chương 1 đã tổng kết và đưa ra những nhận xét đánh giá. Trên cơ sở đó xác định những vấn đề cần được nghiên cứu, đồng thời kế thừa các kết quả nghiên cứu trước để vận dụng trong nghiên cứu về “Các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ thành công của hệ thống thông tin kế toán tại các đơn vị sự nghiệp công lập trên địa bàn tỉnh Bình Dương”, tác giả sẽ kết hợp cả phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng để đề tài sát hơn nữa với thực tiễn. 15 Chương 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2. Một số vấn đề cơ bản về đơn vị SNCL 2.
Khái niệm về đơn vị SNCL Theo Luật Viên chức (2010) do Quốc Hội ban hành ngày 15/11/2010 thì “Đơn vị SNCL là tổ chức do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội thành lập theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý nhà nước”. Cũng theo luật này thì đơn vị SNCL gồm: Đơn vị SNCL được giao quyền tự chủ hoàn toàn về thực hiện nhiệm vụ, tài chính, tổ chức bộ máy, nhân sự (sau đây gọi là đơn vị SNCL được giao quyền tự chủ); Đơn vị SNCL chưa được giao quyền tự chủ hoàn toàn về thực hiện nhiệm vụ, tài chính, tổ chức bộ máy, nhân sự (sau đây gọi là đơn vị SNCL chưa được giao quyền tự chủ). Theo Nguyễn Thúy Hiền (2013) thì Đơn vị sự nghiệp có thu là một đơn vị SNCL có nguồn thu sự nghiệp, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thành lập, là đơn vị dự toán độc lập, có con dấu và tài khoản riêng, tổ chức bộ máy KT theo quy định của Luật KT. Những đơn vị sự nghiệp được các cơ quan nhà nước có thẩm quyền thành lập và được nhà nước cho phép thu các loại như lệ phí, viện phí.
để bù đắp một phần hay toàn bộ chi phí hoạt động, tăng thu nhập cho cán bộ, công chức và bổ sung tái tạo chi phí hoạt động thường xuyên của đơn vị được gọi đơn vị sự nghiệp có thu công lập. Phân loại đơn vị SNCL Theo Nguyễn Thúy Hiền (2013) thì đơn vị SNCL được phân loại như sau: - Căn cứ từng lĩnh vực hoạt động sự nghiệp cụ thể, đơn vị sự nghiệp bao gồm: + Đơn vị sự nghiệp giáo dục, đào tạo, + Đơn vị sự nghiệp y tế, + Đơn vị sự nghiệp văn hóa, thông tin, + Đơn vị sự nghiệp phát thanh, truyền hình, + Đơn vị sự nghiệp dân số – trẻ em, kế hoạch hóa gia đình, 16 + Đơn vị sự nghiệp thể dục, thể thao, + Đơn vị sự nghiệp khoa học, công nghệ, môi trường, + Đơn vị sự nghiệp kinh tế khác. - Căn cứ vào vị trí, đơn vị sự nghiệp gồm: + Đơn vị sự nghiệp có thu ở Trung ương như Đài tiếng nói Việt Nam, các bệnh viện, trường học do các bộ, ngành, cơ quan Trung ương quản lý. + Đơn vị sự nghiệp có thu ở địa phương nhưđài phát thanh truyền hình ở các địa phương, các bệnh viện, trường học do địa phương quản lý,.
- Căn cứ vào khả năng thu phí, các đơn vị sự nghiệp được phân loại như sau: + Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên (gọi tắt là đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm chi phí hoạt động). + Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động thường xuyên, phần còn lại do ngân sách cấp (gọi tắt là đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động). + Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp thấp, đơn vị không có nguồn thu, kinh phí thuờng xuyên do NSNN bảo đảm toàn bộ (gọi tắt là đơn vị sự nghiệp do NSNN đảm bảo toàn bộ chi phí hoạt động). - Căn cứ vào chủ thể thành lập thì đơn vị sự nghiệp gồm: + Đơn vị sự nghiệp có thu công lập: Do các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền trực tiếp ra quyết định thành lập.
+ Đơn vị sự nghiệp có thu ngoài công lập như bán công, dân lập, tư thục: Được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép thành lập, đăng ký hoặc công nhận. + Đơn vị sự nghiệp có thu của các tổ chức chính trị, chính trị xã hội: Do các tổ chức chính trị, chính trị - xã hội thành lập. + Đơn vị sự nghiệp có thu của các tổ chức xã hội, xã hội – nghề nghiệp. + Đơn vị sự nghiệp có thu do các Tổng công ty thành lập.
