Đánh Giá Ảnh Hưởng Của Biến Đổi Khí Hậu Đến Cây Trồng Tại Xã Pá Lau, Huyện Trạm Tấu, Tỉnh Yên Bái

Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến cây trồng chính và giải pháp thích ứng của người dân tại xã Pá Lau, huyện Trạm Tấu, Yên Bái.

• Tác giả: Giàng A Tu
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Bích Yên
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học Môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Ảnh Hưởng Của Biến Đổi Khí Hậu Đến Một Số Cây Trồng Chính Và Giải Pháp Thích Ứng Của Người Dân Tại Xã Pá Lau, Huyện Trạm Tấu, Tỉnh Yên Bái
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• TÓM TẮT KHÓA LUẬN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cất thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Yêu cầu nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Tổng quan về biến đổi khí hậu
• 1.2. Khái niệm về BĐKH
• 1.3. Nguyên nhân biến đổi khí hậu
• 1.4. Biểu hiện của biến đổi khí hậu
• 1.5. Tình hình biến đổi khí hậu trên Thế giới và Việt Nam
• 1.5.1. Tình hình biến đổi khí hậu trên thế giới
• 1.5.2. Tình hình biến đổi khí hậu tại Việt Nam
• 1.6. Ảnh hưởng của BĐKH đến ngành nông nghiệp trên thế giới và Việt Nam
• 1.6.1. Ảnh hưởng của BĐKH tới ngành nông nghiệp thế giới
• 1.6.2. Ảnh hưởng của BĐKH tới ngành nông nghiệp ở Việt Nam
• 1.7. Biện pháp thích ứng với BĐKH trong ngành nông nghiệp trên thế giới và ở Việt Nam
• 1.7.1. Khái niệm về thích ứng với BĐKH
• 1.7.2. Biện pháp thích ứng với BĐKH trong ngành nông nghiệp trên thế giới
• 1.7.3. Biện pháp thích ứng với BĐKH trong ngành nông nghiệp ở Việt Nam
• 1.8. Tổng quan về đặc điểm sinh thái của một số cây trồng
• 1.8.1. Đặc điểm sinh thái cây Lúa
• 1.8.2. Đặc điểm sinh thái cây Ngô
• 1.8.3. Đặc điểm sinh thái cây Quế
• 1.8.4. Đặc điểm sinh thái cây Thảo quả
• 1.9. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.9.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.9.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.9.3. Nội dung nghiên cứu
• 1.9.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.9.4.1. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp
• 1.9.4.2. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp
• 1.9.4.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 2. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 2.1. Điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội xã Pá Lau, Huyện Trạm Tấu, tỉnh Yên Bái
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên xã Pá Lau, Huyện Trạm Tấu, tỉnh
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội xã Pá Lau, Huyện Trạm Tấu, tỉnh
• 2.2. Xu thế biến đổi khí hậu ở địa bàn nghiên cứu
• 2.2.1. Xu thế biến đổi khí hậu dựa theo số liệu khí tượng
• 2.2.2. Xu thế biến đổi khí hậu dựa theo nhận thức của người dân địa phương
• 2.3. Đánh giá ảnh hưởng của BĐKH tới một số cây trồng tại xã Pá Lau
• 2.3.1. Ảnh hưởng của BĐKH đến lịch thời vụ một số cây trồng chính
• 2.3.2. Ảnh hưởng của BĐKH tới diện tích và năng suất một số cây trồng chính
• 2.3.3. Ảnh hưởng của BĐKH tới cơ cấu giống cây trồng
• 2.3.4. Ảnh hưởng của BĐKH đến tình hình sâu bệnh hại
• 2.3.5. Lịch sử các đợt thiên tai xảy ra và ảnh hưởng tới sản xuất nông nghiệp tại xã Pá Lau
• 2.4. Các biện pháp thích ứng
• 2.4.1. Biện pháp thích ứng trong sản xuất nông nghiệp của người dân tại xã Pá Lau với BĐKH
• 3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Biến Đổi Khí Hậu và Cây Trồng Tại Xã Pá Lau

Biến đổi khí hậu (BĐKH) đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất đối với nông nghiệp tại Việt Nam, đặc biệt là tại xã Pá Lau, huyện Trạm Tấu, tỉnh Yên Bái. Nơi đây, nông nghiệp chủ yếu phụ thuộc vào thời tiết và khí hậu. Các loại cây trồng như lúa, ngô, quế và thảo quả đang chịu ảnh hưởng nặng nề từ những biến đổi này. Việc hiểu rõ về BĐKH và tác động của nó đến cây trồng là rất cần thiết để tìm ra các giải pháp thích ứng hiệu quả.

1.1. Khái niệm và Nguyên nhân Biến Đổi Khí Hậu

Biến đổi khí hậu được định nghĩa là sự thay đổi lâu dài trong các đặc điểm khí hậu. Nguyên nhân chính bao gồm hoạt động của con người như phát thải khí nhà kính và các yếu tố tự nhiên như sự thay đổi của mặt trời. Theo IPCC, hoạt động của con người đóng góp đến 95% nguyên nhân gây ra BĐKH hiện nay.

1.2. Tình hình Biến Đổi Khí Hậu Tại Việt Nam

Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ BĐKH. Các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão, lũ lụt và hạn hán ngày càng gia tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp và đời sống của người dân.

II. Ảnh Hưởng Của Biến Đổi Khí Hậu Đến Cây Trồng Tại Xã Pá Lau

Biến đổi khí hậu đã gây ra những tác động tiêu cực đến sản xuất nông nghiệp tại xã Pá Lau. Các loại cây trồng chính như lúa, ngô, quế và thảo quả đang gặp khó khăn trong việc thích ứng với điều kiện khí hậu thay đổi. Năng suất và chất lượng cây trồng giảm sút, ảnh hưởng đến thu nhập của người dân.

2.1. Tác Động Đến Năng Suất Cây Trồng

Năng suất cây trồng tại xã Pá Lau đã giảm do thời tiết khắc nghiệt. Nhiệt độ tăng cao và lượng mưa không ổn định đã làm giảm khả năng sinh trưởng của cây lúa và ngô, dẫn đến sản lượng thấp hơn so với các năm trước.

