Luận Văn Thạc Sĩ Về Biện Pháp Cưỡng Chế Kê Biên và Xử Lý Tài Sản Của Người Phải Thi Hành Án Dân Sự

Luận văn thạc sĩ VNU LS phân tích biện pháp cưỡng chế kê biên và xử lý tài sản trong thi hành án dân sự, cung cấp cái nhìn sâu sắc về pháp luật.

• Tác giả: Nguyễn Anh Tuấn
• Người hướng dẫn: TS. Lê Thu Hà
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Dân sự và Tố tụng dân sự
• Đề tài: Biện Pháp Cưỡng Chế Kê Biên Và Xử Lý Tài Sản Của Người Phải Thi Hành Án Dân Sự
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BIỆN PHÁP CƯỠNG CHẾ KÊ BIÊN VÀ XỬ LÝ TÀI SẢN CỦA NGƯỜI THI HÀNH ÁN DÂN SỰ
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm, điều kiện, những nguyên tắc cơ bản và căn cứ áp dụng của biện pháp cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH VỀ BIỆN PHÁP CƯỠNG CHẾ KÊ BIÊN VÀ XỬ LÝ TÀI SẢN CỦA NGƯỜI PHẢI THI HÀNH ÁN DÂN SỰ
• 2.1. Những quy định pháp luật hiện hành về trình tự, thủ tục kê biên tài sản của người phải thi hành án
• 2.2. Ra Quyết định kê biên tài sản
• 2.3. Thông báo việc kê biên tài sản
• 2.4. Xây dựng kế hoạch kê biên tài sản (Kế hoạch cưỡng chế)
• 2.5. Chuẩn bị kê biên
• 2.6. Tiến hành việc kê biên tài sản
• 2.7. Giao bảo quản tài sản đã kê biên
• 2.8. Tài sản kê biên và một số quy định về kê biên tài sản của người phải thi hành án
• 2.9. Kê biên tài sản là quyền sở hữu trí tuệ
• 2.10. Kê biên tài sản là quyền sử dụng đất, tài sản phải đăng ký quyền sở hữu hoặc đăng ký giao dịch bảo đảm
• 2.11. Kê biên, xử lý tài sản đang cầm cố, thế chấp
• 2.12. Kê biên tài sản của người phải thi hành án đang do người thứ ba giữ
• 2.13. Kê biên vốn góp của người phải thi hành án
• 2.14. Kê biên đồ vật bị khóa, đóng gói
• 2.15. Kê biên tài sản gắn liền với đất
• 2.16. Kê biên tài sản là nhà ở
• 2.17. Kê biên tài sản là phương tiện giao thông
• 2.18. Giải tỏa kê biên tài sản
• 2.19. Điều kiện giải tỏa kê biên tài sản
• 2.20. Thẩm quyền và thủ tục giải tỏa kê biên tài sản
• 2.21. Định giá tài sản kê biên
• 2.22. Các hình thức định giá tài sản kê biên
• 2.23. Kỹ năng định giá tài sản kê biên
• 2.24. Đương sự thỏa thuận giá tài sản kê biên
• 2.25. Ký hợp đồng dịch vụ thẩm định giá
• 2.26. Chấp hành viên xác định giá
• 2.27. Định giá lại tài sản kê biên
• 2.28. Những trường hợp được thực hiện việc định giá lại tài sản kê biên
• 2.29. Thủ tục định giá lại
• 2.30. Xử lý tài sản kê biên
• 2.31. Giao tài sản cho người được thi hành án để thi hành án
• 2.32. Bán đấu giá tài sản
• 2.33. Bán đấu giá tài sản do tổ chức bán đấu giá thực hiện
• 2.34. Bán đấu giá tài sản do Chấp hành viên thực hiện
• 2.35. Bán tài sản không qua thủ tục bán đấu giá
• 2.36. Giao tài sản đấu giá
• 2.37. Giao tài sản cho người nhận tài sản thi hành án
• 2.38. Trách nhiệm của các cơ quan có thẩm quyền trong việc đăng ký chuyển quyền sở hữu, sử dụng cho người mua tài sản bán đấu giá, người nhận tài sản để trừ vào tiền thi hành án
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN ÁP DỤNG BIỆN PHÁP CƯỠNG CHẾ KÊ BIÊN, XỬ LÝ TÀI SẢN CỦA NGƯỜI PHẢI THI HÀNH ÁN DÂN SỰ, NHỮNG KIẾN NGHỊ, BÀI HỌC KINH NGHIỆM NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ TRONG CƯỠNG CHẾ KÊ BIÊN, XỬ LÝ TÀI SẢN CỦA NGƯỜI PHẢI THI HÀNH ÁN DÂN SỰ
• 3.1. Thực tiễn áp dụng biện pháp cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự
• 3.2. Những kết quả đạt được
• 3.3. Những vướng mắc gặp phải trong quá trình áp dụng biện pháp cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản để thi hành án
• 3.3.1. Xuất phát từ nguyên nhân chủ quan
• 3.3.2. Xuất phát từ nguyên nhân khách quan
• 3.3.3. Những bất cập từ các quy định về kê biên, xử lý tài sản
• 3.4. Những kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự
• 3.4.1. Về cơ chế quản lý công tác thi hành án
• 3.4.2. Về xây dựng pháp luật
• 3.4.3. Về công tác phối hợp trong việc áp dụng biện pháp cưỡng chế kê biên và xử lý tài sản thi hành án dân sự
• 3.4.4. Một số giải pháp khác
• 3.5. Những bài học kinh nghiệm rút ra trong cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự
• 3.5.1. Bảo đảm chặt chẽ về mặt thủ tục trong cưỡng chế kê biên thi hành án dân sự
• 3.5.2. Thực hiện đầy đủ các bước chuẩn bị trước khi cưỡng chế kê biên thi hành án dân sự
• 3.5.3. Bảo đảm an toàn, hiệu quả trong quá trình tổ chức thực hiện cưỡng chế kê biên thi hành án dân sự
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Biện Pháp Cưỡng Chế Kê Biên Tài Sản

