Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ BỒI DƯỠNG CÔNG CHỨC CÁC CƠ QUAN ĐẢNG 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm và đặc điểm của công chức các cơ quan Đảng 1. Khái niệm công chức các cơ quan Đảng Khái niệm công chức rất đa dạng và phong phú và đang được tiếp tục bổ sung, hoàn thiện cho phù hợp với xu thế phát triển.
Mỗi quốc gia có một cách nhìn nhận riêng, một cách tiếp cận riêng về phạm vi, đặc trưng của công chức. Phạm vi công chức ở mỗi quốc gia không giống nhau. Ví dụ, có những quốc gia coi công chức là những người làm việc trong bộ máy nhà nước (bao gồm cả các cơ quan quản lý nhà nước, đơn vị sự nghiệp hay các lực lượng vũ trang, công an). Trong khi đó có những nước lại chỉ giới hạn công chức là những người làm việc trong các cơ quan quản lý nhà nước hay hẹp hơn nữa là trong các cơ quan quản lý hành chính nhà nước.
Việc xác định ai là công chức thường do các yếu tố sau quyết định: - Hệ thống thể chế chính trị. - Tổ chức bộ máy nhà nước. - Sự phát triển kinh tế - xã hội. - Tính truyền thống và các yếu tố văn hóa, lịch sử.
Tuy nhiên, ở nhiều quốc gia, công chức là khái niệm chung để chỉ những công dân được tuyển dụng vào làm việc thường xuyên trong cơ quan nhà nước, công chức thường có một số đặc điểm chung là: - Là công dân của nước đó. - Được tuyển dụng qua thi tuyển hoặc xét tuyển. - Được bổ nhiệm vào một ngạch, một chức danh hoặc gắn với một vị trí việc làm. - Được hưởng lương từ ngân sách nhà nước.
8 Luan van Ở Việt Nam, qua rất nhiều giai đoạn phát triển của lịch sử, với nhiều văn bản ra đời nói về đội ngũ công chức. Luật Cán bộ, công chức năm 2019 đã quy định “công chức” là: Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh tương ứng với vị trí việc làm trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan phục vụ theo chế độ chuyên nghiệp, công nhân công an, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước [40]. Công chức các cơ quan Đảng cấp trung ương trong phạm vi nghiên cứu của Luận văn này được hiểu là một bộ phận của đội ngũ công chức nói chung. Theo đó, tại Khoản 1 Điều 3 Nghị định 06/2010/NĐ-CP quy định những người là công chức có quy định công chức trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam gồm: - Người giữ chức vụ, chức danh cấp phó, trợ lý, thư ký của người đứng đầu và người làm việc trong văn phòng, cục, vụ, cơ quan thường trực tại thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Đà Nẵng của Văn phòng Trung ương Đảng, cơ quan Ủy ban Kiểm tra Trung ương và các Ban Đảng ở Trung ương; - Người giữ chức vụ, chức danh người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu và người làm việc trong văn phòng, cơ quan ủy ban kiểm tra, các ban của Đảng ủy khối và Đảng ủy ngoài nước trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương Đảng; - Người làm việc trong bộ phận giúp việc của cơ quan, tổ chức do Bộ Chính trị, Ban Bí thư, cơ quan do Ban Chấp hành Trung ương Đảng quyết định thành lập[8].
Đặc điểm công chức các cơ quan Đảng Là một bộ phận của công chức nói chung, công chức các cơ quan Đảng cũng có đầy đủ những đặc điểm chung của công chức. Tuy nhiên, bên cạnh đó, đội ngũ công chức các cơ quan Đảng có một số đặc điểm đặc thù như sau: 9 Luan van Một là, công chức các cơ quan Đảng đóng vai trò hạt nhân chính trị, lãnh đạo cán bộ, đảng viên và Nhân dân thực hiện tốt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và sự chỉ đạo của cấp ủy cấp trên; thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị của cơ quan, đơn vị. Hai là, công chức các cơ quan Đảng có bản lĩnh chính trị vững vàng, không dao động trước những khó khăn, thử thách, luôn kiên định chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh. Luôn đặt lợi ích của Đảng, của Tổ quốc, của nhân dân lên trên lợi ích cá nhân.
Ba là, công chức các cơ quan Đảng có nguồn đa dạng, nhiều người trưởng thành qua công tác Đảng, đoàn thể nên có nhiều kinh nghiệm thực tiễn. Những đặc điểm này đặt ra những yêu cầu, đặc trưng cho hoạt động bồi dưỡng công chức các cơ quan Đảng là chuyên sâu về lý luận chính trị, thường xuyên cập nhật các văn bản, chủ trương của Đảng để cụ thể hóa vào công việc chuyên môn. Khái niệm bồi dưỡng và bồi dưỡng công chức 1. Khái niệm bồi dưỡng Bồi dưỡng là hoạt động trang bị, cập nhật, nâng cao kiến thức, kỹ năng làm việc.
Bồi dưỡng là thực hiện khóa học ngắn hạn nhằm nâng cao nghiệp vụ (theo ngạch, theo chức danh, theo vị trí công tác…) và được ghi nhận việc hoàn thành khóa học bằng chứng nhận, chứng chỉ. Bồi dưỡng là quá trình liên tục nâng cao trình độ chuyên môn, kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp, nâng cao năng lực nói chung trên cơ sở của mặt bằng kiến thức đã được đào tạo trước đó. Nó là hoạt động làm tăng thêm những kiến thức mới đòi hỏi những người đang giữ chức vụ, thực thi công vụ của một ngạch nhất định hoàn thành tốt hơn nhiệm vụ được giao. Bồi dưỡng thường được gắn liền với đào tạo.
