Chương 1 của Luật Báo chí được Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam khóa X thông qua ngày 05/4/2016, báo điện tử là loại hình báo chí sử dụng chữ viết, hình ảnh, âm thanh, được truyền dẫn trên môi trường mạng, gồm báo điện tử và tạp chí điện tử. Trong cuốn “Báo chí và đào tạo báo chí” của PGS.TS Nguyễn Đức Dũng (Nhà xuất bản Thông tấn, Hà Nội, 2010) cũng đã đưa ra cách hiểu chung nhất của các nhà nghiên cứu lý thuyết về Báo điện tử. Theo đó, Báo điện tử là một loại hình báo chí “được sinh ra từ sự phát triển vượt bậc về khoa học công nghệ thông tin; hoạt động được nhờ các phương tiện kỹ thuật tiên tiến số hoá, các máy tính nối mạng và các server, các phần mềm ứng dụng…”. Bên cạnh đó, PGS.TS Nguyễn Đức Dũng cũng trích dẫn quan niệm của Tiến sỹ Báo chí Mark Dueze về Báo điện tử “ Báo điện tử là hình thức báo chí kế tiếp thứ tư sau báo in, báo nói, báo hình nhưng lại có những đặc điểm khác hẳn so với các loại hình báo chí truyền thống.
Báo điện tử sử dụng công nghệ cao như một nhân tố quyết định. Các phóng viên báo điện tử phải lựa chọn phương tiện nào tốt nhất để đăng một câu chuyện (tính đa phương tiên), phải đặt ra một không gian, đường dẫn để tạo sự tương tác giữa tác phẩm và chông chúng (tính tương tác cao), phải cân nhắc để kết nối, đồng thời mở rộng những câu chuyện, đưa người đọc từ không gian khác (tính siêu văn bản). Theo TS Nguyễn Thị Trường Giang trong cuốn Báo mạng điện tử - Đặc trưng và phương pháp sáng tạo “Báo mạng điện trử là một loại hình báo chí được xây dựng dưới hình thức một trang web, phát hành trên mạng internet, có ưu thế trong chuyển tải thông tin một cách nhanh chóng, tức thời, đa phương tiện và tương tác cao. Như vậy “Báo điện tử là loại hình báo chí/phương tiện truyền thông đại chúng ra đời muộn hơn truyền hình, phát thanh và báo in, có khả năng cung cấp thông tin sống động bằng chữ viết, âm thanh, hình ảnh chỉ trong vài phút đến vài giây, với số trang không hạn chế.
Báo điện tử hội tụ những ưu thế của báo in, báo nói, báo hình; sử dụng yếu tố công nghệ cao như một nhân tố quyết định, quy trình sản xuất và truyền tải thông tin dựa trên nền tảng của mạng Internet toàn cầu”. Mặc dù sinh sau đẻ muộn so với các loại hình báo chí khác nhưng sự ra đời của báo điện tử đã mở ra một cuộc cách mạng thông tin mới cho nền báo chí hiện 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tại Việt Nam, báo điện tử đã nhanh chóng phát triển về sống lượng, chất lượng và ngày khẳng định được vị trí của mình trong đời sống báo chí, đời sống xã hội của đất nước, tạo nên một mạng thông tin sôi động.2 Đặc điểm của báo điện tử Điểm mạnh BĐT có tác dụng và tiện ích hơn hẳn các loại hình báo chí truyền thống, dung lượng thông tin rất lớn, tương tác thông tin nhanh, phát hành không bị trở ngại về thời gian, không gian, biên giới quốc gia. Từ khi ra đời, BĐT nước ta đã góp phần quan trọng trong việc phổ biến, tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; mở rộng hiệu quả thông tin đối ngoại; nâng cao dân trí và thỏa mãn nhu cầu thông tin, hưởng thụ văn hóa của nhân dân… Có thể nói rằng, BĐT - kết quả của sự tích hợp giữa công nghệ và truyền thông, dựa trên nền của internet và sự tích hợp ưu thế của các loại hình báo chí truyền thống đã đem lại những giá trị rất lớn cho xã hội, cho người dân.