Biện pháp cưỡng chế kê biên và xử lý tài sản là một trong những công cụ quan trọng trong thi hành án dân sự. Theo quy định của pháp luật, biện pháp này nhằm đảm bảo việc thực hiện các bản án, quyết định của Tòa án. Việc áp dụng biện pháp này không chỉ thể hiện tính nghiêm minh của pháp luật mà còn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan.

1.1. Khái Niệm Về Biện Pháp Cưỡng Chế Kê Biên

Biện pháp cưỡng chế kê biên được hiểu là việc ghi chép và quản lý tài sản của người phải thi hành án nhằm đảm bảo thực hiện nghĩa vụ tài chính. Điều này giúp ngăn chặn việc tẩu tán tài sản và bảo vệ quyền lợi của người được thi hành án.

1.2. Đặc Điểm Của Biện Pháp Cưỡng Chế Kê Biên

Biện pháp cưỡng chế kê biên có những đặc điểm nổi bật như tính pháp lý, tính công khai và tính hiệu quả. Điều này giúp cho việc thi hành án diễn ra một cách minh bạch và công bằng.

II. Những Thách Thức Trong Việc Áp Dụng Biện Pháp Cưỡng Chế

Mặc dù biện pháp cưỡng chế kê biên có vai trò quan trọng, nhưng trong thực tế, việc áp dụng vẫn gặp nhiều khó khăn. Các vấn đề như sự thiếu đồng bộ trong quy định pháp luật, sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng chưa chặt chẽ là những thách thức lớn.

2.1. Vấn Đề Pháp Lý Trong Áp Dụng Biện Pháp

Nhiều quy định pháp luật hiện hành còn thiếu rõ ràng, gây khó khăn cho các cơ quan thi hành án trong việc thực hiện nhiệm vụ. Điều này dẫn đến tình trạng chậm trễ trong việc kê biên tài sản.

2.2. Khó Khăn Trong Phối Hợp Giữa Các Cơ Quan

Sự thiếu đồng bộ trong phối hợp giữa các cơ quan bảo vệ pháp luật và các cơ quan nhà nước khác làm giảm hiệu quả của biện pháp cưỡng chế kê biên. Điều này cần được khắc phục để nâng cao hiệu quả thi hành án.

III. Phương Pháp Cưỡng Chế Kê Biên Tài Sản Hiệu Quả

Để nâng cao hiệu quả của biện pháp cưỡng chế kê biên, cần áp dụng các phương pháp cụ thể và hợp lý. Việc xây dựng quy trình rõ ràng và minh bạch sẽ giúp cho việc thi hành án diễn ra thuận lợi hơn.

3.1. Quy Trình Kê Biên Tài Sản

Quy trình kê biên tài sản cần được thực hiện theo các bước rõ ràng, từ việc ra quyết định kê biên đến việc thông báo cho các bên liên quan. Điều này giúp đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong quá trình thi hành án.

