định phƣơng pháptiến hành các công việc, gắn với những hoạt động cụ thể.

Các hoạt động của cơ quan nhà nƣớc, trong đó có các hoạt động quản lý HCNN đều đƣợc diễn ra phổ biến với nhiều hành vi (hoạt động) kế tiếp nhau, với trình tự thời gian và những công việc cụ thể, xác định, theo những thủ tục nhất định. Nhƣ vậy, trình tự là yếu tố quan trọng và không thể thiếu của thủ tục nói chung và của TTHC nói riêng.Tuy nhiên, trình tự mới chỉ là yếu tố có tính hình thức, để trình tự đƣợc tôn trọng và thực hiện thì đòi hỏi phải có cách thức phù hợp. Cách thức để tiến hành các hoạt động có ý nghĩa rất quan trọng, nhƣng nó chỉ có thể đạt đƣợc hiệu quả khi đƣợc áp dụng một cách đúng đắn, theo những trình tự và thời gian nhất định. Nói cách khác, trình tự và cách thức thực hiện cáchoạt động cụ thể nhằm đạt đƣợc mục đích đặt ra là hai mặt có mối quan hệ mật thiết với nhau của thủtục.

10 Khái niệm thủ tục là khái niệm cơ bản cho phép đi sâu nghiên cứu khái niệm thủ tục trên các lĩnh vực cụ thể, trong đó có khái niệm TTHC. Khái niệm TTHC đã đƣợc đề cập trong các giáo trình giảng dạy của các cơ sở đào tạo về luật, về hành chính và QLNN. Nhìn chung, trong các giáo trình này đều có một điểm chung là coi TTHC là một chế định độc lập của ngành luật hành chính, baogồm các quy phạm hình thức, đồng thời đều giải thích TTHC là trình tự và cách thức tiến hành các hoạt động quản lý HCNN. Tuy nhiên, về nội hàmvà cách thể hiện khái niệm TTHC trong mỗi giáo trình cụ thể vẫn có những khác biệt nhất định.

Ví dụ, Giáo trình Luật Hành chính Việt Nam (2011), NXB Đại học Quốc gia,của Khoa Luật Đại học Quốc gia quan niệm: “Bộ phận những thủ tục của hoạt động quản lý đƣợc luật hành chính quy định gọi là TTHC… Là trình tự và cách thức thực hiện những hành động nhất định nhằm đạt tới những hệ quả pháp lý mà phần quy định của quy phạm vật chất dự kiến trƣớc” [13, tr. Giáo trình Luật Hành chính Việt Nam (2008), NXB Công an nhân dântrang của Đại học Luật Hà Nội quan niệm: “TTHC là cách thức tổ chức thực hiện hoạt động quản lý hành chính nhà nƣớc đƣợc quy định trong các quy phạm pháp luật hành chính, bao gồm trình tự, nội dung, mục đích, cách thức tiến hành các hoạt động cụ thể trong quá trình giải quyết các công việc của quản lý hành chính nhà nƣớc” [12, tr. Trong giáo trình “Hành chính học đại cương” (2007), NXBChính trị Quốc gia Hồ Chí Minhcủa Học viện Hành chính Quốc gia, khái niệm TTHC đƣợc trình bày một cách cụ thể hơn: “TTHC là trình tự về thời gian, không gian và là cách thứcgiải quyết công việc của cơ quan hành chính nhà nƣớc nhà nƣớc trongmối quan hệ với cơ quan, tổ chức, cá nhân công dân. Nó đƣợc đặt ra để các cơ quan nhà nƣớc có thể thực hiện một hình thức hoạt động cần thiếtcủa mình, trong đó bao gồm cả trình tự thành lập các công sở, trình tự bổ nhiệm, bãi nhiệm, trình tự điều hành, tổ chức các hoạt động tác nghiệp hành chính” [14].

11 Từ các phân tích trên cho thấy, quan niệm về TTHC về cơ bản đã có sự thống nhất, mà cụ thể là đã có sự thống nhất về những yếu tố tạo thành TTHC, về những đặc điểm chung của TTHC. Tuy nhiên các quan niệm trên còn có hạn chế là chƣa đề cập hoặc đề cập chƣa rõ những yêu cầu mới đối với TTHC trong cải cách TTHC hiệnnay, và trong mối quan hệ giữa cải cách TTHC với cải cách nền hành chính trong quá trình chuyển từ nền hành chính cai trị sang nền hành chính phục vụ, với việc xác định cải cách TTHC là khâu đột phá của quá trình đó. Vì vậy, bên cạnh những yếu tố, đặcđiểm chung mang tính truyền thống, quan niệm TTHC cần đƣợc hoàn thiện nhằm đáp ứng những yêu cầu của cải cách hành chính, tăng cƣờng tính hợp lý, công khai, minh bạch của TTHC, làm cho nó thực sự là công cụ để các cơ quan, tổ chức và cá nhân sử dụng, tham gia tích cực vào các giao dịch hành chính, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Trên cơ sở kế thừa các yếu tố hợp lý trong các quan niệm về TTHC nhƣ đã phân tích ở trên, tác giả Luận văn quan niệm về TTHC nhƣ sau: TTHC là trình tự và cách thức do quy phạm pháp luật hành chính quy định để các cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền hành chính tiến hành các hoạt động nhằm ổn định tổ chức và trật tự quản lý nội bộ hoặc để các chủ thể này tổ chức cho các cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện những hoạt động cụ thể trong quá trình quản lý HCNN, cung cấp các dịch vụ công và thực hiện các giao dịch hành chính nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý HCNN, phục vụ xã hội và nhân dân, bảo vệ quyền và lợi ích của nhà nước, cơ quan, tổ chức và cá nhân.

