Bảo tồn và Phát huy Giá trị Trò Chơi Pháo Đất ở Làng Tiền Hải, Tân Liên, Vĩnh Bảo, Hải Phòng

Nghiên cứu về bảo tồn, phát huy giá trị trò chơi pháo đất tại Tiền Hải, Hải Phòng. Tìm hiểu di sản văn hóa phi vật thể, quản lý và phát triển văn hóa địa phương.

• Tác giả: Vũ Thị Minh Nguyệt
• Người hướng dẫn: Gs. Lê Hồng Lý
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương
• Chuyên ngành: Quản lý Văn hóa
• Đề tài: Bảo tồn và phát huy giá trị trò chơi pháo đất ở làng Tiền Hải, Tân Liên, Vĩnh Bảo, Hải Phòng
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHẬN VẤN ĐỀ CHUNG VỀ BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ TRÒ CHƠI PHÁO ĐẤT VÀ KHÁI QUÁT VỀ LÀNG TIỀN HẢI
• 1.1. Nhận vấn đề chung về bảo tồn và phát huy giá trị các trò chơi dân gian
• 1.2. Văn bản của Đảng và nhà nước về bảo tồn và phát huy giá trị các trò chơi dân gian
• 1.3. Khái quát về làng Tiền Hải và trò chơi dân gian pháo đất
• 1.3.1. Khái quát về làng Tiền Hải
• 1.3.2. Trò chơi pháo đất của làng Tiền Hải
• 1.3.3. Giá trị của trò chơi pháo đất ở làng Tiền Hải
• 1.4. Vai trò của công tác bảo tồn và phát huy giá trị trò chơi pháo đất đối với di sản văn hóa ở làng Tiền Hải
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ TRÒ CHƠI PHÁO ĐẤT Ở LÀNG TIỀN HẢI
• 2.1. Thực thể bảo tồn và phát huy giá trị trò chơi pháo đất ở làng Tiền Hải
• 2.2. Thực thể quản lý nhà nước
• 2.3. Thực thể quản lý cộng đồng
• 2.4. Cơ chế phối hợp trong bảo tồn và phát huy giá trị trò chơi pháo đất ở làng Tiền Hải
• 2.5. Thực trạng hoạt động bảo tồn và phát huy giá trị trò chơi pháo đất ở làng Tiền Hải
• 2.6. Triển khai, ban hành các văn bản của cơ quan quản lý về bảo tồn và phát huy di sản văn hóa
• 2.7. Huy động nguồn lực trong bảo tồn và phát huy trò chơi pháo đất
• 2.8. Sưu tầm, nghiên cứu, phục dựng, tư liệu hóa giá trị trò chơi pháo đất
• 2.9. Phát huy giá trị trò chơi pháo đất
• 2.10. Sự tham gia của cộng đồng trong bảo tồn và phát huy giá trị trò chơi pháo đất ở làng Tiền Hải
• 2.11. Kiểm tra, giám sát, thi đua khen thưởng
• 2.12. Đánh giá chung về bảo tồn và phát huy giá trị trò chơi pháo đất ở làng Tiền Hải
• 2.13. Những kết quả đạt được
• 2.14. Một số vấn đề rút ra từ thực tiễn
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ TRÒ CHƠI PHÁO ĐẤT Ở LÀNG TIỀN HẢI
• 3.1. Các yếu tố thuận lợi và khó khăn trong bảo tồn và phát huy giá trị trò chơi pháo đất làng Tiền Hải
• 3.1.1. Yếu tố khó khăn, thách thức
• 3.2. Định hướng bảo tồn và phát huy giá trị trò chơi pháo đất
• 3.3. Các giải pháp nhằm bảo tồn và phát huy giá trị trò chơi pháo đất ở làng Tiền Hải
• 3.3.1. Nâng cao nhận thức và vai trò của cộng đồng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị trò chơi pháo đất
• 3.3.2. Hoàn thiện cơ chế chính sách, chỉ đạo điều hành về bảo tồn và phát huy giá trị trò chơi pháo đất
• 3.3.3. Tăng cường việc huy động nguồn lực trong bảo tồn và phát huy giá trị trò chơi pháo đất
• 3.3.4. Đẩy mạnh việc sưu tầm, phục dựng, nghiên cứu, tư liệu hóa trò chơi pháo đất
• 3.3.5. Tăng cường phát huy giá trị trò chơi pháo đất
• 3.3.6. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, thi đua khen thưởng
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Trò Chơi Pháo Đất Tiền Hải Giá Trị Văn Hóa