BĐT đã tạo ra bước ngoặt làm thay đổi cách truyền tin và tiếp nhận thông tin Về truyền tin, sự thay đổi thể hiện ở những góc độ sau: Thứ nhất, BĐT có những lợi thế về dung lượng truyền tải mà báo in, phát thanh, truyền hình không thể có được. BĐT không bị giới hạn bởi khuôn khổ, số trang nên có khả năng truyền tải thông tin không giới hạn. Vì vậy, nó có thể cung cấp một lượng thông tin lớn , phong phú và chi tiết. Ngoài ra, những thông tin này còn được BĐT xâu chuỗi lại với nhau theo các chủ đề thông qua siêu liên kết, tạo điều kiện thuận lợi trong việc tiếp cận thông tin của độc giả.
Không những thế, thông tin trên BĐT còn được lưu trữ lâu dài và khoa học theo ngày tháng, chủ đề, chuyên mục…tạo thành cơ sở dữ liệu để bạn đọc có thể tìm kiếm nhanh chóng và hiệu quả. Thứ hai, BĐT không bị phụ thuộc vào khoảng cách đại lý nên thông tin được truyền tải khắp toàn cầu. Nó tiếp cận với độc giả khắp mọi nơi, dù đó là thành thị, nông thôn, vùng sâu, vùng xa miễn nơi đó có đường dây điện thoại, có di động hay phủ sóng vệ tinh. Ở các nước phát triển, với hạ tầng viễn thông đã rất phát triển, người dân chỉ cần một sợi cáp nối đến nhà là họ có tất cả các dịch vụ trong đó, từ điện thoại, truy cập internet bằng thông cộng và xem truyền hình (truyền hình trực 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tuyến và cả truyền hình thuê bao cáp).
Vì thế, BĐT là một phương tiện truyền tải thông tin dễ dàng, sinh động và trực tiếp. Thứ ba, BĐT đã tạo ra bước ngoặt về quy trình sản xuất thông tin. Thông tin từ thu nhận đến khi phát hành đều được diễn ra rất nhanh chóng với những thao tác hết sức đơn giản. Về lý thuyết, một người có thể làm được tất cả các bước trong một công đoạn và tất cả các công đoạn trong cả quy trình sản xuất BĐT.
Vì vậy, xét về chi phí cho cả người sản xuất và công chúng đều ít tốn kém hơn các loại hình báo chí khác. Thứ tư, BĐT là sự tổng hợp của công nghệ đa phương tiện, nghĩa là nó không chỉ truyền tải văn bản, hình ảnh như báo in mà cả âm thanh, video như phát thanh, truyền hình và các chương trình tương tác. Tính năng ba trong một của BĐT đang và sẽ tạo dựng một sức mạnh truyền thông mới. Thứ năm, BĐT có tần xuất và tốc độ truyền tin nhanh.
Không cần phải chờ đến giờ ra báo, phát sóng, cứ khi nào có thông tin mới là BĐT đưa lên. Vì vậy, thông tin trên BĐT liên tục được cập nhật từng giờ, từng phút có thể tức thời và ngay lập tức. Do đó, BĐT luôn sống 24h/ngày và 7 ngày/tuần. Thứ sáu, xét về tiềm năng tài chính thì với mật độ sử dụng internet và BĐT tăng lên hằng ngày, BĐT sẽ nhanh chóng chiếm một thị phần không nhỏ về quảng cáo.
