Chương 1 : Giới thiệu nghiên cứu Chương 2 : Tổng quan tình hình nghiên cứu va cơ sở lý luận Chương 3 : Phương pháp nghiên cứu Chương 4 : Kết quả nghiên cứu và thảo luận Chương 5 : Kết luận CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN 2. Tổng quan về thanh toán không dùng tiền mặt 2. Khái niệm thanh toán không dùng tiền mặt Thanh toán không dùng tiền mặt là phương thức thanh toán mà không sử dụng tiền mặt như tiền xu và tiền giấy. Thay vào đó, các giao dịch được thực hiện thông qua các phương tiện không dùng tiền mặt như thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ, chuyển khoản điện tử, ví điện tử và các công nghệ thanh toán trực tuyến.
Thanh toán không dùng tiền mặt là xu hướng tất yếu trong quá trình phát triển kinh tế thương mại toàn cầu. Việt Nam đã và đang bắt nhịp theo xu hướng này với những thành tựu bước đầu đáng ghi nhận. Bản chất của hình thức TTKDTM chính là hạn chế lượng tiền mặt trong lưu thông hàng hóa, giảm thiểu chi phí xã hội, mở rộng không gian, rút ngắn thời gian cho quá trình bán và mua hàng hóa, dịch vụ trong nền kinh tế. Thay vào đó là việc phát triển các dịch vụ chuyên nghiệp về thu chi, thẻ ngân hàng, thanh toán trực tuyến, thanh toán điện tử mà không làm thay đổi giá trị tiền mặt quy đổi.
Lịch sử hình thành Cuối những năm 1800, các nhà buôn và người tiêu dùng Mỹ đã dùng khái niệm uy tín, tín nhiệm để trao đổi hàng hóa với nhau như sử dụng một số loại xu hay tấm thẻ thay cho tiền mặt. Việc này đã đặt nền móng cho thẻ ngân hàng nói chung và thẻ tín dụng nói riêng ngày nay Năm 1949, sau một lần đi ăn nhà hàng gặp vấn đề về việc thanh toán, người đàn ông tên Frank McNamara cùng với đối tác đã lập ra Công ty Diners Club, phát hành loại thẻ chuyên dùng để thanh toán tại các nhà hàng - tiền thân của thẻ tín dụng hiện nay. Năm 1951 Ngân hàng quốc gia Franklin, và New York đã phát hành thẻ tín dụng đầu tiên mang tới đến khách hàng. Với loại hình thức thẻ này khách hàng có thể vay tiền qua ngân hàng để chỉ tiêu trước và trả tiền sau.
Chỉ trong năm đầu tiên, có hàng chục nhà hàng ở New York chấp nhận loại thẻ này, và người dùng thẻ lên đến hàng chục nghìn. Dần dần, thẻ được sử dụng thêm ở cả các điểm du lịch, giải trí ngoài lĩnh vực ăn uống. Vài năm sau các tổ chức lớn đã nhận thức được sự phát triển của loại hình thanh toán thông minh này, gần 100 ngân hàng khắp nước Mỹ đã phát hành thẻ tín dụng. Tuy nhiên các chương trình thẻ tín dụng mới nó chỉ cho phép khách hành thanh toán tại một số cửa hàng nhất định.Để mua sắm, du lịch, ẩm thực tại các địa điểm và nhà hàng cửa hàng khác nhau, khách hàng phải mang theo nhiều thẻ rất bất tiện Năm 1958, ngân hàng Bank of America thành lập Công ty dịch vụ Bank Americard, nhằm kinh doanh nhượng quyền thương hiệu và phát hành thẻ với các ngân hàng thẻ trên thế giới.
Công ty này nhanh chóng phát triển và trở thành nhà phát hành thẻ tín dụng độc lập VISA vào những năm 1970 và phát hành thẻ ghi nợ (debit) vào năm 1975. Năm 1966, tiền thân của MasterCard ra đời. Khi đó, Hiệp hội thẻ Liên ngân hàng Mỹ (ICA) là một nhóm ngân hàng phát hành thẻ. Họ chung nhiệm vụ thiết kế hệ thống thẻ tín dụng quốc gia, phát triển một hệ thống mạng lưới thanh toán được chấp nhận rộng rãi.