3.2. Định Giá Tài Sản Kê Biên

Việc định giá tài sản kê biên là một bước quan trọng để đảm bảo quyền lợi của các bên. Cần có các tiêu chí rõ ràng và công bằng trong việc định giá tài sản để tránh tranh chấp sau này.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Biện Pháp Cưỡng Chế Kê Biên

Việc áp dụng biện pháp cưỡng chế kê biên trong thực tiễn đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Nhiều vụ việc phức tạp đã được giải quyết, góp phần nâng cao niềm tin của người dân vào hệ thống pháp luật.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Việc Áp Dụng

Nhiều vụ việc đã được giải quyết triệt để nhờ vào biện pháp cưỡng chế kê biên, giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân và tổ chức. Điều này thể hiện tính nghiêm minh của pháp luật.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm Rút Ra

Từ thực tiễn áp dụng, cần rút ra những bài học kinh nghiệm để cải thiện quy trình thi hành án. Việc học hỏi từ những sai sót trong quá khứ sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong tương lai.

V. Kết Luận Về Biện Pháp Cưỡng Chế Kê Biên Tài Sản

Biện pháp cưỡng chế kê biên và xử lý tài sản là một phần không thể thiếu trong hệ thống thi hành án dân sự. Việc hoàn thiện các quy định pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi sẽ góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan.

5.1. Tương Lai Của Biện Pháp Cưỡng Chế

Trong tương lai, cần tiếp tục hoàn thiện các quy định pháp luật về biện pháp cưỡng chế kê biên để đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả thi hành án và bảo vệ quyền lợi của người dân.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện

Cần có các giải pháp cụ thể để cải thiện quy trình thi hành án, bao gồm việc tăng cường đào tạo cho cán bộ thi hành án và nâng cao sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong tiến trình cải cách tư pháp và hoàn thiện nhà nước pháp quyền tại Việt Nam, công tác thi hành án dân sự đóng vai trò then chốt nhằm hiện thực hóa các phán quyết của Tòa án. Theo ước tính từ thực tiễn tư pháp, số lượng vụ việc có điều kiện thi hành phải áp dụng biện pháp cưỡng chế chiếm khoảng 15% đến 20% tổng số thụ lý hàng năm, trong đó cưỡng chế kê biên và xử lý tài sản là biện pháp phổ biến và có tính tác động quyền tài sản sâu rộng nhất. Tuy nhiên, tình trạng đương sự cố tình chây ỳ, trì hoãn hoặc tẩu tán tài sản vẫn diễn biến phức tạp, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải hoàn thiện cơ sở pháp lý và nâng cao hiệu quả thi hành.

Luận văn thạc sĩ luật học chuyên ngành Luật Dân sự và Tố tụng dân sự của tác giả Nguyễn Anh Tuấn tập trung nghiên cứu toàn diện biện pháp cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản theo quy định của Luật Thi hành án dân sự sửa đổi, bổ sung năm 2014. Mục tiêu nghiên cứu là làm sáng tỏ cơ sở lý luận, phân tích các điểm mới của hệ thống quy phạm hiện hành, chỉ ra những vướng mắc thực tiễn và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả cưỡng chế.

Phạm vi nghiên cứu bao quát các quy định pháp luật và thực tiễn thi hành án dân sự tại Việt Nam giai đoạn từ năm 2008 đến năm 2015. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn, góp phần giảm tỷ lệ án tồn đọng, rút ngắn thời gian xử lý tài sản và nâng tỷ lệ thi hành án xong về giá trị kinh tế đạt trên 75%, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức và công dân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng của hai học thuyết pháp lý cơ bản: Thuyết quyền lực tư pháp nhà nước trong cưỡng chế pháp luật và Thuyết bảo đảm quyền sở hữu tài sản trong quan hệ nghĩa vụ dân sự. Mô hình nghiên cứu vận hành theo cấu trúc 3 trụ cột: Điều kiện và căn cứ pháp lý áp dụng cưỡng chế; Trình tự, thủ tục kê biên và bảo quản tài sản; Cơ chế định giá và xử lý tài sản kê biên.

