Cac nhan to anh huong den viec van dung ke toan quan tri chien luoc nghien cuu tai cac doanh nghiep kinh doanh dich vu du lich o cac tinh mien trung viet nam 5108

Bài viết phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng kế toán quản trị chiến lược nghiên cứu tại doanh nghiệp dịch vụ du lịch miền Trung Việt Nam.

• Tác giả: Phan Thị Thùy Nga
• Người hướng dẫn: Lê Đình Trực
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Vận Dụng Kế Toán Quản Trị Chiến Lược Trong Doanh Nghiệp Du Lịch Tại Miền Trung Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• MỤC LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan các nghiên cứu về kế toán quản trị chiến lược
• 1.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng kế toán quản trị chiến lược
• 1.3. Giá trị lợi ích của việc vận dụng kế toán quản trị chiến lược
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Khái niệm và vai trò của kế toán quản trị chiến lược
• 2.2. Đặc điểm sản phẩm và doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ du lịch
• 2.3. Lý thuyết nền và giả thuyết nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Khung nghiên cứu và quy trình thực hiện phương pháp nghiên cứu hỗn hợp
• 3.2. Phương pháp định tính
• 3.3. Phương pháp định lượng
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 4.1. Mô hình chính thức và kiểm định giả thiết
• 4.2. Ý nghĩa của mô hình và điểm mới
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý
• 5.1. Kết luận từ nghiên cứu
• 5.2. Hàm ý nghiên cứu và quản trị
• 5.3. Hạn chế và hướng nghiên cứu tương lai
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kế Toán Quản Trị Chiến Lược Trong Du Lịch

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và nền kinh tế chia sẻ, kế toán quản trị chiến lược (KTQTCL) ngày càng chứng tỏ vai trò quan trọng đối với các nhà quản trị. Công cụ này giúp giải quyết các bài toán kinh tế ở các tỉnh Miền Trung, Việt Nam. Nghiên cứu này tổng hợp và kiểm định các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng KTQTCL, cũng như vai trò trung gian và lợi ích của nó. Mô hình nghiên cứu dựa trên lý thuyết ngẫu nhiên và phương pháp nghiên cứu hỗn hợp. Dữ liệu được thu thập từ 326 doanh nghiệp du lịch tại Miền Trung Việt Nam. Kết quả nghiên cứu khẳng định vai trò của các nhân tố như đặc điểm của Ban Giám đốc, sự phân cấp quản lý, cạnh tranh và mạng lưới hợp tác kinh doanh. Tuy nhiên, việc vận dụng KTQTCL có ảnh hưởng mờ nhạt đến hiệu quả hoạt động kinh doanh và vai trò trung gian của nó trong mối quan hệ giữa mạng lưới hợp tác và hiệu quả hoạt động cũng khá yếu. Theo tác giả Phan Thị Thùy Nga, luận án này tập trung vào việc làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến việc áp dụng KTQTCL trong ngành du lịch, một lĩnh vực có nhiều đặc thù so với các ngành khác.

1.1. Vai Trò Của KTQTCL Trong Bối Cảnh Kinh Tế Hiện Nay

KTQTCL ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu hóa và sự phát triển của nền kinh tế chia sẻ. Nó giúp các nhà quản trị đưa ra quyết định chiến lược dựa trên thông tin từ bên ngoài doanh nghiệp, đặc biệt là thông tin về đối thủ cạnh tranh và môi trường kinh doanh. Điều này giúp doanh nghiệp định vị vị thế cạnh tranh và phát triển trong môi trường đầy biến động. Theo Simmonds (1981), thông tin từ đối thủ cạnh tranh và môi trường kinh doanh là yếu tố then chốt để ra quyết định trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt.

1.2. Sự Phát Triển Của KTQTCL Qua Các Nghiên Cứu

KTQTCL đã phát triển gần 40 năm, với nhiều quan điểm và khía cạnh khác nhau được các nhà nghiên cứu khám phá. Các khía cạnh như khách hàng (Bromwich, 1990) và tiếp thị (Roslender và cộng sự, 1998) đã được tích hợp vào KTQTCL, tạo ra các kỹ thuật mới giúp xử lý thông tin hiệu quả hơn. Tuy nhiên, KTQTCL vẫn còn một số hạn chế, đặc biệt là thiếu một khung lý thuyết nhất quán như KTQT truyền thống. Các nghiên cứu thực nghiệm về KTQTCL đã gia tăng đáng kể từ năm 2000 đến nay, cho thấy mức độ vận dụng thực tế cũng tăng lên đáng kể.

II. Thách Thức Vận Dụng Kế Toán Quản Trị Tại Miền Trung

Mặc dù KTQTCL được đánh giá cao và được vận dụng rộng rãi trên thế giới, việc áp dụng nó vẫn còn nhiều thách thức, đặc biệt là ở các nước đang phát triển như Việt Nam. Các kỹ thuật KTQTCL được sử dụng phổ biến trong ngành khách sạn, nhưng sự phân bổ không đồng đều giữa các quốc gia. Một vấn đề quan trọng là liệu bối cảnh kinh tế hiện nay, với sự phát triển đa dạng về ngành nghề và hoạt động, có làm ảnh hưởng đến việc vận dụng KTQTCL hay không. Sự phát triển của công nghệ số và dữ liệu lớn cũng đặt ra những thách thức mới cho việc áp dụng KTQTCL. Theo Cinquini & Tenucci (2010), tính lỏng lẻo vốn có của KTQTCL có thể là một yếu tố gây khó khăn cho việc vận dụng.

2.1. Tính Đặc Thù Của Ngành Du Lịch Ảnh Hưởng Đến KTQTCL

Ngành du lịch có một số điểm khác biệt so với các ngành khác, đặc biệt là tính kết nối, liên kết và hợp tác giữa nhiều đối tượng liên quan để tạo ra sản phẩm du lịch. Du lịch đóng góp đáng kể vào nền kinh tế của nhiều quốc gia, đặc biệt là những quốc gia có lợi thế về tự nhiên. Việt Nam, với các tỉnh Miền Trung, có lợi thế cạnh tranh du lịch cao hơn so với các khu vực khác. Để cạnh tranh và phát triển, các doanh nghiệp du lịch cần có chiến lược kinh doanh phù hợp và sự hợp tác theo chuỗi kinh doanh. Điều này đòi hỏi sự thay đổi tư duy và áp dụng những công cụ quản lý mới để cung cấp thông tin chất lượng hơn.

2.2. Sự Cần Thiết Nghiên Cứu KTQTCL Trong Ngành Du Lịch

Nghiên cứu KTQTCL trong lĩnh vực dịch vụ du lịch là cần thiết để tổng hợp những vấn đề đã và đang phát sinh trong thực tế, từ đó phát hiện ra những vấn đề mới có tính cốt lõi. Điều này giúp các nhà quản lý nhận thức và khai thác hiệu quả công cụ này trong việc thiết lập các đối sách kinh doanh để giải quyết bài toán vị trí kinh tế trong kinh doanh du lịch ở các tỉnh Miền Trung. Nghiên cứu này sẽ đóng góp vào việc phát triển lý luận và thực tiễn về KTQTCL trong ngành du lịch.

III. Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Vận Dụng KTQTCL Hiệu Quả Nhất

Luận án này tập trung vào việc xác định các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng KTQTCL trong các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ du lịch (DVDL). Mục tiêu là nâng cao ý nghĩa vận dụng công cụ này thông qua việc xác định giá trị của nó đối với hiệu quả hoạt động. Nghiên cứu cũng xác định vai trò trung gian của việc vận dụng KTQTCL để nhấn mạnh vai trò, vị trí và giá trị của nó. Các nhân tố được xem xét bao gồm đặc điểm của Ban Giám đốc, sự phân cấp quản lý, cạnh tranh và mạng lưới hợp tác kinh doanh. Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp để thu thập và phân tích dữ liệu từ các doanh nghiệp DVDL ở Miền Trung Việt Nam.

3.1. Tầm Quan Trọng Của Ban Giám Đốc Và Phân Cấp Quản Lý

Đặc điểm của Ban Giám đốc và sự phân cấp quản lý đóng vai trò quan trọng trong việc vận dụng KTQTCL. Ban Giám đốc có tầm nhìn chiến lược và khả năng ra quyết định sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc áp dụng các kỹ thuật KTQTCL. Sự phân cấp quản lý giúp phân bổ trách nhiệm và quyền hạn, tạo sự linh hoạt và hiệu quả trong việc thực hiện các chiến lược kinh doanh. Các doanh nghiệp có sự phân cấp quản lý tốt thường có khả năng thích ứng nhanh hơn với các thay đổi của môi trường kinh doanh.

3.2. Ảnh Hưởng Của Cạnh Tranh Và Mạng Lưới Hợp Tác

Cạnh tranh và mạng lưới hợp tác kinh doanh cũng là những nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến việc vận dụng KTQTCL. Trong môi trường cạnh tranh khốc liệt, các doanh nghiệp cần phải sử dụng KTQTCL để phân tích chi phí, đo lường hiệu quả và đưa ra các quyết định chiến lược. Mạng lưới hợp tác kinh doanh giúp doanh nghiệp tiếp cận thông tin, nguồn lực và thị trường mới, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh. Các doanh nghiệp có mạng lưới hợp tác rộng thường có khả năng đổi mới và phát triển sản phẩm dịch vụ tốt hơn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn KTQTCL Nghiên Cứu Tại Miền Trung

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến việc vận dụng KTQTCL tại các doanh nghiệp kinh doanh DVDL ở Miền Trung Việt Nam. Đồng thời, nghiên cứu cũng đánh giá mức độ ảnh hưởng của KTQTCL đến hiệu quả hoạt động kinh doanh và vai trò trung gian của nó trong mối quan hệ giữa các biến khác nhau. Các câu hỏi nghiên cứu được đặt ra là: Những nhân tố nào ảnh hưởng thuận chiều đến việc vận dụng KTQTCL? Mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến việc vận dụng KTQTCL là bao nhiêu? KTQTCL thể hiện vai trò trung gian như thế nào trong mối quan hệ giữa các nhân tố và hiệu quả hoạt động?

4.1. Phạm Vi Nghiên Cứu Về Nội Dung Và Không Gian

Phạm vi nghiên cứu về nội dung tập trung vào việc vận dụng các kỹ thuật KTQTCL. Phạm vi không gian nghiên cứu được thực hiện ở các doanh nghiệp kinh doanh DVDL ở các tỉnh Miền Trung Việt Nam. Phạm vi thời gian nghiên cứu được tiến hành từ tháng 5 năm 2017 đến nay, với việc phỏng vấn chuyên gia từ tháng 9/2018 – 3/2019 và khảo sát thu thập dữ liệu từ tháng 11/2019 đến tháng 12/2020. Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp để thu thập và phân tích dữ liệu.

4.2. Phương Pháp Nghiên Cứu Hỗn Hợp Được Sử Dụng

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp, kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng. Phương pháp định tính được sử dụng để xác định các nhân tố, thang đo và mô hình nghiên cứu thông qua phỏng vấn chuyên gia. Phương pháp định lượng được sử dụng để đo lường mức độ ảnh hưởng và đánh giá kết quả nghiên cứu. Dữ liệu được thu thập từ các Giám đốc, Phó giám đốc, Kế toán trưởng và các cấp quản lý của các doanh nghiệp kinh doanh DVDL ở Miền Trung. Dữ liệu được xử lý bằng SPSS 22.0 để thống kê đặc điểm mẫu, đánh giá thang đo và đo lường mức độ ảnh hưởng.

V. Kết Luận KTQTCL và Doanh Nghiệp Du Lịch Bền Vững

Kết quả nghiên cứu của luận án đã minh chứng những điểm mới và đóng góp về mặt học thuật lẫn thực tiễn. Luận án làm sáng tỏ việc tiếp cận nghiên cứu dựa trên lý thuyết ngẫu nhiên để xác lập các nhân tố ảnh hưởng đến vận dụng KTQTCL, cũng như tác động của việc vận dụng công cụ này đến hiệu quả kinh doanh. Nghiên cứu đã tổng kết và đánh giá hệ thống cơ sở lý luận và bằng chứng thực nghiệm được kiểm định qua mô hình PLS-SEM. Kết quả cho thấy việc vận dụng KTQTCL cần có sự nhìn nhận và chọn lọc các yếu tố từ bên trong lẫn bên ngoài môi trường kinh doanh.

5.1. Đóng Góp Về Mặt Học Thuật Và Thực Tiễn

Nghiên cứu đã đóng góp vào việc làm sáng tỏ các yếu tố ảnh hưởng đến việc vận dụng KTQTCL trong các doanh nghiệp DVDL ở Miền Trung Việt Nam. Kết quả nghiên cứu cung cấp những kiến thức nhất định về KTQTCL phục vụ cho công tác đào tạo và nghiên cứu. Đồng thời, nghiên cứu cũng giúp người làm công tác quản lý đề ra các chính sách hỗ trợ hợp tác, tạo môi trường cạnh tranh tốt, phân bổ cơ cấu nguồn nhân lực được đào tạo, và giúp doanh nghiệp tiệm cận hơn với trình độ quản lý của các doanh nghiệp ở các quốc gia có nền kinh tế phát triển.