Đặc điểm của thanh toán không dùng tiền mặt Với việc sử dụng TTKDTM, người dùng có thể tiết kiệm thời gian và công sức của mình vì không phải mang theo tiền mặt hoặc xếp hàng để rút tiền. Đồng thời, các phương tiện thanh toán điện tử cũng mang lại sự tiện lợi và an toàn hơn cho người dùng, hạn chế việc lưu thông tiền mặt trong nền kinh tế, giảm được các chi phí cần thiết phục vụ cho lưu thông tiền mặt. Từ đó làm giảm thiểu chi phi xã hội và giúp tiết kiệm thời gian. Một số đặc điểm nổi bật của TTKDTM bao gồm: e Tiện lợi: Thanh toán không dùng tiền mặt cho phép người dùng thực hiện giao dịch một cách nhanh chóng và dễ dàng mà không cần mang theo tiền mặt.
e An toàn: Vì không có sự xuất hiện của tiền mặt, rủi ro bi mất mát hoặc bị trộm cắp giảm đi đáng kể. e Theo dõi dễ dàng: Thông qua các hệ thống điện tử, giao dịch không dùng tiền mặt có thể được ghi lại và theo dõi một cách chính xác, giúp quản lý tài chính và tính toán các giao dịch dễ dàng hơn. e Khả năng tích hợp: Thanh toán không dùng tiền mặt có thể được tích hợp với các dịch vụ và ứng dụng khác như mua sắm trực tuyến, giao dịch di động và các dịch vụ ngân hàng trực tuyến. e Khả năng thực hiện từ xa: Thanh toán không dùng tiền mặt cho phép người dùng thực hiện giao dịch từ xa, mà không cần có mặt vật lý tại địa điểm giao dịch.
e _ Khả năng tăng cường quyền riêng tư: Thanh toán không dùng tiền mặt cung cấp mức độ quyền riêng tư cao hơn, bởi vì không có dữ liệu cá nhân liên quan đến tiền mặt cần được tiết lộ. e _ Tiến bộ công nghệ: Các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt liên tục phát triển và cải tiến, mang lại những tiện ích và sự tiến bộ mới cho người dùng. Các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt Hiện nay, có nhiều hình thức thanh toán không dùng tiền mặt được sử dụng phổ biến tại Việt Nam, bao gồm: e Thanh toán sử dụng séc: là một phương thức thanh toán phi tiền mặt, trong đó người mua sử dụng một tờ giấy có ghi chép các thông tin về số tiền và người nhận để trả tiền cho người bán. Thông thường, người mua sẽ viết thông tin về số tiền cần trả, người nhận tiền, và ngày tháng nơi người mua ký tên và liên kết với tài khoản ngân hàng của mình.
Séc được coi là một phương thức thanh toán an toàn và thuận tiện trong nhiều trường hợp, đặc biệt là khi thanh toán số tiền lớn hoặc khi người bán không chấp nhận thanh toán bằng thẻ tín dụng. e Thanh toán sử dụng giấy uỷ nhiệm chi: Giấy uỷ nhiệm chi là một loại tài liệu pháp lý được sử dụng để cho phép người được uỷ nhiệm thực hiện các giao dịch thay mặt cho người uỷ nhiệm, thường được sử dụng để thanh toán các khoản phí, chi tiêu hoặc các giao dịch tài chính khác mà người uỷ nhiệm không thể thực hiện trực tiếp. Khi sử dụng giấy uỷ nhiệm chi, người uỷ nhiệm cần 6 cung cấp các thông tin cần thiết về người được uỷ nhiệm (tên, địa chỉ, số tài khoản ngân hàng) cũng như số tiền được uỷ nhiệm thanh toán. Sau đó, giấy uỷ nhiệm chi này sẽ được ký và xác nhận bởi người uy nhiệm.
