phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung luận văn được trình bày trong 3 chương Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về quản lý công tác xây dựng tập thể học sinh ở trường Trung học phổ thông. Thực trạng quản lý công tác xây dựng tập thể học sinh ở trường Trung học phổ thông Lý Thường Kiệt. Biện pháp quản lý của hiệu trưởng đối với công tác xây dựng tập thể học sinh ở trường Trung học phổ thông Lý Thường Kiệt.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CÔNG TÁC XÂY DỰNG TẬP THỂ HỌC SINH Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. Sơ lƣợc về lịch sử nghiên cứu vấn đề Quản lý giáo dục xuất hiện từ rất sớm trong lịch sử giáo dục và đào tạo. Tuy nhiên, phải đến những năm 60 của thế kỷ XX, xuất phát từ yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, vấn đề quản lý giáo dục mới thực sự thu hút sự quan tâm của nhiều nhà giáo dục học, tâm lý học sư phạm cả ở phương diện lý luận lẫn thực tiễn quản lý.
Có thể kể tên một số nhà giáo dục nổi tiếng đã có những đóng góp to lớn cho sự phát triển lý luận và thực tiễn giáo dục nói chung và quản lý giáo dục nói riêng như A. Macarencô, Fukuzawa Yukichi (1835-1901), Emile Durkheim (1858-1917), John Dewey (1859-1952). Ở Việt Nam, các nhà giáo dục học, tâm lý học tiêu biểu như Nguyễn Lân, Hà Thế Ngữ, Phạm Minh Hạc, Đặng Vũ Hoạt.cũng đã có những đóng góp nền móng trong lĩnh vực lý luận và thực tiễn quản lý giáo dục trong nhà trường. Trong những nghiên cứu chuyên sâu về lý luận quản lý giáo dục có sự đóng góp của các nhà nghiên cứu có tâm huyết như Nguyễn Ngọc Quang, Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Đức Chính, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Trần Kiểm, Trần Khánh Đức.Gần đây đã có nhà nghiên cứu đi sâu vào “đổi mới tư duy quản lý giáo dục” của Trần Kiểm (2005); Nguyên tắc quản lý chất lượng giáo dục của Đặng Thành Hưng (2004).
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Gần đây, nhiều luận văn thạc sĩ của một số cơ sở đào tạo đã đi vào giải quyết những khía cạnh khác nhau của thực tiễn quản lý giáo dục, đề ra các biện pháp quản lý trong nhiều lĩnh vực ở trường phổ thông: - Đã có những nghiên cứu đi sâu vào lĩnh vực quản lý học sinh, sinh viên (Lưu văn Liêm, 2004)… - Một số luận văn thạc sĩ cũng có đề cập đến biện pháp quản lý công tác giáo viên chủ nhiệm và công tác quản lý của giáo viên chủ nhiệm lớp: đề tài Biện pháp quản lý công tác giáo viên chủ nhiệm lớp của hiệu trưởng trường THPT ở tỉnh Yên Bái trong giai đoạn hiện nay của tác giả Nguyễn Xuân Tuyên (2006); đề tài Những biện pháp quản lý học viên của người giáo viên chủ nhiệm nhằm nâng cao chất lượng đào tạo cán bộ ở học viện chính trị khu vực I của tác giả Nguyễn Minh Liêm (2007,[35]). … - Có một số nghiên cứu khoa học đề cập đến vấn đề xây dựng tập thể lớp học sinh và công tác của giáo viên chủ nhiệm lớp: Đề tài Xây dựng tập thể lớp xuất sắc của tác giả Lê Thị Lệ Tình, tổ Văn- GDCD trường THPT Phạm Phú Thứ, Đồng Tháp (2007); đề tài Vai trò của giáo viên chủ nhiệm lớp trong trường học trong công tác giáo dục đạo đức học sinh của tác giả Lê Thái Trung, tổ Vật lý trường THPT Phạm Phú Thứ, Đồng Tháp (2007); đề tài Thực trạng sự phối hợp giáo dục giữa giáo viên chủ nhiệm lớp và gia đình học sinh trung học phổ thông ở Hà Nội của tác giả Trần Thị Mai Hiên và nhóm sinh viên Khoa Sư phạm Đại học Quốc gia Hà Nội (2007)… Tuy nhiên, qua theo dõi chúng tôi nhận thấy lĩnh vực quản lý công tác xây dựng tập thể học sinh ở nhà trường phổ thông còn ít được quan tâm. Trong xu thế đổi mới giáo dục hiện nay, không chỉ người dạy mà người học cũng rất cần được quan tâm làm sao để phát huy tính tự giác của mỗi học sinh, ý thức LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tập thể ở mỗi học sinh, để quá trình học tập rèn luyện của họ trở nên tự giác, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục nói chung của nhà trường. Vận dụng kiến thức lí luận đã tiếp thu trong chuyên ngành quản lý giáo dục, kế thừa có chọn lọc các kết quả nghiên cứu đã có, chúng tôi cố gắng khảo cứu thực trạng quản lý công tác xây dựng tập thể học sinh ở trường THPT Lý Thường Kiệt để từ đó đề xuất “Một số biện pháp quản lý của hiệu trưởng đối với công tác xây dựng tập thể học sinh ở trường THPT Lý Thường Kiệt huyện Thuỷ Nguyên, Hải Phòng” 1.
