Chương 1: Tính cấp thiết của đề tài Chương 2: Khung lý thuyết về tài chính hành vi và tổng quan các nghiên cứu trước Chương 3: Mô hình và phương pháp nghiên cứu Chương 4: Kết quả nghiên cứu Chương 5: Kết luận 6 CHƯƠNG 2. KHUNG LÝ THUYẾT VỀ TÀI CHÍNH HÀNH VI VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC 2. Cơ sơ lý thuyết về tài chính hành vi 2. Khái niệm về tài chính hành vi Shefrin (2001) cho rằng tài chính hành vi là nghiên cứu về ảnh hưởng của tâm lý học đến các quyết định tài chính và thị trường tài chính.
Chaudhary (2013) cho rằng tài chính hành vi là một lĩnh vực tương đối mới nhằm tìm cách kết hợp lý thuyết tâm lý hành vi và nhận thức với kinh tế và tài chính thông thường để đưa ra lời giải thích tại sao mọi người đưa ra quyết định tài chính phi lý. Nó rất phổ biến trên thị trường chứng khoán trên toàn thế giới cho các quyết định đầu tư. Tài chính hành vi là nghiên cứu về tâm lý học và xã hội học về hành vi của những người thực hiện tài chính và tác động tiếp theo lên thị trường chứng khoán. Nó giúp hiểu tại sao mọi người mua hoặc bán cổ phiếu mà không thực hiện phân tích cơ bản và hành xử phi lý trong các quyết định đầu tư.
Nguồn: Chaudhary (2013) Hình 2. Mô hình tài chính hành vi Chaudhary (2013) Forbes (2009) định nghĩa tài chính hành vi như một khoa học về cách tâm lý học ảnh hưởng đến thị trường tài chính. Quan điểm này nhấn mạnh rằng cá nhân bị ảnh hưởng bởi các yếu tố tâm lý như thiên lệch nhận thức trong quá trình ra quyết định của họ, thay vì là hợp lý và tối đa hóa tài sản. 7 Chaudhary (2013) cho rằng Tài chính hành vi là một lĩnh vực khá mới mẻ, nỗ lực kết hợp lý thuyết hành vi và nhận thức tâm lý học với kinh tế và tài chính truyền thống để cung cấp giải thích về tại sao người ta đưa ra những quyết định tài chính không hợp lý.
Nó rất phổ biến trên thị trường chứng khoán trên khắp thế giới đối với các quyết định đầu tư. Tài chính hành vi là nghiên cứu về tâm lý học và xã hội về hành vi của các chuyên gia tài chính và tác động kế tiếp lên thị trường chứng khoán. Nó giúp hiểu vì sao người ta mua hoặc bán cổ phiếu mà không thực hiện phân tích cơ bản và hành vi không hợp lý trong quyết định đầu tư. Trong khi cuộc tranh luận này đang diễn ra trong thế giới tài chính, các nghiên cứu về tâm lý đã phát hiện ra rằng quyết định kinh tế thường được đưa ra một cách có vẻ phi lý.
Sự phi lý này dựa trên những sai lầm nhận thức và cảm xúc cực kỳ mạnh mẽ, đây là nguồn gốc của tài chính hành vi. Theo Subash (2012), tài chính hành vi là một nhánh của tài chính nghiên cứu về cách hành vi của các đại lý trong thị trường tài chính bị ảnh hưởng bởi các yếu tố tâm lý. Ảnh hưởng này ảnh hưởng đến các nhà đầu tư cá nhân trong quá trình mua bán chứng khoán và do đó ảnh hưởng đến giá cổ phiếu. Babajide và Adetiloye (2012) lập luận rằng 'tài chính hành vi gợi ý rằng các nhà đầu tư không luôn hành động hợp lý khi đưa ra quyết định đầu tư, ngay cả khi họ sở hữu thông tin, kiến thức và hiểu biết cần thiết để đưa ra quyết định hợp lý'.
