phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục các tài liệu tham khảo và phụ lục, cấu trúc luận văn gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Toán cấp THCS Chƣơng 2: Thực trạng hoạt động dạy học môn Toán, quản lý hoạt động dạy học môn Toán của trƣờng THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán của trƣờng THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng trong bối cảnh hiện nay 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN CẤP TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Sơ lƣợc về lịch sử nghiên cứu vấn đề Quản lý là một hoạt động mang tính lịch sử xã hội, nhờ có hoạt động quản lý mà xã hội loài ngƣời không ngừng vận động và phát triển. Theo Mác-Ănghen trong quá trình nghiên cứu nền sản xuất tƣ bản chủ nghĩa đã rút ra kết luận, một trong những yếu tố quyết định đối với sự phát triển của nền sản xuất tƣ bản là nhờ có vai trò của hoạt động quản lý. Đã có nhiều công trình nghiên cứu về quản lý giáo dục trong và ngoài nƣớc, bên cạnh những công trình nghiên cứu có tính chất tổng quan về quản lý giáo dục thì các công trình nghiên cứu về quản lý nhà trƣờng, quản lý các thành tố của quá trình sƣ phạm trong nhà trƣờng ngày càng chiếm vị trí quan trọng bởi nhà trƣờng đƣợc thừa nhận rộng rãi nhƣ một thiết chế chuyên biệt của xã hội để giáo dục - đào tạo thế hệ trẻ trở thành những công dân có ích cho xã hội.
Nhà giáo dục học Xô-Viết: V. Xukhomlinxki khi tổng kết những kinh nghiệm quản lý chuyên môn trong vai trò là ngƣời hiệu trƣởng nhà trƣờng đã cho rằng: "Kết quả toàn bộ hoạt động của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào công việc tổ chức đúng đắn và hợp lý công tác hoạt động dạy học", V.A Xukhomlinxki và Xvecxlerơ cùng nhấn mạnh đến biện pháp dự giờ, phân tích bài giảng, sinh hoạt tổ chuyên môn.Việc dự giờ, phân tích bài giảng của đồng nghiệp đƣợc coi là "đòn bẩy" để nâng cao chất lƣợng dạy học. Việc phân tích bài giảng với mục đích là chỉ cho giáo viên thấy các thiếu sót để khắc phục, đồng thời nhận ra các mặt tích cực để khuyến khích họ phát huy nhằm nâng cao chất lƣợng bài giảng. Đề tài khoa học công nghệ trọng điểm cấp Bộ của nhóm tác giả: PGS.
Nguyễn Ngọc Hợi (chủ nhiệm đề tài); PGS. Phạm Minh Hùng; PGS. Thái Văn Thành "Thực trạng và các giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên" (2006). Nhóm tác giả đó nêu lên nguyên tắc chung về nâng cao chất lƣợng của đội ngũ giáo viên nhƣ: Xác định đầy đủ nội dung hoạt động chuyên môn; Xây dựng hoàn 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thiện quy chế đánh giá, xếp loại chuyên môn của giáo viên; Tổ chức đánh giá, xếp loại chuyên môn của giáo viên.
Tác giả Trần Bá Hoành trong công trình nghiên cứu của mình cũng đã đề cập đến việc đổi mới phƣơng pháp dạy học theo hƣớng lấy học sinh làm trung tâm, vận dụng các phƣơng pháp tích cực, tăng cƣờng phƣơng pháp học tập, tự học. trong trong việc đổi mới phƣơng pháp dạy học trong trƣờng phổ thông. Các tác giả, các nhà nghiên cứu và các nhà QLGD nhƣ Phạm Minh Hạc, Nguyễn Hữu Châu, Nguyễn Cảnh Toàn, Đặng Quốc Bảo, Đặng Bá Lãm, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Phạm Viết Vƣợng,. đã có nhiều công trình nghiên cứu về QLGD, quản lý nhà trƣờng.
Các công trình này đi sâu vào lý luận QLGD nói chung, ở phƣơng diện quản lý cụ thể một môn học ở trƣờng phổ thông trong đó có môn Toán ở cấp THCS thì chƣa đƣợc đề cập nhiều. Trong những năm gần đây lý luận về quản lý các môn học trong nhà trƣờng phổ thông đã đƣợc quan tâm, nhất là trong các luận văn về QLGD. Đối với môn Toán ở trƣờng phổ thông, nhiều công trình nghiên cứu của nhiều chuyên gia cũng đã đề cập ít nhiều về phƣơng diện quản lý quá trình dạy học môn Toán sao cho có hiệu quả nhất. Tiêu biểu có thể kể đến một số công trình nghiên cứu có giá trị nhƣ: Phương pháp dạy học đại cương môn Toán của tác giả Nguyễn Bá Kim (2010); Vận dụng lý luận vào thực tiễn dạy học môn Toán ở trường Phổ thông của tác giả Bùi Văn Nghị (2009); Cẩm nang dạy và học môn Toán trung học cơ sở của tác giả Vũ Hữu Bình (2007).
Nhìn chung các công trình trên đã đi sâu nghiên cứu những vấn đề lý luận về quản lý giáo dục, quản lý nhà trƣờng hay quản lý quá trình dạy học nói chung mà ít đề cập đến các giải pháp cụ thể để quản lý chất lƣợng dạy học từng bộ môn đặc biệt chƣa có công trình nào nghiên cứu một cách toàn diện về quản lý chất lƣợng dạy học môn Toán ở các trƣờng THCS. Từ việc kế thừa các kết quả nghiên cứu đi trƣớc, chúng tôi đi sâu vào nghiên cứu cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng hoạt động dạy học, quản lý hoạt động dạy học môn Toán, đề xuất biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán của trƣờng THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng trong bối cảnh hiện nay. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Một số khái niệm cơ bản 1.
