CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI KHO BẠC NHÀ NƯỚC 1. Khái quát về Ngân sách Nhà nước, chi thường xuyên Ngân sách Nhà nước 1. Khái quát về Ngân sách Nhà nước Sự hình thành, phát triển của sự ra đời NSNN gắn liền với sự xuất hiện, phát triển của nền kinh tế hàng hóa - tiền tệ trong các phương thức sản xuất cộng đồng; Nhà nước của mỗi cộng đồng. Tại Việt Nam, trải qua các giai đoạn lịch sử phát triển, NSNN đã hình thành, là yếu tố không thể thiếu của các chế độ xã hội trước đây.
Theo Luật số 83/2015/QH13 khái niệm: Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước [11]. Dưới sự chỉ đạo quyết liệt và sát sao của Bộ Tài chính, KBNN đã chuẩn bị đầy đủ nguồn vốn đáp ứng nhu cầu thanh toán, chi trả theo đề nghị của các đơn vị dự toán, chủ đầu tư tại mọi thời điểm; tổ chức kiểm soát thanh toán đảm bảo đúng thời hạn quy định; rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính, từng bước chuyển từ “kiểm soát trước, thanh toán sau” sang “thanh toán trước, kiểm soát sau” nhằm rút ngắn thời gian kiểm soát chi, góp phần đẩy nhanh tiến độ giải ngân theo chỉ đạo của Chính phủ. Đặc biệt trong năm 2018, để vừa hiện đại hóa qui trình, thủ tục chi NSNN, vừa tạo thuận lợi cho các đơn vị giao dịch, KBNN đã thí điểm dịch vụ công trực tuyến tại các KBNN cấp tỉnh và chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cần thiết cho việc triển khai diện rộng trên toàn quốc vào năm 2019. Nội dung, vai trò của chi thường xuyên ngân sách nhà nước 1.
Khái niệm 7 Chi thường xuyên NSNN là nhiệm vụ của NSNN bảo đảm mọi hoạt động của bộ máy nhà nước, của tổ chức chính trị, của tổ chức chính trị - xã hội, hỗ trợ hoạt động của các tổ chức khác và thực hiện các nhiệm vụ chi thường xuyên khác của Nhà nước về phát triển kinh tế - xã hội, và bảo đảm quốc phòng, an ninh. Nội dung chi thường xuyên ngân sách nhà nước Nội dung của chi thường xuyên NSNN được phân theo các lĩnh vực chi, đối tượng chi, tính chất chi tiêu. Căn cứ vào tình hình thực tế tại địa phương, KBNN Cát Hải đang hạch toán thu chi các đơn vị sử dụng ngân sách trên địa bàn huyện Cát Hải. Công tác kế toán của KBNN Cát Hải chịu sự quản lý trực tiếp của Phòng Kế toán Nhà nước KBNN Hải Phòng, các báo cáo cũng như số liệu về công tác kế toán được thực hiện độc lập, Giám đốc KBNN Cát Hải chịu trách nhiệm về công tác hạch toán kế toán cũng như số liệu kế toán của đơn vị.
Chứng từ kế toán, sổ sách báo cáo hoạt động của KBNN Cát Hải được lưu trữ tại KBNN Cát Hải. Về phạm vi thì có thể kiểm tra toàn bộ các lệnh chi tiền hoặc có thể kiểm tra chọn mẫu. Về thời điểm thì có thể kiểm tra trước hoặc sau thanh toán. Về cường độ kiểm tra thì có thể kiểm tra tất cả hoặc chỉ kiểm tra một vài điểm.
