Đặt vấn đề Hiệu quả hoạt động kinh doanh là vấn đề cơ bản về sản xuất kinh doanh của một hình thái kinh tế xã hội. Các chủ thể tham gia vào nền kinh tế tiến hành sản xuất kinh doanh luôn phải đặt mục tiêu hiệu quả lên hàng đầu, cùng với việc nâng cao trình độ, năng suất và chất lượng. Một doanh nghiệp (DN) hoạt động đạt được những hiệu quả tốt là DN th a mãn tối đa nhu cầu về hàng hóa dịch vụ của xã hội và thu được nhiều lợi nhuận nhất, đem lại hiệu quả kinh tế xã hội cao nhất. Có thể nói, mục đích chính của hiệu quả trong DN chính là lợi nhuận và nó luôn là mục tiêu trước mắt, lâu dài và liên tục trong hoạt động kinh doanh của mọi DN Có nhiều yếu tố tác động đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của DN, yếu tố đó nó có thể đến từ môi trường bên ngoài DN như: tình hình kinh tế, chính trị, xã hội; chính sách ưu đãi của Nhà nước….
Hoặc nó có thể xuất phát từ chính bên trong DN như: Việc sử dụng vốn có hiệu quả hay không; huy động vốn; năng lực tài chính; công nghệ; nhân sự và tổ chức quản lý… Từ đó cho thấy các DN phải có hướng phát triển mới, thay đổi suy nghĩ chứ không thể cứ làm theo kiểu cảm tính, truyền thống cứ làm rồi dần dần rút kinh nghiệm…. Như vậy, để hoạt động có hiệu quả các DN phải thông qua nghiên cứu, phân tích, đánh giá toàn bộ quá trình hoạt động kinh doanh của DN dựa trên số liệu của kế toán cung cấp, từ đó các DN mới có thể khai thác và hiểu rõ được hết những tiềm năng chưa được phát hiện. Cũng từ đây các DN mới thấy rõ được nguyên nhân, nguồn gốc của vấn đề phát sinh và có giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả kinh doanh. Tính cấp thiết của đề tài Cạnh tranh là một xu thế tất yếu trong nền kinh tế thị trường, cạnh tranh là yếu tố bắt buộc đối với các DN và là động lực thúc đẩy các DN tự vươn lên để khẳng định mình, để tồn tại và phát triển.
Chính vì lý do đó các DN trong nước cần phải hoạt động có hiệu quả mới có thể đứng vững trên thị trường, mới đủ sức cạnh tranh với các DN nước ngoài đầu tư vốn vào Việt Nam, từ đây các DN còn có điều kiện tích lũy, mở rộng sản xuất kinh doanh, đảm bảo được đời sống cho người lao động và làm tròn nghĩa vụ với Nhà nước. 2 Đất nước ta đang từng bước đổi mới và bước vào thời kỳ công nghiệp hóa hiện đại hóa, hội nhập kinh tế quốc tế. Nền kinh tế nước ta ngày càng phát triển và hội nhập sâu rộng với nền kinh tế thế giới, từ đây sẽ tạo ra nhiều thay đổi lớn về môi trường kinh doanh của các DN trong nước, nhưng bên cạnh đó cũng chứa đựng nhiều nguy cơ đe dọa cho các DN. Vì vậy để tồn tại và phát triển một cách bền vững, các DN luôn phải phấn đấu để đạt được những hiệu quả kinh doanh của mình, những hiệu quả kinh doanh đó là mối quan hệ so sánh giữa kết quả đạt được trong quá trình sản xuất kinh doanh với chi phí b ra để đạt được kết quả đó.
Các đại lượng này đều có ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến thành quả hoạt động kinh doanh của DN, cũng tùy vào ngành nghề kinh doanh và quy mô của mỗi DN hoạt động mà chịu những tác động, yếu tố ảnh hưởng khác nhau. Trong điều kiện cạnh tranh gay gắt như vậy, làm thế nào để duy trì hiệu quả hoạt động kinh doanh để tạo ra lợi nhuận cho DN, đây là một câu h i lớn và không hề dễ có lời giải đáp với bất kỳ DN nào. Xuất phát từ những lý do và tầm quan trọng về hiệu quả hoạt động kinh doanh của các DN, nhằm giúp cho các DN nâng cao năng lực cạnh tranh, tác giả đã lựa chọn đề tài “Các yếu tố tác động đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp niêm yết trên chứng khoán TP.HCM” để nghiên cứu. C h i nghiên cứ Luận văn nghiên cứu nhằm trả lời cho các câu h i sau: - Các nhân tố nào ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán TP.HCM? - Các giải pháp nào cho nhà quản trị góp phần làm tăng hiệu quả kinh doanh cho doanh nghiệp? 1.
Mục tiêu nghiên cứu Luận văn nghiên cứu nhằm giải quyết các mục tiêu sau: - Tìm hiểu các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán TP. - Dựa trên những kết quả nghiên cứu có được, đề xuất các kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3 Đối tượng nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu về nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán TP. Phạm vi nghiên cứu: gồm các doanh nghiệp được niêm yết trên thị trường chứng khoán TP.HCM trong giai đoạn từ năm 2012 - 2014.
