MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trong những năm qua, quan điểm “ Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu”, chưa được nhận thức đầy đủ trong xã hội, chưa thực sự chi phối sự chỉ đạo tổ chức thực tiễn của nhiều cán bộ quản lý và cấp quản lý, kể cả đầu tư cho giáo dục và tạo cơ chế cho tổ chức và hoạt động giáo dục. Trong quản lý về giáo dục chưa tạo ra được sự phối hợp đồng bộ giữa các ngành, các cấp, các lực lượng xã hội để phát triển sự nghiệp giáo dục. Nhiệm vụ đặt ra cho công tác quản lý, cách làm, cách thực hiện chủ trương đường lối của Đảng bằng con đường giác ngộ, huy động và tổ chức sự tham gia của mọi người dân, mọi lực lượng xã hội; tạo ra sự phối hợp liên ngành một cách có kế hoạch dưới sự chỉ đạo và quản lý thống nhất của Nhà nước làm cho sự nghiệp giáo dục và đào tạo thực sự là của dân, do dân và vì dân.
Trong xu thế hội nhập và mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế đặt ra nhiều yêu cầu đối với giáo dục. Giáo dục đang đứng trước những thời cơ phát triển cực kỳ thuận lợi, nhưng cũng đang đối mặt với nhiều thách thức to lớn. Báo cáo Chính trị của Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam tại Đại hội lần thứ VIII đã khẳng định: “Các vấn đề chính sách xã hội đều giải quyết theo tinh thần xã hội hoá. Nhà nước giữ vai trò nòng cốt, đồng thời động viên mỗi người dân, các doanh nghiệp, các tổ chức xã hội, các cá nhân và tổ chức nước ngoài cùng tham gia giải quyết những vấn đề xã hội”.
Mục tiêu cuối cùng của quá trình xã hội hoá sự nghiệp giáo dục là nâng cao thêm mức hưởng thụ về giáo dục của nhân dân, nâng cao chất lượng cuộc sống tinh thần và vật chất của từng người dân. Trẻ em hôm nay sẽ là chủ nhân đất nước ngày mai, vì thế cần phải bắt đầu từ việc chăm sóc, giáo dục trẻ em tuổi mầm non và trách nhiệm này 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com không chỉ thuộc về các nhà mầm non, mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội. Luật giáo dục sửa đổi năm 2005 đã khẳng định rõ ở điều 12 về “Xã hội hoá sự nghiệp giáo dục”. Theo tinh thần của Luật giáo dục, công tác quản lý chỉ đạo, phát triển giáo dục mầm non cần phải gắn với công tác vận động xã hội mới đem lại hiệu quả cao.
Phát triển giáo dục luôn đi liền với xã hội hoá giáo dục. Đối với giáo dục mầm non, xã hội hoá để phát triển luôn là quy luật tồn tại và phát triển. Trong giai đoạn công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, xã hội hoá giáo dục mầm non là một trong những nhân tố hàng đầu để thực hiện phát triển giáo dục mầm non có chất lượng, phục vụ cho mục tiêu hình thành nhân cách trẻ em, tạo điều kiện thực hiện phổ cập giáo dục ở các bậc học khác. Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX và Văn kiện Đại hội lần thứ X của Đảng đã chỉ rõ: “Chăm lo phát triển mầm non”, thực hiện “Chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá”.
Xã hội hoá sự nghiệp giáo dục mầm non là một quy luật và khâu then chốt để thực hiện “chuẩn hoá”, “hiện đại hoá”, thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước ta đến năm 2020 là: “Xây dựng hoàn chỉnh và phát triển bậc học mầm non cho hầu hết trẻ em trong độ tuổi. Phổ biến kiến thức nuôi dạy trẻ cho các gia đình”. Song hiện nay, xã hội hoá giáo dục mầm non trên thực tế chưa phát huy được thế mạnh của nó, bởi vì trong xã hội còn tồn tại nhiều nhận thức chưa thật tinh tế, toàn diện. Có quan điểm cho rằng xã hội hoá giáo dục mầm non chỉ đơn thuần là sự đa dạng hoá các hình thức tham gia của nhân dân và xã hội mà ít chú trọng tới nâng mức hưởng thụ từ giáo dục của người dân.
Vì vậy, có nơi công tác xã hội hoá giáo dục mầm non chỉ đơn thuần về mặt huy động tài chính, huy động cơ sở vật chất, Nhà nước khoán cho dân, ít quan tâm đến sức dân. Trái lại có nơi lại thụ động trông chờ vào sự bao cấp chủ yếu của 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nhà nước. Vấn đề đặt ra là phải làm sâu sắc hơn về lý luận và thực tiễn ở từng địa bàn dân cư để quản lý công tác xã hội giáo dục mầm non. Từ những lý do trên, tôi chọn đề tài nghiên cứu “Biện pháp quản lý xã hội hoá giáo dục ngành học mầm non trên địa bàn Quận Hai Bà Trưng đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục”.
Mục tiêu nghiên cứu Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và phân tích thực trạng giáo dục mầm non Quận Hai Bà Trưng, đề tài đề xuất các biện pháp quản lý xã hội hoá để phát triển giáo dục mầm non quận Hai Bà Trưng đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu Khách thể nghiên cứu: Giáo dục mầm non trong sự nghiệp đổi mới giáo dục hiện nay Đối tƣợng nghiên cứu: Quản lý xã hội hoá giáo dục mầm non ở địa bàn Quận Hai Bà Trưng 4. Nhiệm vụ nghiên cứu 1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về XHHGD mầm non nói chung và XHHGD mầm non trên địa bàn quận Hai Bà Trưng nói riêng.