Thông thường, mức độ rủi ro xếp theo thứ tự từ cao xuống thấp có thể phân ra theo một số loại chi cụ thể như sau: Hợp đồng mua sắm công; hợp đồng mua sắm không cần thủ tục, chi trợ cấp; chi có định mức như chi học bổng, chi lương công chức và chi tiền hưu trí. Khi đã xác định mức độ rủi ro thì kế toán viên phải phân nhóm theo mức độ rủi ro để có cách kiểm soát phù hợp. Kiểm soát chi theo ngưỡng thì cần có các cơ chế pháp lý để kiểm soát, trong đó cần thiết phải xây dựng cơ chế kiểm soát và xây dựng quy trình chuẩn để đơn vị sử dụng ngân sách và người kiểm soát chi cùng thực hiện. Trong quy đình chuẩn kiểm soát chi cần nêu rõ một số điểm: 8 - Các khoản chi có nhiều rủi ro hoặc lớn thì kiểm tra toàn bộ theo 8 điểm đã nêu trên.
- Các khoản khác thì kiểm tra mẫu hoặc kiểm tra sau. - Nếu đơn vị sử dụng ngân sách có độ tin cậy thì Kho bạc có thể kiểm soát từ (2% -10%) trên tổng số món chi. - Thời gian thanh toán các khoản chi giảm bình quân xuống 1/3 so với ban đầu, (trước đây thời gian từ khi nhận đủ hồ sơ chứng từ đến thanh toán là 7 ngày, nay rút xuống còn 4 ngày). - Số tiền kiểm soát lớn nhưng không phải kiểm tra nhiều món chi (Kho bạc tỉnh chỉ kiểm tra 11% lệnh chi tiền nhưng có thể kiểm tra 50% giá trị tiền giao dịch).
Một thay đổi lớn trong cơ chế kiểm soát chi so với trước đây là: khi kiểm soát thanh toán, Kho bạc không kiểm soát: tính hiệu quả của khoản chi và tính hợp pháp của khoản chi, 2 vần đề này do người chuẩn chi chịu trách nhiệm. + Hoạt động chỉ đạo, điều hành của lãnh đạo KBNN Cát Hải Hoạt động chỉ đạo, điều hành của KBNN Cát Hải được thực hiện theo quy chế làm việc và phân công trách nhiệm Quản lý do Giám đốc KBNN Cát Hải ban hành, cụ thể: - Đồng chí Giám đốc trực tiếp ký các văn bản về công tác tổ chức, công tác cán bộ, đào tạo, thi đua, khen thưởng, kỷ luật; Biên bản thanh tra nghiệp vụ; Ký duyệt mở tài khoản mới của các đơn vị giao dịch (cả bên tổ KBNN Cát Hải); Công văn thỉnh thị xin ý kiến cấp trên, công văn trao đổi nghiệp vụ nhằm phối hợp công tác với các ngành, các cơ quan có liên quan đến địa bàn. + Hoạt động tại Tổ KBNN Cát Hải (thuộc KBNN Cát Hải) - Luân phiên 01 đồng chí Phó Giám đốc KBNN Cát Hải phụ trách trực tiếp hoạt động của Tổ KBNN Cát Hải, trực tiếp tổ chức chỉ đạo, điều hành theo chương trình kế hoạch, nguyên tắc, chế độ qui định hiện hành của cấp có thẩm quyền và chịu trách nhiệm trước Giám đốc KBNN Cát Hải và trước pháp luật về những công việc được giao. 9 - Giám đốc KBNN Cát Hải ban hành các quyết định luân phiên vị trí công việc các cán bộ công chức từ KBNN Cát Hải sang Tổ KBNN Cát Hải và ngược lại.
- Công tác thi đua khen thưởng, kỷ luật và đào tạo cán bộ công chức do Ban lãnh đạo KBNN Cát Hải thống nhất quyết định. - Giám đốc KBNN Cát Hải ủy quyền cho phó giám đốc phụ trách tổ KBNN Cát Hải đăng ký mở tài khoản tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn khu vực Cát Hải, ký kết các thỏa thuận về phối hợp thu và thanh toán song phương. Thực hiện các báo cáo đột xuất, định kỳ phục vụ báo cáo chung của KBNN Cát Hải. - Kế toán trưởng KBNN Cát Hải chịu trách nhiệm định kỳ, đột xuất kiểm tra ký kiểm soát chứng từ kế toán, báo cáo kế toán của Tổ KBNN Cát Hải; hướng dẫn nghiệp vụ, phương pháp hạch toán, đóng, lưu trữ chứng từ kế toán tổ KBNN Cát Hải.
