phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo luận văn dự kiến được trình bày trong 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lí luận về quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh ở các trường THCS huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương theo hướng phối hợp và phát huy vai trò giữa Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh ở các trường THCS huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương theo hướng phối hợp và phát huy vai trò giữa Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh ở các trường THCS huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương theo hướng phối hợp và phát huy vai trò giữa Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội. 6 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƢỚNG NGHIỆP TẠI CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO HƢỚNG PHỐI HỢP GIỮA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH VỚI CÁC LỰC LƢỢNG XÃ HỘI 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu trên thế giới 1. Những nghiên cứu về hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh Nghiên cứu “Career Development Across the K-16 Years: Bridging the Present to Satisfying and Successful Futures” của tác giả Richard T. Lapan (2004) [37], đã đề cập đến việc phát triển nghề nghiệp liên tục xuyên suốt các cấp học từ mẫu giáo đến cao đẳng, nhằm chuẩn bị tốt hơn cho tương lai thành công và thỏa mãn của học sinh.
Tác giả khẳng định rằng sự phát triển nghề nghiệp là một quá trình lâu dài, cần được thực hiện một cách có hệ thống và liên tục ở tất cả các cấp học. Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cung cấp các hoạt động trải nghiệm, định hướng nghề nghiệp phù hợp với từng giai đoạn phát triển của học sinh. Ở bậc mẫu giáo và tiểu học, hoạt động trải nghiệm tập trung vào việc khám phá bản thân, kỹ năng sống, giá trị cá nhân và mối quan hệ giữa học tập với công việc trong tương lai. Ở bậc trung học cơ sở và trung học phổ thông, các hoạt động định hướng nghề nghiệp trở nên sâu rộng hơn, giúp học sinh khám phá năng lực, sở thích và kế hoạch nghề nghiệp cụ thể.
Cuối cùng, ở bậc cao đẳng, sinh viên được hỗ trợ trong việc lựa chọn ngành học phù hợp và chuẩn bị cho sự nghiệp tương lai. Bên cạnh đó, tác gia đề cập đến vai trò quan trọng của nhà trường, gia đình và cộng đồng trong việc hỗ trợ phát triển nghề nghiệp cho học sinh. Sự phối hợp giữa các bên liên quan sẽ giúp học sinh nhận được sự hướng dẫn, cũng như trải nghiệm thực tế cần thiết để chuẩn bị cho tương lai nghề nghiệp. Theo tác giả Mark L.
Savickas (2012) với nghiên cứu “Life Design: A Paradigm for Career Intervention in the 21st Century” [40], trong bối cảnh kinh tế và xã hội đầy biến động hiện nay, cách tiếp cận truyền thống trong hướng nghiệp không còn 7 phù hợp. Thay vì chỉ tập trung vào việc lựa chọn nghề nghiệp, mô hình “Thiết kế cuộc sống” nhấn mạnh vào việc xây dựng kỹ năng thích ứng và khả năng tự định hướng của mỗi cá nhân. Mô hình này dựa trên ba khái niệm chính: Cấu trúc, mẫu và tính linh hoạt. Cấu trúc đề cập đến việc tạo ra kế hoạch và hành động để đạt được mục tiêu nghề nghiệp.
Mẫu liên quan đến việc nhận diện những điểm mạnh, giá trị và sở thích cá nhân. Còn tính linh hoạt là khả năng thích ứng và điều chỉnh kế hoạch khi cần thiết. Quá trình can thiệp theo mô hình này bao gồm năm giai đoạn: Khám phá, phân tích hiện trạng, xây dựng tầm nhìn, lập kế hoạch và điều chỉnh. Học sinh sẽ được hỗ trợ để khám phá bản thân, phân tích các nguồn lực sẵn có, xây dựng tầm nhìn cho tương lai, lập kế hoạch cụ thể và điều chỉnh kế hoạch khi cần thiết.
Nghiên cứu cũng nhấn mạnh vai trò của nhà tư vấn nghề nghiệp trong việc hỗ trợ học sinh áp dụng mô hình này. Họ sẽ đóng vai trò người hướng dẫn, đồng hành cùng học sinh trong quá trình khám phá, phân tích và xây dựng kế hoạch cho tương lai nghề nghiệp. Nghiên cứu “Comprehensive School Guidance and Career Education in Canada: A Revisit” của các tác giả Bryan Hiebert, Kelly Magnussen, Barb Miner, Michael Borgen và Andrea McDonald (2011) [33] đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cung cấp các chương trình hướng nghiệp và giáo dục nghề nghiệp toàn diện cho học sinh từ mẫu giáo đến trung học phổ thông. Các chương trình này nhằm mục đích giúp học sinh phát triển kỹ năng ra quyết định nghề nghiệp, khám phá sở thích và năng lực, cũng như chuẩn bị cho việc chuyển tiếp từ học đường sang nghề nghiệp.
Nghiên cứu chỉ ra rằng, mặc dù hầu hết các tỉnh bang tại Canada đều có các chương trình hướng nghiệp và giáo dục nghề nghiệp, nhưng vẫn tồn tại nhiều khác biệt về nội dung, phương pháp triển khai và mức độ tích hợp vào chương trình học. Một số tỉnh bang có các chương trình toàn diện, liên tục từ mẫu giáo đến trung học phổ thông, trong khi một số nơi khác chỉ tập trung vào một số cấp học nhất định. Các tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng một hệ thống hướng nghiệp và giáo dục nghề nghiệp thống nhất, liên tục trên toàn quốc. Điều này sẽ giúp đảm bảo tất cả học sinh đều có cơ hội tiếp cận các dịch vụ hướng nghiệp chất 8 lượng, phù hợp với nhu cầu và giai đoạn phát triển của bản thân.