5.2. Hướng Nghiên Cứu Tương Lai Về KTQTCL

Nghiên cứu này cũng xác định những hạn chế và gợi mở một vài hướng mới cho các nghiên cứu tương lai liên quan đến chủ đề này. Các nghiên cứu tương lai có thể tập trung vào việc khám phá các yếu tố khác ảnh hưởng đến việc vận dụng KTQTCL, hoặc đánh giá hiệu quả của các kỹ thuật KTQTCL khác nhau trong các doanh nghiệp DVDL. Nghiên cứu cũng có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các khu vực khác của Việt Nam hoặc các quốc gia khác trên thế giới.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Nghiên cứu của Phan Thị Thùy Nga (2023) tại Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh với đề tài "Các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng kế toán quản trị chiến lược – Nghiên cứu tại các doanh nghiệp kinh doanh Dịch vụ Du lịch ở các tỉnh Miền Trung Việt Nam" (Chuyên ngành Kế toán, Mã số: 9340301, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Lê Đình Trực) đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc hệ thống hóa và kiểm định thực nghiệm hệ thống kế toán quản trị chiến lược (KTQTCL - Strategic Management Accounting - SMA) tại thị trường mới nổi.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và nền kinh tế chia sẻ, du lịch được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn của Việt Nam theo Chiến lược phát triển du lịch đến năm 2030. Đặc biệt, khu vực Duyên hải Miền Trung sở hữu lợi thế cạnh tranh tự nhiên vượt trội về du lịch nghỉ dưỡng biển, đảo và di sản văn hóa. Tuy nhiên, các doanh nghiệp dịch vụ du lịch (DVDL) tại đây đang đối mặt với sự biến động khốc liệt của môi trường kinh doanh và sự thay đổi nhanh chóng trong hành vi của du khách. Thực tiễn này đòi hỏi các nhà quản trị phải vượt ra khỏi giới hạn của kế toán quản trị truyền thống vốn chỉ chú trọng xử lý dữ liệu tài chính nội bộ và kiểm soát chi phí ngắn hạn để tiếp cận hệ thống KTQTCL đa chiều hướng ra môi trường bên ngoài.

Khoảng trống nghiên cứu (Research Gap) được xác định rõ nét: Mặc dù các công trình quốc tế đã khám phá sâu về KTQTCL (Cadez & Guilding, 2008; Cinquini & Tenucci, 2010; Pavlatos, 2015), phần lớn các nghiên cứu tại Việt Nam trước đây chỉ tập trung vào khối doanh nghiệp sản xuất (Bùi Thị Trúc Quy, 2021; Lê Thị Mỹ Nương, 2021) hoặc ngành mía đường (Dang và cộng sự, 2021). Chưa có công trình nào đánh giá toàn diện việc vận dụng tập hợp 17 kỹ thuật KTQTCL trong ngành dịch vụ du lịch đặc thù. Đặc biệt, khía cạnh "mạng lưới hợp tác kinh doanh" (Network Collaboration) trong chuỗi giá trị du lịch liên kết vùng chưa từng được tích hợp vào mô hình kiểm định ảnh hưởng đến KTQTCL và hiệu quả hoạt động (HQHĐ).

Hệ thống câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu được thiết lập cụ thể:

• Câu hỏi nghiên cứu 1 (CHNC1): Những nhân tố nào thuộc môi trường bên trong, bên ngoài và tổ chức ảnh hưởng thuận chiều đến việc vận dụng KTQTCL tại các doanh nghiệp kinh doanh DVDL ở các tỉnh Miền Trung?
• Câu hỏi nghiên cứu 2 (CHNC2): Mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến việc vận dụng KTQTCL và công cụ này thể hiện vai trò trung gian như thế nào trong mối quan hệ giữa mạng lưới hợp tác với hiệu quả hoạt động kinh doanh?

Khung lý thuyết vận dụng nền tảng Lý thuyết ngẫu nhiên (Contingency Theory - Otley, 1980), Lý thuyết vị thế cạnh tranh (Porter, 1980, 1985) và Lý thuyết cấp trên (Upper Echelons Theory). Nghiên cứu kiểm định hệ thống giả thuyết chính:

• H1: Đặc điểm của Ban giám đốc/Ban quản trị tác động tích cực đến việc vận dụng KTQTCL.
• H2: Sự phân cấp quản lý tác động tích cực đến việc vận dụng KTQTCL.
• H3: Mức độ cạnh tranh thị trường tác động tích cực đến việc vận dụng KTQTCL.
• H4: Mạng lưới hợp tác kinh doanh tác động tích cực đến việc vận dụng KTQTCL.
• H5: Chiến lược kinh doanh khác biệt hóa tác động tích cực đến việc vận dụng KTQTCL.
• H6: Việc vận dụng KTQTCL tác động tích cực đến hiệu quả hoạt động kinh doanh và đóng vai trò trung gian trong mô hình.

Phạm vi nghiên cứu bao quát dữ liệu khảo sát từ $N = 326$ doanh nghiệp kinh doanh DVDL (cơ sở lưu trú, lữ hành, vận chuyển du lịch) tại các tỉnh Miền Trung, kết hợp phỏng vấn chuyên gia (thực hiện từ tháng 09/2018 đến tháng 03/2019) và điều tra bảng hỏi diện rộng (thực hiện từ tháng 11/2019 đến tháng 12/2020).

---

Literature Review và Positioning

Lịch sử phát triển của KTQTCL khởi nguồn từ công trình kinh điển của Simmonds (1981), khi ông định nghĩa KTQTCL là "việc cung cấp, phân tích dữ liệu kế toán của ĐTCT và của DN để phát triển và giám sát được vị trí cạnh tranh". Quan điểm này tập trung vào dữ liệu chi phí và cơ cấu tài chính của đối thủ cạnh tranh (ĐTCT). Đến năm 1990, Bromwich mở rộng phạm vi tiếp cận khi nhấn mạnh thông tin hướng ngoại phải tập trung vào khách hàng và thuộc tính sản phẩm nhằm đáp ứng mức giá mà người tiêu dùng chấp nhận chi trả. Tiếp đó, các nhà nghiên cứu như Dixon & Smith (1993) và Lord (1996) đã hệ thống hóa KTQTCL dưới góc độ một quy trình quản trị chiến lược đa giai đoạn.