Nhưng đào tạo và bồi dưỡng có nhiều điểm khác biệt. Đào tạo là quá trình truyền thụ, tiếp nhận có hệ thống những tri thức, kỹ năng theo quy định của từng cấp học, bậc học; như vậy, đào 10 Luan van tạo là thực hiện khóa học dài hạn (đại học, sau đại học) mà văn bản chứng minh việc hoàn thành khóa học là văn bằng (cử nhân, thạc sỹ, tiến sỹ) trong khi bồi dưỡng là thực hiện khóa học ngắn hạn nhằm nâng cao nghiệp vụ (theo ngạch, theo chức danh, theo vị trí công tác…) và được ghi nhận việc hoàn thành khóa học bằng chứng nhận, chứng chỉ. Khái niệm bồi dưỡng công chức Theo tác giả, “Bồi dưỡng công chức là hoạt động trang bị, cập nhật, nâng cao kiến thức, kỹ năng làm việc cho những người là công chức”. Bồi dưỡng là cầu nối để thực hiện quá trình truyền thụ kiến thức, kĩ năng một cách có kế hoạch từ các cơ quan, tổ chức tới đội ngũ công chức.
Do đó, hoạt động bồi dưỡng xuất phát từ cả yêu cầu của người học (đội ngũ công chức) lẫn yêu cầu của cơ quan, tổ chức của đội ngũ công chức đó. Mục tiêu của bồi dưỡng công chức Mục tiêu cơ bản của việc bồi dưỡng công chức hiện nay là: - Bồi dưỡng để cho các công chức hoàn thiện được các quy chuẩn, tiêu chuẩn đối với từng ngạch, từng chức vụ, từng chức danh theo quy định hiện hành. - Bồi dưỡng nhằm đáp ứng nhu cầu cá nhân của bản thân người công chức nhằm nâng cao, hoàn thiện các kỹ năng, kỹ xảo của bản thân, cùng với đó là hoàn thành các mục tiêu, sự thay đổi tình hình mới của tổ chức. Những thay đổi sắp tới trong cơ cấu, chức năng nhiệm vụ của tổ chức.
11 Luan van - Bồi dưỡng giúp cá nhân và tổ chức hoàn thành công việc, nhiệm vụ được giao tốt hơn. Bồi dưỡng giúp bù đắp những hụt hẫng về năng lực của cá nhân, cùng với đó giúp tổ chức tiết kiệm chi phí vì không phải đến tuyển thêm nhân sự mới. Bồi dưỡng giúp cho người lao động thỏa mãn nhu cầu bản thân, mà còn giúp cho công tác chuẩn bị về năng lực, phẩm chất cho những đề bạt, bổ nhiệm công chức vào vị trí cao hơn trong tương lai. Vai trò của hoạt động bồi dưỡng công chức 1.
Đối với công chức Hiện nay, công chức nước ta còn nhiều bất cập về trình độ, về kiến thức quản lý nhà nước, các kỹ năng hành chính, ngoại ngữ, tin học, có một bộ phận không nhỏ các công chức hiện nay làm trái ngành, trái nghề so với những chuyên ngành được học tập. Chính vì thế mà hoạt động bồi dưỡng càng có vai trò to lớn hơn. Hoạt động bồi dưỡng giúp trang thiết bị các kiến thức, kỹ năng, phương pháp cho việc thực hiện nhiệm vụ, các công vụ mà người công chức còn thiếu trong quá trình được học tập, giúp họ có thể nhanh chóng làm quen, bắt kịp với công việc mới, thỏa mãn được nhu cầu thăng tiến trong công việc, có sự say mê, hài lòng với công việc để gắn bó lâu dài với việc làm hiện tại hơn, tạo ra tính chuyên nghiệp trong phong cách làm việc. Nội dung của hoạt động bồi dưỡng góp phần hình thành phẩm chất tâm lý, tư tưởng, đạo đức đúng hướng với sự phát triển nhân cách của họ.
Thực tế hiện nay, hiện tượng công chức thoái hóa biến chất ngày càng xuất hiện nhiều, tư tưởng lợi ích nhóm, lợi ích cá nhân đang dần hủy hoại niềm tin của nhân dân vào Đảng và Nhà nước ta. Chính vì thế, vai trò của hoạt động bồi dưỡng sẽ ngày càng giữ vị thế hơn. Ngoài các kiến thức về chuyên môn nghiệp vụ, cũng phải định hướng bồi dưỡng cho công chức về nhân cách, lối sống, đạo đức công vụ để xây dựng một đội ngũ mới ngày càng trong sạch, trung thành với Đảng và Nhà nước, hết lòng với nhân dân. Cũng từ đó định hướng cho người công chức một lối sống lành mạnh, một tư duy mới trong công việc phát huy tính sáng tạo, khả năng sáng kiến 12 Luan van của bản thân vào công việc, hình thành sự tự giác, niềm say mê đối với công việc để đạt hiệu quả cao.
Đối với tổ chức Hoạt động bồi dưỡng giúp tăng chất lượng công tác, hình thành các chuẩn mực mới trong thực hiện công việc, giúp tăng năng suất lao động từ đó tiết kiệm nguồn lực, xây dựng văn hóa tổ chức mới, tạo tính chuyên nghiệp hơn cho các cơ quan nhà nước vốn luôn được coi là cứng nhắc và thiếu chuyên nghiệp. Nền hành chính nước ta hiện nay vẫn được đánh giá là sự yếu kém, sự thay đổi hiện nay vẫn đi sau sự phát triển kinh tế, dẫn đến sự kìm hãm đến sự phát triển của một ngành nghề, điều đó thể hiện sự yếu kém của đội ngũ công chức hiện nay.