CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN 1. Các nghiên cứu được công bố ở nước ngoài 1. Các nghiên cứu được công bố ở nước ngoài về các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin BCTC Xu, H. (2003) “Key issues of accounting information quality management: Australian case studies”: Các nhân tố tác động đến chất lượng thông tin kế toán: nghiên cứu tình huống tại Australia.
Mục đích của nghiên cứu là nhằm xác định các nhân tố tác động đến chất lượng TTKT trên BCTC trong các DN tại Australia. Chất lượng TTKT của nghiên cứu được xác định dựa trên các thuộc tính chất lượng thông tin của BCTC đó là chính xác, kịp thời, đầy đủ và nhất quán. Nhóm tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính. Trước tiên, nhóm tác giả đã dựa vào cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu trước đó của các tác giả thuộc lĩnh vực thông tin quản lý để xây dựng mô hình các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin gồm nhân tố bên trong như (1) nhân tố con người; (2) nhân tố hệ thống (sự tương tác giữa con người với hệ thống máy tính, giáo dục và nâng cao trình độ nhân viên, nâng cấp hệ thống); (3) các nhân tố về tổ chức (cơ cấu tổ chức, văn hóa tổ chức, các chính sách và chuẩn mực); (4) các nhân tố tác động từ bên ngoài (kinh tế toàn cầu, mối quan hệ giữa các tổ chức và giữa các quốc gia, sự phát triển công nghệ, thay đổi các quy định pháp lý).
Sau đó, các nhóm nhân tố này được tác giả kiểm định bằng phương pháp nghiên cứu tình huống thực tế tại 4 tổ chức ở Australia. Kết quả nghiên cứu cho thấy cả 4 nhóm nhân tố trên đều có ảnh hưởng đến chất lượng TTKT. (2013) “Factors that Affect Accounting information System Implementation and Accounting Information Quality: A Survey in University Utara Malaysia”: Các nhân tố tác động đến việc vận hành hệ thống thông tin kế toán và chất lượng thông tin kế toán: cuộc khảo sát tại Đại học Utara Maylaysia. 6 Mục đích của nghiên cứu là nhằm xác định các nhân tố tác động đến việc vận hành hệ thống TTKT và chất lượng TTKT từ quan điểm của sinh viên ở Đại học Utara Malaysia.
Nghiên cứu xem xét các tác động của các nhân tố nguồn nhân lực, chất lượng dữ liệu và cam kết của nhà quản lý đối với hệ thống TTKT và chất lượng TTKT. Ngoài ra, nghiên cứu còn xem xét mối quan hệ giữa hệ thống TTKT và chất lượng TTKT. Nhóm tác giả thực hiện cuộc khảo sát với 119 sinh viên được chọn để thu thập thông tin. Kết quả nghiên cứu cho thấy chất lượng TTKT bị ảnh hưởng bởi các nhân tố gồm (1) nguồn nhân lực, (2) cam kết của nhà quản lý, (3) hệ thống TTKT, (4) chất lượng dữ liệu.
Trong đó, nhân tố chất lượng dữ liệu không có ảnh hưởng đáng kể. (2013) “The Influence Of Invironmental Factors On The Evolution Of Romanian Public Accounting”: Các nhân tố môi trường ảnh hưởng đến việc thay đổi, phát triển hệ thống thông tin kế toán công ở Romania. Mục đích của nghiên cứu nói về ảnh hưởng của các nhân tố môi trường đến sự phát triển hệ thống kế toán khu vực công ở Romania, một quốc gia đang phát triển. Theo tác giả sự phát triển kế toán khu vực công của Romania trong giai đoạn 1831 - 2011 chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của 6 nhân tố gồm nhân tố hệ thống chính trị, nhân tố hệ thống pháp lý, nhân tố kinh tế, nhân tố văn hóa xã hội, nhân tố giáo dục và nhân tố nghề nghiệp.
Nghiên cứu cũng chỉ ra sự phụ thuộc lẫn nhau và đưa ra sự giải thích cơ bản sự ảnh hưởng của việc kết hợp các nhân tố. Hệ thống chính trị tác động đến hệ thống kinh tế, có sự ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ tin tưởng của các nhà đầu tư vào TTKT. Sự kết hợp giữa nhân tố chính trị và nhân tố kinh tế quyết định loại hình hệ thống pháp lý về kế toán. Nhân tố văn hóa xã hội tác động đến chính sách kế toán và quá trình quyết định của kế toán, gắn liền với nhân tố giáo dục - nhân tố tác động mạnh tới lý thuyết kế toán và thực tiễn.
Các kết quả của nghiên cứu này làm cơ sở để các quốc gia đang phát triển khác đánh giá những nhân tố tác động đến sự phát triển của kế toán công. Từ nghiên cứu, nhóm tác giả khẳng định nếu hệ thống TTKT không phát triển, không hoàn thiện thì thông tin tài chính còn bị trùng lặp, chưa mang 7 tính thống nhất, chưa phản ánh chính xác tình hình tài chính gây khó khăn trong việc ra quyết định và trách nhiệm giải trình BCTC. (2013)” Quality of Financial Reporting in Public Sector”: Chất lượng của báo cáo tài chính trong khu vực công. Mục đích của nghiên cứu là tạo ra mô hình tổng quát đánh giá chất lượng BCTC khu vực công.
