Chương 1: Cơ sở lý luận về pháp luật bảo vệ môi trường không khí. Khái niệm về môi trường không khí, ô nhiễm môi trường không khí và bảo vệ môi trường không khí. Quan điểm chung về vị trí, vai trò của pháp luật trong việc bảo vệ môi trường không khí ở Việt Nam hiện nay. Chương 2: Những nội dung chủ yếu của pháp luật về bảo vệ môi trường không khí ở Việt Nam hiện nay.
Khung pháp luật về bảo vệ môi trường không khí 2. Trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong hoạt động bảo vệ môi trường không khí. Chương 3: Phương hướng và các giải pháp hoàn thiện pháp luật về bảo vệ môi trường không khí ở Việt Nam hiện nay. Phương hướng hoàn thiện pháp luật về bảo vệ môi trường không khí.
Giải pháp hoàn thiện pháp luật về bảo vệ môi trường không khí ở Việt Nam hiện nay. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁP LUẬT BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG KHÔNG KHÍ. Khái niệm về môi trƣờng không khí, ô nhiễm môi trƣờng không khí và bảo vệ môi trƣờng không khí. Khái niệm về môi trường không khí, ô nhiễm môi trường không khí Môi trường là một khái niệm có nội hàm rộng, được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau.
Theo nghĩa rộng thì môi trường là tất cả các nhân tố tự nhiên và xã hội cần thiết duy trì cho sự sinh sống, sản xuất của con người, như tài nguyên thiên nhiên, không khí, đất, nước, ánh sáng, cảnh quan, quan hệ xã hội. Theo nghĩa hẹp thì môi trường bao gồm các nhân tố tự nhiên và xã hội trực tiếp liên quan tới chất lượng cuộc sống con người mà không xét tới tài nguyên thiên nhiên. Nhìn chung có thể hiểu môi trường là một tập hợp các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo có mối quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại và phát triển của con người và thiên nhiên. Trong lĩnh vực pháp lý môi trường được hiểu như là mối liên hệ giữa con người và tự nhiên, đó là những yếu tố, hoàn cảnh và tự nhiên bao quanh con người.
Luật bảo vệ môi trường 2014 định nghĩa môi trường như sau: “Môi trường là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật”[17, Điều 3, Khoản 1]. Theo quy định này, môi trường được hiểu là một hệ thống các yếu tố tự nhiên và nhân tạo có liên quan trực tiếp đến con người, sinh vật. Do vậy, khi 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nói tới môi trường bao giờ chúng ta cũng phải xác định chủ thể của môi trường và những yếu tố bao quanh nó với ý nghĩa là những yếu tố cấu thành môi trường. Xét dưới góc độ tự nhiên, con người chỉ có thể tồn tại, phát triển trong những điều kiện tự nhiên thích hợp, toàn bộ nguồn năng lượng để duy trì sự tồn tại, phát triển của con người đều được cung cấp bởi môi trường.
Không khí “là hỗn hợp khí gồm có Nitơ chiếm 78.93%, đioxit cacbon chiếm 0.32% và một số hiếm khí khác như Nêon, Hêli, Mêtan, Kripton. Ở điều kiện bình thường của độ ẩm tuyệt đối, hơi nước chiếm gần 1.3% thể tích không khí”[23, Trang 235]. Môi trường không khí là môi trường vô cùng quan trọng trong sự sinh tồn và phát triển của nhân loại. Là loại môi trường rất nhạy cảm, rất dễ biến đổi và lan truyền, sự lan truyền này không ở trong phạm vi một vài quốc gia, có thể lan rộng khắp các châu lục.
Do đó việc giữ gìn môi trường không khí không chỉ đem lại một môi trường trong lành và sạch đẹp cho chính quốc gia đó mà nó còn góp phần quan trọng trong việc giữ gìn môi trường chung của thế giới. Nếu trong môi trường không khí có lẫn một số loại khí chất khác có gây ảnh hưởng đến đời sống của con người, của động vật và thực vật thì môi trường không khí đó bị coi là ô nhiễm. Khi đó ô nhiễm không khí được hiểu là sự có mặt một chất lạ hoặc một sự biến đổi quan trọng trong thành phần không khí, làm cho không khí không sạch hoặc gây ra sự toả mùi, có mùi khó chịu, làm giảm tầm nhìn xa (do bụi) Theo phương diện pháp lý, căn cứ vào khái niệm về “ô nhiễm môi trường” được quy định tại Khoản 8 Điều 3 Luật bảo vệ môi trường 2014 thì ô nhiễm môi trường được hiểu là sự biến đổi của các thành phần môi trường không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật môi trường và tiêu chuẩn môi trường gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật. Như 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vậy, có thể thấy khi trong môi trường có sự xuất hiện của một chất lạ hoặc có sự biến đổi nhất định của các khí chất có trong môi trường không khí thì tùy theo mức độ biến đổi mà nó không còn phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật và tiêu chuẩn môi trường đã đề ra thì môi trường không khí lúc này đang ở mức báo động.
Thực tế cho thấy khi môi trường không khí bị ô nhiễm nó không những tác động xấu tới sức khỏe của con người, thiệt hại về kinh tế mà còn ảnh hưởng đến biến đổi khí hậu. Nhiều chương trình nghiên cứu cũng đã cho thấy biến đổi khí hậu không chỉ thuần túy do tác động của tự nhiên mà còn do tác động của con người thông qua việc sử dụng các loại nhiên liệu hóa thạch trong sản xuất công nghiệp, giao thông, vận tải, nông nghiệp, kéo theo lượng phát thải khí nhà kính CO2 không ngừng gia tăng nhanh, góp phần gây nên biến đổi khí hậu. Bởi vậy, ô nhiễm môi trường không khí thường gây ra những hậu quả cụ thể như sau: Ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người. Ô nhiễm không khí có những ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe, đặc biệt đối với đường hô hấp.