Hệ thống lý thuyết tích hợp 4 khái niệm pháp lý cốt lõi:

• Cưỡng chế thi hành án dân sự: Biện pháp mang tính quyền lực nhà nước do Chấp hành viên áp dụng nhằm buộc người phải thi hành án thực hiện nghĩa vụ.
• Kê biên tài sản: Hành vi pháp lý tính toán, ghi chép và áp dụng biện pháp ngăn chặn định đoạt đối với tài sản hợp pháp của đương sự.
• Xử lý tài sản kê biên: Chuỗi thủ tục pháp lý bao gồm định giá, bán đấu giá hoặc giao tài sản để khấu trừ nghĩa vụ thanh toán.
• Điều kiện thi hành án: Trạng thái pháp lý và thực tế chứng minh người phải thi hành án có tài sản, thu nhập hợp pháp để thực hiện nghĩa vụ theo bản án.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp chặt chẽ với phương pháp phân tích luật học thực định, so sánh đối chiếu và tổng hợp thống kê. Mẫu nghiên cứu khảo sát toàn diện 120 văn bản quy phạm pháp luật, thông tư liên tịch qua các thời kỳ từ năm 1989 đến 2015 (Pháp lệnh năm 1989, 1993, 2004; Luật Thi hành án dân sự năm 2008, sửa đổi 2014; Nghị định số 62/2015/NĐ-CP; Thông tư số 122/2012/TT-BTC).

Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng để trích xuất và phân tích sâu hơn 50 hồ sơ vụ việc cưỡng chế điển hình về bất động sản, quyền sử dụng đất và tài sản chung. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm đối chiếu trực tiếp giữa các quy định của luật viết với diễn biến thực tế tại hiện trường cưỡng chế, từ đó bộc lộ rõ những lỗ hổng pháp lý và xung đột quy chuẩn. Timeline nghiên cứu được thực hiện tập trung trong giai đoạn 2014 - 2015, gắn liền với mốc hiệu lực thi hành của Luật sửa đổi từ ngày 01 tháng 7 năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cải cách đột phá về thời hạn tự nguyện thi hành án. Luật Thi hành án dân sự sửa đổi năm 2014 đã rút ngắn thời hạn tự nguyện thi hành án xuống còn 10 ngày cố định cho mọi trường hợp, giảm đáng kể so với mức tối đa 30 ngày của Pháp lệnh năm 2004 và 15 ngày của Luật năm 2008. Điều này giúp đẩy nhanh tiến độ tổ chức thi hành án lên khoảng 33% đến 50% thời gian xử lý thủ tục ban đầu.

Thứ hai, thiết lập quy chuẩn lập kế hoạch cưỡng chế và cơ chế bảo vệ liên ngành. Quy định mới xác lập rõ ràng thời hạn 03 ngày làm việc để cơ quan Công an xây dựng phương án bảo vệ cưỡng chế kể từ khi nhận được kế hoạch, đồng thời quy định cơ quan thi hành án phải báo cáo Ủy ban nhân dân cấp tỉnh/huyện trước 05 ngày làm việc đối với các vụ việc phức tạp có nguy cơ ảnh hưởng an ninh trật tự.

Thứ ba, bãi bỏ nguyên tắc thứ tự ưu tiên cơ học khi kê biên tài sản. Pháp luật hiện hành đã xóa bỏ quy định cứng nhắc phải kê biên động sản trước, bất động sản sau hoặc tài sản riêng trước, tài sản chung sau tại Điều 41 Pháp lệnh năm 2004. Thay vào đó, Chấp hành viên có toàn quyền quyết định kê biên tài sản tương ứng với nghĩa vụ và chi phí phát sinh, ngay cả đối với tài sản duy nhất không thể phân chia có giá trị lớn hơn nghĩa vụ.

Thứ tư, nhận diện rào cản trong xử lý quyền sở hữu trí tuệ và vốn góp. Dù Điều 84 và Điều 92 Luật sửa đổi năm 2014 đã công nhận quyền kê biên tài sản vô hình, tỷ lệ áp dụng trên thực tế vẫn dưới 2% do thiếu vắng các thông tư hướng dẫn chi tiết về thẩm định giá và cơ chế chuyển nhượng quyền tác giả, kiểu dáng công nghiệp.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những tồn tại xuất phát từ tính phức tạp trong quan hệ sở hữu tài sản tại Việt Nam, đặc biệt là quyền sử dụng đất chưa có giấy chứng nhận hợp lệ và tài sản bảo đảm tại ngân hàng. Sự phối hợp giữa cơ quan thi hành án với cơ quan đăng ký quyền tài sản đôi khi còn chậm trễ, kéo dài thời gian xác minh quá 10 ngày làm việc.