- Kế toán trưởng KBNN Cát Hải có trách nhiệm trình giám đốc phê duyệt mở tài khoản, bổ sung thay đổi tài khoản toàn bộ KBNN Cát Hải (kể cả giao dịch tại tổ KBNN Cát Hải) - Tổ TH-HC thực hiện kiểm soát chi vốn đầu tư xây dựng cơ bản, vốn sự nghiệp có tính chất đầu tư và xây dựng thuộc nguồn vốn NSNN, vốn chương trình mục tiêu và nguồn vốn khác được giao lý theo sự phân cấp của KBNN Hải Phòng các đơn vị giao dịch tại Tổ KBNN Cát Hải; Dự thảo các thông báo chấp nhận thanh toán, thu hồi tạm ứng, ứng trước. trình lãnh đạo phê duyệt gửi Tổ KBNN Cát Hải có căn cứ thanh toán, lưu trữ hồ sơ, tổng hợp báo cáo toàn huyện tình hình thực hiện theo định kỳ, đột xuất cho KBNN Hải Phòng, cơ quan tài chính địa phương và các cơ quan có thẩm quyền; Chi tiền lương và các khoản phụ cấp theo lương, chi thường xuyên khác như tiền điện, nước, điện thoại, văn phòng phẩm. Điều kiện chi Ngân sách Nhà nước Chi thường xuyên từ NSNN phải tuân thủ những qui định chặt chẽ. Cụ thể như sau: Một là, có trong dự toán NSNN giao.
Hai là, bảo đảm chi đúng chế độ, đúng tiêu chuẩn, định mức do cơ quan nhà nước có thẩm quyền qui định. Ba là, có đầy đủ các hồ sơ, chứng từ thanh toán theo qui định của pháp luật[1]. Kiểm soát chi thường xuyên Chi hoạt động thường xuyên KBNN Cát Hải kiểm soát; kiểm soát chi đầu tư XDCB, KBNN Cát Hải chịu trách nhiệm kiểm soát chi tất cả các dự án thuộc Ngân sách cấp huyện, xã trên địa bàn huyện (cả khu vực Hà Sen và Đô Lương). - Kiểm tra tính hợp pháp, hợp lệ của các chứng từ chi (biểu mẫu, chữ ký, dấu đóng… trên chứng từ) theo qui định tại Thông tư số 77/2017/TT-BTC ngày 28/7/2017 của Bộ Tài chính: Chứng từ chi phải được lập đúng mẫu qui định đối với từng khoản chi.
Thực hiện kiểm soát, đối chiếu đối với từng chứng từ rút tiền, chứng từ thanh toán, chuyển tiền của khách hàng đảm bảo chữ ký của kế toán trưởng và thủ trưởng đơn vị, dấu trên chứng từ của đơn vị giao dịch gửi đến KBNN phải đúng mẫu dấu, chữ ký đã đăng ký tại KBNN, yêu cầu đơn vị giao dịch phải trực tiếp ký trên từng liên của chứng từ bằng bút có mực không phai, không được ký lồng giấy than, ký bằng mực màu đen, màu đỏ, bằng bút chì, photo chữ ký, chữ ký khắc sẵn. - Kiểm tra các điều kiện chi theo chế độ qui định, bao gồm các khoản chi phải còn đủ số dư dự toán để thực hiện chi trả; bảo đảm đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức do cơ quan nhà nước có thẩm quyền qui định; Đối với các khoản chi chưa có chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi NSNN, KBNN căn cứ 11 vào dự toán NSNN đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao để kiểm soát; Có đầy đủ các hồ sơ, hoá đơn, chứng từ liên quan tùy theo tính chất của từng khoản chi. - Tổ chức thực hiện việc thu nộp vào quỹ NSNN do các tổ chức và cá nhân - Cơ quan KBNN được giao nhiệm vụ tập trung và phản ảnh đầy đủ, kịp thời các các khoản thu nộp tại hệ thống KBNN và các ngân hàng tham gia ủy quyền thu.