Vai trò của đơn vị SNCL Theo Diệp Tiên (2016) thì: Hoạt động của các đơn vị SNCL là một bộ phận của nền kinh tế và có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng trong nền kinh tế. Trong thời gian qua các đơn vị sự nghiệp công đã có nhiều đóng góp cho sự ổn định và phát triển kinh tế xã hội của đất nước, thể hiện: - Thứ nhất, cung cấp các dịch vụ công về giáo dục, y tế văn hóa, thể dục, thể thao. có chất lượng cao cho xã hội, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của nhân dân, góp phần cải thiện đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân. - Thứ hai, thực hiện các nhiệm vụ chính trị được giao như: đào tạo và cung cấp nguồn nhân lực có chất lượng và trình độ cao; khám chữa bệnh, bảo vệ sức khỏe người dân, nghiên cứu và ứng dụng các kết quả khoa học, công nghệ; cung cấp các sản phẩm văn hóa nghệ thuật.
phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. - Thứ ba, đối với từng lĩnh vực hoạt động sự nghiệp, các đơn vị SNCL đều có vai trò chủ đạo trong việc tham gia đề xuất và thực hiện các đề án, chương trình lớn, phục vụ sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước. - Thứ tư, thông qua hoạt động thu phí, lệ phí theo quy định của Nhà nước đã góp phần tăng cường nguồn lực, đẩy mạnh đa dạng hóa và xã hội hóa nguồn nhân lực thúc đẩy sự phát triển của xã hội. Thực hiện chủ trương xã hội hóa hoạt động sự nghiệp của nhà nước, trong thời gian qua các đơn vị sự nghiệp ở tất cả các lĩnh vực đã tích cực mở rộng các loại hình, phương thức hoạt động, một mặt đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của nhân dân.
Đồng thời qua đó cũng thực hiện xã hội hóa bằng cách thu hút sự đóng góp của nhân dân đầu tư cho sự phát triển của hoạt động sự nghiệp. Hoạt động của đơn vị SNCL Theo Diệp Tiên (2016) thì Nhà nước thực hiện trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các đơn vị SNCL về tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính: - Về tổ chức bộ máy và quy chế hoạt động: + Thành lập mới: Đơn vị SNCL được thành lập các tổ chức sự nghiệp trực thuộc để hoạt động dịch vụ phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao; phù hợp 18 với phương án tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tự đảm bảo kinh phí hoạt động. + Sáp nhập, giải thể: các đơn vị sự nghiệp được sáp nhập, giải thể các tổ chức trực thuộc. + Chức năng, nhiệm vụ cụ thể và quy chế hoạt động của các tổ chức trực thuộc do thủ trưởng đơn vị sự nghiệp quy định.
- Về quản lý và sử dụng cán bộ viên chức: Thủ trưởng đơn vị có toàn quyền trong việc: + Quyết định việc tuyển dụng cán bộ viên chức theo hình thức thi tuyển hoặc xét tuyển. + Quyết định bổ nhiệm vào ngạch viên chức, ký hợp đồng làm việc với những người đã được tuyển dụng, trên cơ sở bảo đảm đủ tiêu chuẩn của ngạch cần tuyển và phù hợp với yêu cầu của đơn vị. + Quyết định điều động, biệt phái, nghỉ hưu, thôi việc, chấm dứt hợp đồng làm việc, khen thưởng, kỷ luật cán bộ viên chức thuộc quyền quản lý của đơn vị mình. + Quyết định nâng lương đúng thời hạn, trước thời hạn đối với nhân viên tại đơn vị mình theo điều kiện và tiêu chuẩn do pháp luật quy định.
+ Quyết định mời chuyên gia nước ngoài đến làm việc chuyên môn, quyết định cử viên chức của đơn vị đi công tác, học tập ở trong và ngoài nước để nâng cao trình độ chuyên môn. - Về tài chính: + Huy động vốn và vay vốn tín dụng: đơn vị sự nghiệp hoạt động dịch vụ được vay vốn của các tổ chức tín dụng, được huy động vốn của cán bộ viên chức trong đơn vị để đầu tư mở rộng và nâng cao chất lượng hoạt động sự nghiệp, tổ chức hoạt động dịch vụ phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và tự chịu trách nhiệm trả nợ vay theo quy định của pháp luật. + Quản lý và sử dụng tài sản: Đơn vị thực hiện đầu tư, mua sắm, quản lý và sử dụng tài sản Nhà nước theo quy định của pháp luật về quản lý tài sản Nhà nước tại đơn vị sự nghiệp. Đối với tài sản cố định sử dụng vào hoạt động dịch vụ phải 19 thực hiện trích khấu hao thu hồi vốn theo quy định.
Số tiền trích khấu hao tài sản cố định và thu từ thanh lý tài sản thuộc nguồn vốn từ NSNN đơn vị ưu tiên chi trả nợ vay. Trường hợp đã trả đủ nợ vay, đơn vị được để lại bổ sung quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp. - Nhà nước thực hiện trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các đơn vị SNCL với mục tiêu: + Trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các đơn vị sự nghiệp trong việc tổ chức công việc, sắp xếp lại bộ máy, sử dụng lao động và nguồn lực tài chính để hoàn thành nhiệm vụ được giao; phát huy mọi khả năng của đơn vị để cung cấp dịch vụ với chất lượng cao cho xã hội; tăng nguồn thu nhằm từng bước giải quyết thu nhập cho người lao động. + Thực hiện chương trình chủ trương xã hội hóa trong việc cung cấp dịch vụ cho xã hội, huy động sự đóng góp của cộng đồng để phát triển các hoạt động sự nghiệp, từng bước giảm dần bao cấp từ NSNN.
+ Thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm đối với các đơn vị sự nghiệp, Nhà nước quan tâm đầu tư để hoạt động sự nghiệp ngày càng phát triển; bao đảm cho các đối tượng chính sách xã hội, đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn, được cung cấp dịch vụ theo quy định ngày càng tốt hơn.