2.2. Tác Động Đến Chất Lượng Cây Trồng

Chất lượng cây trồng cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Cây quế và thảo quả không đạt tiêu chuẩn về chất lượng do điều kiện khí hậu không thuận lợi, làm giảm giá trị kinh tế của sản phẩm.

III. Thách Thức Trong Nông Nghiệp Bền Vững Tại Xã Pá Lau

Người dân tại xã Pá Lau đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc duy trì sản xuất nông nghiệp bền vững. Biến đổi khí hậu không chỉ ảnh hưởng đến năng suất mà còn làm gia tăng chi phí sản xuất và rủi ro cho người nông dân.

3.1. Khó Khăn Trong Việc Thích Ứng

Người dân gặp khó khăn trong việc áp dụng các biện pháp thích ứng với BĐKH. Thiếu kiến thức và nguồn lực là những rào cản lớn trong việc chuyển đổi phương thức sản xuất.

3.2. Tác Động Của Thời Tiết Cực Đoan

Thời tiết cực đoan như bão lũ và hạn hán đã gây thiệt hại lớn cho mùa màng. Nhiều hộ gia đình đã mất trắng vụ mùa, dẫn đến tình trạng nghèo đói gia tăng trong cộng đồng.

IV. Giải Pháp Thích Ứng Với Biến Đổi Khí Hậu Tại Xã Pá Lau

Để giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu, xã Pá Lau cần áp dụng các giải pháp thích ứng hiệu quả. Việc thay đổi giống cây trồng, cải thiện kỹ thuật canh tác và tăng cường quản lý nước là những biện pháp cần thiết.

4.1. Thay Đổi Giống Cây Trồng

Sử dụng giống cây trồng chịu hạn và kháng bệnh là một trong những giải pháp quan trọng. Điều này giúp tăng khả năng chống chịu của cây trồng trước những biến đổi khí hậu.

4.2. Cải Thiện Kỹ Thuật Canh Tác

Áp dụng các kỹ thuật canh tác tiên tiến như trồng xen canh và sử dụng phân bón hữu cơ sẽ giúp cải thiện năng suất và chất lượng cây trồng, đồng thời bảo vệ môi trường.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Xã Pá Lau

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các biện pháp thích ứng có thể giúp cải thiện tình hình sản xuất nông nghiệp tại xã Pá Lau. Các hộ dân đã bắt đầu nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của việc thích ứng với BĐKH.

5.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Năng Suất

Kết quả nghiên cứu cho thấy năng suất cây trồng đã có sự cải thiện đáng kể khi áp dụng các biện pháp thích ứng. Nhiều hộ gia đình đã tăng thu nhập nhờ vào việc áp dụng giống cây trồng mới.

5.2. Tác Động Tích Cực Đến Đời Sống Người Dân

Việc cải thiện năng suất và chất lượng cây trồng đã giúp nâng cao đời sống của người dân. Họ đã có thể đầu tư vào giáo dục và y tế cho gia đình, góp phần giảm nghèo bền vững.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Nông Nghiệp Tại Xã Pá Lau

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng biến đổi khí hậu đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp tại xã Pá Lau. Tuy nhiên, với các giải pháp thích ứng hợp lý, người dân có thể cải thiện tình hình sản xuất và nâng cao chất lượng cuộc sống.

6.1. Tương Lai Của Nông Nghiệp Tại Xã Pá Lau

Tương lai của nông nghiệp tại xã Pá Lau phụ thuộc vào khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Việc đầu tư vào nghiên cứu và phát triển nông nghiệp bền vững là rất cần thiết.

6.2. Khuyến Nghị Đối Với Chính Quyền Địa Phương

Chính quyền địa phương cần hỗ trợ người dân trong việc áp dụng các biện pháp thích ứng. Cần có các chương trình đào tạo và hỗ trợ tài chính để giúp người dân vượt qua khó khăn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Biến đổi khí hậu toàn cầu đang diễn biến phức tạp và tác động trực tiếp đến sự phát triển kinh tế - xã hội của nhiều quốc gia, trong đó ngành nông nghiệp là lĩnh vực chịu tổn thương nặng nề nhất do phụ thuộc lớn vào các yếu tố tự nhiên. Theo các kịch bản và báo cáo đánh giá của Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC) và Ngân hàng Thế giới, Việt Nam là một trong những quốc gia chịu thiệt hại lớn nhất về kinh tế và an ninh lương thực do biến đổi khí hậu, nước biển dâng và các hình thái thời tiết cực đoan. Tại các khu vực miền núi cao phía Bắc, địa hình chia cắt phức tạp, thời tiết khắc nghiệt cùng tình trạng rét đậm, rét hại, hạn hán và mưa lũ bất thường đã và đang đe dọa sinh kế của các cộng đồng dân tộc thiểu số canh tác nông nghiệp tự túc.

Xã Pá Lau là một xã vùng cao nằm ở phía Bắc của huyện Trạm Tấu, tỉnh Yên Bái. Địa bàn xã có diện tích tự nhiên 21,79 km², dân số năm 2019 là 1.608 người, mật độ dân số 74 người/km², thành phần cư dân chủ yếu là đồng bào dân tộc Mông. Huyện Trạm Tấu có độ cao trung bình khoảng 800 m so với mực nước biển, mùa đông thường xuyên xuất hiện rét đậm kéo dài, có thời điểm nhiệt độ hạ xuống 0°C và xuất hiện băng tuyết. Tại Pá Lau, hệ thống cây trồng mang lại nguồn thu nhập chính và đảm bảo an ninh lương thực bao gồm cây lương thực (lúa, ngô) và cây lâm sản, dược liệu có giá trị kinh tế (quế, thảo quả). Tuy nhiên, các hiện tượng thời tiết dị thường trong những năm gần đây đã gây suy giảm năng suất cây trồng, gia tăng sâu bệnh hại và gây khó khăn cho hoạt động sản xuất của các nông hộ nghèo. Xuất phát từ thực tiễn đó, tác giả Giàng A Tu đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp ngành Khoa học Môi trường nhằm đánh giá ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và nhận diện các biện pháp thích ứng tại địa bàn.

Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chung của đề tài là đánh giá ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến một số cây trồng chính, từ đó đề xuất các giải pháp thích ứng phù hợp với điều kiện thực tế tại xã Pá Lau, huyện Trạm Tấu, tỉnh Yên Bái.

Năm mục tiêu cụ thể được xác định bao gồm:

1. Tìm hiểu điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội tại xã Pá Lau, huyện Trạm Tấu, tỉnh Yên Bái.
2. Tìm hiểu đặc điểm khí hậu và xu thế diễn biến của biến đổi khí hậu tại xã Pá Lau, huyện Trạm Tấu, tỉnh Yên Bái.
3. Đánh giá ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến sản xuất một số cây trồng chính (lúa, ngô, quế, thảo quả) tại xã Pá Lau, huyện Trạm Tấu, tỉnh Yên Bái.
4. Đánh giá biện pháp thích ứng của người dân trong sản xuất một số cây trồng chính tại xã Pá Lau, huyện Trạm Tấu, tỉnh Yên Bái.
5. Đề xuất một số biện pháp nhằm giảm thiểu các ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến việc sản xuất cây trồng tại xã Pá Lau, huyện Trạm Tấu, tỉnh Yên Bái.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Tình hình biến đổi khí hậu (nhiệt độ, lượng mưa, các hiện tượng thời tiết cực đoan); tình hình sản xuất các loại cây trồng chính (lúa, ngô, quế, thảo quả); nhận thức và biện pháp thích ứng của người dân tại địa phương.
• Phạm vi không gian: Địa bàn xã Pá Lau, huyện Trạm Tấu, tỉnh Yên Bái.
• Phạm vi thời gian: Số liệu khí tượng thu thập và phân tích xu thế trong giai đoạn 1991–2021; số liệu thống kê sản xuất nông nghiệp và diện tích, năng suất cây trồng thu thập giai đoạn 2011–2021; số liệu điều tra cơ cấu giống giai đoạn 2005–2020; lịch sử thiên tai giai đoạn 2012–2021; số liệu điều tra khảo sát xã hội học thực hiện năm 2022.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và cơ sở pháp lý

Nghiên cứu vận dụng các khái niệm và cơ sở khoa học về biến đổi khí hậu từ Công ước khung của Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu (UNFCCC, 1992), các báo cáo đánh giá định kỳ của IPCC (từ Báo cáo lần thứ 2 năm 1995 đến Báo cáo lần thứ 6 năm 2021), và định nghĩa của Bộ Tài nguyên và Môi trường Việt Nam (2008). Khung lý thuyết thích ứng được kế thừa từ các công trình nghiên cứu của Burton (1992), Stakhiv (1993), Pielke (1998), IPCC (2001) và Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Môi trường (2011), phân loại các biện pháp thích ứng thành 8 nhóm hành động (chấp nhận tổn thất; chia sẻ tổn thất; làm thay đổi nguy cơ; ngăn ngừa tác động; thay đổi cách sử dụng; thay đổi/chuyển địa điểm; nghiên cứu công nghệ mới; giáo dục, thông tin và thay đổi hành vi).

Về mặt chính sách quản lý ngành, nghiên cứu căn cứ vào Quyết định số 819/QĐ-BNN-KHCN ngày 14/3/2016 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phê duyệt Kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn giai đoạn 2016–2020, tầm nhìn đến năm 2050, cùng các chủ trương chuyển đổi mùa vụ và kỹ thuật canh tác thích ứng như "3 giảm, 3 tăng" và "1 phải, 5 giảm".

Phương pháp nghiên cứu

Đề tài là công trình nghiên cứu thực nghiệm kết hợp phương pháp định lượng và xã hội học môi trường, sử dụng các công cụ thu thập và xử lý dữ liệu sau:

• Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Thu thập dữ liệu khí tượng thủy văn (nhiệt độ trung bình năm, lượng mưa, số ngày rét đậm, rét hại, nhiệt độ và lượng mưa vụ xuân, vụ mùa) giai đoạn 1991–2021 tại trạm khí tượng phụ cận; báo cáo kinh tế - xã hội, báo cáo thống kê ngành nông nghiệp của Ủy ban nhân dân xã Pá Lau và Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Trạm Tấu; các nghiên cứu và bản đồ liên quan.
• Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp:
  • Khảo sát bằng bảng hỏi bán cấu trúc đối với $N = 50$ hộ gia đình trực tiếp sản xuất nông nghiệp tại xã Pá Lau trong năm 2022 nhằm đánh giá nhận thức về biến đổi khí hậu, lịch thời vụ, cơ cấu giống, mức độ thiệt hại và các giải pháp kỹ thuật đã áp dụng.
  • Phỏng vấn sâu lãnh đạo và cán bộ chuyên trách: Lãnh đạo Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Trạm Tấu; Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã và cán bộ phụ trách nông nghiệp xã Pá Lau.
  • Phỏng vấn nhóm tập trung tại các thôn bản để làm rõ lịch sử thiên tai và tính hiệu quả của các biện pháp phòng chống thiên tai tại chỗ.
• Phương pháp xử lý và phân tích số liệu: Sử dụng phần mềm bảng tính Excel để thống kê mô tả, lập bảng tổng hợp, vẽ biểu đồ thể hiện xu thế biến thiên nhiệt độ, lượng mưa, phân tích tương quan giữa các đợt thiên tai và biến động diện tích, năng suất của 4 loại cây trồng.