Sau khi phân tích về chất lượng BCTC và đặc điểm chất lượng TTKT, tác giả đưa ra mô hình nghiên cứu có chứa các yếu tố đánh giá định tính và định lượng. Ước lượng định tính được phân tích dựa trên toàn bộ tổ chức trong khu vực công thuộc Lithuania và những đánh giá định lượng được tạo ra bằng nghiên cứu thực nghiệm của một tổ chức cụ thể. Kết quả nghiên cứu cho thấy, mô hình đánh giá chất lượng BCTC khu vực công gồm hai nhân tố quan trọng nhất tác động đến BCTC khu vực công là chế độ kế toán và chính sách kế toán. Các đặc tính chất lượng thông tin (phù hợp, kịp thời, dễ hiểu, trung thực, có thể so sánh được) và các chỉ số tài chính chẳng hạn như khả năng thanh toán hiện hành, tỷ lệ nợ/vốn chủ sở hữu, chỉ số vòng quay các khoản phải thu, chỉ số vòng quay các khoản phải trả,.) được sử dụng để đo lường chất lượng TTKT, mục đích của việc tạo ra TTKT chất lượng đó là sự hài lòng nhu cầu của người sử dụng để ra quyết định hợp lý.
Rapina (2014) “Factors Influencing the Quality of Accounting Information System Its Implications on the Quality on Accounting Information”: Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán và ảnh hưởng của hệ thống thông tin kế toán đến chất lượng thông tin kế toán. Mục đích của nghiên cứu là nhằm xác định mức độ tác động của các nhân tố tổ chức (cam kết quản lý, văn hóa tổ chức và cơ cấu tổ chức) đến chất lượng của hệ thống TTKT và những tác động của các nhân tố đó đến chất lượng của TTKT. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thu thập qua bảng câu hỏi khảo sát nhân viên kế toán làm việc tại 33 hợp tác xã ở Baudung, Indonesia, sau đó sử dụng phần mềm LISREL 8.70 để phân tích dữ liệu khảo sát. Kết quả nghiên cứu cho thấy các nhân tố cam kết quản lý, văn hóa tổ chức, cơ cấu tổ chức có ảnh hưởng đáng 8 kể đến chất lượng của hệ thống TTKT.
Ngoài ra nghiên cứu cũng chỉ ra rằng chất lượng của hệ thống TTKT có ảnh hưởng đến chất lượng của TTKT. Việc tăng cường cam kết để quản lý tốt hơn, văn hóa tổ chức và cơ cấu tổ chức tốt hơn giúp nâng cao chất lượng của hệ thống TTKT. (2015) “ Factors Affecting Quality of Local Government Financial Statements to Get Unqualified Opinion (WTP) of Audit Board of the Republic of Indonesia (BPK)”: Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng báo cáo tài chính của chính quyền địa phương để nhận được ý kiến chấp nhận toàn phần của Ban Kiểm toán Cộng hòa Indonesia. Mục đích của nghiên cứu là kiểm tra các nhân tố làm cho BCTC chính quyền địa phương đạt ý kiến chấp nhận toàn phần theo đánh giá của Ban kiểm toán Cộng hòa Indonesia, các nhân tố đó gồm CMKT Chính phủ, chất lượng nguồn lực, hệ thống KSNB, cam kết của tổ chức, việc ứng dụng CNTT.
Tác giả đã khảo sát 10 vùng của tỉnh Java, áp dụng phương pháp chọn mẫu có mục đích và phân tích hồi quy đa biến. Kết quả nghiên cứu cho thấy cả 5 nhân tố đều ảnh hưởng đến BCTC chính quyền địa phương, nhưng mức độ tác động của các yếu tố này là khác nhau. Trong đó CMKT công Chính phủ và cam kết của tổ chức là hai nhân tố ảnh hưởng mạnh hơn so với các nhân tố còn lại. Các nghiên cứu được công bố ở nước ngoài về việc nâng cao trách nhiệm giải trình, tính minh bạch BCTC khu vực công Ijeoma, N.B (2014) “The Impact Of International Public Sector Accounting Standard (IPSAS) On Reliability, Credibility And Integrity Of Financial Reporting In State Government Administration In Nigeria”: Tác động của chuẩn mực kế toán công quốc tế (IPSAS) về độ tin cậy, sự tín nhiệm và tính toàn vẹn của báo cáo tài chính Chính phủ Nigeria.
Mục đích của nghiên cứu là tập trung vào việc xem xét chất lượng BCTC Chính phủ ở Nigeria và những yêu cầu cho việc cung cấp một hệ thống thông tin tài chính minh bạch. Thông qua việc sử dụng bảng câu hỏi khảo sát và sử dụng công cụ thống kê là Chi- square và Kruskal wallis để kiểm tra, phân tích các đối tượng được khảo sát bao gồm tất cả các phòng ban khác nhau của kế toán Nhà 9 nước, các kế toán chuyên nghiệp, các kiểm toán viên, giảng viên kế toán tại Đại học Nnamdi Azikiwe Awka. Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc vận dụng IPSAS sẽ làm tăng mức độ trách nhiệm và tính minh bạch trong khu vực công, cho phép cung cấp thông tin hữu ích hơn và tăng khả năng so sánh trên phạm vi quốc tế. (2016) “ The Effect of Adoption of International Public Sector Accounting Standards on Quality of Financial Reports in Public Sector in Keyna”: Hiệu quả của việc áp dụng IPSAS đối với chất lượng báo cáo tài chính trong khu vực công ở Keyna.
Nghiên cứu nói về vai trò quan trọng của chất lượng BCTC khu vực công, nó không chỉ là trách nhiệm giải trình của Chính phủ đối với công dân mà còn thể hiện được cách thức Chính phủ đó quản lý tài chính của quốc gia mình. Việc giới thiệu IPSAS nhằm mục tiêu đáp ứng yêu cầu minh bạch trong trách nhiệm giải trình tài chính của Chính phủ, và nó cũng đóng vai trò quan trọng trong cuộc cải cách theo xu hướng toàn cầu hóa kế toán khu vực công. Do đó, nghiên cứu này tập trung đánh giá tính hiệu quả của việc áp dụng IPSAS để nâng cao chất lượng BCTC.