Khi môi trường không khí bị ô nhiễm, sức khỏe con người bị suy giảm, quá trình lão hóa trong cơ thể diễn ra nhanh; các chức năng của cơ quan hô hấp suy giảm, gây ra các bệnh hen suyễn, viêm phế quản, tim mạch…và làm giảm tuổi thọ của con người. Các nhóm cộng đồng nhạy cảm nhất với ô nhiễm không khí là người cao tuổi, phụ nữ mang thai, trẻ em dưới 14 tuổi, người đang mang bệnh, người lao động thường xuyên phải làm việc ngoài trời…Mức độ ảnh hưởng của từng người tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe, nồng độ, loại chất và thời gian tiếp xúc với môi trường ô nhiễm. Không chỉ ở Việt Nam mà một số nước trên thế giới tình trạng ô nhiễm môi trường cũng đang diễn ra ở mức đáng báo động. Ví dụ như mức độ ô nhiễm không khí ở Trung Quốc tăng cao k lục.
Vào tháng 11 2015, Tổ 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết, mức độ khói bụi tại Trung Quốc đã cao hơn gấp 50 lần so với mức khuyến cáo an toàn của tổ chức. Một con số chắc chắn s khiến nhiều người còn giật mình hơn về mức độ ô nhiễm tại Trung Quốc, đó là 4.000 người chết mỗi ngày do ô nhiễm tại Trung Quốc. Bắc Kinh cũng đã tiến hành đóng cửa nhiều nhà máy, trường học, hạn chế các công trình xây dựng và nhiều hoạt động vui chơi giải trí khác từ ngày 8-10 12 2015. Mặc dù, Bắc Kinh đã phải trải qua khá nhiều các đợt ô nhiễm khủng khiếp nhưng đây là lần đầu tiên thủ đô Trung Quốc ban hành một lệnh cấm ở mức độ cao đến như vậy.
[31] Mặc dù chưa có con số thống kê cụ thể về tác hại do ô nhiễm môi trường không khí, môi trường đến sức khỏe con người, tuy nhiên các bệnh lý liên quan đến ô nhiễm không khí ngày càng gia tăng, nhất là ở trẻ em hiện nay đang là thực trạng rất đáng lo ngại. Ảnh hưởng đối với động thực vật Ô nhiễm không khí gây ảnh hưởng nặng nề cho tất cả sinh vật bởi thực vật rất nhạy cảm đối với ô nhiễm không khí. Các chất SO2, NO2, ozon, fluor, chì… gây hại trực tiếp cho thực vật khi đi vào khí khổng, làm hư hại hệ thống giảm thoát nước và giảm khả năng kháng bệnh. Bên cạnh đó, ô nhiễm không khí ngăn cản sự quang hợp và tăng trưởng của thực vật; giảm sự hấp thu thức ăn, làm lá vàng và rụng sớm.
Đa số cây ăn quả rất nhạy đối với HF - hợp chất fluorua (đây là hợp chất được sinh ra do quá trình sản xuất hóa chất). Khi tiếp xúc với nồng độ HF lớn hơn 0,002 mg m3 thì lá cây bị cháy đốm, rụng lá. Mưa acid còn tác động gián tiếp lên thực vật và làm cây thiếu thức ăn như Ca và giết chết các vi sinh vật đất. Nó làm ion Al được giải phóng vào nước làm hại rễ cây (lông hút) và làm giảm hấp thu thức ăn và nước.
8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Ðối với động vật, nhất là vật nuôi, thì fluor gây nhiều tai họa hơn cả. Chúng bị nhiễm độc do hít trực tiếp và qua chuỗi thức ăn. Gây thiệt hại kinh tế. Thiệt hại kinh tế do ảnh hưởng đến sức khỏe, bao gồm các khoản chi phí: Khám, chữa bệnh, thiệt hại cho sản xuất và nền kinh tế.
Dự án “Điều tra, thống kê, đánh giá ảnh hưởng của ô nhiễm môi trường tới sức khỏe cộng đồng” do Cục bảo vệ môi trường (2007) tiến hành tại hai tỉnh Phú Thọ và Nam Định cho kết quả ước tính thiệt hại kinh tế do ô nhiễm không khí tác động đến sức khỏe trên đầu người mỗi năm trung bình là 295.[32] Giả thiết, tổn thất về kinh tế do ô nhiễm không khí tác động đến sức khỏe đối với người dân Hà Nội và TP Hồ Chí Minh tương tự như người dân ở Phú Thọ và Nam Định thì Hà Nội với 6,5 triệu dân, mỗi ngày thiệt hại 5,3 t đồng và TP Hồ Chí Minh với 7 triệu dân, mỗi ngày thiệt hại 5,7 t đồng. Thực tế, môi trường không khí ở các đô thị lớn như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng bị ô nhiễm cao hơn so với các tỉnh khác nên thiệt hại về kinh tế do ô nhiễm không khí thực tế còn cao hơn con số nêu trên. Ảnh hưởng tới biến đổi khí hậu Ô nhiễm không khí cũng đang ảnh hưởng tới điều kiện sinh sống của con người, đa dạng sinh học và các hệ sinh thái. Ảnh hưởng tổng hợp nhất là đối với sự biến đổi khí hậu.