Trò chơi pháo đất Tiền Hải Hải Phòng là một nét văn hóa độc đáo, gắn liền với đời sống của người dân nơi đây. Nó không chỉ là một trò chơi giải trí đơn thuần, mà còn mang đậm dấu ấn của nền văn minh lúa nước, thể hiện ước vọng về một cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Việc bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể này là vô cùng quan trọng, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Tài liệu nghiên cứu cho thấy, trò chơi pháo đất đã xuất hiện từ rất lâu trong các làng ven sông thuộc châu thổ Bắc Bộ, gắn liền với tuổi thơ của trẻ con nông thôn và trở thành nét văn hóa truyền thống Việt Nam đặc sắc.

1.1. Làng Tiền Hải Hải Phòng Cái Nôi Của Trò Chơi Pháo Đất

Làng Tiền Hải Hải Phòng, xã Tân Liên, huyện Vĩnh Bảo, là một trong những cái nôi của trò chơi pháo đất. Nơi đây có truyền thống lâu đời về trò chơi này, với những kỹ thuật độc đáo và những cỗ pháo lớn. Hoạt động khôi phục và bảo tồn trò chơi pháo đất cổ truyền diễn ra sớm nhất vùng, vào đầu thế kỷ XXI. Pháo đất Tiền Hải đã nổi tiếng khắp vùng với các cỗ pháo lớn, kỹ thuật đánh pháo độc đáo. Trò chơi pháo đất đã trở thành nét sinh hoạt văn hóa thường xuyên xuất hiện trong đời sống của làng giai đoạn hiện nay.

1.2. Giá Trị Văn Hóa Của Trò Chơi Pháo Đất Đối Với Cộng Đồng

Trò chơi pháo đất không chỉ mang lại niềm vui giải trí mà còn thể hiện tinh thần thượng võ, sự khéo léo và tinh thần đoàn kết của người dân. Đồng thời, trò chơi còn là một hình thức phát huy giá trị di sản văn hóa, giúp thế hệ trẻ hiểu rõ hơn về lịch sử và văn hóa của quê hương. Trò chơi pháo đất mang đậm dấu ấn về cuộc sống nông nghiệp và những ước vọng tinh thần phong phú của cộng đồng người Việt. Pháo đất không chỉ là trò chơi dân gian mà còn là nét văn hóa để tưởng nhớ, lưu truyền những ký ức về một thời khai hoang, lấp ấp và những chiến công vang dội chống quân xâm lược của cha ông ta trong lịch sử dựng nước và giữ nước.

II. Thách Thức Bảo Tồn Pháo Đất Sự Mai Một Giá Trị Văn Hóa

Hiện nay, trò chơi pháo đất Tiền Hải Hải Phòng đang đối mặt với nhiều thách thức lớn. Quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa và sự du nhập của các loại hình giải trí hiện đại đã khiến cho giới trẻ ít quan tâm hơn đến các trò chơi dân gian truyền thống. Bên cạnh đó, việc bảo tồn văn hóa truyền thống gặp nhiều khó khăn do thiếu nguồn lực và sự quan tâm đúng mức từ các cấp quản lý. Trước sự phát triển của khoa học kỹ thuật và quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa, trò chơi pháo đất truyền thống liệu có tiếp tục tồn tại hay bị sự mai một của trò chơi dân gian trong bối cảnh làng Việt đang biến đổi?

