CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ NHÂN SỰ TẠI DOANH NGHIỆP 1. Các khái niệm cơ bản về nhân sự trong doanh nghiệp 1. Khái niệm cơ bản về nhân sự Nhân sự bao gồm tất cả các tiềm năng và nguồn lực của con người trong tổ chức hoặc xã hội (kể cả những thành viên trong ban lãnh đạo doanh nghiệp).
Hay nói một cách khác, nhân sự là tất cả các thành viên có đóng góp kiến thức, kỹ năng, hành vi ứng xử và giá trị đạo đức để xây dựng, duy trì và phát triển doanh nghiệp. Vai trò của nhân sự trong doanh nghiệp Doanh nghiệp muốn hoạt động và phát triển ổn định thì yếu tố nhân sự là một trong những yếu tố quan trọng nhất, và biện pháp quản trị nhân sự là yếu tố có thể quyết định đến sự thành bại của tổ chức, doanh nghiệp.[1] - Nhân sự là yếu tố quan trọng nhất của tổ chức, mang tính chiến lược cao[1] Nhân sự là những người đã và đang làm việc ở nhiều vị trí khác nhau trong một tổ chức, là những người quyết định trực tiếp tới các hoạt động SX - KD, sáng tạo, tạo ra lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp. - Nhân sự là nguồn lực vô tận của doanh nghiệp.[1] Nhân sự qua hoạt động sáng tạo sản xuất có thể tạo ra được những giá trị thực cho doanh nghiệp như tạo thêm của cải vật chất, sáng chế những sản phẩm mới và nuôi dưỡng văn hóa doanh nghiệp. Chính vì thế, doanh nghiệp nên có các biện pháp quản trị và khai thác hiệu quả để nguồn nhân lực để mang lại nhiều lợi ích to lớn hơn.
- Nhân sự đóng vai trò là động lực cho sự phát triển.[1] Có nhiều chuyên gia đã nhận định rằng, trong thời đại 4.0, cạnh tranh không chỉ là vấn đề vốn hoặc tài nguyên, mà chính là cạnh tranh về yếu tố nguồn nhân lực. Nhân tố con người là một trong những yếu tố quan trọng làm 7 thay đổi bản chất của lao động, từ việc thủ công sang sử dụng lao động cơ khí, máy móc và lao động trí tuệ. Đặc biệt khi khoa học và công nghệ ngày càng chiếm vai trò quan trọng trong hoạt động sản xuất và gia công, nguồn lực con người trở thành động lực thúc đẩy sự phát triển và tiến bộ. - Nhân tố nhân lực đóng vai trò quyết định đến thành công hoặc thất bại của một doanh nghiệp.[1] Đối với các doanh nghiệp muốn đạt được hiệu quả kinh doanh tốt, công ty phát triển ngày càng vững mạnh thì đòi hỏi doanh nghiệp phải có các chiến lược và quyết định chính xác trong việc tổ chức, quản lý và điều hành hoạt động kinh doanh.
Và yếu tố con người là chủ thể thực hiện những công việc trên. Do vậy, phát triển nguồn lực con người chính là chiến lược trọng tâm hàng đầu mà mỗi doanh nghiệp cần quan tâm và đâu tư. - Nhân sự là hạt nhân cốt lõi của mọi nguồn sáng tạo trong tổ chức.[1] Con người có khả năng tư duy linh hoạt và sáng tạo, có thể đưa ra những ý tưởng độc đáo và khác biệt, giúp cải thiện hoạt động của tổ chức, tạo ra sản phẩm và dịch vụ mới, hay giải quyết các thách thức phức tạp. Điều này khẳng định nhân sự là trụ cột quan trọng và không thể thiếu trong việc thúc đẩy sáng tạo và đem lại thành công cho tổ chức.
