Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CẢI CÁCH THỦ TỤC ĐĂNG KÝ KINH DOANH CHO CÁC DOANH NGHIỆP TẠI CÁC ĐỊA PHƯƠNG CẤP TỈNH 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm và đặc điểm của thủ tục hành chính 1. Khái niệm Một trong những đặc điểm cơ bản của Nhà nước ta là tổ chức và hoạt“động theo trật tự pháp lý, nghĩa là pháp luật quy định về cơ cấu tổ chức, thẩm quyền và trình tự thực hiện thẩm quyền của cơ quan nhà nước, cán bộ, công chức nhà nước trong việc giải quyết công việc nội bộ nhà nước và công việc liên quan đến cá nhân, tổ chức.
Quản lý nhà nước cũng giống như bất kỳ một loại hoạt động nối tiếp nhau theo một trình tự nhất định, nói cách khác nó diễn ra theo một thủ tục nhất định. Vậy thủ tục là gì? theo nghĩa thông thường, thủ tục có nghĩa là phương cách giải quyết công việc theo một trình tự nhất định, một thể thống nhất. Theo từ điển tiếng Việt thông dụng, thủ tục là “cách thức tiến hành một công việc với nội dung, trình tự nhất định, theo quy định của nhà nước”. Cũng có thể hiểu thủ tục là những quy tắc, chế độ, phép tắc”hay quy định chung phải tuân theo khi làm việc công.
Thủ tục đóng vai trò quan trọng trong việc điều hành bộ máy“nhà nước cũng như bảo đảm quyền và lợi ích của người dân. Chính vì vậy, thủ tục tiến hành các hoạt động quản lý nhà nước mới được quan tâm cả dưới góc độ nghiên cứu khoa học, xây dựng pháp luật thực hiện thủ tục trên thực tế. Bản thân thủ tục không có mục đích tự thân, thủ tục chỉ biểu hiện cách thức tổ chức thực hiện các hoạt động của Nhà nước.” -“Thủ tục hành chính” (TTHC)“là trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định để giải quyết một công việc cụ thể liên quan đến cá nhân, tổ chức.” - “Trình tự thực hiện” là thứ tự các bước tiến hành của đối tượng và cơ quan thực hiện TTHC trong giải quyết một công việc cụ thể cho cá nhân, tổ Luan van 6 chức. - “Hồ sơ” là những loại giấy tờ mà đối tượng thực hiện TTHCcần phải nộp hoặc xuất trình cho cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giải quyết TTHCtrước khi cơ quan thực hiện TTHCgiải quyết một công việc cụ thể cho cá nhân, tổ chức.
- “Yêu cầu, điều kiện” là những đòi hỏi mà đối tượng thực hiện thủ tục hành chính phải đáp ứng hoặc phải làm khi thực hiện một thủ tục hành chính cụ thể. Từ những vấn đề nêu trên có thể định nghĩa: “Thủ tục hành chính là trình tự thực hiện thẩm quyền của các cơ quan hành chính nhà nước hoặc cá nhân tổ chức được ủy quyền hành pháp trong việc thực hiện công việc của nhà nước và các kiến nghị yêu cầu thích đáng của công dân, tổ chức nhằm thi hành nghĩa vụ hành chính đảm bảo công vụ nhà nước phục vụ nhân dân.” Thủ tục hành“chính là do pháp luật quy định, toàn bộ cá quy phạm về thủ tục hành chính tạo thành chế định quan trọng của luật hành chính. Chỉ các hoạt động quản lý hành chính nhà nước được quy phạm thủ tục hành chính điều chỉnh mới là thủ tục hành chính, còn tất cả các hoạt động tổ chức tác nghiệp cụ thể nào đó trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước không được các quy phạm thủ tục hành chính điều chỉnh thì không phải là thủ tục hành chính. Đặc điểm thủ tục hành chính Mặc dù có nhiều TTHC khác nhau nhưng do tính thống nhất của quản lý hành chính nhà nước nên các thủ tục hành chính có một số đặc điểm chung sau đây: Thứ nhất, thủ tục hành chính là thủ tục thực hiện các hoạt“động quản lý nhà nước hay thủ tục hành chính được thực hiện bởi các chủ thể quản lý hành chính nhà nước.Quản lý hành chính nhà nước được thực hiện bởi các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội, cá nhân được nhà nước trao quyền, trong đó quan trọng nhất phải kể đến là các cơ quan hành chính nhà nước.
Đây là một đặc điểm rất quan trọng của thủ tục hành chính, nó cho phép phân biệt thủ tục hành chính với các hình thức thủ tục khác thường được gọi là thủ tục tố tụng được tiến hành Luan van 7 tại tòa án.” Thứ hai, thủ tục hành“chính do quy phạm pháp luật hành chính quy định. Các quy phạm pháp luật hành chính bao gồm quy phạm nội dung và quy phạm thủ tục: quy phạm nội dung trực tiếp quy định những quyền và nghĩa vụ của các chủ thể quản lý và đối tượng quản lý hành chính nhà nước. Còn quy phạm thủ tục, quy phạm cách thức.” Thủ tục hành chính“do nhiều chủ thể tiến hành: thủ tục hành chính liên quan trực tiếp đến việc thực hiện thẩm quyền của chủ thể quản lý, nhiều thủ tục hành chính là thủ tục giải quyết các công việc liên quan đến quyền và nghĩa vụ của cá nhân, tổ chức.” Thứ ba, thủ tục hành chính có tính mềm dẻo, linh hoạt Hoạt động quản lý nhà nước vốn phong phú, đa dạng. “Nội dung và cách thức tiến hành từng hoạt động cụ thể chịu sự tác động của nhiều yếu tố khác như thẩm quyền năng lực của chủ thể quản lý, đặc điểm của đối tượng.