2.1. Thiếu Nguồn Lực Tài Chính Cho Bảo Tồn Trò Chơi Pháo Đất

Nguồn kinh phí dành cho việc bảo tồn và phát huy giá trị trò chơi pháo đất còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế. Điều này dẫn đến việc thiếu kinh phí để tổ chức các hoạt động truyền dạy, quảng bá và nghiên cứu về trò chơi này. Thiếu nguồn lực trong bảo tồn và phát huy trò chơi pháo đất. sưu tầm, nghiên cứu, phục dựng, tư liệu hóa giá trị trò chơi pháo đất.

2.2. Nhận Thức Về Giá Trị Văn Hóa Của Pháo Đất Còn Hạn Chế

Một bộ phận người dân, đặc biệt là giới trẻ, chưa nhận thức đầy đủ về giá trị văn hóa của trò chơi pháo đất, dẫn đến sự thờ ơ và thiếu quan tâm đến việc bảo tồn trò chơi này. Cần nâng cao nhận thức và vai trò của cộng đồng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị trò chơi pháo đất. Cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, thi đua khen thưởng.

2.3. Thực Trạng Tổ Chức Lễ Hội Pháo Đất Chưa Được Đầu Tư Bài Bản

Việc tổ chức các lễ hội pháo đất còn mang tính tự phát, chưa được đầu tư bài bản về nội dung và hình thức, dẫn đến việc chưa thu hút được sự quan tâm của đông đảo công chúng. Lễ hội pháo đất chưa thực sự được quảng bá rộng rãi để phát huy giá trị văn hóa và du lịch.

III. Giải Pháp Quản Lý Văn Hóa Bảo Tồn Pháo Đất Bền Vững

Để bảo tồn di sản văn hóa trò chơi pháo đất Tiền Hải Hải Phòng một cách hiệu quả và bền vững, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện. Trong đó, việc nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị văn hóa của trò chơi là vô cùng quan trọng. Bên cạnh đó, cần có sự đầu tư về nguồn lực tài chính, nhân lực và cơ sở vật chất để hỗ trợ cho các hoạt động bảo tồn và phát huy giá trị trò chơi pháo đất. Các giải pháp nhằm bảo tồn và phát huy giá trị trò chơi pháo đất ở làng Tiền Hải. Nâng cao nhận thức và vai trò của cộng đồng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị trò chơi pháo đất.

3.1. Tăng Cường Giáo Dục Về Giá Trị Văn Hóa Trò Chơi Pháo Đất

Cần đưa nội dung về trò chơi pháo đất vào chương trình giáo dục ở các trường học, giúp học sinh hiểu rõ hơn về lịch sử, ý nghĩa và giá trị văn hóa của trò chơi này. Đồng thời, cần tổ chức các hoạt động ngoại khóa, các buổi nói chuyện, giao lưu về trò chơi pháo đất để thu hút sự quan tâm của giới trẻ.

3.2. Đầu Tư Phát Triển Du Lịch Văn Hóa Gắn Với Pháo Đất

Phát triển du lịch văn hóa Hải Phòng gắn với trò chơi pháo đất là một giải pháp hiệu quả để quảng bá và bảo tồn trò chơi này. Cần xây dựng các tour du lịch khám phá làng Tiền Hải, trải nghiệm trò chơi pháo đất và tìm hiểu về văn hóa địa phương. Cần chú trọng phát triển du lịch cộng đồng, tạo điều kiện cho người dân địa phương tham gia vào các hoạt động du lịch và hưởng lợi từ du lịch. Phát triển du lịch cộng đồng gắn liền với trò chơi pháo đất ở Làng Tiền Hải, Hải Phòng.

3.3. Khuyến Khích Nghiên Cứu Sưu Tầm Tư Liệu Về Pháo Đất

Cần khuyến khích các nhà nghiên cứu, các tổ chức văn hóa thực hiện các công trình nghiên cứu, sưu tầm tư liệu về trò chơi pháo đất, giúp bảo tồn và phát huy giá trị của trò chơi này. Cần xây dựng một bảo tàng hoặc trung tâm trưng bày về trò chơi pháo đất để giới thiệu đến công chúng. Đẩy mạnh việc sưu tầm, phục dựng, nghiên cứu, tư liệu hóa trò chơi pháo đất.

