Mở đầu: Trình bày tổng quan về cơ sở hình thành đề tài, xác định vấn đề nghiên cứu, mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu, đối tƣợng nghiên cứu, ý nghĩa của việc nghiên cứu. Chƣơng 1: Phân tích, đánh giá các nghiên cứu trƣớc liên quan đến đề tài nghiên cứu, đƣa ra nhận xét đánh giá. Chƣơng 2: Cơ sơ lý thuyết về tổ chức công tác kế toán hành chính sự nghiệp. Từ đó phân tích các yếu tố ảnh hƣởng đến tổ chức công tác kế toán.
Chƣơng 3: Phƣơng pháp nghiên cứu để kiểm định mô hình lý thuyết cùng các giả thuyết đề ra. Chƣơng 4: Mô tả, phân tích thống kê dữ liệu, kết quả kiểm định mô hình nghiên cứu, xác định yếu tố ảnh hƣởng đến hiệu quả tổ chức công tác kế toán trong các cơ quan hành chính sự nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh. Chƣơng 5: Kết luận và đƣa ra giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả tổ chức công tác kế toán trong các cơ quan hành chính sự nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN Đã có nhiều nghiên cứu khoa học về tổ chức công tác kế toán nói chung và tại các cơ quan hành chính sự nghiệp nói riêng.
Có thể tóm tắt các vấn đề nổi bật đã đƣợc đề cập trong một số nghiên cứu tiêu biểu nhƣ sau: 1. NGHIÊN CỨU Ở NƢỚC NGOÀI Trong các nghiên cứu trƣớc đây về tổ chức công tác kế toán, các tác giả chủ yếu đề cập đến nguyên lý và nguyên tắc chung về tổ chức công tác kế toán, đặc điểm tổ chức công tác kế toán trong một số loại hình đơn vị đặc thù. Riêng lĩnh vực tổ chức công tác kế toán trong các cơ quan hành chính nghiệp, trên thế giới chỉ có một số ít tác giả nghiên cứu. Ba trong số các tác giả đó là Earl R.Kattelus đã cùng tham gia một số công trình và viết cuốn sách nổi tiếng với tiêu đề là “Kế toán Nhà nƣớc và các tổ chức phi lợi nhuận” (Accounting for Governmental and Nonpofit Entities).
Đây có thể coi là một công trình nghiên cứu khá công phu về các khía cạnh khác nhau hoạt động của các cơ quan hành chính sự nghiệp nói chung. Các nội dung nghiên cứu trong cuốn sách bao gồm các nguyên tắc kế toán chung đƣợc chấp nhận, hƣớng dẫn cách thức ghi nhận các nghiệp vụ kinh tế, cách thức lập báo cáo tài chính cuối kỳ. Nghiên cứu cũng đi sâu vào phân tích hoạt độngcủa một số lĩnh vực sự nghiệp đặc thù nhƣ tổ chức kế toán trong các trƣờng học, bệnh viện, các đơn vị lực lƣợng vũ trang,… Trong lĩnh vực y tế, các tác giả Bruce R.Zelman đã tái bản nhiều lần nghiên cứu về “Quản lý tài chính - Khái niệm và áp dụng vào cơ sở y tế” (Financial Management, Concepts and Applications for Health Care Providers). Nội dung chính của công trình này là môi trƣờng y tế và chức năng của quản lý tài chính; kế toán tài chính - ngôn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 ngữ của quản lý tài chính; phân tích báo cáo tài chính; quản lý vốn, tài sản, công nợ trong các đơn vị; các nội dung về kế toán quản trị nhƣ chi phí hành vi, lập dự toán, phân bổ chi phí, định giá, ra quyết định đầu tƣ… Ngoài ra, tác giả Louis C.Gapenski đã viết cuốn sách “Tài chính y tế - Giới thiệu về kế toán và quản lý tài chính” (Healthcare Finance - An introduction of Accounting and Financial Management).