Thanh toán qua thẻ ngân hàng: Thẻ ngân hàng là công cụ thanh toán không dùng tiền mặt được sử dụng từ lâu. Khi khách hàng sử dụng thẻ của mình để thanh toán, thông tin trên thẻ sẽ được chuyển đến hệ thống thanh toán của ngân hàng và sau đó được xác nhận trước khi giao dịch được hoàn thành. Thông thường, quá trình thanh toán qua thẻ ngân hàng được thực hiện thông qua các máy POS (Point of Sale) hoặc trực tuyến thông qua các trang web mua sắm trực tuyến hoặc các ứng dụng di động. Khi khách hàng thanh toán qua thẻ ngân hàng, họ sẽ cần cung cấp các thông tin cần thiết trên thẻ như số thẻ, ngày hết hạn và mã bảo mật để hoàn thành giao dịch.
Sau khi thông tin được xác nhận, tiền sẽ được chuyển từ tài khoản của khách hàng sang tài khoản của nhà cung cấp hoặc bên nhận thanh toán. Thanh toán trực tuyến qua ứng dụng điện tử: Thanh toán trực tuyến qua ứng dụng điện tử là một phương thức thanh toán được sử dụng phổ biến hiện nay. Với việc sử dụng ứng dụng điện tử, người dùng có thể thực hiện thanh toán trực tuyến một cách nhanh chóng và tiện lợi mà không cần phải đến các điểm giao dịch truyền thống. Dé sử dụng phương thức thanh toán này, người dùng cần có một tài khoản trên ứng dụng điện tử, thông tin tài khoản ngân hàng hoặc thẻ thanh toán đã liên kết với tài khoản này.
Sau đó, người dùng có thể thực hiện thanh toán cho các sản phẩm và dịch vụ mà mình muốn mua trực tuyến. Các ứng dụng điện tử phổ biến hiện nay bao gồm: PayPal, ZaloPay, Momo, GrabPay, AirPay, Payoo, Ví điện tử ViettelPay, Ví MoMo, Ví ZaloPay. Những lợi ích và rủi ro của thanh toán không dùng tiền mặt 2. Những lợi ích Đối với kinh tế - xã hội Giảm chỉ phí xã hội: Thanh toán không dùng tiền mặt giúp cho các cơ quan tài chính giảm chỉ phí in ấn, vận chuyển , kiểm soát và lưu trữ tiền.
e Giảm lạm phát: Lam phát xảy ra khi đồng tiền bị mất giá. Nếu như dòng tiền mặt lưu thông trong kinh tế không nhiều thì tỷ lệ lạm phát cũng được giảm đi. e Phong chống rửa tiền, tài trợ khủng bố: Những tên tội phạm thường dựa vào những khe hở khi sử dụng tiền mặt để mua sắm vũ khí bất hợp pháp, việc kiểm soát được tiền mặt ở mức thấp giúp hạn chế được những hành vi đó. Đối với cá nhân e Tính tiện lợi: Thanh toán không dùng tiền mặt giúp người dùng có thể thực hiện giao dịch một cách nhanh chóng và thuận tiện mà không cần phải mang theo tiền mặt.
e An toàn: Thanh toán không dùng tiền mặt giúp giảm thiểu nguy cơ mất mát tiền mặt hoặc bị mất cắp. Hơn nữa, các phương thức thanh toán này thường được bảo mật bằng mã hóa và các tính năng bảo mật khác. e Tiết kiệm thời gian: Thanh toán không dùng tiền mặt cho phép người dùng thực hiện giao dịch một cách nhanh chóng, giảm thiểu thời gian chờ đợi và giúp các giao dịch được xử lý nhanh chóng. e Dé dàng quản lý tài chính: Thanh toán không dùng tiền mặt giúp người dùng có thể theo dõi các giao dịch và quản lý tài khoản một cách dễ dàng hơn.
Họ có thể kiểm tra các giao dịch của mình và tiết kiệm được thời gian soát xét tài chính. e (C6 tính linh hoạt cao: Thanh toán không dùng tiền mặt giúp người dùng có thé chọn phương thức thanh toán phù hợp với nhu cầu của họ.