IV. Phát Huy Giá Trị Pháo Đất Cơ Hội Phát Triển Du Lịch Bền Vững

Phát huy giá trị di sản văn hóa của trò chơi pháo đất không chỉ góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc mà còn tạo ra cơ hội để phát triển du lịch văn hóa bền vững. Việc khai thác tiềm năng du lịch của trò chơi pháo đất sẽ mang lại nguồn thu nhập cho người dân địa phương, đồng thời góp phần quảng bá hình ảnh của làng Tiền Hải và Hải Phòng đến với du khách trong và ngoài nước. Cần có một chiến lược phát triển du lịch bài bản, đảm bảo sự hài hòa giữa bảo tồn văn hóa và phát triển kinh tế.

4.1. Tổ Chức Lễ Hội Pháo Đất Quy Mô Chuyên Nghiệp

Nâng cấp và tổ chức lễ hội pháo đất một cách quy mô, chuyên nghiệp hơn, thu hút đông đảo du khách đến tham gia. Lễ hội cần được đầu tư về nội dung, hình thức và công tác quảng bá, tạo nên một sự kiện văn hóa đặc sắc của Hải Phòng. Phát huy giá trị trò chơi pháo đất.

4.2. Xây Dựng Các Sản Phẩm Du Lịch Độc Đáo Về Pháo Đất

Xây dựng các sản phẩm du lịch độc đáo, hấp dẫn liên quan đến trò chơi pháo đất, như tour trải nghiệm làm pháo đất, tham gia thi đấu pháo đất, xem biểu diễn nghệ thuật pháo đất. Các sản phẩm du lịch cần được thiết kế phù hợp với nhu cầu của du khách và mang đậm bản sắc văn hóa địa phương.

4.3. Đào Tạo Nguồn Nhân Lực Du Lịch Có Kiến Thức Về Pháo Đất

Đào tạo đội ngũ hướng dẫn viên du lịch, người làm du lịch có kiến thức sâu rộng về lịch sử, văn hóa và kỹ thuật của trò chơi pháo đất. Điều này sẽ giúp du khách hiểu rõ hơn về giá trị của trò chơi và có những trải nghiệm du lịch ý nghĩa.

V. Nghiên Cứu Quản Lý Văn Hóa Mô Hình Bảo Tồn Pháo Đất Hiệu Quả

Việc nghiên cứu văn hóa Hải Phòng về trò chơi pháo đất là rất quan trọng để xây dựng một mô hình quản lý văn hóa hiệu quả. Nghiên cứu cần tập trung vào các khía cạnh như lịch sử, văn hóa, xã hội và kinh tế liên quan đến trò chơi pháo đất. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng các chính sách và giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị trò chơi pháo đất một cách bền vững. Cần có một sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhà nghiên cứu, các nhà quản lý văn hóa và cộng đồng địa phương để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả của mô hình quản lý.

5.1. Đánh Giá Thực Trạng Quản Lý Trò Chơi Pháo Đất

Thực hiện đánh giá một cách khách quan và toàn diện về thực trạng quản lý trò chơi pháo đất hiện nay, bao gồm những thành công, hạn chế và thách thức. Đánh giá cần dựa trên các tiêu chí cụ thể và có sự tham gia của các bên liên quan.

5.2. Xây Dựng Mô Hình Quản Lý Văn Hóa Phù Hợp

Xây dựng một mô hình quản lý văn hóa phù hợp với đặc điểm và điều kiện của làng Tiền Hải, đảm bảo sự tham gia của cộng đồng và sự phối hợp giữa các cấp quản lý. Mô hình cần chú trọng đến việc bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống và phát huy tiềm năng du lịch của trò chơi pháo đất.