Nhóm phương pháp	Công cụ / Đối tượng áp dụng	Quy mô mẫu / Nguồn dữ liệu
Thu thập số liệu thứ cấp	Chuỗi số liệu khí tượng trạm quan trắc; báo cáo thống kê UBND xã Pá Lau, Phòng NN&PTNT huyện Trạm Tấu	Giai đoạn khí tượng 1991–2021; số liệu sản xuất nông nghiệp 2011–2021
Điều tra hộ gia đình	Phiếu phỏng vấn bán cấu trúc về nhận thức và kỹ thuật thích ứng	50 hộ nông dân canh tác lúa, ngô, quế, thảo quả ($N=50$)
Phỏng vấn chuyên gia, quản lý	Phỏng vấn sâu về quản lý, quy hoạch nông nghiệp và chính sách hỗ trợ	Lãnh đạo Phòng NN&PTNT, Phòng TN&MT, UBND xã Pá Lau
Phân tích dữ liệu	Thống kê mô tả, phân tích xu thế chuỗi thời gian, so sánh đối chiếu	Dữ liệu khí hậu, lịch thời vụ 2000–2021, cơ cấu giống 2005–2020

---

Nội dung chính theo từng chương

Mở đầu

Phần mở đầu xác lập tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh các hiện tượng thời tiết cực đoan gia tăng tại vùng núi cao phía Bắc. Nội dung chỉ rõ vị trí địa lý của xã Pá Lau và huyện Trạm Tấu với đặc thù vùng núi cao Hoàng Liên Sơn, mùa hè mát nhưng mùa đông giá rét (nhiệt độ có năm xuống tới 0°C kèm băng tuyết), gây rủi ro lớn cho các loại cây trồng sinh kế chủ lực. Tác giả nêu rõ mục tiêu chung, 5 mục tiêu cụ thể, 2 yêu cầu nghiên cứu về tính khách quan của dữ liệu và tính khả thi của giải pháp thích ứng.

Chương 1: Tổng quan tài liệu

Chương này hệ thống hóa các vấn đề lý luận và thực tiễn về biến đổi khí hậu trên thế giới và tại Việt Nam:

• Khái niệm, nguyên nhân và biểu hiện: Phân tích các nguyên nhân tự nhiên và nhân sinh dẫn đến biến đổi khí hậu; trích dẫn số liệu từ các báo cáo IPCC (đặc biệt là tỷ lệ đóng góp của con người tăng từ 50% trong Báo cáo lần 2 lên 95% trong Báo cáo lần 5 và khẳng định trong Báo cáo lần 6 năm 2021). Nhấn mạnh các biểu hiện tăng nhiệt độ toàn cầu, mực nước biển dâng và sự gia tăng các hiện tượng khí tượng thủy văn cực đoan.
• Tác động của biến đổi khí hậu đến nông nghiệp: Đánh giá tổng quan nguy cơ sụt giảm sản lượng lương thực toàn cầu (dẫn số liệu FAO: nhiệt độ tăng 1°C làm giảm khoảng 10% sản lượng lương thực; nhu cầu nước tưới tăng 10% khi nhiệt độ tăng 1°C theo IPCC 2007). Tại Việt Nam, phân tích nguy cơ mất đất nông nghiệp do nước biển dâng tại Đồng bằng sông Cửu Long và Đồng bằng sông Hồng (trích dẫn nghiên cứu của Dasgupta et al. 2007 do Đỗ Nam Thắng tổng hợp), cùng các đợt rét đậm, rét hại lịch sử gây thiệt hại hàng trăm tỷ đồng cho ngành chăn nuôi, trồng trọt vùng núi phía Bắc.
• Biện pháp thích ứng với biến đổi khí hậu: Trình bày kinh nghiệm quốc tế (Israel ứng dụng nhà kính và công nghệ tưới tiết kiệm đạt năng suất cà chua 400 tấn/ha/năm; Trung Quốc dùng nhà màng điều khiển tiểu khí hậu; Australia áp dụng tưới tiết kiệm cho xoài). Phân tích chính sách thích ứng tại Việt Nam theo Quyết định số 819/QĐ-BNN-KHCN, các mô hình canh tác nhà lưới, cây trồng cạn ít sử dụng nước, mô hình lúa - tôm và các kỹ thuật "3 giảm 3 tăng", "1 phải 5 giảm".
• Đặc điểm sinh thái các cây trồng nghiên cứu: Tổng quan nhu cầu sinh thái, các giai đoạn sinh trưởng (nảy mầm, mạ, đẻ nhánh...) và ngưỡng nhiệt độ, độ ẩm thích ứng của cây lúa, cây ngô, cây quế và cây thảo quả trong điều kiện canh tác vùng núi.

Phần: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Nội dung phần này xác lập phạm vi không gian tại xã Pá Lau, đối tượng cây trồng cụ thể (lúa, ngô, quế, thảo quả) và người dân địa phương. Quy trình phương pháp luận được thiết kế rõ ràng thành ba hợp phần: thu thập dữ liệu thứ cấp (khí tượng 1991–2021, sản xuất 2011–2021), điều tra sơ cấp (50 phiếu hộ nông dân năm 2022, kết hợp phỏng vấn cán bộ quản lý huyện và xã), cùng phương pháp xử lý dữ liệu định lượng phục vụ so sánh và trực quan hóa các mối tương quan.

Phần: Kết quả và thảo luận

Nội dung phần kết quả tập trung vào các phát hiện cụ thể tại địa bàn nghiên cứu:

• Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội xã Pá Lau: Phân tích đặc điểm địa hình đồi núi dốc, giao thông cách trở, tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo cao, nền kinh tế phụ thuộc gần như tuyệt đối vào sản xuất nông nghiệp quảng canh.
• Xu thế biến đổi khí hậu tại địa phương: Đối chiếu số liệu quan trắc trạm khí tượng giai đoạn 1991–2021 với nhận thức của 50 hộ dân được phỏng vấn. Số liệu thực tế ghi nhận xu thế tăng của nhiệt độ trung bình năm, diễn biến lượng mưa phân bố không đều giữa vụ xuân và vụ mùa, gia tăng số đợt rét đậm, rét hại cục bộ. Đa số người dân nhận thức được thời tiết ngày càng biến động bất thường, nắng hạn gay gắt hơn vào mùa khô và mưa rét cực đoan kéo dài hơn vào mùa đông.
• Đánh giá ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến cây trồng chính:
  • Lịch thời vụ: Lập bảng đối chiếu lịch thời vụ cây trồng tại xã Pá Lau giữa năm 2000 và năm 2021; người dân buộc phải dịch chuyển thời gian gieo cấy lúa và ngô để tránh các đợt rét muộn hoặc hạn đầu vụ.
  • Diện tích và năng suất: Đánh giá chuỗi biến động diện tích, năng suất của lúa, ngô, quế và thảo quả trong giai đoạn 2011–2021. Trong đó, thảo quả là loại cây dưới tán rừng chịu thiệt hại nặng nhất do các đợt rét đậm, sương muối làm chết lụi thân ngầm và rụng hoa, giảm năng suất nghiêm trọng; cây lúa và ngô chịu ảnh hưởng bởi hạn hán cục bộ và lũ quét sạt lở ruộng bậc thang.
  • Cơ cấu giống cây trồng: Phân tích quá trình thay đổi cơ cấu giống giai đoạn 2005–2020 từ các giống lúa, ngô địa phương dài ngày sang các giống lai ngắn ngày có khả năng chịu hạn, chịu rét tốt hơn.
  • Tình hình sâu bệnh hại và thiên tai: Ghi nhận sự xuất hiện bất thường của các loài sâu bệnh hại trên lúa và quế; tổng hợp lịch sử thiên tai giai đoạn 2012–2021, xác định mức độ cực đoan và cấp độ tác động lên từng loại cây trồng.
• Thực trạng các biện pháp thích ứng của người dân: Thống kê tỷ lệ phần trăm các hộ gia đình ($N=50$) áp dụng từng biện pháp cụ thể: trồng xen canh, các biện pháp công trình và phi công trình bảo vệ đất chống xói mòn trên sườn dốc, điều chỉnh lịch thời vụ, thay đổi giống cây trồng, tăng cường bón phân hữu cơ/vô cơ và chủ động phòng trừ sâu bệnh.

Phần: Kết luận và kiến nghị

Tổng hợp những kết quả then chốt đã đạt được trong quá trình nghiên cứu, nêu bật những khó khăn nội tại của cộng đồng người Mông tại xã Pá Lau trong việc ứng phó với thiên tai do rào cản về vốn và kỹ thuật. Đề xuất hệ thống giải pháp kỹ thuật canh tác cho người dân và kiến nghị đối với chính quyền địa phương cấp xã, huyện trong việc hoàn thiện quy hoạch nông nghiệp, hỗ trợ giống chống chịu và nâng cấp hạ tầng thủy lợi.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

Khóa luận đã định lượng hóa và hệ thống hóa bức tranh tác động của biến đổi khí hậu đến hệ thống cây trồng tại một xã vùng cao điển hình của tỉnh Yên Bái:

Hạng mục nội dung	Phát hiện và số liệu chính trong khóa luận
Đặc điểm địa bàn và kinh tế	Xã Pá Lau có diện tích 21,79 km², dân số 1.608 người (2019), mật độ 74 người/km²; dân tộc tộc Mông chiếm đa số, tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo ở mức cao, kinh tế phụ thuộc vào nông nghiệp.
Xu thế khí hậu (1991–2021)	Nhiệt độ trung bình năm có xu hướng tăng nhẹ; lượng mưa phân bố thất thường giữa vụ xuân và vụ mùa; các đợt rét đậm, rét hại có nhiệt độ giảm sâu (xuống tới 0°C tại Trạm Tấu) xuất hiện với tính chất cực đoan hơn.
Dịch chuyển lịch thời vụ	So sánh lịch thời vụ năm 2000 và năm 2021 cho thấy sự dịch chuyển rõ nét thời điểm gieo mạ và làm đất nhằm tránh hạn đầu vụ và rét đậm muộn.
Biến động cây trồng (2011–2021)	Cây lúa và ngô bị ảnh hưởng năng suất do hạn hán vụ xuân và mưa lũ; cây thảo quả suy giảm mạnh về diện tích và sản lượng do mẫn cảm với băng giá, sương muối; cây quế duy trì phát triển nhưng đối mặt sâu bệnh mới.
Chuyển dịch giống (2005–2020)	Người dân từng bước thay thế giống lúa thuần, ngô địa phương năng suất thấp bằng các giống lai ngắn ngày, thích ứng tốt hơn với biến động tiểu khí hậu.
Khảo sát thích ứng ($N=50$)	Các biện pháp thích ứng được người dân áp dụng bao gồm: xen canh, đắp bờ kè bảo vệ đất khỏi xói mòn, thay đổi lịch thời vụ, đổi giống gieo trồng, tăng cường phân bón và phòng trừ sâu bệnh.

Các giải pháp và kiến nghị của tác giả

Trên cơ sở phân tích thực trạng, tác giả đưa ra các nhóm giải pháp:

• Đối với người dân: Chủ động theo dõi dự báo thời tiết qua các phương tiện truyền thông; tuân thủ nghiêm ngặt lịch thời vụ khuyến cáo của cán bộ khuyến nông; tích cực chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng sang các giống có thời gian sinh trưởng ngắn, khả năng chống chịu rét và hạn tốt; áp dụng các biện pháp làm đất tối thiểu, trồng xen canh cây che phủ để hạn chế rửa trôi, xói mòn đất dốc; bảo vệ và chăm sóc diện tích cây lâm nghiệp, cây dược liệu dưới tán rừng hợp lý.
• Đối với chính quyền địa phương (xã Pá Lau và huyện Trạm Tấu): Tăng cường công tác thông tin, cảnh báo sớm thiên tai đến tận các thôn bản; đầu tư kiên cố hóa hệ thống mương phai thủy lợi phục vụ tưới tiêu vụ xuân; tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật chuyển giao tiến bộ nông học phù hợp với nhận thức của đồng bào dân tộc thiểu số; triển khai các chính sách hỗ trợ giống cây trồng chịu hạn, chịu rét và chính sách hỗ trợ khắc phục thiệt hại sau thiên tai.