Theo Babajide & Adetiloye (2012), tài chính hành vi chỉ ra cách tâm lý con người ảnh hưởng đến quyết định tài chính của chúng ta và nó xác định những sai lầm nhất quán, dễ dự đoán mà con người thường mắc phải khi đầu tư Islam (2012) đã định nghĩa rõ hơn về tài chính hành vi bằng cách nhấn mạnh quyết định mua bán liên quan đến nhà đầu tư thị trường chứng khoán. Theo Gachter et al. (2010), tài chính hành vi là sự thấu hiểu tốt hơn về quyết định đầu tư ảnh hưởng đến giá thị trường liên quan đến các độ chệch nhận thức và cảm xúc con người và xã hội. Ritter (2003) cũng định nghĩa tài chính hành vi như là các yếu tố hành vi ảnh hưởng đến quyết định cá nhân.
8 Tóm lại, tài chính hành vi là lĩnh vực nghiên cứu sự tác động của tâm lý con người lên các quyết định tài chính, giúp hiểu rõ hơn về những sai lầm nhận thức và cảm xúc mà nhà đầu tư thường gặp phải khi tham gia thị trường tài chính. Lý thuyết về tài chính hành vi 2. Lý thuyết tài chính hành vi Tài chính hành vi là nghiên cứu về ảnh hưởng của tâm lý học đến hành vi của các nhà thực hành tài chính và tác động tiếp theo lên thị trường. Tài chính hành vi được quan tâm vì nó giúp giải thích lý do và cách thức thị trường có thể kém hiệu quả (Sewell 2001).
Shefrin (1998) cũng tóm tắt các bất thường thực nghiệm chính ảnh hưởng đến hành vi của nhà đầu tư và các quyết định tài chính của họ, và cũng dẫn đến việc đánh giá lại giả thuyết thị trường hiệu quả. Tài chính hành vi cung cấp một sự thay đổi mô hình từ lý thuyết tài chính tiêu chuẩn của Markowitz và Sharp bằng cách tập trung vào các nhà đầu tư cá nhân và cách họ thu thập và sử dụng thông tin tài chính (Hede, 2012). Nó tiếp tục tìm cách hiểu và dự đoán các hàm ý có hệ thống của thị trường tài chính đối với các quá trình ra quyết định tâm lý. Để giải thích các hành vi phi lý khác nhau của nhà đầu tư trên thị trường tài chính, các nhà kinh tế học hành vi dựa vào kiến thức về các lý thuyết hành vi nhận thức của con người từ tâm lý học, xã hội học và nhân chủng học được áp dụng cùng với các nguyên tắc kinh tế.
Sau đây là một số phát hiện cơ bản và các lý thuyết tài chính hành vi chính mà nghiên cứu này dự định khám phá. Lý thuyết danh mục đầu tư hiện đại (MPT) Lí thuyết danh mục đầu tư hiện đại (MPT) là một lí thuyết cho phép các nhà đầu tư không thích rủi ro có thể xây dựng danh mục đầu tư một cách tối ưu hóa hay tối đa hóa lợi nhuận kì vọng trên một mức độ rủi ro thị trường nhất định, với rủi ro là một phần cần đánh đổi để có lợi nhuận cao hơn. Năm 1952, Markowitz đề xuất khái niệm về danh mục đầu tư. Qua bài báo "Lựa chọn Danh mục Chứng khoán" (MPT), chúng ta có thể thấy rằng Markowitz đã sử dụng liên kết giữa lãi suất và rủi ro của tất cả vốn làm cơ sở để tiếp tục nghiên cứu cách sử dụng danh mục tối ưu trong một hệ thống kinh tế không chắc chắn, sau 9 đó đạt được định luật phân tách quỹ và đặt nền tảng cho sự sáng tạo của lý thuyết định giá tài sản.