5.3. Đề Xuất Các Giải Pháp Cải Thiện Công Tác Quản Lý

Đề xuất các giải pháp cụ thể và khả thi để cải thiện công tác quản lý trò chơi pháo đất, bao gồm các giải pháp về chính sách, tài chính, nhân lực và cơ sở vật chất. Các giải pháp cần được xây dựng dựa trên kết quả nghiên cứu và đánh giá thực tiễn.

VI. Tương Lai Pháo Đất Tiền Hải Di Sản Văn Hóa Bền Vững

Tương lai của trò chơi pháo đất Tiền Hải Hải Phòng phụ thuộc vào sự nỗ lực của cả cộng đồng và các cấp quản lý. Nếu có những giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị hiệu quả, trò chơi pháo đất không chỉ tiếp tục tồn tại mà còn phát triển mạnh mẽ, trở thành một biểu tượng văn hóa độc đáo của Hải Phòng. Bảo tồn và phát huy giá trị trò chơi pháo đất cần được xem là một nhiệm vụ quan trọng, góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương. Cần xây dựng một tầm nhìn dài hạn cho sự phát triển của trò chơi pháo đất, đảm bảo rằng nó sẽ tiếp tục được truyền lại cho các thế hệ sau.

6.1. Phát Huy Vai Trò Của Cộng Đồng Trong Bảo Tồn

Vai trò của cộng đồng trong bảo tồn văn hóa là vô cùng quan trọng. Cộng đồng cần được trao quyền và tạo điều kiện để tham gia tích cực vào các hoạt động bảo tồn và phát huy giá trị trò chơi pháo đất. Cần khuyến khích các nghệ nhân, người cao tuổi truyền dạy kỹ thuật làm pháo đất và cách chơi cho thế hệ trẻ.

6.2. Ứng Dụng Công Nghệ Trong Quảng Bá Trò Chơi Pháo Đất

Sử dụng công nghệ thông tin, mạng xã hội và các phương tiện truyền thông hiện đại để quảng bá trò chơi pháo đất đến với đông đảo công chúng. Cần xây dựng các trang web, fanpage và video clip giới thiệu về trò chơi pháo đất, giúp mọi người hiểu rõ hơn về giá trị văn hóa của trò chơi này.

6.3. Hợp Tác Quốc Tế Trong Bảo Tồn Di Sản Phi Vật Thể

Tham gia vào các chương trình hợp tác quốc tế về bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể, học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia khác. Cần tăng cường giao lưu, trao đổi văn hóa với các nước trên thế giới, giúp quảng bá hình ảnh của trò chơi pháo đất và văn hóa Việt Nam. Quản lý di sản văn hóa phi vật thể UNESCO là một hướng đi cần được quan tâm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội hiện đại, việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống ngày càng trở nên cấp thiết. Trò chơi dân gian, đặc biệt là trò chơi pháo đất ở làng Tiền Hải, xã Tân Liên, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng, không chỉ là nét sinh hoạt văn hóa đặc sắc mà còn là biểu tượng văn hóa gắn liền với đời sống nông nghiệp truyền thống của cư dân vùng đồng bằng Bắc Bộ. Qua 10 năm (2012-2022) nghiên cứu, trò chơi pháo đất đã được khôi phục và phát triển, thu hút đông đảo người dân tham gia, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong bối cảnh công nghiệp hóa, đô thị hóa.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng bảo tồn và phát huy giá trị trò chơi pháo đất tại làng Tiền Hải, phân tích những thuận lợi, khó khăn trong công tác quản lý và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả bảo tồn. Phạm vi nghiên cứu tập trung trên địa bàn hai thôn Tiền Hải 1 và Tiền Hải 2, xã Tân Liên, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn cho công tác quản lý văn hóa địa phương, góp phần phát triển du lịch văn hóa và nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị di sản phi vật thể.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý di sản văn hóa phi vật thể, trong đó có:

• Lý thuyết bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể: Nhấn mạnh ba quan điểm bảo tồn gồm bảo tồn nguyên vẹn, bảo tồn kế thừa và bảo tồn trên cơ sở phát triển, nhằm đảm bảo tính liên tục và thích ứng của di sản trong đời sống xã hội hiện đại.
• Mô hình quản lý di sản văn hóa cộng đồng: Tập trung vai trò của cộng đồng dân cư trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản, đồng thời phối hợp với các cấp quản lý nhà nước.
• Khái niệm trò chơi dân gian và giá trị văn hóa: Trò chơi dân gian được xem là sản phẩm sáng tạo văn hóa, mang tính giáo dục, giải trí và gắn kết cộng đồng, trong đó trò chơi pháo đất thể hiện giá trị lịch sử, tín ngưỡng và tinh thần tập thể của cư dân nông thôn.

Các khái niệm chính bao gồm: bảo tồn, phát huy, di sản văn hóa phi vật thể, trò chơi dân gian, quản lý văn hóa, và văn hóa làng.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp kết hợp định tính và định lượng:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập từ các văn bản pháp luật, tài liệu quản lý văn hóa, khảo sát thực địa tại làng Tiền Hải và các địa phương lân cận, phỏng vấn sâu với người dân, cán bộ quản lý văn hóa và các chuyên gia.
• Phương pháp phân tích: Phân tích nội dung văn bản, thống kê số liệu về số lượng người tham gia trò chơi, tần suất tổ chức các hoạt động bảo tồn, so sánh thực trạng với các địa phương khác.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Khảo sát khoảng 150 người dân thuộc các nhóm tuổi khác nhau, lựa chọn mẫu theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện và mẫu có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện cho cộng đồng.
• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được tiến hành trong vòng 12 tháng, từ tháng 1/2022 đến tháng 12/2022, bao gồm giai đoạn thu thập dữ liệu, phân tích và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng bảo tồn trò chơi pháo đất: Trong 10 năm qua, trò chơi pháo đất tại làng Tiền Hải được tổ chức thường xuyên với khoảng 8-10 lần lễ hội và hội thi mỗi năm, thu hút hơn 300 người tham gia, trong đó có khoảng 70% là thanh niên và người trung niên. So với các địa phương khác trong vùng, Tiền Hải có tần suất tổ chức và số lượng người chơi cao hơn khoảng 30%.

2. Vai trò của cộng đồng và chính quyền địa phương: Cộng đồng dân cư là lực lượng chủ đạo trong việc duy trì trò chơi, với sự hỗ trợ của chính quyền xã và huyện trong việc cấp phép, tổ chức và huy động nguồn lực. Khoảng 85% người dân tham gia đánh giá tích cực về vai trò của chính quyền trong công tác bảo tồn.

3. Khó khăn trong công tác bảo tồn: Gặp phải các thách thức như sự thay đổi cơ cấu kinh tế (khu công nghiệp chiếm 68,2 ha đất nông nghiệp), sự giảm sút số lượng người chơi trẻ tuổi do ảnh hưởng của công nghệ giải trí hiện đại, và thiếu nguồn kinh phí ổn định cho các hoạt động bảo tồn. Tỷ lệ người trẻ tham gia trò chơi giảm khoảng 20% so với 5 năm trước.

4. Giá trị văn hóa và giáo dục của trò chơi: Trò chơi pháo đất không chỉ là hình thức giải trí mà còn mang giá trị giáo dục, rèn luyện sức khỏe, kỹ năng và tinh thần cộng đồng. Khoảng 90% người tham gia cho biết trò chơi giúp họ gắn kết với truyền thống và nâng cao ý thức bảo vệ văn hóa dân tộc.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân thành công trong bảo tồn trò chơi pháo đất tại Tiền Hải là do sự phối hợp chặt chẽ giữa cộng đồng và chính quyền, cùng với việc tổ chức các hoạt động lễ hội truyền thống có quy mô và tính liên tục. So sánh với các nghiên cứu về trò chơi dân gian tại Thái Bình và Hải Dương, Tiền Hải có điểm mạnh về sự đa dạng kỹ thuật làm pháo và tính cộng đồng cao.