Đánh giá thực trạng xã hội hoá sự nghiệp giáo dục mầm non và các biện pháp thực hiện xã hội hoá sự nghiệp giáo dục mầm non ở quận Hai Bà Trưng Hà Nội. Đề xuất các biện pháp quản lý thực hiện xã hội hoá sự nghiệp giáo dục mầm non trên địa bàn Hai Bà Trưng Hà Nội trong thời kỳ đổi mới hiện nay. Phạm vi nghiên cứu Đề tài nghiên cứu đề xuất các biện pháp cơ bản về xã hội hoá giáo dục mầm non nhằm tháo gỡ khó khăn tạo cơ hội cho giáo dục mầm non quận Hai Bà Trưng phát triển vững mạnh. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tác giả giới hạn nghiên cứu trên địa bàn Quận, khách thể điều tra chủ yếu là các trường mầm non ở Quận Hai Bà Trưng.
Phƣơng pháp nghiên cứu 6. Phƣơng pháp nghiên cứu lý luận 6. Phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn bao gồm - Phương pháp khảo sát điều tra xã hội học - Phương pháp toạ đàm, phỏng vấn sâu - Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục thực tiễn. Các phƣơng pháp hỗ khác… 7.
Cấu trúc luận văn Kết quả nghiên cứu được trình bày trong 3 chương: Chƣơng 1: TRÌNH BÀY CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU Chƣơng 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG XÃ HỘI HOÁ VÀ QUẢN LÝ XÃ HỘI HOÁ GIÁO DỤC MẦM NON Ở ĐỊA BÀN QUẬN HAI BÀ TRƢNG HÀ NỘI Chƣơng 3: ĐỀ XUẤT CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ XÃ HỘI HOÁ GIÁO DỤC MẦM NON Ở ĐỊA BÀN QUẬN HAI BÀ TRƢNG – HÀ NỘI ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XÃ HỘI HOÁ GIÁO DỤC MẦM NON 1. Sơ lƣợc về vấn đề nghiên cứu Nghiên cứu về xã hội công tác giáo dục mầm non đã được sự quan tâm ở nước ta trên cả hai phương diện lý luận và thực tiễn. Năm 1998, trong khuôn khổ của “Đề án xã hội hoá giáo dục và đào tạo”, Vụ Giáo dục mầm non – Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đánh giá những thành tựu và hạn chế, thiếu sót của hơn mười năm qua và xác định mục tiêu, nhiệm vụ xã hội hoá đối với giáo dục mầm non. Đứng trước những yêu cầu và thách thức của việc thực hiện chiến lược phát triển giáo dục mầm non, nhằm phát triển giáo dục mầm non theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 2 (Khoá VIII) và Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX.
Ngày 25/6/2002 Thủ tướng Chính phủ đã tổ chức Hội nghị bàn về công tác giáo dục mầm non. Hội nghị đã đề ra những biện pháp cơ bản, trong đó nhấn mạnh: “Tiếp tục đẩy mạnh biện pháp xã hội hoá giáo dục mầm non, đa dạng hoá các loại hình giáo dục mầm non”. Quán triệt chủ trương của Đảng và Nhà nước về xã hội giáo dục trên bình diện chung, ngành giáo dục mầm non đã có những văn bản chỉ thị nêu rõ tầm quan trọng của hoạt động này trong công tác chung của ngành. Đáng chú ý là các Văn bản 05/2003/TTLT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính ban hành ngày 24/2/2003, nêu lên trách nhiệm chung của xã hội đối với sự nghiệp giáo dục mầm non từ cấp cơ sở (Phường, xã) đến Trung ương [11].
Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với tổ chức UNESCO đã tổ chức nghiên cứu “Dự án phát triển trẻ theo dựa vào cộng đồng cho trẻ em nghèo vùng nông thôn”. Dự án này, đã thu được nhiều kết quả và được Hội nghị Tổng kết tại Hà Nội ngày 7/4/2006 đánh giá có ý nghĩa về khoa học và giá trị thực tiễn. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Một số công trình khoa học như công trình luận án tiễn sĩ của Dương Thanh Huyền “Xã hội hoá giáo dục ngành học mầm non trên địa bàn Hà Nội”, công trình luận văn thạc sĩ của Nguyễn Văn Kiên đề cập “Xã hội hoá giáo dục ngành học mầm non vùng nông thôn”. Các công trình khác của Hồ Nguyệt Ánh, Nguyễn Thanh Tâm, Trần Thị Bích Liễu, Nguyễn Thị Hoài An (dưới dạng các luận văn thạc sỹ) tuy không trực diện bàn vào vấn đề xã hội hoá giáo dục mầm non nhưng trong các biện pháp đề cập vấn đề nâng cao chất lượng giáo dục mầm non đều coi “Xã hội hoá giáo dục” như một phương thức chủ đạo để ngành học vượt qua các khó khăn khi nguồn lực tài chính còn hạn chế.
Công trình của Hồ Nguyệt Ánh (1999) đề cập vấn đề “Nâng cao chất lượng, bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục mầm non” đã nêu phải huy động các lực lượng xã hội tham gia vào hoạt động này. Công trình của Trần Thị Bích Liễu đề cập vấn đề “Lập kế hoạch của hiệu trưởng các trường mầm non” năm 1999 đã nêu người hiệu trưởng phải chú ý đưa xã hội hỗ trợ cho quá trình đào tạo giáo dục mầm non vào khâu kế hoạch. Công trình của Nguyễn Thị Hoài An đề cập vấn đề “Xây dựng trường mầm non tư thục ở Hà Nội” đã nhấn mạnh đến tiềm năng xã hội to lớn cho mục tiêu này.