Các cuộc tranh luận học thuật lớn trong y văn tập trung vào hai luồng ý kiến đối lập:

1. Phạm vi kỹ thuật KTQTCL: Nhóm tác giả Kaplan & Cooper (1990) và Guilding cùng cộng sự (2000) ban đầu nhận định phương pháp chi phí dựa trên hoạt động (Activity-Based Costing - ABC) chỉ là kỹ thuật tính giá tức thời và phân bổ chi phí chính xác chứ không thuần túy mang tính chiến lược. Ngược lại, Cadez & Guilding (2008), Cinquini & Tenucci (2010), Langfield-Smith (2003) và Pavlatos (2015) khẳng định ABC cung cấp dữ liệu nền tảng thiết yếu để định hình các quyết định chiến lược (QĐCL), do đó cấu thành một kỹ thuật KTQTCL cốt lõi.
2. Mối quan hệ giữa KTQTCL và Hiệu quả hoạt động (HQHĐ): Đa phần các nghiên cứu thực nghiệm tại các quốc gia phát triển khẳng định việc vận dụng KTQTCL cải thiện trực tiếp hiệu quả tài chính và phi tài chính (Cadez & Guilding, 2008; Kalkhouran và cộng sự, 2017; Ojra và cộng sự, 2021). Tuy nhiên, Turner cùng cộng sự (2017) khi khảo sát các khách sạn tại Hy Lạp lại phát hiện KTQTCL chỉ có tác động thuận chiều đến hiệu quả tài chính mà không ảnh hưởng rõ rệt đến hiệu quả khách hàng.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế điển hình:

• So với mô hình 16 kỹ thuật của Cadez & Guilding (2008) tại Slovenia và Úc: Nghiên cứu của Phan Thị Thùy Nga kế thừa và chuẩn hóa danh mục 17 kỹ thuật (bổ sung ABC tương đồng với Kalkhouran và cộng sự, 2017 tại Malaysia và Arunruangsirilert & Chonglerttham, 2017 tại Thái Lan).
• So với nghiên cứu ngành khách sạn của Pavlatos (2015) tại Hy Lạp và Hasid & Al-Sayed (2021) tại Vương quốc Anh: Nghiên cứu này định vị sự khác biệt khi đặt doanh nghiệp vào bối cảnh tính liên kết chuỗi giá trị du lịch miền Trung Việt Nam, bổ sung biến độc lập mới là "Mạng lưới hợp tác kinh doanh" thay vì chỉ xem xét các yếu tố cấu trúc tổ chức và môi trường truyền thống.

Nhóm kỹ thuật KTQTCL	Kỹ thuật thành phần tiêu biểu	Tác giả nền tảng
1. Chi phí (Costing)	Chi phí thuộc tính, Chi phí vòng đời sản phẩm, Chi phí chất lượng, Chi phí mục tiêu, Chi phí chuỗi giá trị, Chi phí dựa trên hoạt động (ABC)	Guilding và cộng sự (2000); Cinquini & Tenucci (2010); Kalkhouran và cộng sự (2017)
2. Dự toán & Đo lường	Điểm chuẩn (Benchmarking), Đo lường hiệu quả tích hợp (Balanced Scorecard)	Guilding và cộng sự (2000); Cadez & Guilding (2008)
3. Ra quyết định chiến lược	Kế toán chi phí chiến lược, Chiến lược giá, Định giá thương hiệu	Simmonds (1981); Roslender và cộng sự (1998); Cravens & Guilding (2001)
4. Kế toán đối thủ cạnh tranh	Đánh giá chi phí ĐTCT, Giám sát vị trí cạnh tranh, Đánh giá hiệu quả ĐTCT	Simmonds (1981); Ward (1992); Guilding và cộng sự (2000)
5. Kế toán khách hàng	Phân tích khả năng sinh lời khách hàng, Phân tích lợi ích khách hàng lâu đời, Đánh giá khách hàng như tài sản	Bromwich (1990); Cadez & Guilding (2008)

---

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng Lý thuyết ngẫu nhiên (Contingency Theory - Otley, 1980; Chenhall, 2003; Abdel-Kader & Luther, 2008) trong lĩnh vực kế toán quản trị. Luận án khẳng định nguyên lý: "không có một cấu trúc tốt nhất hay duy nhất cho tất cả các tổ chức trong mọi hoàn cảnh... mà thay vào đó, mỗi cơ cấu tổ chức là một phản ứng đối với một tập hợp các trường hợp ngẫu nhiên".

Đóng góp đột phá của nghiên cứu là bổ sung yếu tố "Mạng lưới hợp tác kinh doanh" (Network Collaboration) như một biến ngẫu nhiên ngoại sinh quan trọng bên cạnh yếu tố áp lực cạnh tranh (Porter, 1980). Trong môi trường kinh doanh dịch vụ du lịch, sự hợp tác liên ngành (lưu trú - lữ hành - điểm đến - vận chuyển) tạo ra cơ chế chia sẻ thông tin phi tài chính và dữ liệu chi phí liên kết, thúc đẩy sự hình thành nhu cầu vận dụng các kỹ thuật KTQTCL phức tạp như phân tích chi phí chuỗi giá trị và đánh giá hiệu quả đối chuẩn.

Đồng thời, nghiên cứu tích hợp Lý thuyết cấp trên (Upper Echelons Theory - Hambrick & Mason, 1984; Naranjo-Gil và cộng sự, 2009) để chứng minh rằng năng lực nhận thức, trình độ học vấn và mức độ đổi mới của Ban giám đốc/Ban quản trị là tiền đề thúc đẩy việc ứng dụng các công cụ kế toán quản trị tân tiến.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp đa tầng ba lý thuyết nền tảng: Lý thuyết ngẫu nhiên, Lý thuyết định vị cạnh tranh của Porter và Lý thuyết dựa trên nguồn lực/mạng lưới (Relational View/Resource-Based View).

Mô hình cấu trúc gồm 5 nhóm biến độc lập tác động đến biến trung gian "Vận dụng KTQTCL" (gồm 17 kỹ thuật) và dẫn xuất đến biến kết quả "Hiệu quả hoạt động":

1. Đặc điểm BGĐ/BQT: Trình độ chuyên môn, sự nhạy bén chiến lược và cam kết đổi mới.
2. Sự phân cấp quản lý (Decentralization): Mức độ trao quyền ra quyết định cho các cấp quản lý chức năng.
3. Mức độ cạnh tranh (Competitive Intensity): Áp lực từ đối thủ hiện hữu, sản phẩm thay thế và quyền lực khách hàng.
4. Mạng lưới hợp tác (Network Collaboration): Mối quan hệ liên kết với các đối tác trong chuỗi cung ứng du lịch.
5. Chiến lược kinh doanh (Business Strategy): Định hướng chiến lược khác biệt hóa (Differentiation Strategy).

Điều kiện biên (Boundary Conditions): Mô hình được thiết lập và kiểm định có giá trị tối ưu trong phạm vi các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ du lịch tại các thị trường điểm đến đặc thù khu vực Miền Trung Việt Nam, nơi sản phẩm mang tính thời vụ cao, phụ thuộc lớn vào tài nguyên thiên nhiên và đòi hỏi tính liên kết chuỗi vùng sâu sắc.