Đóng góp của đề tài

Đề tài cung cấp hệ số liệu thực tế về nhận thức của người dân bản địa và mức độ tổn thương của các cây trồng đặc thù vùng cao (quế, thảo quả, lúa ruộng bậc thang, ngô nương) trước biến đổi khí hậu tại huyện Trạm Tấu. Nghiên cứu kết nối giữa dữ liệu quan trắc khí tượng vĩ mô (30 năm) với kinh nghiệm canh tác bản địa vi mô, tạo cơ sở thực tiễn cho công tác quy hoạch phát triển nông nghiệp thích ứng tại cấp xã.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Quy mô mẫu khảo sát nông hộ còn khiêm tốn ($N = 50$ hộ dân), tập trung chủ yếu trên địa bàn một xã vùng cao đơn lẻ, chưa bao quát được toàn bộ các tiểu vùng sinh thái khác nhau của toàn huyện Trạm Tấu.
  • Số liệu khí tượng thủy văn được kế thừa từ trạm quan trắc chung của khu vực lân cận, chưa có trạm đo tự động chuyên dụng đặt trực tiếp tại các vi khí hậu đồi núi cao của xã Pá Lau.
  • Việc đánh giá tổn thất kinh tế đối với cây dược liệu lâu năm (như thảo quả và quế) chủ yếu dựa vào lời kể, hồi tưởng của người dân qua phỏng vấn và các báo cáo hành chính, chưa thực hiện được các ô tiêu chuẩn thực nghiệm dài hạn để đo đạc sinh khối chính xác.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng địa bàn nghiên cứu sang các xã lân cận trong huyện Trạm Tấu để có góc nhìn so sánh liên xã; thiết lập các mô hình thử nghiệm nông lâm kết hợp thích ứng trên đất dốc; theo dõi định lượng tác động dài hạn của các đợt rét hại bất thường lên chu kỳ sinh trưởng của cây thảo quả dưới tán rừng phòng hộ.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng hưởng lợi:
  • Sinh viên, học viên các ngành Khoa học Môi trường, Quản lý Tài nguyên, Nông học, Phát triển Nông thôn tham khảo về phương pháp luận kết hợp dữ liệu khí tượng chuỗi thời gian dài (1991–2021) với phương pháp điều tra xã hội học nông thôn ($N=50$).
  • Cán bộ làm công tác khuyến nông, cán bộ Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Phòng Tài nguyên và Môi trường tại các huyện vùng cao Tây Bắc khi xây dựng kế hoạch ứng phó biến đổi khí hậu cấp cơ sở.
  • Các nhà nghiên cứu quan tâm đến tác động của biến đổi khí hậu lên cây dược liệu đặc thù dưới tán rừng (thảo quả, quế) và cây lương thực trên đất dốc.
• Phần nội dung đáng tham khảo: Phương pháp xây dựng ma trận so sánh lịch thời vụ năm 2000 và 2021; bảng thống kê các biện pháp thích ứng phi công trình và tỷ lệ áp dụng thực tế của đồng bào dân tộc Mông; quy trình tiếp cận và phỏng vấn cán bộ quản lý cấp huyện và cấp xã tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận nghiên cứu tại địa bàn nào và tập trung vào những loại cây trồng cụ thể nào?

Nghiên cứu được thực hiện tại xã Pá Lau, huyện Trạm Tấu, tỉnh Yên Bái. Bốn loại cây trồng chính được tác giả tập trung đánh giá gồm hai cây lương thực (lúa, ngô) và hai cây lâm nghiệp/dược liệu có giá trị kinh tế (quế, thảo quả).

2. Tác giả đã sử dụng cỡ mẫu điều tra nông hộ là bao nhiêu và phỏng vấn những đối tượng nào?

Tác giả đã phỏng vấn trực tiếp 50 hộ dân ($N=50$) tại xã Pá Lau trong năm 2022 bằng bảng hỏi bán cấu trúc, kết hợp phỏng vấn nhóm và phỏng vấn sâu lãnh đạo, cán bộ chuyên trách của Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Trạm Tấu, cùng Chủ tịch xã và cán bộ phụ trách nông nghiệp xã Pá Lau.

3. Giai đoạn chuỗi số liệu khí tượng và số liệu sản xuất cây trồng được thu thập trong khoảng thời gian nào?

Số liệu khí tượng (nhiệt độ, lượng mưa, diễn biến rét đậm, rét hại) được thu thập và phân tích xu thế trong chu kỳ 30 năm từ 1991 đến 2021. Số liệu diện tích và năng suất cây trồng (lúa, ngô, quế, thảo quả) được đánh giá trong giai đoạn 2011–2021.

4. Lịch thời vụ cây trồng tại xã Pá Lau đã được so sánh giữa các mốc thời gian nào?

Khóa luận đã xây dựng bảng đối chiếu và so sánh lịch thời vụ của các cây trồng chính tại xã Pá Lau giữa năm 2000 (màu vàng cam) và năm 2021 (màu ghi xám) để chỉ ra sự dịch chuyển mùa vụ do tác động của biến đổi khí hậu.

5. Những biện pháp kỹ thuật thích ứng nào đã được người dân tại xã Pá Lau áp dụng trong sản xuất?

Người dân xã Pá Lau đã áp dụng các biện pháp thích ứng gồm: trồng xen canh, đắp bờ kè bảo vệ đất khỏi xói mòn trên sườn đồi dốc, điều chỉnh lịch thời vụ, chuyển đổi sang các giống chịu hạn và chịu rét, tăng cường sử dụng phân bón, và tăng cường phòng trừ sâu bệnh hại.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Giàng A Tu đã phản ánh trung thực và toàn diện bức tranh tác động của biến đổi khí hậu đến sản xuất nông nghiệp tại xã Pá Lau, huyện Trạm Tấu, tỉnh Yên Bái. Thông qua việc phân tích chuỗi dữ liệu khí tượng 1991–2021 kết hợp khảo sát 50 nông hộ canh tác lúa, ngô, quế và thảo quả, công trình đã chỉ ra sự dịch chuyển lịch thời vụ, biến động năng suất và tình hình sâu bệnh, thiên tai cực đoan tại địa phương. Các biện pháp thích ứng của đồng bào dân tộc Mông được tổng hợp chi tiết cùng hệ thống giải pháp khuyến nghị có giá trị thực tiễn đối với công tác quản lý tài nguyên và phát triển nông thôn vùng núi cao.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Tổng quan về biến đổi khí hậu 1. Khái niệm về BĐKH Biến đổi khí hậu được định nghĩa chung nhất là sự thay đổi các đặc điểm mang tính hệ thống của khí hậu khi xét đến những chu kỳ dài hoặc hàng thập kỷ lâu hơn, mà không kể đến các nguyên nhân. Trong Công ước Khung của Liên hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu thuật ngữ về BĐKH được sử dụng để nhắc đến là sự thay đổi của khí hậu mà hoặc trực tiếp hoặc gián tiếp do tác động của hoạt động con người dẫn đến thay đổi thành phần khí quyển toàn cầu và ngoài ra là những biến thiên tự nhiên của khí hậu được quan sát trên một chu kỳ thời gian dài, UNFCCC (1992).