thủ tục hành chính với tính chất là cách thức tổ chức thực hiện các hoạt động quản lý đương nhiên phải linh hoạt mới có thể tạo nên quy trình hợp lý cho từng hoạt động quản lý. Không chỉ có một mà có rất nhiều thủ tục hành chính.” Bốn là, các văn bản thủ tục hành chính tản mạn, không tập trung. Các văn bản chứa đựng các thủ tục hành chính được quy định trong rất nhiều văn bản pháp luật khác nhau. Chẳng hạn ở lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính có rất nhiều văn bản cụ thể hóa pháp lệnh được ban hành về xử phạt vi phạm hành chính trong các lĩnh vực quản lý nhà nước khác nhau hoặc có những thủ tục hành chính được quy định trong các văn bản không phải là luật hành chính.
Như vậy, so“với các quy phạm nội dung của Luật hành chính, thủ tục hành chính có tính năng động hơn và đòi hỏi phải thay đổi nhanh hơn khi thực tế cuộc sống đã có những yêu cầu mới. Nếu nhận thức đúng, phù hợp với thực tế khách quan thì thủ tục hành chính sẽ mang tính tiến bộ, thiết thực phục vụ cho cuộc sống. Nhưng nếu nhận thức không phù hợp với yêu cầu khách quan thì sẽ xuất hiện những thủ tục hành chính lạc hậu. Khi áp dụng vào quá trình điều hành của bộ máy Nhà Nước, chúng sẽ gây khó khăn cho sự phát triển của đời sống xã Luan van 8 hội Hoặc có những trường hợp được ban hành phù hợp với điều kiện khách quan, đòi hỏ của cuộc sống nhưng bị hạn chế bởi chính những người thực hiện như thói quan liêu, hách dịch, nhận thức chưa đúng.
sẽ dẫn đến kìm hãm sự phát triển của xã hội. Ý nghĩa của thủ tục hành chính Thủ tục hành chính“rất quan trọng trong đời sống kinh tế xã hội. Nếu thiếu TTHC cần thiết thì trong nhiều trường hợp có thể một quyết định hành chính sẽ bị vô hiệu hóa, hoặc bị hạn chế tác dụng. Ví dụ nếu không đăng ký đúng thủ tục thì một người dân Việt Nam không thể xuất cảnh ra nước ngoài được.
Một doanh nghiệp có thể không được hoạt động nếu chủ doanh nghiệp không làm đủ các thủ tục đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật.Ý nghĩa đầu tiền của thủ tục hành chính là nó đảm bảo cho các quy phạm vật chất quy định trong các quyết định hành chính được thi hành thuận lợi.Thủ tục càng có tính cơ bàn thì ý nghĩa này càng lớn, bởi vì các thủ tục cơ bản thường tác động đến giai đoạn cuối của quyết định hành”chính, đến hiệu quả của việc thực hiện chúng. Một ý nghĩa khác của“thủ tục hành chính là nó đảm bảo cho việc thi hành các quyêt định thống nhất và có thể kiểm tra được tính hợp pháp, hợp lý cũng như các hệ quả của việc thực hiện các quyết định hành chính tạo ra.” Ý nghĩa của thủ tục hành chính còn được thể hiện ở chỗ, khi“được xây dựng và vận dụng một cách hợp lý, các thủ tục hành chính sẽ tạo ra khả năng sáng tạo trong việc thực hiện các quyết định quản lý đã được thông qua, đem lại hiệu quả thiết thực cho quản lý Nhà nước. Thủ tục hành chính liên quan đến quyền lợi của công dân, do vậy khi được xây dựng hợp lý và vận dụng tốt vào đời sống nó sẽ có ý nghĩa rất thiết thực, làm giảm sự phiền hà cũng cố được mối quan hệ giữa nhà nước và công dân. Công việc sẽ có thể được giải quyết nhanh chóng, chính xác theo yêu cầu của cơ quan nhà nước, góp phần chống được tệ nạn tham nhũng, sách nhiễu.
Trong tình hình đó, vai trò của thủ tục hành chính với tư cách là một bộ phận của thể chế hành chính ngày càng có vai trò hết sức Luan van 9 to lớn, đặc biệt là từ khi chúng ta thực hiện chủ trương cải cách nền hành chính quốc gia và cải cách thủ tục hành chính, ý nghĩa của thủ tục hành chính được đánh giá đúng mức hơn.” “Xét trong tổng thể chung của việc xây dựng nền hành chính nhà nước, vì thủ tục hành chính cũng là một bộ phận của pháp luật về hành chính nên nắm vững và thực hiện tốt các quy định về thủ tục hành chính sẽ có ý nghĩa rất lớn đối với quá trình củng cố bộ máy nhà nước. Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, khi đất nước ta đang tiếp tục công cuộc cải cách nền hành chính nhà nước và xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa thì thủ tục hành chính lại càng có vai trò quan trọng. Thực tế Đảng, Nhà nước đã và đang đề ra nhiều biện pháp nhằm cải tiến thủ tục hành chính để chúng ta không những không cản đường mà còn góp phần tích cực làm cho kinh tế có điều kiện hội nhập và phát triển nhanh hơn. Thông qua đó là cho tiến trìnhcải cách hành chính ngày càng có những bước đi phù hợp với tiến trình đổi mới kinh tế và xã hội của đất nước.” “Khi nói đến ý nghĩa tổng quan của thủ tục hành chính cũng cần nhấn mạnh đến vị trí của nó trong thể chế của một nền hành chính mà nó góp phần tạo nên.