Phương pháp nghiên cứu Phượng pháp nghiên cứu định lượng. Sau khi thu thập dữ liệu của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán TP.HCM, nghiên cứu sẽ tiến hành xử lý trên exel để tính toán các biến cho mô hình hồi quy của kinh tế lượng. Sau đó sử dụng phần mềm SPSS 20.0 để ước lượng, kiểm định tự tương quan, kiểm tra đa cộng tuyến, phân tích các kết quả hồi quy và đưa ra các kết luận, các giải pháp cho vấn đề nghiên cứu. Ý nghĩa đề tài nghiên cứu Về mặt lý thuyết, đề tài đã hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về hiệu quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp giúp người đọc tiếp cận dễ dàng và tổng quát hơn về vấn đề tác giả muốn nghiên cứu.
Về mặt thực tiễn, nghiên cứu nhằm xác định các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán TP.HCM trong giai đoạn 2012 - 2014 và thông qua những nhân tố này các nhà quản lý có thể đưa ra các kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp. Kết cấu luận văn Đề tài nghiên cứu gồm có năm chương. Chương một giới thiệu chung về đề tài nghiên cứu, câu h i nghiên cứu, mục tiêu nghiên cứu, đối tượng phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu và ý nghĩa của đề tài nghiên cứu. Chương hai trình bày cơ sở lý thuyết, các nghiên cứu trước đây và các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp, từ đó hình thành mô hình nghiên cứu và đề xuất các giả thuyết cho mô hình nghiên cứu.
Chương ba phương pháp nghiên cứu trình bày quy trình nghiên cứu, dữ liệu nghiên cứu, mô hình nghiên cứu và đo lường các biến trong mô hình nghiên cứu. 4 Chương bốn trình bày kết quả nghiên cứu thu được từ quá trình phân tích, xử lý số liệu và chạy hồi quy tuyến tính đa biến. Chương năm ghi nhận kết luận nghiên cứu, đồng thời đưa ra các giải pháp gợi ý, hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC Chương này sẽ trình bày các khái niệm về hiệu quả hoạt động kinh doanh.
Bên cạnh đó, chương này cũng trình bày những nghiên cứu thực nghiệm trước đây của các nước trên thế giới cũng như ở Việt Nam. Từ các khái niệm và các nghiên cứu trước đây, tác giả tổng hợp và tìm ra các nhân tố ảnh hưởng hưởng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các công ty sau đó tác giả xây dựng giả thuyết và mô hình nghiên cứu. Cơ sở lý thuyết về hiệu quả hoạt động kinh doanh 2. Khái niệm hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Theo Nguyễn Năng Phúc (2008) thì định nghĩa như sau: Hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp là một chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phản ánh trình độ sử dụng các yếu tố của quá trình sản xuất.
Hiệu quả kinh doanh còn thể hiện sự vận dụng khéo léo của các nhà quản trị doanh nghiệp giữa lý luận và thực tế nhằm khai thác tối đa các yếu tố của quá trình sản xuất như máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu, nhân công để nâng cao lợi nhuận. Vậy hiệu quả kinh doanh là một chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phản ánh trình độ sử dụng các nguồn vật lực, tài chính của doanh nghiệp để đạt được hiệu quả cao nhất. Thực chất của hiệu quả kinh doanh là sự so sánh giữa các kết quả đầu ra với các yếu tố đầu vào của một tổ chức kinh tế được xét trong một kỳ nhất định, tùy theo yêu cầu của các nhà quản trị kinh doanh. Các chỉ tiêu tài chính phản ánh hiệu quả kinh doanh là cơ sở khoa học để đánh giá trình độ của các nhà quản lý, căn cứ đưa ra quyết định trong tương lai.
Chỉ tiêu hiệu quả kinh doanh có thể khái quát như sau: Kết quả đầu ra Hiệu quả kinh doanh = Yếu tố đầu vào Hiệu quả kinh doanh = Kết quả đầu ra – Yếu tố đầu vào Theo Đoàn Ngọc Phi Anh (2010) thì hiệu quả kinh doanh được đo lường khả năng sinh lời từ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thông qua các chỉ tiêu như khả năng sinh lời tài sản (ROA), khả năng sinh lời trên doanh thu (tỉ suất lợi nhuận trên doanh thu). 6 Còn Nguyễn Văn Duy và cộng sự (2014) thì cho rằng Hiệu quả hoạt động đo lường trên cả phương diện tài chính tổ chức. Hiệu quả hoạt động tài chính như: tối đa hóa lợi nhuận, tối đa hóa lợi nhuận trên tài sản, và tối đa hóa lợi ích của cổ đông là vấn đề cốt lõi của tính hiệu quả của doanh nghiệp 2. Lý thuyết về hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp Hiệu quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp là một phạm trù kinh tế, biểu hiện sự phát triển kinh tế theo chiều sâu, nó phản ánh trình độ khai thác và sử dụng các nguồn lực trong quá trình tái sản xuất nhằm thực hiện mục tiêu kinh doanh với chi phí b ra ít nhất mà đạt hiệu quả cao nhất.
Từ đây cho thấy, hiệu quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp phải th a mãn các yêu cầu: - Phải do lao động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp làm ra, có đủ tiêu chuẩn chất lượng pháp lý.