- Nguồn nhân lực có tác động đáng kể đến sự phát triển kinh tế và xã hội. [1] Trình độ văn hóa, kiến thức khoa học và công nghệ của người dân là yếu tố tiềm năng để phát triển kinh tế-xã hội của một quốc gia. Trong thời đại nền kinh tế và điều kiện xã hội không ngừng phát triển thì cùng với sự phát triển này con người chúng ta cũng phải trau dồi thêm cho bản thân kiến thức và kinh nghiệm để có thể thích ứng với sự thay đổi, đồng góp thêm động lực cho sự phát triển của kinh tế và xã hội. Các vấn đề cơ bản về quản trị nhân sự trong doanh nghiệp 1.
Khái niệm quản trị nhân sự Quản trị nhân sự là quá trình quản lý và điều hành tài nguyên con người trong một tổ chức hoặc doanh nghiệp. Quản trị nhân sự tập trung vào việc tối ưu hóa hiệu quả của nguồn lực con người bằng cách phát triển các chính sách, quy trình, và hoạt động hỗ trợ nhân viên trong việc đóng góp và đạt được mục tiêu của tổ chức. Vai trò của quản trị nhân sự Quản trị nhân sự là hoạt động gắn liền với mọi tổ chức, là nhân tố quan trọng của chức năng quản trị, công tác QTNS trải rộng khắp mọi đơn vị, phòng ban. Mặc dù nó là một hoạt động bề sâu chìm bên trong tổ chức, nhưng lại có sức ảnh hưởng lớn đến kết quả hoạt động sản xuất và kinh doanh của doanh nghiệp.[2] - Nhân tố con người đảm bảo cho sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.[2] Yếu tố giúp ta nhận biết được một doanh nghiệp hoạt động tốt hay không, thành công hay không chính là nhân sự của họ - những người lao động với lòng nhiệt tình và óc sáng kiến.
Vì lý do này, có thể xác định rằng Quản trị nhân sự đóng một vai trò cực kỳ quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. - Thông qua sử dụng hiệu quả nhân lực giúp doanh nghiệp thực hiện được mục tiêu.[2] Vai trò cơ bản của hoạt động quản trị nhân sự là hỗ trợ doanh nghiệp trong việc đạt được mục tiêu kinh doanh bằng cách phát triển thái độ làm việc tích cực của NLĐ, đồng thời giúp giảm lãng phí và tối ưu hóa thu nhập ròng từ các nguồn lực. - Tuyển dụng, đào tạo, đánh giá năng lực và tạo điều kiện cho NLĐ phát triển năng lực.[2] Quản trị nhân sự bao gồm các công tác sàng lọc và lựa chọn ứng viên cho từng vị trí công việc, cung cấp các chương trình đào tạo nhằm tạo điều 9 kiện cho NLĐ phát triển chuyên môn và thúc đẩy hiệu quả làm việc thông qua quá trình đánh giá năng lực. QTNS hiệu quả giúp doanh nghiệp giảm thiểu sai sót trong công tác tuyển chọn và sử dụng lao động, đồng thời nâng cao chất lượng công việc.
- Giảm phí nguồn lực, tăng hiệu quả của tố chức.[2] Sự tiến bộ của KH-KT cùng với sự phát triển của nền kinh tế buộc các nhà quản trị phải thích nghi và có các biện pháp ứng phó. Vậy nên việc tuyển chọn, sử dụng, đào tạo, bố trí nhân sự trong tổ chức để đạt được hiệu quả tối ưu là vấn đề mà doanh nghiệp cần phải quan tâm hàng đầu. Sàng lọc và chọn lựa đúng người đúng việc là vô cùng quan trọng, bởi điều này sẽ giúp doanh nghiệp tránh rất nhiều lãng phí trong các hoạt động quản trị nhân sự sau này. Chức năng của quản trị nhân sự Chức năng của quản trị nhân sự bao gồm các hoạt động và công việc liên quan đến quản lý, điều hành nguồn lực con người trong tổ chức hoặc doanh nghiệp.