TTHC giải quyết các công việc liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức đƣợc quan niệm chính thức tại Nghị định số 63/2010/NĐ-CPcủa Chính phủ, là “trình tự, cách thức thực hiện hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định để giải 12 quyết một công việc cụ thể liên quan đến cá nhân, tổ chức”(khoản 1 Điều 3). Cũng tại văn bản này, tại khoản 2 Điều 8 đã xác định những bộ phận cơ bản tạo thành một TTHC hoàn chỉnh, gồm: 1) tên TTHC; 2) trình tự thực hiện; 3) cách thức thực hiện; 4) hồ sơ; 5) thời gian giải quyết; 6) đối tƣợng thực hiện TTHC; 7) cơ quan thực hiện TTHC; 8) kết quả thực hiện TTHC; 9) các bộ phận khác nếu có, nhƣ mẫu đơn, mẫu tờ khai, mẫu kết quả thực hiện, phí, lệ phí… 1. Đặc điểm thủ tục hành chính Với các quan niệm trên có thể thấy TTHC có bản chất và đặc điểm khác với các thủ tục khác, thể hiện ở những điểm chủ yếu sau: Một là, TTHC là những trình tự, cách thức điển hình, phổ biến và có tính hợp lý, đƣợc lựa chọn và kiểm chứng trong thực tiễn, đƣợc pháp luật hành chính quy định cụ thể và có tính bắt buộc chung để điều chỉnh các quan hệ pháp luật phát sinh trong quá trình quản lý hành chính, phục vụ cho công tác quản lý hành chínhnhà nƣớc, tạo môi trƣờng thuận lợi và bảo đảm an ninh, an toàn cho các giao dịch hành chính, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức và cánhân. Hai là, TTHC có tính đa dạng, đa chủ thể và đa cấp độ; vừa có tính thống nhất lại vừa có tính thứ bậc, gắn với việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ, thẩmquyền và trách nhiệm của các cấp, các ngành, các cơ quan cụ thể.

Mặt khác, do TTHC đƣợc xác lập và thực hiện trong lĩnh vực hoạt động quản lý hành chính nhà nƣớc, cung cấp các dịch vụ công và thực hiện các giao dịch hành chính nên yếu tố chủ thể thực hiện TTHC có những đặc điểm riêng. Đây cũng là một trong những cơ sở để phân biệt TTHC với các thủ tục khác, nhƣ các thủ tục tố tụng tƣ pháp, kể cả thủ tục tố tụng hành chính quy định trình tự xét xử của Tòa án hành chính với tƣ cách là Tòa chuyên trách thuộc hệ thống Tòa án nhândân. 13 Ba là, đối tƣợng của TTHC rất rộng, phức tạp, phong phú và đa dạng, baogồm nhiều mối quan hệ, nhiều loại vấn đề, vụ việc khác nhau, diễn ra trong các lĩnh vực của đời sống xã hội. Vì vậy, TTHC cũng rất phong phú, đa dạng; có những thủ tục phức tạp, nhƣng cũng có những thủ tục đơn giản; có những thủ tục chung nhƣng cũng có nhiều các thủ tục có tính chất chuyên biệt, chuyên ngành.

Với đặc điểm này các TTHC không những phải đáp ứng những yêu cầu về tính thống nhất, đồng bộ, ổn định, công khai, minh bạch đồng thời phải có tính linh hoạt, kịp thời, phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh cụ thể, phải thuận tiện và có tính khả thi cao. Bốn là, chỉ có cơ quan nhà nƣớc, ngƣời có thẩm quyền đƣợc pháp luật hành chính quy định mới là chủ thể có chức năng, nhiệm vụ, trách nhiệm giải quyết TTHC. Đặc điểm này của TTHC đƣợc biểu hiện rõ trong các quá trình giải quyết các TTHC phát sinh trong nội bộ cơ quan nhà nƣớc, giữa các cơ quan, ngƣời cóthẩm quyền với công chức trong bộ máy nhà nƣớc cũng nhƣ trong mối quan hệ giữa cơ quan nhà nƣớc, công chức với tổ chức, cánhân. Năm là, các quy phạm pháp luật quy định TTHC là các quy phạm pháp luật hình thức, vì vậy chúng có những đặc điểm riêng so với các quy phạm pháp luật nội dung, nhƣng giữa chúng có mối quan hệ mật thiết và tƣơng tác mạnh mẽ với nhau.