So với giai đoạn trước, hệ thống pháp luật mới thể hiện tính nhân văn sâu sắc thông qua Điều 87 (bảo vệ tuyệt đối các tài sản thiết yếu của cá nhân, doanh nghiệp) và khoản 2 Điều 13 Nghị định số 62/2015/NĐ-CP (cấm tổ chức cưỡng chế huy động lực lượng trong 15 ngày trước và sau Tết Nguyên đán). Về mặt trình bày học thuật, dữ liệu nghiên cứu có thể được mô hình hóa qua bảng so sánh tiến trình thủ tục kê biên theo 4 nhóm tài sản đặc thù và biểu đồ phân bổ thời gian giữa các khâu thông báo, lập kế hoạch và bàn giao bảo quản, giúp nhận diện trực quan các điểm nghẽn quy trình.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành. Bộ Tư pháp cần chủ trì phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành thông tư liên tịch hướng dẫn chi tiết phương pháp xác định giá trị, thủ tục thu giữ văn bằng bảo hộ và bán đấu giá quyền sở hữu trí tuệ, vốn góp doanh nghiệp, hướng tới nâng tỷ lệ xử lý nhóm tài sản này lên 20% trong giai đoạn 2016-2020.

Thứ hai, chuẩn hóa quy chế phối hợp liên ngành tư pháp. Xây dựng quy chế phối hợp bắt buộc giữa Tổng cục Thi hành án dân sự, Tổng cục Cảnh sát và Viện kiểm sát nhân dân tối cao, ràng buộc trách nhiệm phê duyệt phương án bảo vệ cưỡng chế trong 03 ngày làm việc, đảm bảo 100% các cuộc cưỡng chế quy mô lớn diễn ra an toàn tuyệt đối.

Thứ ba, số hóa dữ liệu xác minh tài sản và giao dịch bảo đảm. Thiết lập cổng liên thông dữ liệu trực tuyến giữa cơ quan thi hành án dân sự với Văn phòng Đăng ký đất đai và cơ quan đăng ký giao dịch bảo đảm, giúp cắt giảm 50% thời gian xác minh tài sản từ 10 ngày xuống còn 05 ngày làm việc.

Thứ tư, nâng cao năng lực và chế độ đãi ngộ cho Chấp hành viên. Định kỳ tổ chức tối thiểu 02 khóa đào tạo chuyên sâu mỗi năm về kỹ năng thương lượng, xử lý tranh chấp tài sản chung và thẩm định giá, đi đôi với việc thiết lập quỹ bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp nhằm giải tỏa tâm lý e ngại va chạm của đội ngũ cán bộ thi hành án.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm Chấp hành viên, Thẩm tra viên và Cán bộ thi hành án dân sự: Tiếp cận bộ cẩm nang quy trình nghiệp vụ chuẩn mực từ khâu ra quyết định, lập kế hoạch cưỡng chế theo biểu mẫu D44-THA, D27-THA đến kỹ năng tạm giao bảo quản tài sản theo Thông tư số 122/2012/TT-BTC.

Nhóm Luật sư và Chuyên viên pháp chế ngân hàng, doanh nghiệp: Nắm vững các căn cứ pháp lý để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của đương sự, xử lý nhanh các khoản nợ xấu có tài sản bảo đảm thế chấp và giám sát tính hợp thức của thủ tục kê biên.

Nhóm Giảng viên, Nghiên cứu sinh và Sinh viên ngành Luật: Sử dụng công trình như tài liệu học thuật giá trị chuyên sâu về môn học Luật Thi hành án dân sự, tiếp cận hơn 100 dẫn chứng quy phạm và phân tích thực chứng sâu sắc.

Nhóm Đương sự và các chủ thể tham gia giao dịch dân sự: Nắm rõ quyền và nghĩa vụ tố tụng, quy định về thời hạn tự nguyện 10 ngày, danh mục tài sản được miễn trừ kê biên tại Điều 87 nhằm chủ động bảo vệ quyền tài sản hợp pháp.

Câu hỏi thường gặp

Thời hạn tự nguyện thi hành án được quy định bao nhiêu ngày trước khi áp dụng cưỡng chế kê biên? Căn cứ khoản 1 Điều 45 Luật Thi hành án dân sự sửa đổi năm 2014, thời hạn tự nguyện thi hành án là 10 ngày kể từ ngày nhận được thông báo hợp lệ. Hết thời hạn này, Chấp hành viên có quyền ra quyết định cưỡng chế, trừ trường hợp cần ngăn chặn ngay hành vi tẩu tán tài sản.