Mặc dù có thể áp dụng rộng rãi, MPT đã có ảnh hưởng lớn nhất trong việc quản lý danh mục. Ở dạng đơn giản nhất, MPT cung cấp một khuôn khổ để xây dựng và lựa chọn danh mục dựa trên hiệu suất kỳ vọng của đầu tư và lòng chiu chừng rủi ro của nhà đầu tư. MPT, còn được gọi là phân tích trung bình- phương sai, giới thiệu một ngôn ngữ hoàn toàn mới mẻ mà bây giờ đã trở thành tiêu chuẩn trong lĩnh vực quản lý đầu tư. Ý tưởng về tích hợp vốn giữa các phương sai được Markowitz đưa ra không chỉ làm cơ sở cho việc hình thành khái niệm về kết hợp vốn đương đại mà còn trở thành nền móng của toàn bộ lý thuyết tài chính hiện đại, được rộng rãi sử dụng trong ngành công nghiệp tài chính ở các quốc gia và khu vực phát triển kinh tế.
Lý thuyết này được sử dụng để xác định số liệu về danh mục đầu tư tốt nhất và giúp mọi người hình thành triết lý đầu tư hợp lý và đáng tin cậy, điều này sẽ giúp ổn định thị trường tài chính. Mặc dù việc xây dựng mô hình vẫn còn thiếu sót, nhưng phân tích định lượng về lãi suất đầu tư và rủi ro đã được thực hiện lần đầu tiên, và một mô hình toán học đã được xây dựng để nhà đầu tư có cơ sở tham khảo sớm nhất cho quyết định đầu tư. Markowitz giải quyết vấn đề giảm thiểu phương sai của một danh mục, với giả định về lợi nhuận kỳ vọng và ma trận hiệp phương sai của cổ phiếu trong danh mục, và chứng minh tầm quan trọng của điều này đối với các nhà đầu tư. Năm 1958, Tobin bổ sung tài sản không rủi ro và chỉ ra rằng bộ kết hợp hiệu quả giữa rủi ro và lợi nhuận thực tế là một đường thẳng, bao gồm một danh mục tối ưu của tài sản có rủi ro và tài sản không rủi ro.
10 Nguồn: Markowitz (1952) Hình 2. Quy trình đầu tư MPT Trong nghiên cứu về các yếu tố tài chính hành vi ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của nhà đầu tư tại Sở Giao dịch Chứng khoán TP. HCM, lý thuyết danh mục đầu tư hiện đại (MPT) của Harry Markowitz cung cấp một nền tảng lý thuyết quan trọng để hiểu về tối ưu hóa danh mục đầu tư dựa trên tỷ lệ sinh lời và rủi ro. MPT giả định rằng các nhà đầu tư hành động hợp lý và có khả năng đánh giá chính xác các rủi ro và lợi nhuận liên quan đến các khoản đầu tư của họ.
Tuy nhiên, nghiên cứu này sẽ mở rộng khung lý thuyết đó bằng cách tích hợp các yếu tố tài chính hành vi như tâm lý quá tự tin, nhận thức rủi ro, hiệu ứng đám đông, yếu tố thị trường, và kiến thức chuyên môn. Lý thuyết MPT cung cấp một khung lý thuyết để tối ưu hóa danh mục đầu tư, việc tích hợp các yếu tố tài chính hành vi vào nghiên cứu này giúp cung cấp một cái nhìn toàn diện và thực tế hơn về hành vi của nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán TP. Sự kết hợp này giúp hiểu rõ hơn về cách mà các yếu tố tâm lý và hành vi ảnh hưởng đến quyết định đầu tư, từ đó đưa ra những khuyến nghị chính xác và phù hợp hơn cho nhà đầu tư. Lý thuyết triển vọng (Certain-return bias) Tversky và Kanheman (1979) đã phát triển Lý thuyết triển vọng cho thấy cách mọi người quản lý rủi ro và sự không chắc chắn.
Về bản chất, lý thuyết giải thích tính quy luật rõ ràng trong hành vi của con người khi đánh giá rủi ro trong điều kiện không chắc chắn.