Trong tài liệu này, tác giả đã phân tích môi trƣờng tài chính của ngành y tế, hƣớng dẫn về tổ chức kế toán trên cả hai nội dung kế toán tài chính và kế toán quản trị. Gần đây, trên thế giới có công trình nghiên cứu của các chuyên gia về kế toán lĩnh vực công nhƣ: GS.Hughes - Trƣờng đại học Old Dominition, Paul sutcliffe - Chuyên gia tƣ vấn cao cấp thuộc liên đoàn kế toán quốc tế, Gillian Fawcett – Giám đốc lĩnh vực công ACCA toàn cầu, Reza Ali – Giám đốc phát triển kinh doanh ACCA khu vực Asean và Úc. trong các công trình nghiên cứu về thực trạng áp dụng chuẩn mực kế toán công quốc tế, tình hình xây dựng và áp dụng trong các quốc gia phát triển và đang phát triển trên thế giới nhƣ Anh, Ấn Độ, Úc, Mỹ. dựa trên 2 cơ sở kế toán là cơ sở kế toán dồn tích và cơ sở kế toán tiền mặt đƣợc giới thiệu trong hội thảo về thực trạng áp dụng chuẩn mực kế toán công quốc tế của các nƣớc trên thế giới do ngân hàng thế giới phối hợp với Bộ Tài chính tổ chức tại Việt Nam từ ngày 17/4/2007 đến 24/4/2007.
Các công trình nghiên cứu này có điểm chung là nghiên cứu các mô hình áp dụng và xây dựng chuẩn mực kế toán lĩnh vực công, trên cơ sở đóđã làm rõ nội dung tổ chức công tác kế toán từ khâu chứng từ cho đến lập các BCTC trên cơ sở dồn tích và cơ sở kế toán tiền mặt cũng nhƣ tác dụng của mô hình này trong việc công khai và minh bạch hệ thống tài chính của Chính phủ, đặc biệt các nghiên cứu này cũng chỉ ra các ích lợi từ việc vận dụng chuẩn mực kế toán công quốc tế và cơ sở kế toán dồn tích. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 Công trình nghiên cứu của ba tác giả Bernardino Benito, Vicente Montesinos, Francisco Bastida về tài chính tƣ nhân trong việc xây dựng cơ sở hạ tầng tại Tây Ban Nha đăng trên Critical Perspectives on Accounting (2008), nghiên cứu đề cập đến nhân tố thứ ba ảnh hƣởng đến tài chính khu vực công và nhấn mạnh đến những đóng góp của nhân tố này cũng nhƣ khoản thanh toán của Chính phủ nói chung đối với bên thứ ba. Về cơ bản sợi dây liên hệ giữa tổ chức hạch toán kế toán và hiệu quả quản lý tài chính chỉ đƣợc các tác giả tập trung vào việc nghiên cứu sự ảnh hƣởng của thông tin kế toán đến tính minh bạch trong chi tiêu ngân sách của Chính phủ nói chung. Nghiên cứu của các tác giả Nur Barizah Abu Bakar với tiêu đề “Public Sector Accounting Research in Malaysia: Identifying Gaps and pportunities” (tạm dịch là: Nghiên cứu kế toán công ở Malaysia: Xác định khoảng trống và cơ hội) đãđƣợc tiến hành để xác định khoảng trống tồn tại trong nghiên cứu kế toán công ở Malaysia.