Quản lý, chức năng, biện pháp quản lý. Khái niệm “Quản lý” Trong lịch sử phát triển của xã hội loài ngƣời, hoạt động quản lý đã xuất hiện rất sớm. Từ khi con ngƣời biết tập hợp lại với nhau, tập trung sức lực để tự vệ hoặc kiếm sống, thì bên cạnh lao động chung của mọi ngƣời đã xuất hiện những hoạt động tổ chức, phối hợp điều khiển đối với họ. Những hoạt động đó xuất hiện, tồn tại và phát triển nhƣ một yếu tố khách quan, là cơ sở cho các hoạt động chung của con ngƣời đạt đƣợc kết quả mong muốn.Marx đã viết: “Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng”.
Nhƣ vậy, đã xuất hiện một dạng lao động mang tính đặc thù là tổ chức, điều khiển các hoạt động của con ngƣời theo những yêu cầu nhất định đƣợc gọi là hoạt động quản lý. Từ đó có thể hiểu là lao động và quản lý không tách rời nhau, quản lý là hoạt động điều khiển lao động chung. Xã hội phát triển qua các phƣơng thức sản xuất thì trình độ tổ chức, điều hành tất yếu đƣợc nâng lên, phát triển theo những đòi hỏi ngày càng cao hơn. Cùng với sự phát triển của xã hội loài ngƣời, quản lý đã trở thành một ngành khoa học và ngày càng phát triển toàn diện.
Quản lý là một hiện tƣợng xã hội đƣợc hình thành và phát triển cùng với sự xuất hiện, phát triển của xã hội loài ngƣời. Nó bắt nguồn và gắn chặt với sự phân công, hợp tác lao động. Quản lý là một phạm trù tồn tại khách quan đƣợc ra đời một cách tất yếu do nhu cầu của mọi chế độ xã hội, mọi tổ chức, mọi quốc gia, mọi thời đại. Quản lý là một dạng hoạt động xã hội đặc thù, trở thành một nhân tố của sự phát triển xã hội, một hoạt động phổ biến, diễn ra ở mọi lĩnh vực, ở mọi cấp độ và liên quan đến mọi ngƣời.
Có thể nói quản lý là một trong những loại hình lao động có hiệu quả nhất, quan trọng nhất. Khái niệm quản lý (management) là khái niệm rất chung, tổng quát. Trong quá trình nghiên cứu của lý luận khoa học quản lý, tùy theo góc độ tiếp cận mà khái niệm này đƣợc quan niệm theo nhiều cách khác nhau. Harold Koontz, Cyril O’Donnell, Heinz Weihrich đƣa ra khái niệm: “Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nhằm bảo đảm sự phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt đƣợc các mục đích của nhóm.
Mục tiêu của nhà quản lý là nhằm hình 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thành một môi trƣờng mà trong đó con ngƣời có thể đạt đƣợc các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất, và sự bất mãn cá nhân ít nhất.33] Tác giả Đặng Quốc Bảo cho rằng: “Bản chất hoạt động quản lý gồm hai quá trình tích hợp vào nhau: quá trình “quản” gồm sự coi sóc, giữ gìn, duy trì hệ ở trạng thái “ổn định”; quá trình “lý” gồm sự sửa sang, sắp xếp, đổi mới hệ đƣa hệ vào thế “phát triển”…Trong “quản” phải có “lý”, trong “lý” phải có “quản” để động thái của hệ ở thế cân bằng động: hệ vận động phù hợp, thích ứng và có hiệu quả trong mối tƣơng tác giữa các nhân tố bên trong (nội lực) với các nhân tố bên ngoài (ngoại lực)”.14] Các tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc và Nguyễn Quốc Chí nhấn mạnh: “Hoạt động quản lý là tác động có định hƣớng, có chủ đích của chủ thể quản lý (ngƣời quản lý) đến khách thể quản lý (ngƣời bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt đƣợc mục đích của tổ chức”.1] Tác giả Hà Thế Ngữ cho rằng: “Quản lý là quá trình dựa vào các quy luật khách quan vốn có của hệ thống để tác động đến hệ thống nhằm chuyển hệ thống đó sang một trạng thái mới” [28; Tr. Tác giả Trần Kiểm quan niệm: “Quản lý là những tác động của chủ thể quản lý trong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực) một cách tối ƣu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất”.8] Các khái niệm trên tuy có khác nhau về cách diễn đạt, nhƣng chúng đều có chung những dấu hiệu chủ yếu sau: Hoạt động quản lý đƣợc tiến hành trong một tổ chức hay một nhóm xã hội; Hoạt động quản lý là những tác động có tính hƣớng đích; Hoạt động quản lý là những tác động phối hợp nỗ lực của các cá nhân, là sự lựa chọn các khả năng tối ƣu nhằm thực hiện mục tiêu của tổ chức đã đề ra. Từ các khái niệm trên, chúng ta có thể hiểu khái niệm quản lý nhƣ sau: Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý lên đối tượng và khách thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực, các thời cơ của tổ chức để đạt mục tiêu đặt ra trong điều kiện môi trường luôn biến động. Chức năng quản lý.
13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.