Tại Việt Nam, BĐKH được Bộ Tài nguyên và Môi trường (2008) định nghĩa như sau: “sự biến đổi trạng thái của khí hậu so với trung bình và hoặc dao động của khí hậu duy trì trong một khoảng thời gian dài, thường là vài thập kỷ hoặc dài hơn” 1. Nguyên nhân biến đổi khí hậu Theo nghiên cứu của nhiều nhà khoa học, có nhiều nguyên nhân dẫn tới sự BĐKH, được chia thành hai nhóm nguyên nhân: khách quan và chủ quan. Nhóm nguyên nhân khách quan là do sự biến đổi của tự nhiên, sự biến đổi theo chu kỳ của Trái Đất. Cụ thể hơn là những sự biến đổi của các hoạt động của mặt trời, sự thay đổi của quỹ đạo Trái Đất, sự thay đổi vị trí và quy mô của các châu lục,sự biến đổi của các dạng hải lưu, và sự lưu chuyển trong nội bộ hệ thống khí quyển.

Theo (Lê Văn Khoa ,2012), do vị trí Trái Đất và Hệ Mặt Trời trong vũ trụ, sự thay đổi cường độ bức xạ mặt trời, hàm lượng khí CO2 trong khí quyển, hoạt động của núi lửa, lượng mây,… (Đinh Vũ Thanh và Nguyễn Văn Viết,2013) đã chỉ ra nguyên nhân của sự BĐKH hiện nay, tiêu biểu là sự nóng lên toàn cầu đã được khẳng định là do hoạt động của con người. Kể từ thời kỳ tiền công nghiệp (khoảng từ năm 1750), con 4 người đã sử dụng ngày càng nhiều năng lượng, chủ yếu từ các nguồn nhiên liệu hóa thạch (than, dầu, khí đốt), qua đó đã thải vào khí quyển ngày càng tăng các chất khí gây hiệu ứng nhà kính, làm tăng hiệu ứng nhà kính của khí quyển, dẫn đến tăng nhiệt độ của Trái đất. Đây cũng là nhóm nguyên nhân thứ hai – nhóm nguyên nhân chủ quan do các hoạt động của con người. Một số nghiên cứu về nguyên nhân BĐKH do hoạt động của con người được Ủy ban liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC) đã được đưa ra như sau : Báo cáo đánh giá lần thứ 2 của IPCC (1995) cho rằng hoạt động của con người chỉ đóng góp vào 50% nguyên nhân gây ra biến đổi khí hậu.

Báo cáo đánh giá lần thứ 3 của IPCC (2001) sau khi các nhà nghiên cứu thực hiện các nghiên cứu khoa học chỉ ra rằng hoạt động của con người đóng góp vào 67% nguyên nhân gây ra BĐKH. Đánh giá khoa học của IPCC (2005) cho thấy, việc tiêu thụ năng lượng do đốt nhiên liệu hóa thạch trong các ngành sản xuất năng lượng, công nghiệp, giao thông vận tải, xây dựng… đóng góp khoảng một nửa 46% vào sự nóng lên toàn cầu, phá rừng nhiệt đới đóng góp khoảng 18%, sản xuất nông nghiệp khoảng 9% các ngành sản xuất hóa chất (CFC, HCFC) khoảng 24%, còn lại (3%) là từ các hoạt động khác. Đánh giá lần thứ 4 của IPCC (2007), sau một loạt các nghiên cứu được thực hiện, kết quả chỉ ra rằng hoạt động con người đóng góp vào 90% nguyên nhân gây ra biến đổi khí hậu. Trong báo cáo lần thứ 5, phần 1 của IPCC (2014) kết luận rằng hoạt động của con người đóng góp vào 95% nguyên nhân gây ra biến đổi khí hậu.

Có rất nhiều bằng chứng khoa học cho thấy tồn tại mối quan hệ giữa quá trình tăng nhiệt độ trái đất với quá trình tăng nồng độ CO2 và khí nhà kính có trong khí quyển, đặc biệt trong kỷ nguyên công nghiệp (UNDP,2008) nghiên cứu và được đưa nhiều lên các phương tiện thông tin đại chúng. Mới nhất, trong báo cáo lần thứ 6 của IPCC (2021) đã chỉ ra rằng nguyên nhân chủ yếu dẫn đến sự nóng lên toàn cầu là do tác động của con 5 người gây nên, dự báo ngưỡng nóng của Trái Đất sẽ vượt qua 2ºc ngay trong thế kỷ này.Đó là những điều đáng lo ngại với tình hình BĐKH hiện nay. Hiện nay, ít nhất 3,3 tỷ người đang sống trong vùng nguy hiểm do tác động của biến đổi khí hậu và có nguy cơ tử vong vì thời tiết cực đoan cao hơn 15 lần. Ngày càng nhiều người tử vong trong các đợt sóng nhiệt, dịch bệnh, thời tiết cực đoan, ô nhiễn không khí và nạn đói do tình trạng ấm lên toàn cầu.