Ngoài ra, nghiên cứu cũng đề cập đến vai trò quan trọng của sự phối hợp giữa các bên liên quan, bao gồm nhà trường, gia đình, cộng đồng và các đơn vị liên quan khác trong việc triển khai các chương trình hướng nghiệp và giáo dục nghề nghiệp hiệu quả. các tác giả Tristram Hooley, Siobhan Neary, A. Watts và Vanessa Dodd (2018) với nghiên cứu “The Role of Career Guidance in Supporting a World-Class Career Education System: A Review of the Evidence” [34] đã đánh giá vai trò của hoạt động hướng nghiệp trong việc hỗ trợ xây dựng một hệ thống giáo dục nghề nghiệp hàng đầu thế giới. Nghiên cứu tổng hợp các bằng chứng từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm các báo cáo chính sách, nghiên cứu học thuật và dữ liệu thống kê, để đưa ra một cái nhìn toàn diện về tầm quan trọng của hoạt động hướng nghiệp trong giáo dục nghề nghiệp.
Các tác giả nhấn mạnh rằng hoạt động hướng nghiệp đóng một vai trò thiết yếu trong việc hỗ trợ học sinh khám phá năng lực và sở thích của bản thân, hiểu rõ các cơ hội nghề nghiệp và phát triển kỹ năng ra quyết định nghề nghiệp. Những hoạt động này giúp học sinh chuẩn bị tốt hơn cho quá trình chuyển tiếp từ học đường sang nghề nghiệp và cuộc sống lao động. Nghiên cứu chỉ ra rằng một hệ thống hướng nghiệp hiệu quả cần phải được tích hợp vào chương trình học từ sớm và liên tục ở tất cả các cấp học, từ mẫu giáo đến trung học phổ thông. Các hoạt động hướng nghiệp nên đa dạng, bao gồm cả hoạt động trải nghiệm, tư vấn cá nhân và tập thể, cũng như cung cấp thông tin về các cơ hội nghề nghiệp.
Ngoài ra, nghiên cứu nhấn mạnh sự cần thiết phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan, bao gồm nhà trường, gia đình, cộng đồng, doanh nghiệp và các tổ chức hướng nghiệp, để đảm bảo hoạt động hướng nghiệp đáp ứng được nhu cầu của học sinh và thị trường lao động. Những nghiên cứu về quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh Nghiên cứu “Rural High School Youth's Access to and Use of School-to-Work Programs” của các tác giả Brendan C. Hutchins và Daren H. Akos (2013) [35], đã khảo sát mức độ tiếp cận và sử dụng các chương trình học-làm của học sinh trung 9 học vùng nông thôn tại Hoa Kỳ.
Chương trình học-làm là một chiến lược giáo dục nhằm chuẩn bị cho học sinh sự chuyển tiếp từ môi trường học tập sang môi trường làm việc. Các hoạt động bao gồm trải nghiệm thực tế tại nơi làm việc, hướng nghiệp, phát triển kỹ năng nghề nghiệp và học tập kết hợp với thực hành. Nghiên cứu chỉ ra rằng mặc dù chương trình học-làm mang lại nhiều lợi ích cho học sinh, nhưng học sinh vùng nông thôn thường gặp nhiều khó khăn hơn trong việc tiếp cận và tham gia vào các chương trình này. Những khó khăn bao gồm khoảng cách địa lý, thiếu nguồn lực tài chính, hạn chế về cơ sở vật chất và thiếu sự hỗ trợ từ gia đình và cộng đồng.
Để giải quyết vấn đề này, các tác giả đề xuất một số giải pháp quản lý: - Tăng cường hợp tác giữa nhà trường, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương để tạo ra nhiều cơ hội trải nghiệm nghề nghiệp cho học sinh. - Cung cấp thêm nguồn lực tài chính và hỗ trợ kỹ thuật cho các trường học vùng nông thôn để triển khai các chương trình học-làm. - Nâng cao nhận thức của phụ huynh và học sinh về tầm quan trọng của chương trình học-làm trong việc chuẩn bị cho tương lai nghề nghiệp. - Đào tạo và hỗ trợ đội ngũ nhân viên hướng nghiệp và giáo viên tại các trường học vùng nông thôn.
- Áp dụng công nghệ và các phương thức học tập trực tuyến để giảm bớt hạn chế về khoảng cách địa lý. Nghiên cứu này đã chỉ ra những thách thức mà học sinh vùng nông thôn gặp phải trong việc tiếp cận và tham gia các chương trình học-làm, đồng thời đề xuất các giải pháp quản lý nhằm cải thiện tình hình và mang lại nhiều cơ hội trải nghiệm nghề nghiệp hơn cho họ. Palladino Schultheiss (2005) với nghiên cứu “Elementary Career Intervention Programs: Social Action Initiation from a Theory of Relational Influences” [38] đã đề cập đến việc quản lý và tổ chức các chương trình can thiệp nghề nghiệp dành cho học sinh tiểu học theo lý thuyết ảnh hưởng quan hệ. Lý thuyết ảnh hưởng quan hệ nhấn mạnh rằng sự phát triển nghề nghiệp của 10 trẻ em chịu tác động bởi các mối quan hệ và tương tác xã hội xung quanh.
Gia đình, nhà trường và cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành định hướng nghề nghiệp và khám phá bản thân của trẻ.