Theo một tính toán thì trong tương lai, quảng cáo trên BĐT sẽ không chỉ cạnh tranh với báo in mà với cả truyền hình. BĐT ngày càng có vị trí quan trọng trong đời sống kinh tế - xã hội. Bây giờ, vào mỗi buổi sáng, hình ảnh các nhân viên văn phòng đến cơ quan, bật máy tính, truy cập vào các trang BĐT sau đó mới làm việc đã trở nên quen thuộc. Điều này diễn ra ở nhiều nơi: công sở, gia đình, quán cà phê…BĐT đã được chấp nhận không chỉ ở góc độ đối tượng tiếp nhận là khán giả, độc giả mà ngay cả bản thân những người làm báo.
Về sự tiếp nhận thông tin của công chúng cũng thay đổi rất nhiều. giờ đây, công chúng trở thành trung tâm, hoàn toàn chủ động lựa chọn thông tin, thời gian, không gian trình tự tiếp nhận cũng như cách tiếp cận thông tin cho phù hợp với nhu cầu và sở thích của mình. Không những thế, công chúng còn được khuyến khích và tạo cơ hội để tích cực tham gia vào quá trình sản xuất thông tin và truyền tin. Vị trí của người truyền tin và tiếp nhận thông tin đôi khi được hoán đổi cho nhau.
Ngoài 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ra, nhờ những ưu điểm như khả năng đa phương tiện và tính tương tác cao, BĐT đã giúp cho mối quan hệ giữa nhà báo và công chúng chặt chẽ hơn thông qua việc mở các diễn đàn trao đổi, giao lưu trực tuyến, tổ chức hội nghị trực tuyến… Cùng với các phương tiện thông tin đại chúng khác, BĐT ngày càng phát triển, đem lại hiệu quả xã hội to lớn. Hơn thế, BĐT còn chắp cánh cho các loại hình báo chí khác bay xa hơn, giúp khuếch trương hình ảnh mọi nơi, mọi lúc. BĐT đã và đang có một vị trí xứng đáng, trở thành một món ăn tinh thần không thể thiếu trong đời sống người dân bởi sức mạnh thực sự của nó. Xu hướng phát triển của BĐT sẽ như vũ bão trong thời gian tới, số lượng người truy cập ngày càng tăng lên nhanh chóng khi cước phí internet rẻ tới mức bất cứ ai cũng có thể đăng ký được.
Tuy nhiên sự tồn tại và phát triển của BĐT tử sẽ tạo nên sự cạnh tranh lành mạnh giữa các loại hình truyền thông. Điểm yếu Như các loại hình báo chí khác, BĐT cũng có những hạn chế nhất định Thứ nhất, độ chính xác của thông tin: Thông tin được BĐT đưa rất nhanh, nhiều khi phải chạy đua với thời gian. Do vậy, nhanh thì dễ ẩu. Các loại hình báo chí khác tránh xu hướng này bằng hàng rào các biên tập viên giỏi nghiệp vụ, kiểm tra kỹ lưỡng qua nhiều lớp.
Nhưng đối với BĐT để cạnh tranh thông tin với các báo khác, tính chạy đua về thời gian là điều ưu tiên hàng đầu nên có những sai sót không thể tránh khỏi ví dụ như lỗi chính tả, lỗi câu hoặc thông tin cập nhật tính theo giây. Thêm nữa, dù đã phát hành, thông tin trên BĐT vẫn có thể chỉnh sửa được tạo nên tâm lý thiếu cẩn thận ở một bộ phận nhà báo.Vì vậy, độ chính xác của thông tin trên BĐT nhiều khi không cao bằng thông tin trên các loại hình báo chí khác. Thứ hai, độ an toàn của thông tin trên báo điện tử bị phụ thuộc quá nhiều vào công nghệ, toàn bộ nội dung thông tin gần như phụ thuộc vào sự ổn định của hệ thống máy móc. Vì BĐT chỉ phát hành một bản duy nhất nên khi gặp các sự cố như cháy, hỏng virút phá hoại, tin tặc tấn công…nội dung lưu trữ có thể bị chỉnh sửa, làm sai lệch hoặc bí phá hoại hoàn toàn và khó khôi phục lại.