Bên cạnh đó, IPCC cảnh báo các thành phố và khu tái định cư ven biển sẽ đối mặt với thách thức lớn để bảo vệ tính mạng con người và tài sản trước các mối đe dọa về triều cường và các hiện tượng thời tiết cực đoan gia tăng. Tác động của các đợt nắng nóng gây chết người, hạn hán, bão lớn càng trở nên nghiêm trọng do tình trạng bất bình đẳng, cũng như việc sử dụng đất và đại dương không bền vững. Biến đổi khí hậu đã và đang góp phần gây ra các cuộc khủng hoảng nhân đạo và thổi bùng làn sóng di cư ở mọi khu vực trên thế giới do nơi ở hiện nay không còn có thể sinh sống. Biến đổi khí hậu gây ra những tác động đe dọa tính mạng hàng triệu người và dần dần là hàng tỷ người, có thể phá hủy khối tài sản lên tới nhiều nghìn tỷ USD.Báo cáo cũng lần đầu nhấn mạnh tới những tác động về sức khỏe tâm thần do tình trạng biến đổi khí hậu gây ra, từ việc người dân phải rời bỏ quê hương hoặc chịu ảnh hưởng của thời tiết cực đoan, tâm trạng lo lắng, đặc biệt là ở người trẻ về tương lai.

Báo cáo của IPCC cũng chỉ ra rằng khoảng 14% số loài sinh vật trên cạn phải đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng “rất cao” nếu nhiệt độ toàn cầu tăng 1,5 độ C. Con số này có thể tăng lên 18% và 29% nếu nhiệt độ tăng lần lượt là 2 độ C và 3 độ C. Nếu nhiệt độ ấm lên khoảng 0,9 độ C, 35% diện tích đất trên Trái Đất sẽ bị các đám cháy rừng tàn phá. 6 Hiện nay, Trái Đất đã ấm hơn 1,1 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp.

Nhiều mô hình dự báo cho thấy nhiệt độ sẽ tăng thêm hơn 1,5 độ C khi lượng khí thải vẫn tăng.Báo cáo của IPCC cũng chỉ ra rằng nếu mức nhiệt tăng vượt xa ngưỡng 1,5 độ C thì loài người và môi trường thiên nhiên sẽ chịu thêm nhiều nguy cơ, có những tác động không thể đảo ngược, kể cả khi tình trạng ấm lên toàn cầu dịu đi. Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres nhận định báo cáo là tập bản đồ về những tác động mà con người đang phải hứng chịu, với những dữ liệu thực tế cho thấy cách mà con người và Trái Đất bị biến đổi khí hậu khuất phục. Đồng tác giả báo cáo, ông Maarten van Aalst - nhà khoa học khí hậu tại Liên đoàn chữ thập đỏ quốc tế - cho biết kể từ khi IPCC công bố báo cáo đầu tiên vào năm 2014, đến nay, mọi nguy cơ được cảnh báo đều xảy ra nhanh hơn dự tính. Biểu hiện của biến đổi khí hậu Biểu hiện của BĐKH những năm gần đây càng được thể hiện rõ ràng hơn cả.

Các thông tin về các biểu hiện của BĐKH cũng được quan tâm nghiên cứu và được đưa nhiều lên các phương tiện thông tin đại chúng. Trong đó, sự gia tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu và mực nước biển dâng là hai biểu hiện vẫn thường được coi là những biểu hiện chính của BĐKH, gia tăng các hiện tượng khí tượng thủy văn cực đoan dẫn tới thiên tai xảy ra nhiều và khốc liệt hơn. Như vậy có thể hiểu thiên tai là hiệu ứng của một tai biến tự nhiên có thể ảnh hưởng tới môi trường, và dẫn tới thiệt hại về tài chính, môi trường và con người. Thiệt hại do thiên tai phụ thuộc vào khả năng chống đỡ và phụ hồi của con người với thiên tai.

Bên cạnh đó, một số biểu hiện của BĐKH đã được Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC) đưa ra năm 2007 như: Nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng lên do sự nóng lên của bầu khí quyển toàn cầu. Sự dâng cao mực nước biển do giãn nở vì nhiệt và băng tan. Sự thay đổi thành phần và chất lượng khí quyển. Sự di chuyển của các đới khí hậu trên các vùng khác nhau của Trái Đất.

Sự thay đổi cường độ hoạt động của quá trình hoàn lưu 7 khí quyển, chu trình tuần hoàn nước trong tự nhiên và các chu trình sinh địa hóa khác. Sự thay đổi năng suất sinh học của các hệ sinh thái, chất lượng và thành phần của thủy quyển, sinh quyển, địa quyển. Tình hình biến đổi khí hậu trên Thế giới và Việt Nam 1. Tình hình biến đổi khí hậu trên thế giới Hiện nay tình hình biến đổi khí hậu trên thế giới diễn ra rất phức tạp và mức độ ngày càng thể hiện rõ rệt hơn.

Phát biểu tại Hội nghị Liên Hiệp quốc về biến đổi khí hậu (COP23) ở thành phố Bonn (Đức), Tổng thư Ký LHQ ông António Guterres kêu gọi các quốc gia cần phải bày tỏ tham vọng và đẩy mạnh hợp tác hơn nữa, để giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu. Tổng thư Ký António Guterres nhấn mạnh, “Nhiệm vụ của chúng ta đối với từng cá nhân và thế hệ tương lai là bày tỏ tham vọng giải quyết vấn đề nhức nhối trong xã hội, nhất là trong các lĩnh vực chính bao gồm: phát thải, thích ứng, tài chính, hợp tác và lãnh đạo”. Cụ thể, về vấn đề giảm phát thải, các quốc gia cần nỗ lực hơn nữa trong việc áp dụng bản sửa đổi 2020 của 7 đóng góp do quốc gia tự quyết định(NDC), để đóng cửa khoảng cách phát thải vào năm 2030; kêu gọi các biện pháp thích ứng và tăng cường khả năng phục hồi của tự nhiên.(Đan Lê, 2017) Sự biến đổi khí hậu đã từng nhiều lần xảy ra trong suốt hàng vạn năm lịch sử hình thành địa chất Trái Đất. Đó là các thời kì mà chúng ta vẫn thường biết đến như thời kỳ băng hà hay thời gian băng, xảy ra cách đây hơn chục nghìn năm.

Và hiện nay, thời kỳ chúng ta đang sống, là giai đoạn của ấm lên của thời gian băng.