Nhìn chung, chức năng của quản trị nhân sự đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý nguồn lực con người và đóng góp vào sự phát triển và thành công của tổ chức hoặc doanh nghiệp. Các nội dung cơ bản của công tác quản trị nhân sự Quản trị nhân sự là một hoạt động quan trọng trong quản trị doanh nghiệp, nhằm tổ chức và quản lý lực lượng lao động một cách hiệu quả. Nó bao gồm việc phân tích công việc, hoạch định nguồn nhân lực, tuyển dụng, sử dụng, đào tạo, đánh giá thực hiện công việc và đãi ngộ nhân lực. Phân tích công việc Phân tích công việc là một yếu tố quan trọng trong quản trị nhân sự và có tác động trực tiếp đến các khâu khác của QTNS.
Công tác này gồm: tìm hiểu, xác định nội dung, đặc điểm của công việc; đo lường giá trị, tầm quan trọng của công việc đó để đề ra các tiêu chuẩn về năng lực và phẩm chất của người thực hiện công việc cần phải có. Phân tích công việc gồm nhiều nội dung và thường được thực hiện theo trình tự các bước cơ bản sau:[1] Bước 1: Xác định mục đích 10 Xác định nội dung, mục đích của công việc để người quản trị có phương án và cách thức thu thập dữ liệu một cách hợp lý nhất. Người quản trị có thể tiếp cận vấn đề qua các câu hỏi như: Công việc này cần làm gì? Yêu cầu đối với NLĐ là gì? Mục đích của từng vị trí công việc là gì? .Việc trả lời những câu hỏi như thế sẽ giúp bạn xác định chính xác mục đích công việc để tìm phương pháp thu thập thông tin phù hợp. Bước 2: Thu thập dữ liệu cơ bản Sau khi đã xác định rõ ràng mục đích, nhà quản trị sẽ tiến hành thu thập các dữ liệu cơ bản về công việc.
Căn cứ theo mô hình tổ chức, tính chất công việc, chức năng cũng như quyền hạn của các phòng ban, các bộ phận nhà quản trị sẽ lập được bản mô tả công việc dành cho các vị trí quan trọng cần có khi thực hiện công việc. Bước 3: Tiến hành chọn lọc các vị trí then chốt và phân bổ nhân sự phù hợp Đây là bước có vai trò quan trọng nhất khi thực hiện quy trình phân tích công việc. Nhà quản trị cần làm việc với nhân viên, đánh giá năng lực của họ và đưa ra quyết định phù hợp, đúng đắn. Phân bổ nhân sự đúng việc đúng năng lực sẽ giúp quá trình thực hiện công việc trở nên dễ dàng hơn, tiết kiệm thời gian và mang lại hiệu quả cao.
Bước 4: Ứng dụng các phương pháp thu thập thông tin công việc Tùy theo đặc trưng về điều kiện doanh nghiệp, tính chất công việc được giao cũng như quy mô nhân viên mà nhà quản trị sẽ áp dụng những cách thu thập thông tin khác nhau. Các phương pháp thu thập thông tin phân tích công việc thường được sử dụng nhất là quan sát trực tiếp, phỏng vấn, phiếu khảo sát hoặc biểu ghi chép làm việc. Bước 5: Kiểm tra thông tin đã thu thập Sau khi đã có những thông tin sơ bộ, nhà quản trị cần tiến hành kiểm tra và xác minh với những nhân sự đảm nhận nhiệm vụ hoặc ban lãnh đạo. Mục đích của bước kiểm tra thông tin là để xác nhận độ chính xác cũng như thống nhất ý kiến giữa các thành viên cùng thực hiện, từ đó tìm ra hướng triển khai công việc tốt nhất.
Hoạch định nhân lực 1. Khái niệm hoạch định nhân lực Hoạch định nhân lực là quá trình phân tích, dự đoán và lập kế hoạch cho nhu cầu nhân sự trong tương lai của một tổ chức hoặc doanh nghiệp.