Chương 1: Cơ sở lý luận về thủ tục hành chính và giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông. Chương 2: Thực trạng giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại Ủy ban nhân dân huyện Tuy Đức, tỉnh ĐắkNông. Chương 3: Một số giải pháp nhằm nâng cao công tác giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại Ủy ban nhân dân huyện Tuy Đức, tỉnh ĐắkNông. 6 Luan van Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH VÀ GIẢI QUYẾT THỦ TỤC HÀNH CHÍNH THEO CƠ CHẾ MỘT CỬA, MỘT CỬA LIÊN THÔNG TẠI ỦY BAN NHÂN DÂN CẤP HUYỆN 1.
Những vấn đề chung về hành chính và thủ tục hành chính 1. Khái niệm về hành chính Theo nghĩa thông dụng nhất, hành chính là hoạt động quản lý, lãnh đạo. Đó là các hoạt động được thực hiện bởi các cơ quan hành chính Nhà nước; hay là những cơ quan thực hiện các hoạt động chấp hành, điều hành các mặt hoạt động của đời sống xã hội, các cơ quan chấp hành của quyền lực nhà nước, bộ máy Chính phủ; hoặc cũng có thể là những người có chức vụ lãnh đạo quảng lý trong cơ quan, đơn vị, xí nghiệp. Theo từ điển Tiếng Việt, thuật ngữ “ Hành chính” được hiểu với nhiều nghĩa: -Thuộc phạm vi chỉ đạo quản lý việc chấp hành luật pháp, chính sách của Nhà nước, cơ quan hành chính các cấp; - Thuộc về những công việc sự vụ như văn thư, tổ chức, kế toán… trong cơ quan nhà nước - Có tính chất giấy tờ, mệnh lệnh khác với giáo dục, thuyết phục Hành chính theo nghĩa rộng : Là chỉ những hoạt động những tiến trình chủ yếu có liên quan đến những biện pháp để thực thi những mục tiêu, những nhiệm vụ đã được xác định trước.
Hành chính theo nghĩa hẹp : Là nền hành chính nhà nước ( hay còn gọi là nền hành chính công) là tổng thể các tổ chức và định chế hoạt động của bộ máy hành pháp có trách nhiệm quản lý công việc hàng ngày của nhà nước do các cơ quan có tư cách pháp nhân công quyền tiến hành bằng các văn bản dưới luật nhằm thực thi chức năng quản lý nhà nước giữ gìn bảo vệ quyền lợi công và phục vụ nhu cầu hàng ngày của dân trong mối quan hệ giữa công dân và nhà nước. Với nghĩa trên thì hành chính là hành động quản lý thực tiễn và cũng là một khoa học. 7 Luan van Trong một số tài liệu khác, Hành chính được xem là “ Toàn thể những hoạt động được đặt dưới quyền lãnh đạo hay sự kiểm soát của chính quyền mà mục đích là nhằm đạt tới việc duy trì trật tự công cộng và thỏa mãn những nhu cầu có tính chất lợi ích chung, đó là toàn thể những thể nhân hay pháp nhân đảm đương nhiệm vụ hành chính”. Từ những quan điểm trên, tôi xin lấy quan niệm chung nhất về thuật ngữ “Hành chính” từ Sách Thuật ngữ Hành chính do GS.TS Bùi Thế Vĩnh và TS.
Đinh Ngọc Hiện chủ biên: “ Hành chính là thuật ngữ chỉ những hoạt động trong lĩnh vực tổ chức, quản lý và điều hành được tiến hành trên cơ sở sự rang buộc bởi những quy tắc nhất định do nhà nước hoặc các chủ thể khác quy định hoặc thừa nhận, có tính chất bắt buộc, áp đặt hoặc mệnh lệnh (quyền lực – phục tùng) nhằm đạt tới một mục địch phục vụ cho lợi ích chung đã được xác định”. Khái niệm về thủ tục hành chính Thủ tục là những quy tắc, chế độ, phép tắc hay quy định chung phải tuân theo khi thực hiện một công việc nhất định” [35, tr. Trong hoạt động quản lý nói chung và trong hoạt động của cơ quan nhà nước nói riêng, để giải quyết được bất cứ công việc nào cũng đều cần có những thủ tục phù hợp. Nghiên cứu về vấn đề này, hiện tại có nhiều khái niệm khác nhau về thủ tục hành chính như sau: Theo Giáo trình thủ tục hành chính của học viện Hành chính quốc gia thì “thủ tục là phương thức, cách thức giải quyết công việc theo một trình tự nhất định, một thể lệ thống nhất, gồm một loạt nhiệm vụ liên quan chặt chẽ với nhau nhằm đạt được kết quả mong muốn”.
Theo quan niệm này cho thấy hoạt động quản lý Nhà nước cần phải tuân theo những quy tắc pháp lý, quy định và trình tự, cách thức khi sử dụng thẩm quyền của từng cơ quan để giải quyết công việc. Thủ tục hành chính là một loại thủ tục gắn với hoạt động của cơ quan hành chính Nhà nước. 8 Luan van Theo Điều 3, Nghị định số 63/2010/NĐ-CP ngày 08 tháng 6 năm 2010 của Chính phủ về kiểm soát thủ tục hành chính, có giải thích: Thủ tục hành chính là trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước, người có thâm quyền quy định để giải quyết một công việc cụ thể liên quan đến cá nhân, tổ chức. Theo Luật Hành chính, thủ tục hành chính là trình tự thực hiện hình thức hoạt động của một cơ quan hành chính nhà nước.