---

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án áp dụng lập trường nhận thức luận thực chứng (Positivism) kết hợp phương pháp nghiên cứu hỗn hợp tuần tự (Sequential Mixed Methods):

• Giai đoạn định tính: Tiến hành phỏng vấn sâu chuyên gia (các nhà khoa học, chuyên gia kế toán, giám đốc điều hành doanh nghiệp du lịch) từ tháng 09/2018 đến tháng 03/2019 nhằm hiệu chỉnh các khái niệm, phát triển thang đo phù hợp với thực tiễn ngành DVDL Miền Trung và hoàn thiện bảng câu hỏi khảo sát.
• Giai đoạn định lượng: Thực hiện khảo sát diện rộng cắt ngang từ tháng 11/2019 đến tháng 12/2020 để kiểm định các giả thuyết nghiên cứu và mô hình cấu trúc.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình chọn mẫu và thu thập dữ liệu được thiết kế chặt chẽ:

• Đối tượng khảo sát: Thành viên Ban giám đốc, Phó giám đốc, Kế toán trưởng và các nhà quản lý bộ phận chức năng – những người trực tiếp nắm giữ thông tin quản trị và ra quyết định chiến lược.
• Quy mô mẫu: Thu về $N = 326$ phiếu khảo sát hợp lệ từ các doanh nghiệp dịch vụ du lịch trên địa bàn các tỉnh Miền Trung (Thừa Thiên Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Khánh Hòa,...).
• Thang đo: Sử dụng thang đo Likert 5 điểm kế thừa từ Cadez & Guilding (2008), Pavlatos (2015), Hasid & Al-Sayed (2021) và được chuẩn hóa qua bước nghiên cứu định tính.
• Quy trình kiểm định độ tin cậy và giá trị: Kiểm định tính đơn hướng, hệ số tin cậy Cronbach's Alpha ($\alpha > 0.7$), độ tin cậy tổng hợp (Composite Reliability - $CR > 0.7$), giá trị hội tụ thông qua tổng phương sai trích (Average Variance Extracted - $AVE > 0.5$) và giá trị phân biệt theo tiêu chuẩn Fornell-Larcker cùng chỉ số Heterotrait-Monotrait Ratio (HTMT).

Data và phân tích

Công cụ xử lý dữ liệu hiện đại kết hợp phần mềm SPSS 22.0 và SmartPLS (áp dụng kỹ thuật mô hình phương trình cấu trúc bình phương bé nhất từng phần - PLS-SEM):

• Phân tích mô hình đo lường (Measurement Model): Đánh giá chất lượng của 17 biến quan sát kỹ thuật KTQTCL và các thang đo nhân tố tiền đề.
• Phân tích mô hình cấu trúc (Structural Model): Ước lượng các hệ số đường dẫn ($\beta$), giá trị thống kê $t$-value thông qua quy trình Bootstrapping phi tham số với 5.000 mẫu lặp lại, xác định mức ý nghĩa thống kê ($p$-value $< 0.05$), hệ số xác định $R^2$ và chỉ số mức độ tác động $f^2$.
• Kiểm định tác động trung gian: Áp dụng phương pháp phân tích hiệu ứng gián tiếp (Indirect Effect) để kiểm định vai trò trung gian của KTQTCL trong mối quan hệ giữa mạng lưới hợp tác và hiệu quả hoạt động.

---

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Dữ liệu phân tích thực nghiệm từ 326 doanh nghiệp DVDL Miền Trung mang lại 4 phát hiện mang tính cốt lõi:

1. Các nhân tố thúc đẩy mạnh mẽ việc vận dụng KTQTCL: Nghiên cứu xác nhận các nhân tố: đặc điểm của Ban giám đốc/Ban quản trị, sự phân cấp quản lý, cường độ cạnh tranh thị trường, và mạng lưới hợp tác kinh doanh ở các doanh nghiệp theo đuổi chiến lược khác biệt hóa đều có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê ($p < 0.05$) đến việc vận dụng các kỹ thuật KTQTCL.
2. Nhân tố mới "Mạng lưới hợp tác kinh doanh": Kết quả thực nghiệm chứng minh sự gắn kết trong chuỗi cung ứng du lịch thúc đẩy mạnh mẽ nhu cầu tiếp nhận các kỹ thuật KTQTCL định hướng đối tác và khách hàng, khẳng định vai trò của việc tạo lập giá trị liên kết trong bối cảnh kinh tế chia sẻ.
3. Phát hiện nghịch lý/bất ngờ (Counter-intuitive Finding): Trái ngược với kỳ vọng ban đầu và một số công bố quốc tế, kết quả kiểm định cho thấy: "việc vận dụng công cụ này lại ảnh hưởng khá mờ nhạt đến HQHĐ kinh doanh và vai trò trung gian của nó trong mối quan hệ giữa nhân tố mạng lưới hợp tác với HQHĐ kinh doanh cũng khá yếu".
4. Giải thích bản chất: Hiện tượng mối liên kết mờ nhạt này được lý giải xuất phát từ thực trạng các doanh nghiệp DVDL Miền Trung phần lớn có quy mô vừa và nhỏ, việc áp dụng các kỹ thuật KTQTCL mới chỉ dừng lại ở mức độ rời rạc, hình thức hoặc thử nghiệm kỹ thuật đơn lẻ (như dự toán ngân sách, xác định chi phí cơ bản) mà chưa có sự tích hợp đồng bộ vào hệ thống thông tin quản trị chiến lược toàn diện để chuyển hóa ngay thành hiệu quả tài chính đột biến.

Implications đa chiều

• Hàm ý lý thuyết: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm củng cố Lý thuyết ngẫu nhiên tại thị trường mới nổi; xác lập giới hạn biên của mối quan hệ giữa công cụ quản trị hiện đại và hiệu quả hoạt động trong ngành dịch vụ có tính biến động cao.
• Hàm ý phương pháp luận: Chuẩn hóa quy trình đo lường 17 kỹ thuật KTQTCL phù hợp với đặc thù vận hành của ngành dịch vụ du lịch và khách sạn.
• Hàm ý quản trị doanh nghiệp:
  • Lãnh đạo doanh nghiệp DVDL cần tăng cường đào tạo chuyên sâu về KTQTCL cho đội ngũ kế toán trưởng và giám đốc tài chính, chuyển dịch vai trò kế toán từ "ghi chép lịch sử" sang "đối tác chiến lược" (Business Partner).
  • Tận dụng mạng lưới liên kết vùng để chia sẻ dữ liệu chi phí và tiêu chuẩn chất lượng (Benchmarking), xây dựng chuỗi giá trị du lịch khép kín nhằm tối ưu hóa chi phí phục vụ.
• Hàm ý chính sách vĩ mô: Các cơ quan quản lý du lịch tại các tỉnh Miền Trung cần kiến tạo các cụm liên kết ngành (Tourism Clusters), ban hành cơ chế khuyến khích chia sẻ thông tin thị trường và hỗ trợ chuẩn hóa hệ thống dữ liệu số cho doanh nghiệp du lịch địa phương.