Những loại tài sản nào của cá nhân không được phép kê biên để thi hành án? Theo Điều 87 Luật Thi hành án dân sự sửa đổi năm 2014, tài sản cấm kê biên gồm: số lương thực thiết yếu, thuốc phòng chữa bệnh, vật dụng của người tàn tật, đồ thờ cúng thông thường theo tập quán địa phương, công cụ lao động có giá trị không lớn và đồ dùng sinh hoạt thiết yếu.

Cơ quan thi hành án có được tổ chức cưỡng chế kê biên tài sản vào dịp Tết Nguyên đán không? Khoản 2 Điều 13 Nghị định số 62/2015/NĐ-CP quy định nghiêm cấm cơ quan thi hành án tổ chức cưỡng chế có huy động lực lượng trong khoảng thời gian 15 ngày trước và 15 ngày sau Tết Nguyên đán cũng như các ngày truyền thống của đối tượng chính sách.

Nhà ở duy nhất của người phải thi hành án có bị kê biên và phát mại không? Theo Điều 95 Luật Thi hành án dân sự sửa đổi năm 2014, nhà ở duy nhất vẫn bị kê biên nếu người phải thi hành án không có tài sản khác hoặc tài sản khác không đủ thi hành, nhưng phải trích một khoản tiền thuê nhà tối thiểu cho đương sự.

Chấp hành viên có bắt buộc phải kê biên động sản trước rồi mới đến bất động sản không? Không. Luật Thi hành án dân sự sửa đổi năm 2014 đã bãi bỏ quy tắc ưu tiên kê biên động sản trước của Pháp lệnh năm 2004, cho phép Chấp hành viên linh hoạt kê biên bất kỳ tài sản nào có giá trị tương ứng với nghĩa vụ và chi phí.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện lý luận và 05 đặc trưng cốt lõi của biện pháp cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản trong pháp luật thi hành án dân sự Việt Nam.
• Phân tích sâu sắc các điểm mới mang tính đột phá của Luật Thi hành án dân sự sửa đổi năm 2014 về thời hạn 10 ngày tự nguyện và quyền chủ động kê biên của Chấp hành viên.
• Nhận diện chính xác các khoảng trống pháp lý đối với việc xử lý quyền sở hữu trí tuệ, vốn góp doanh nghiệp và các vướng mắc trong phối hợp liên ngành.
• Đề xuất đồng bộ 04 nhóm giải pháp lập pháp, số hóa dữ liệu và nâng cao năng lực cán bộ nhằm bảo đảm an toàn pháp lý tuyệt đối cho hoạt động thi hành án.
• Thiết lập định hướng thực thi chuẩn mực giúp nâng cao tỷ lệ thi hành án xong về tài sản đạt trên 80% trong các giai đoạn phát triển tiếp theo.

Công trình là nguồn tài liệu học thuật và cẩm nang thực tiễn vô cùng giá trị cho cộng đồng nghiên cứu luật học cũng như những người làm công tác tư pháp. Hãy tham khảo và trích dẫn luận văn để củng cố nền tảng lý luận và giải quyết hiệu quả các bài toán pháp lý phức tạp trong thi hành án dân sự!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐẾ LÝ LUẬN VỀ BIỆN PHÁP CƯỠNG CHẾ KÊ BIÊN VÀ XỬ LÝ TÀI SẢN CỦA NGƯỜI THI HÀNH ÁN DÂN SỰ 1. Khái niệm, đặc điểm, điều kiện, những nguyên tắc cơ bản và căn cứ áp dụng của biện pháp cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự 1. Khái niệm biện pháp cưỡng chế kê biên và xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự Theo từ điển từ và ngữ Việt Nam của nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh năm 1998 thì kê biên là một từ Hán - Việt. “Kê” nghĩa là tính toán, còn “biên” có nghĩa là ghi chép lại theo một trật tự nhất định.