Các thủ tục hành chính có mục đích thiết lập trật tự hoạt động quản lý nhà nước trong mọi lĩnh vực. Nó gồm toàn bộ các quy tắc pháp lý quy định về trình tự, trật tự thực hiện thẩm quyền của các cơ quan nhà nước trong việc giải quyết nhiệm vụ của Nhà nước và công việc liên quan đến công dân tạo thành một hệ thống quy phạm về thủ tục. Chúng là những nguyên tắc bắt buộc các cơ quan nhà nước cũng như các công chức nhà nước phải tuân theo. Như vậy, thủ tục hành chính là trình tự thẩm quyền trong hoạt động hành chính nhà nước, là cách thức mà nhà nước áp dụng để làm cho các quy định của luật pháp có được sự đảm bảo thống nhất trong quá trình thực thi và áp dụng vào đời sống.
Có rất nhiều quan niệm về thủ tục hành chính, nhưng có thể hiểu một cách chung nhất theo Giáo trình Thủ tục hành chính của Học viện Hành chính quốc gia: “Thủ tục hành chính là trình tự, cách thức giải quyết công việc của các cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền trong mối quan hệ nội bộ của hành chính và giữa các cơ quan hành chính nhà nước với các tổ chức và cá nhân công dân. Nó giữ vai trò đảm bảo cho công việc đạt được mục đích đã định, phù hợp với thẩm quyền của các cơ quan nhà nước hoặc của các cá nhân, tổ chức được ủy quyền trong việc thực hiện chức năng quản lý nhà nước” [30, tr8]. Thủ tục hành chính là bộ phận cơ bản của thể chế hành chính Nhà nước, là công cụ của cơ quan hành chính Nhà nước được sử dụng để giải quyết công việc cho công dân, tổ chức, là cơ sở để xác định tính hợp pháp của nền công vụ. Do vậy, thủ tục hành chính đơn giản, thuận tiện, công khai và dân chủ sẽ góp phần tăng cường hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính Nhà 9 Luan van nước, rút ngắn khoảng cách giữa Nhà nước và nhân dân, củng cố sức mạnh Nhà nước, lòng tin của nhân dân và góp phần phát triển kinh tế - xã hội.
Để thực hiện chức năng quản lý của mình, nhà nước thể chế hóa các tư tưởng, đường lối của Đảng thành hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật, chính sách cụ thể. Thế nhưng, khi áp dụng vào trong thực tế để giải quyết các công việc cụ thể thì các văn bản, chính sách này cần phải được thực hiện một cách thống nhất, đồng bộ với nhau. Trong hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước, khi giải quyết một công việc nhất định thì đều cần phải tuân theo những cách thức, trình tự nhất định. Những cách thức đó phải tuân theo những quy tắc, những nguyên tắc pháp lý được quy định một cách cụ thể.
Những quy định về trình tự, cách thức thực hiện công việc từ khi bắt đầu tới khi kết thúc, phạm vi quyền hạn của các cơ quan hành chính nhà nước khi thực thi công việc được gọi là thủ tục hành chính. Thủ tục hành chính thể hiện được rằng các văn bản pháp luật được thực hiện như thế nào, ví dụ như cách thức để đăng ký kinh doanh, cách thức để xin cấp phép xây dựng thì cần phải có những hồ sơ gì, nộp hồ sơ tại đâu, cơ quan nào có thẩm quyền để giải quyết những nhu cầu đó, thì thủ tục hành chính sẽ hệ thống và thể hiện được hết những vấn đề đó. Có nhiều khái niệm khác nhau về thủ tục hành chính: Theo cuốn Thủ tục hành chính của tác giả Nguyễn Văn Thâm và Võ Kim Sơn thì thủ tục hành chính là một loại quy phạm pháp luật quy định trình tự về thời gian, về không gian khi thực hiện một thẩm quyền nhất định của bộ máy nhà nước, là cách thức giải quyết công việc của cơ quan hành chính nhà nước trong mối quan hệ với các cơ quan, tổ chức và cá nhân công dân. Theo Nghị định số 63/2010/NĐ-CP ngày 08 tháng 6 năm 2010 của Chính phủ về kiểm soát thủ tục hành chính thì thủ tục hành chính là trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước, người có thâm quyền quy định để giải quyết một công việc cụ thể liên quan đến cá nhân, tổ chức.
Như vậy có thể thấy, thủ tục hành chính là một bộ phận vô cùng quan trọng của thể chế hành chính nhà nước với vai trò thiết lập trật tự trong quản lý hành 10 Luan van chính nhà nước trên các mặt, thủ tục hành chính là công cụ đắc lực để cơ quan nhà nước thực hiện chức năng quản lý của mình. Nhìn một cách tổng quát, thủ tục hành chính là cầu nối quan trọng trong mối quan hệ giữa các cơ quan hành chính nhà nước với tổ chức và công dân. Thông qua thủ tục hành chính, công dân có quyền yêu cầu các cơ quan hành chính nhà nước cung cấp các dịch vụ hành chính công cho mình đồng thời thì các cơ quan hành chính nhà nước thực hiện nghĩa vụ phục vụ công dân. Trên những phương diện nhất định thì thủ tục hành chính thể hiện hiệu quả của một nền hành chính nhà nước cũng như góp phần vào việc xây dựng lòng tin của người dân đối với nền hành chính nhà nước.