---

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn chỉ rõ 3 giới hạn nghiên cứu chính:

1. Giới hạn không gian địa lý: Mẫu khảo sát tập trung tại các tỉnh Miền Trung Việt Nam, do đó tính khái quát hóa cho toàn bộ các doanh nghiệp du lịch trên cả nước (miền Bắc và miền Nam với đặc thù quy mô và thị trường khác biệt) cần được thận trọng xem xét.
2. Tính chất dữ liệu cắt ngang (Cross-sectional Data): Dữ liệu thu thập trong giai đoạn 2019-2020 phản ánh trạng thái tĩnh, chưa bao quát được toàn bộ chu kỳ biến động dài hạn, đặc biệt là giai đoạn phục hồi sau khủng hoảng đại dịch toàn cầu.
3. Đo lường hiệu quả hoạt động: Sử dụng thang đo cảm nhận (Perceptual Measures) từ các nhà quản lý đối với các chỉ tiêu tài chính và phi tài chính thay vì tiếp cận trực tiếp báo cáo tài chính kiểm toán chi tiết do tính bảo mật của doanh nghiệp.

Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda):

• Mở rộng phạm vi khảo sát so sánh đa vùng (Bắc - Trung - Nam) và đối sánh quốc tế trong khối ASEAN (như Thái Lan, Malaysia).
• Ứng dụng thiết kế nghiên cứu theo chiều dọc (Longitudinal Study) để đánh giá độ trễ thời gian (Time-lag Effect) từ khi áp dụng KTQTCL đến lúc tạo ra sự bứt phá về hiệu quả tài chính.
• Bổ sung các biến điều tiết mới như mức độ chuyển đổi số (Digital Transformation), ứng dụng hệ thống ERP, và văn hóa đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp.

---

Tác động và ảnh hưởng

• Tác động học thuật: Luận án là một trong những công trình tiên phong tại Việt Nam nghiên cứu có hệ thống về KTQTCL trong ngành dịch vụ du lịch bằng mô hình PLS-SEM, mở ra hướng nghiên cứu liên ngành giữa Kế toán quản trị và Quản trị chuỗi cung ứng dịch vụ.
• Tác động thực tiễn ngành: Cung cấp bộ công cụ tự đánh giá gồm 17 kỹ thuật KTQTCL giúp hơn 300 doanh nghiệp lữ hành, khách sạn tại Miền Trung nhận diện mức độ hoàn thiện của hệ thống thông tin quản trị nội bộ.
• Tác động chính sách: Cung cấp luận cứ khoa học để Hiệp hội Du lịch các tỉnh Miền Trung và các Sở Du lịch xây dựng chiến lược liên kết điểm đến, thúc đẩy kinh tế chia sẻ và nâng cao năng lực cạnh tranh vùng.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giảng viên chuyên ngành Kế toán - Du lịch: Tiếp cận khung lý thuyết ngẫu nhiên chuẩn hóa, hệ thống thang đo 17 kỹ thuật KTQTCL và quy trình phân tích PLS-SEM mẫu mực.
• Ban giám đốc, CEO, CFO và Kế toán trưởng doanh nghiệp DVDL: Nhận thức rõ vai trò của thông tin kế toán hướng ngoại, nắm bắt phương pháp triển khai các kỹ thuật phân tích khách hàng, đối thủ cạnh tranh và chi phí chuỗi giá trị.
• Các nhà hoạch định chính sách du lịch địa phương: Có cơ sở dữ liệu thực nghiệm để ban hành các chương trình hỗ trợ chuyển đổi mô hình quản trị doanh nghiệp du lịch tiệm cận chuẩn mực quốc tế.

---

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì?

Đóng góp độc đáo nhất là việc mở rộng Lý thuyết ngẫu nhiên thông qua việc tích hợp biến "Mạng lưới hợp tác kinh doanh" (Network Collaboration) vào mô hình tiền đề của KTQTCL trong ngành du lịch. Nghiên cứu chứng minh trong nền kinh tế chia sẻ, lợi thế cạnh tranh không chỉ đến từ sự đối đầu đơn lẻ mà nảy sinh từ năng lực hợp tác chuỗi giá trị, tạo động lực ngẫu nhiên thúc đẩy áp dụng các kỹ thuật kế toán hướng ngoại.

2. Điểm đổi mới trong phương pháp nghiên cứu so với các công trình trước?

So với Cadez & Guilding (2008) chỉ khảo sát đa ngành tại các doanh nghiệp lớn và Pavlatos (2015) dùng hồi quy OLS truyền thống tại Hy Lạp, luận án áp dụng quy trình nghiên cứu hỗn hợp kết hợp kỹ thuật mô hình phương trình cấu trúc PLS-SEM trên phần mềm SmartPLS với $N = 326$. Thiết kế này cho phép kiểm định đồng thời các cấu trúc đa tầng, xử lý hiệu quả biến tiềm ẩn phức tạp và đánh giá chính xác hiệu ứng trung gian trong điều kiện phân phối dữ liệu thực tế tại Việt Nam.

3. Phát hiện nào gây bất ngờ nhất và bằng chứng dữ liệu hỗ trợ?

Phát hiện bất ngờ nhất là việc vận dụng KTQTCL chỉ có tác động mờ nhạt đến hiệu quả hoạt động kinh doanh và đóng vai trò trung gian rất yếu giữa mạng lưới hợp tác và hiệu quả. Dữ liệu thực nghiệm cho thấy mặc dù các nhân tố tiền đề thúc đẩy doanh nghiệp triển khai kỹ thuật KTQTCL, nhưng do mức độ ứng dụng còn phân mảnh và thiếu đồng bộ nên chưa tạo ra cú hích tài chính trực tiếp đo lường được trong ngắn hạn.

4. Luận án có cung cấp giao thức tái lặp nghiên cứu (Replication Protocol) không?

Có. Luận án trình bày chi tiết toàn bộ thang đo 17 kỹ thuật KTQTCL, quy trình chọn mẫu, bảng câu hỏi khảo sát cấu trúc hóa, các chỉ số kiểm định độ tin cậy/giá trị (Cronbach's Alpha, CR, AVE, HTMT) và quy trình xử lý dữ liệu chuẩn bằng SmartPLS, cho phép các nhà nghiên cứu độc lập tái lặp hoàn toàn quy trình trên các tập dữ liệu khác.

5. Chương trình nghiên cứu 10 năm tiếp theo được định hình ra sao?

Chương trình nghiên cứu dài hạn tập trung vào: (1) Khảo sát tác động điều tiết của trí tuệ nhân tạo (AI) và Big Data đến tốc độ cung cấp thông tin KTQTCL; (2) Đo lường khả năng chống chịu (Resilience) và phục hồi tài chính của các doanh nghiệp du lịch có hệ thống KTQTCL hoàn thiện; (3) Mở rộng mô hình kiểm định sang toàn bộ các nước thuộc tiểu vùng sông Mê Kông.