Các khái niệm cơ bản 1. Quản lý giáo dục 1. Khái niệm quản lý Hệ thống giáo dục là một hệ thống xã hội. Quản lý giáo dục (QLGD) là một lĩnh vực quan trọng của quản lý xã hội, cũng chịu sự chi phối của các quy luật xã hội và tác động của quản lý xã hội.
Có nhiều quan điểm khác nhau về khái niệm quản lý, sau đây là một số quan điểm chính. - Theo tác giả Trần Kiểm, ''Quản lý là những tác động của chủ thể quản lý trong việc huy động phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài nước (chủ yếu là nội lực) một cách tối ưu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất'' [34, tr.8] - Khái quát hơn, các tác giả ở Khoa Sư phạm - Đại học Quốc gia Hà Nội là Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc đưa ra quan niệm: ''Quản lý là sự tác động có chủ đích của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu của tổ chức'' [10, tr.1] Những quan niệm trên có khác nhau, song có thể khái quát: Quản lý LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com (một tổ chức/ hệ thống) là tổ hợp các tác động chuyên biệt, có chủ đích của chủ thể quản lý lên khách thể quản lý và đối tượng quản lý nhằm phát huy tiềm năng của các yếu tố, các mối quan hệ chức năng, sử dụng có hiệu quả các nguồn lực và cơ hội của tổ chức/ hệ thống … trên cơ sở đó đảm bảo cho tổ chức/ hệ thống vận hành (hoạt động) tốt, đạt được các mục tiêu đã đặt ra với chất lượng và hiệu quả tối ưu trong các điều kiện biến động của môi trường. Khái niệm quản lý giáo dục Theo PGS.TS Đặng Quốc Bảo [2, tr124], quản lý giáo dục (QLGD) theo nghĩa tổng quátt, là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý trong hệ thống giáo dục, là sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân, điều hành các cơ sở giáo dục nhằm thực hiện mục tiêu đẩy mạnh công tác giáo dục theo yêu cầu phát triển của xã hội (nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài). Mục đích cuối cùng của quản lý giáo dục là tổ chức quá trình giáo dục có hiệu quả để đào tạo lớp thanh niên thông minh, sáng tạo, năng động, tự chủ, biết sống và phấn đấu vì hạnh phúc của bản thân và của xã hội.
Quản lý giáo dục là sự vận dụng một cách cụ thể các nguyên lý của quản lý nói chung vào lĩnh vực giáo dục. Tuy nhiên, cần làm rõ nội hàm khái niệm, để từ cơ sở lý thuyết đó giúp xác định rõ nội dung và các biện pháp quản lý công tác xây dựng tập thể học sinh trong trường THPT. Theo Trần Kiểm, khái niệm quản lý giáo dục đối với cấp vĩ mô: ''QLGD được hiểu là hệ thống những tác động tự giác, có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật của chủ thể quản lý đến tập thể GV, công nhân viên, tập thể HS, cha mẹ HS và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục của nhà trường'' [sdd , tr. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Từ đây, ta có thể khái quát: QLGD là sự tác động có chủ đích, có căn cứ khoa học, hợp quy luật và phù hợp các điều kiện khách quan… của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm phát huy sức mạnh các nguồn lực giáo dục, từ đó đảm bảo các hoạt động của tổ chức/ hệ thống giáo dục đạt được các mục tiêu giáo dục đã đề ra với chất lượng, hiệu quả cao nhất.
QLGD có các đặc trưng chủ yếu sau: + Sản phẩm giáo dục là nhân cách, là sản phẩm có tính đặc thù nên QLGD phải ngăn ngừa sự dập khuôn, máy móc trong việc tạo ra sản phẩm cũng như không được phép tạo ra phế phẩm. + QLGD nói chung, quản lý nhà trường nói riêng phải chú ý đến sự khác biệt giữa đặc thù lao động sư phạm so với lao động xã hội nói chung. + Trong QLGD, các hoạt động hành chính nhà nước và quản lý chuyên môn đan xen vào nhau, thâm nhập lẫn nhau không thể tách rời. + QLGD đòi hỏi những yêu cầu cao về tính toàn diện, tính thống nhất, tính liên tục, tính kế thừa, tính phát triển.
Dựa vào phạm vi quản lý, người ta chia ra hai loại QLGD: + Quản lý hệ thống giáo dục: QLGD ở tầm vĩ mô, phạm vi toàn quốc, trên địa bàn lãnh thổ (tỉnh, thành phố. + Quản lý nhà trường: QLGD ở tầm vi mô, trong phạm vi một cơ sở giáo dục- đào tạo. Chức năng của quản lý giáo dục QLGD cũng có đầy đủ các chức năng cơ bản của quản lý nói chung, theo sự thống nhất của đa số tác giả thì QLGD có 4 chức năng: Lập kế hoạch, Tổ chức, Chỉ đạo, Kiểm tra. + Lập kế hoạch: là quá trình thiết lập các mục tiêu của hệ thống các hoạt động và điều kiện đảm bảo thực hiện được các mục tiêu đó.
Kế hoạch là nền tảng của quản lý, lập kế hoạch bao gồm: Xác định chức năng, nhiệm vụ và các công việc của đơn vị, dự báo, đánh giá triển vọng, đề ra mục tiêu, chương LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trình, xác định tiến độ, xác định ngân sách, xây dựng các nguyên tắc tiêu chuẩn, xây dựng các thể thức thực hiện. + Tổ chức: là quá trình sắp xếp và phân bổ công việc, quyền hành và quyền lực cho các thành viên của tổ chức để họ có thể hoạt động và đạt được mục tiêu của tổ chức một cách hiệu quả.