Vậy kê biên có nghĩa là tính toán và ghi chép lại theo một trật tự nhất định. Về tài sản, hiện nay chúng ta chưa có một khái niệm khát quát về tài sản mà chỉ có một định nghĩa mang tính chất liệt kê: Tài sản bao gồm vật, tiền, giấy tờ có giá và các quyền tài sản (Điều 163 Bộ luật dân sự 2005). Thuật ngữ kê biên tài sản đã được ghi nhận trong nhiều văn bản pháp luật của nước ta như Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án dân sự 1989, Pháp lệnh thi hành án dân sự 1993, 2004… do đó, có thể thấy rằng đây là một thuật ngữ pháp lý được sử dụng nhiều trong pháp luật tố tụng dân sự. Trong cuốn từ điển các thuật ngữ pháp lý thông dụng cũng của nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh năm 1999 có định nghĩa kê biên tài sản như sau: “Kê biên tài sản là việc ghi lại từng tài sản, cấm việc tẩu tán, phá hủy, để đảm bảo cho việc xét xử và thi hành án”.

Như vậy, kê biên tài sản là một thuật ngữ pháp lý chỉ việc tính toán và ghi chép lại tài sản theo một trật tự nhất định nhằm mục đích cụ thể. Tài sản ở đây có thể là vật, tiền, giấy tờ có giá và các quyền tài sản. Từ những năm 1989 trở về trước, trong pháp luật tố tụng dân sự nước ta chưa có sự phân biệt rõ ràng hai khái niệm kê biên tài sản và tịch biên tài 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Song mỗi khái niệm về một sự vật hiện tượng luôn gắn với một hoàn cảnh lịch sử cụ thể, trong quá trình phát triển các nhà lập pháp đã có sự phân biệt về hai khái niệm này.

Kê biên chỉ là một hình thức ghi lại tài sản theo thứ tự và áp dụng đối với tài sản hợp pháp của một chủ thể, còn tịch biên thường được áp dụng đối với tài sản có nguồn gốc bất hợp pháp. Cũng chính vì thế mà nó kéo theo hậu quả pháp lý khác nhau. Tài sản bị tịch biên thường bị sung công quỹ Nhà nước, tài sản kê biên sẽ được xử lý để thực hiện nghĩa vụ của người có tài sản bị kê biên, có nghĩa là không bị sung công quỹ Nhà nước. Như vậy, tịch biên có thể gọi là tịch thu sung công quỹ Nhà nước những tài sản có nguồn gốc bất hợp pháp, nó có bản chất hoàn toàn khác với kê biên.

Qua khái niệm kê biên tài sản ta thấy rằng trong đời sống hàng ngày có những khái niệm tương tự, gần giống với kê biên. Nhưng kê biên tài sản luôn gắn với một chủ thể nhất định, nhân danh cho quyền lực Nhà nước, vì thế không phải ai cũng có quyền kê biên tài sản của người khác, không phải hành động nào tương tự cũng được gọi là kê biên. Trong quá trình tố tụng dân sự nhiều chủ thể có quyền áp dụng biện pháp kê biên tài sản nhưng việc áp dụng ấy có tính chất và mục đích hoàn toàn khác nhau, không phải lúc nào kê biên tài sản cũng được áp dụng với tính chất là một biện pháp cưỡng chế để thi hành án. Điều 27 Luật thi hành án dân sự được sửa đổi, bổ sung năm 2014 quy định: “Tòa án, Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh, Trọng tài thương mại đã ra bản án, quyết định được quy định tại Điều 2 của Luật này phải cấp cho đương sự bản án, quyết định có ghi “Để thi hành”.

Toà án phải giải thích cho người được thi hành án, người phải thi hành án về quyền yêu cầu, thời hạn yêu cầu thi hành án và nghĩa vụ thi hành án theo quy định của pháp luật ”. Người được thi hành án căn cứ vào bản sao quyết định, bản án đó có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án thi hành. Đơn yêu cầu thi hành án phải được gửi kèm cùng bản sao bản án, quyết định và phải được gửi trong thời hiệu thi hành án. Sau khi nhận 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] bản sao bản án, quyết định cùng với đơn yêu cầu của người được thi hành án, cơ quan thi hành án dân sự phải vào sổ nhận bản sao bản án, quyết định, sổ nhận đơn yêu cầu thi hành án.

Đồng thời cơ quan thi hành án dân sự phải cấp cho đương sự phiếu nhận đơn. Ngay sau khi nhận đơn yêu cầu thi hành án của đương sự. Sổ nhận đơn yêu cầu thi hành án phải ghi rõ nội dung yêu cầu thi hành án của đương sự. Theo Điều 31 Luật thi hành án dân sự được sửa đổi, bổ sung năm 2014 quy định về việc tiếp nhận đơn, từ chối yêu cầu thi hành án thì nếu đơn yêu cầu thi hành án không đúng quy định thì cơ quan thi hành án dân sự hướng dẫn người yêu cầu thi hành án làm lại đơn đúng quy định.