Hai tác giả này cho rằng các nghiên cứu về kế toán trong lĩnh vực công mặc dù mang ý nghĩa quan trọng đối với tất cả các quốc gia nhƣng hầu nhƣ nó chỉ đƣợc thực hiện chủ yếu ở các nƣớc có nền kinh tế phát triển cao nhƣ Anh, Mỹ, Úc và các nƣớc Châu Âu. Một nghiên cứu khác trong lĩnh vực tổ chức công tác kế toán công là nghiên cứu của Lasse Oulasvirta, trƣờng đại học Tampere ở Phần Lan với tiêu đề “The ruluctance of a developed country to choose International Puplic Sector Accounting Standards of the IFAC. A critical case study” (tạm dịch là: Sự thờ ơ của các nƣớc phát triển trong việc lựa chọn áp dụng tiêu chuẩn kế toán công quốc tế của Liên đoàn kế toán Quốc tế - Nghiên cứu trƣờng hợp điều chỉnh). Nghiên cứu về kế toán công của bốn tác giả Ehsan Rayegan, Mehdi Parveizi, Kamran Nazari và Mostafa Emami với tiêu đề: “Kế toán công: Đánh giá về lý thuyết, mục tiêu và các tiêu chuẩn” (“Government accounting: An LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 Assessment of Theory, Purposes and Standards”) đãđƣa ra sự tổng hợp các vấn đề trong thực hiện kế toán của các đơn vị công lập, trong đó bao gồm công tác tổ chức kế toán dựa trên hai nguyên tắc là kế toán tiền mặt và kế toán dồn tích.
Bài viết cũng đề cập đến vai trò, trách nhiệm của Chính phủ đối với công tác kế toán; chƣơng trình đổi mới công tác quản lý tài chính công và các vấn đề liên quan đến NSNN. Đề xuất một số nguyên tắc kế toán mở rộng để thúc đẩy trách nhiệm trong việc giải trình thực hiện công tác kế toán liên quan đến nghĩa vụ kinh tế và chính trị cũng đƣợc đƣa ra trong nghiên cứu này. Theo Pham Quang Huy (2013), Vietnamese State Budget Accounting With the Relationships Between the State Budget Law and International Public Sector Accounting Standards (IPSAS) thì kế toán ngân sách rất quan trọng trong quản lý tài chính tại Việt Nam. Cùng với những thành tựu, Việt Nam cũng đang phải đối mặt với một số hạn chế cần khắc phục để đảm bảo tính minh bạch trong chi tiêu ngân sách.
Bài viết đã cung cấp một bức tranh chung về hạch toán ngân sách tại Việt Nam và những gì không thực hiện đƣợc thông qua quy định kế toán ngân sách và chuẩn mực kế toán công quốc tế. Bên cạnh những công trình nghiên cứu của các tác giả, tìm hiểu về tổ chức công tác kế toán trong các đơn vị hành chính sự nghiệp cần phải tìm hiểu các nguyên tắc kế toán chung đƣợc chấp nhận bởi Viện Kế toán viên công chứng Hoa Kỳ (American Institute of Certified Public Accountants - AICPA). NGHIÊN CỨU Ở TRONG NƢỚC Ở Việt Nam, vấn đề tổ chức công tác kế toán trong các cơ quan hành chính sự nghiệp, Vụ Chế độ kế toán - Bộ Tài chính đã ban hành chế độ cụ thể hƣớng dẫn thực hành kế toán ở các cơ quan hành chính sự nghiệp nói chung. Tuy nhiên cho đến nay, các quy định này đƣợc dùng chung cho mọi cơ quan hành chính sự nghiệp, không phân biệt lĩnh vực, không tính đến đặc thù của LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 từng ngành khác nhau.
Trên thực tế, nhận thức đƣợc sự khác biệt trong tổ chức hoạt động của các ngành, lĩnh vực mà đã có nhiều tác giả nghiên cứu về tổ chức công tác kế toán ở từng loại hình đơn vị cụ thể. Một trong số đó là tác giả Nguyễn Thị Minh Hƣờng (2004) “Tổ chức kế toán ở các trƣờng Đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo” chỉ trình bày những vấn đề lý luận cơ bản về tổ chức công tác kế toán nói chung áp dụng cho mọi đơn vị kế toán mà không đi vào tìm hiểu tổ chức công tác kế toán trong các cơ quan hành chính sự nghiệp. Các kiến nghị và giải pháp chủ yếu đề cập đến vấn đề quản lý tài chính chứ không đi sâu vào việc hoàn thiện tổ chức công tác kế toán ở các trƣờng đại học.