---

Kết luận

1. Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về 17 kỹ thuật kế toán quản trị chiến lược (KTQTCL) và định vị rõ vai trò của công cụ này trong khu vực dịch vụ du lịch tại thị trường mới nổi.
2. Khẳng định thực nghiệm mô hình Lý thuyết ngẫu nhiên đa nhân tố: Đặc điểm Ban giám đốc/Ban quản trị, sự phân cấp quản lý, áp lực cạnh tranh, mạng lưới hợp tác và chiến lược khác biệt hóa là các tiền đề thúc đẩy vận dụng KTQTCL ($N = 326, p < 0.05$).
3. Phát hiện điểm nghẽn thực tiễn mang tính đột phá: Việc vận dụng KTQTCL tại các doanh nghiệp DVDL Miền Trung hiện tại tác động mờ nhạt đến hiệu quả hoạt động kinh doanh và thể hiện vai trò trung gian yếu, phản ánh khoảng cách giữa việc áp dụng kỹ thuật rời rạc và năng lực tích hợp chiến lược.
4. Mở ra 3 hướng nghiên cứu mới: Tích hợp công nghệ số vào KTQTCL, nghiên cứu chuỗi dữ liệu theo thời gian (Longitudinal Design), và phân tích cấu trúc chuỗi giá trị du lịch liên vùng.
5. Cung cấp bộ khuyến nghị quản trị và chính sách chuẩn xác, tạo tiền đề nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả vận hành bền vững cho ngành du lịch Miền Trung Việt Nam đến năm 2030.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 18 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU Nội dung chương giới thiệu về bối cảnh chung về các NC liên quan trước đây, bao gồm các NC về lý thuyết lẫn thực nghiệm về KTQT nói chung và KTQTCL nói riêng, cụ thể: thứ nhất tổng quan về các NCvề việc vận dụng KTQTCL trong các DN, thứ hai tổng quan các nhóm nhân tố có ảnh hưởng đến việc vận dụng KTQTCL trong các DN nói chung và các DN kinh doanh DVDLnói riêng, thứ ba là giá trị lợi ích của việc vận dụng KTQTCL trong DN. Trên cơ sở tổng quan, tác giả đưa ra các nhận xét những vấn đề về đối tượng, phạm vi NC, PPNC cũng như lý thuyết nền, đặc biệt là nhận xét những KQNC về các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng KTQTCL, từ đó xác định khoảng trống trong cácNC trước làm định hướng NC của luận án. Tổng quan nghiên cứu trên thế giới 1. Nghiên cứu về việc vận dụng KTQTCL KTQTCL trong phạm vi NC này chỉ bàn về các kỹ thuật KTQTCL thay vì một khung lý thuyết chuẩn như KTQT truyền thống.

Các kỹ thuật trên được sử dụng như là một công cụ quản lý nhằm hỗ trợ cho các nhà quản trị trong việc cung cấp thông tin ở nhiều góc độ khác nhau, các kỹ thuật này cũng được thực hiện NC cho nhiều loại hình DN có đặc điểm, đặc thù khác nhau nhằm đánh giá giá trị thiết thực của công cụ này. Ví dụ ở Anh, Mỹ và New Zealand kỹ thuật xác định vị trí cạnh tranh là kỹ thuật được cho là sử dụng nhiều nhất (Guilding và cộng sự, 2000); Tại Ý thì kỹ thuật Điểm chuẩn được nhận định là có sử dụng nhiều hơn so với các kỹ thuật kế toán liên quan đến khách hàng, hay liên quan đến ĐTCT và chi phí chất lượng, trong đó chi phí dựa vào hoạt động, chi phí vòng đời, chi phí chất lượng, phân tích chi phí mục tiêu và phân tích chuỗi chi phí được nhận định là những kỹ thuật có ảnh hưởng đến chiến lược trong kinh doanh nhiều nhất (Cinquini &Tenucci, 2010). Sự phát triển đa dạng của các kỹ thuật KTQTCL thể hiện được vị trí cũng như chức năng truyền tải thông tin liên quan đến nhiều đối tượng khác nhau nhằm cung cấp cho DN.Nhưng thực tế, việc vận dụng vẫn tồn tại sự lỏng lẻo về mặt nội dung vì bản chất vẫn chứa đựng sự mâu thuẫn giữa lý thuyết và thực tế mà mấu chốt chính là sự nhận định có độ lệch pha khi định vị KTQT trong mỗi DN (Nixon & Burns, 2012). 19 Tổng hợp tài liệu cho thấyNCTNvề việc vận dụng KTQTCL có những vấn đề chính cụ thể sau: Thứ nhất, khái niệm về KTQTCL, hầu hết các NCTNliên quan dùng khái niệm về KTQTCL là tập hợp các kỹ thuật KTQTCL định hướng chiến lược nhằm hỗ trợ cho DN gia tăng hiệu quả.

Mục đích các NC này đều nhằm kiểm chứng những kỹ thuật nào được vận dụng phổ biến, mức độ vận dụng trong thực tế ra sao và những nhân tố có tác động thuận chiều đến việc vận dụng đó. Thứ hai:sự khác biệt về việc lựa chọn các kỹ thuật KTQTCL trong mỗi NCTN(Bảng 1. NCTNđầu tiên là của Guilding và cộng sự (2000), nhóm tác giảđã xác định 12 kỹ thuật để thực hiện trong NCvì họ cho rằng nhóm kỹ thuật này giúp đảm bảo việc định hướng môi trường, tiếp thị, định hướng dài hạn, có hướng tới tương lai và tập trung vào ĐTCT. Tiếp đến Guilding và cộng sự (2000) thì thực hiện cho ba quốc gia: New Zealand, Hoa Kỳ và Vương Quốc Anh, đây cũng là NC đầu tiên có sự đánh giá về mức độ thực tế của vận dụng các kỹ thuật KTQTCL giữa ba quốc gia khác nhau.

Điều đó cho thấy mức độ quan tâm và sự phổ biến rộng rãi của các kỹ thuật này trong các DN trên thế giới. Kết quả nàylà tiền đề, gợi mở cho các NC về vấn đề này, ví dụ Lisa Jack (2005) có xác định mức độ vận dụng tại các DN trong lĩnh vực nông nghiệp ở Hoa Kỳ, Vương Quốc Anh, Úc và New Zealand. Các kết quả cho thấy mức độ vận dụng còn khá hạn chế, lại được một số ít nhà sản xuất lớn trong ngành ở New Zealand và Mỹ quan tâm và có xu hướng vận dụng nhiều hơn. Bên cạnh đó, một số nông dân trẻ có sử dụng hệ thống chi phí lại rất tích cực tham gia chương trình thực hiện kỹ thuật chuẩn hóa tại các quốc gia này.Tổng hợp về việc vận dụng các kỹ thuật KTQTCL trong các NC liên quan Cadez & Arunruangsirilert Hasid & Al – Marten và Guilding và Lisa Jack Cinquini & Turner và Kalkhouran và & Guilding Chonglerttham(201 Sayed (2021) cộng sự (2022) cộng sự (2000) (2005) Tenucci (2010) cộng sự (2017) cộng sự (2017) Nhóm Kỹ (2008) 7) Kỹ thuật thuật New Zealand, KTQTCL Anh, Úc, Mỹ KTQTCL Hoa kỳ và Vương Quốc và New Slovenia & Úc Ý Slovenia Malaysia ThaiLand Indonesia Vương Quốc Anh Zealand Anh 1.