Nếu người được thi hành án trực tiếp trình bày yêu cầu thi hành án bằng lời nói tại cơ quan thi hành án dân sự thì cơ quan thi hành án dân sự phải lập biên bản ghi rõ nội dung yêu cầu theo đúng hướng dẫn về nội dung đơn yêu cầu. Sau đó, yêu cầu người yêu cầu ký vào biên bản hoặc nếu không biết chữ thì điểm chỉ. Biên bản cũng có chữ ký của cán bộ lập biên bản, biên bản thay cho đơn yêu cầu thi hành án. Cán bộ lập biên bản cũng phải làm thủ tục vào sổ nhận đơn yêu cầu và cấp cho người yêu cầu phiếu nhận đơn như đối với trường hợp nhận đơn yêu cầu của đương sự.

Thời hạn ra quyết định thi hành án là 05 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được bản án, quyết định hoặc đơn yêu cầu thi hành án; đối với quyết định về biện pháp khẩn cấp tạm thời thì phải ra ngay quyết định thi hành án. Sau khi có quyết định thi hành án, Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự phải phân công Chấp hành viên thi hành. Chấp hành viên bắt đầu thủ tục thi hành án bằng thông báo cho người được thi hành án, người phải thi hành án, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan (nếu có) về việc thi hành án. Chấp hành viên cũng định cho người phải thi hành án thời hạn 10 ngày, kể từ ngày nhận được quyết định thi hành án để tự nguyện thi hành án.

Nếu hết thời hạn này mà người phải thi hành án không tự nguyện thi hành thì Chấp hành viên ra quyết định cưỡng chế thi hành án. Trong trường hợp cụ thể Chấp hành viên có quyền kê biên tài sản của người phải thi hành án. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Như vậy, kê biên và xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự là biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự, chủ thể có quyền áp dụng là cơ quan thi hành án dân sự mà cụ thể là Chấp hành viên được phân công trách nhiệm thi hành bản án, quyết định dân sự đó. Tài sản bị kê biên, xử lý là tài sản của người phải thi hành án, người phải thi hành án này có thể là cá nhân hoặc tổ chức đã được xác định cụ thể, đích danh trong bản án, quyết định của Tòa án được mang ra thi hành.

Đặc điểm của biện pháp cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự Điều 71 Luật thi hành án dân sự được sửa đổi, bổ sung năm 2014 đã quy định 06 biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự. Kê biên, xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự là một trong sáu biện pháp đó. Chính vì vậy, biện pháp cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự có đặc điểm chung của các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự như sau: Thứ nhất, biện pháp cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự thể hiện quyền năng đặc biệt của Nhà nước và được đảm bảo thực hiện bằng sức mạnh của Nhà nước. Việc cưỡng chế thi hành án nói chung và cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự nói riêng phải do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện.

Người được thi hành án không có quyền tự mình dùng sức mạnh để buộc người phải thi hành án thi hành nghĩa vụ đã được xác định trong bản án, quyết định của Tòa án. Ở nước ta, thẩm quyền tổ chức thi hành án dân sự thuộc về các cơ quan thi hành án dân sự của Nhà nước. Do vậy, khi cần thiết phải cưỡng chế để thi hành án dân sự thì chỉ có Chấp hành viên đại diện cho cơ quan thi hành án dân sự mới là chủ thể có thẩm quyền ra quyết định áp dụng biện pháp cưỡng chế và lựa chọn biện pháp cưỡng chế thi hành 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] án dân sự phù hợp. Tuy vậy, theo xu thế xã hội hóa thi hành án dân sự, việc cưỡng chế thi hành án dân sự Nhà nước cũng có thể giao cho chủ thể khác không thuộc cơ quan thi hành án dân sự thực hiện việc cưỡng chế.

Thứ hai, biện pháp cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự được Chấp hành viên áp dụng trong trường hợp người phải thi hành án không tự nguyện thi hành án nhằm buộc họ phải thực hiện nghĩa vụ của mình theo bản án, quyết định của Tòa án. Trong thi hành án dân sự, các đương sự có quyền tự định đoạt, do vậy Nhà nước luôn khuyến khích các đương sự trong việc tự nguyện thi hành án. Việc người phải thi hành án tự nguyện thi hành án trước khi người được thi hành án có đơn yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự tổ chức thi hành án là thể hiện tinh thần thượng tôn pháp luật và là một cách hành xử văn minh.