Kế toán chi × × × × phí theo thuộc × × tính 2. Kế toán chi × × × × × × × phí vòng đời sản phẩm 3. Kế toán chi × × × × × × × phí chất lượng Chi phí 4. Kế toán chi × × × × × × × phí mục tiêu 5.

Kế toán chi × × × × × × × phí theo chuỗi × × giá trị 6. Kế toán chi × × × × phí dựa trên hoạt động 7. Điểm chuẩn × × × × × × × Dự toán, kiểm soát và đo 8. Đo lường × × × × × × × lường hiệu quả hiệu quả tích hợp 9.

Kế toán chi × × × × × × × phí chiến lược Ra quyết định 10. Chiến lược × × × × × × thực hiện quản về giá trị chiến lược 11. Định giá × × × × × thương hiệu Kế toán liên 12. Đánh giá × × × × × × × quan đến ĐTCT chi phí của ĐTCT 21 13.

Giám sát vị × × × × × × × trí cạnh tranh 14. Đánh giá × × × × × × × hiệu quả của ĐTCT 15. Phân tích lợi × × × × × × × ích khách hàng 16. Phân tích lợi × × × × Kế toán liên ích khách hàng quan đến khách lâu đời hàng 17.

Đánh giá × × × × khách hàng như tài sản (Nguồn: Tác giả tổng hợp) 22 Tiếp đến là Cadez & Guilding (2008), Cinquini & Tenucci (2010), Turner và cộng sự (2017);Kalkhouran và cộng sự (2017); Arunruangsirilert & Chonglerttham (2017); Ojra và cộng sự (2021); Marten và cộng sự (2021) cũng lần lượt công bố kết quả ở các quốc gia Slovenia, Úc, Ý, Malaysia, Thái Lan và Indonesia, đặc biệt NC của Kalkhouran và cộng sự (2017) và Arunruangsirilert & Chonglerttham (2017) bổ sung thêm kỹ thuật ABC, nâng số kỹ thuật KTQTCL là 17 trong NC so với số lượng mà Cadez & Guilding (2008) đề xuất là 16, kết quả cho thấy các kỹ thuật này đều được vận dụng ở Malaysia, Thailand(Bảng 1. Mặc dù tập hợp kỹ thuật này ngày càng phát triển và gia tăng về số lượng nhưng lại làm nảy sinh sự lo ngại về sự đồng thuận đối với tập hợp các kỹ thuật KTQTCL này (Cadez & Guilding, 2008). Tuy nhiên, trong các NCTNsau, các nhà NC không quá nhấn mạnh vào mức độ vận dụng của KTQTCL mà chỉ quan tâm đến những nhân tố có sự tương quan thuận chiều với việc vận dụng KTQTCL nhằm đưa ra các đề xuất, hàm ý để vận dụng công cụ được hiệu quả hơn (Arunruangsirilert & Chonglerttham, 2017; Kalkhouran và cộng sự, 2017; Ojar và cộng sự, 2021; Turner và cộng sự, 2017). Thứ ba, về sự lựa chọn nhóm kỹ thuật KTQTCL trong mỗiNC.

Tùy vào quan điểm NC kết hợp với đặc điểm của đối tượng NC khác nhau, mối NC sẽ lập luận, xem xét kỹ thuật đó có thuộc tập hợp này hay không, ví dụ việc nhận định kỹ thuật chi phí dựa trên hoạt động (ABC) là kỹ thuật KTQTCL tồn tại hai nhóm khác biệt, trong khi Kaplan và cộng sự (1990), Guilding và cộng sự (2000) cho rằng ABC chỉ là kỹ thuật tính giá cho mỗi hoạt động nhưng mang tính tức thời, tính chính xác về chi phí và phân bổ chi phí chứ không hỗ trợ thông tin cho chiến lược, ngược lại nhóm khác cho nhờ vào ABC mà hàm ý mang lại cho việc đưa raQĐCL được thực hiện dễ dàng hơn (Cadez & Guiding, 2008; Cinquici & Tenucci, 2010; Cravens& Guilding, 2001; Hasid & Al-Sayed, 2021; Langfield-Smith, 2003; Pavlatos, 2015). Ngoài ra, quan điểm về nhóm kế toán liên quan đến khách hàng cũng có sự điểm khác nhau, trong khi Cinquini & Tecnuci (2009) chỉ đơn thuần xem đó là một kỹ thuật thì nhóm tác giả khác lại tách ra thành 3 kỹ thuật riêng biệt bao gồm: kỹ thuật 23 phân tích lợi ích của khách hàng, kỹ thuật phân tích lợi ích của khách hàng lâu đời và kỹ thuật đánh giá tài sản khách hàng như Cadez & Guilding (2008). Một số NC còn bổ sung thêm một số kỹ thuật khác như Hasid & Al-Sayed (2021) ngoài sử dụng 9 kỹ thuật (Bảng 1.1) theo danh mục kỹ thuật được đề xuất của Cadez & Guilding (2008) còn bổ sung hai kỹ thuật (1) QTCP môi trường và (2) Chi phí giá trị gia tăng. Thứ tư, về mức độ vận dụng của từng kỹ thuật KTQTCL.

Các kết quả khác nhau giữa các NC chủ yếu phụ thuộc vào thang đo Likert mà nhóm tác giả sử dụng nhằm đảm bảo bối cảnh NC và đặc điểm kinh tế của từng nước thuộc phạm vi NC. Đơn cử như trong NC của Guilding và cộng sự (2000) nhóm kỹ thuật về chi phí và hai kỹ thuật chi phí chiến lược, chiến lược giá là những kỹ thuật được sử dụng rộng rãi và nhiều nhất ở các nước như Hoa Kỳ, Vương Quốc Anh và New Zealand. Trong khi đó, Lisa Jack (2005) thì cho rằng kỹ thuật chi phí theo chuỗi giá trị và đo lường hiệu quả tích hợp là có tiềm năng sử dụng các DN sản xuất nông nghiệp ở Úc, Mỹ, Vương Quốc Anh và New Zealand, nhưng đối với người quản lý thì họ lại quan tâm nhiều đến kỹ thuật chuẩn hóa hơn. Trái ngược với NC của Lisa Jack, Cinquini & Tenucci (2010) đã nhận thấy kỹ thuật đo lường hiệu suất tích hợp lại là kỹ thuật được sử dụng khá hạn chế ở các DN Ý, ngoài ra còn có chi phí vòng đời sản phẩm cũng tương tự nhưng hầu hết các DN Ý lại sử dụng nhiều các kỹ thuật chi phí chất lượng, đánh giá vị trí cạnh tranh và đánh giá hiệu quả ĐTCT.