Tuy nhiên, sự phát triển công nghiệp và đô thị hóa đã làm thay đổi môi trường sinh sống, ảnh hưởng đến không gian tổ chức trò chơi và làm giảm sự quan tâm của thế hệ trẻ. Điều này tương đồng với báo cáo của ngành văn hóa về nguy cơ mai một các di sản phi vật thể trong bối cảnh hiện đại.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện số lượng người tham gia theo độ tuổi qua các năm, bảng so sánh tần suất tổ chức trò chơi giữa các địa phương, và sơ đồ mô tả cơ cấu kinh tế ảnh hưởng đến không gian văn hóa.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng: Triển khai các chương trình giáo dục văn hóa truyền thống tại trường học và cộng đồng nhằm thu hút giới trẻ tham gia trò chơi pháo đất, đặt mục tiêu tăng 15% số người trẻ tham gia trong vòng 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: UBND xã, phòng văn hóa huyện.

2. Hoàn thiện cơ chế chính sách và nguồn kinh phí hỗ trợ: Xây dựng chính sách hỗ trợ tài chính ổn định cho các hoạt động bảo tồn trò chơi dân gian, bao gồm kinh phí tổ chức lễ hội, đào tạo nghệ nhân, dự kiến thực hiện trong 2 năm. Chủ thể thực hiện: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Hải Phòng.

3. Phát triển không gian văn hóa phù hợp: Bảo vệ và cải tạo các không gian truyền thống như sân đình, sân kho để tổ chức trò chơi, đồng thời quy hoạch không gian mới trong khu dân cư và khu công nghiệp lân cận, hoàn thành trong 5 năm. Chủ thể thực hiện: UBND xã, Ban quản lý khu công nghiệp.

4. Khuyến khích nghiên cứu, sưu tầm và số hóa tư liệu: Tổ chức các dự án nghiên cứu, phỏng vấn nghệ nhân, lưu trữ hình ảnh, video về trò chơi pháo đất để bảo tồn tri thức và phục vụ phát triển du lịch văn hóa, thực hiện liên tục. Chủ thể thực hiện: Viện Văn hóa Nghệ thuật, các trường đại học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý văn hóa địa phương: Nhận diện thực trạng, khó khăn và giải pháp bảo tồn trò chơi dân gian, từ đó xây dựng kế hoạch quản lý hiệu quả.

2. Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian và di sản phi vật thể: Cung cấp dữ liệu thực tiễn và khung lý thuyết về bảo tồn trò chơi dân gian đặc thù vùng đồng bằng Bắc Bộ.

3. Giáo viên và học sinh các trường địa phương: Tăng cường hiểu biết về giá trị văn hóa truyền thống, góp phần giáo dục và phát huy bản sắc dân tộc.

4. Người làm du lịch và phát triển cộng đồng: Khai thác tiềm năng trò chơi pháo đất trong phát triển du lịch văn hóa, tạo sản phẩm du lịch đặc trưng hấp dẫn.

Câu hỏi thường gặp

1. Trò chơi pháo đất là gì và có nguồn gốc từ đâu?
   Trò chơi pháo đất là trò chơi dân gian truyền thống sử dụng các quả pháo làm từ đất sét, phát ra tiếng nổ khi đánh xuống mặt sân. Nguồn gốc trò chơi gắn liền với đời sống nông nghiệp và tín ngưỡng cúng cầu mùa của cư dân vùng đồng bằng Bắc Bộ, đặc biệt là làng Tiền Hải, xã Tân Liên, Hải Phòng.

2. Tại sao trò chơi pháo đất cần được bảo tồn và phát huy?
   Trò chơi không chỉ là hình thức giải trí mà còn mang giá trị văn hóa, lịch sử, giáo dục và tinh thần cộng đồng. Việc bảo tồn giúp giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời góp phần phát triển du lịch và nâng cao nhận thức cộng đồng về di sản phi vật thể.

3. Những khó khăn chính trong công tác bảo tồn trò chơi pháo đất là gì?
   Khó khăn gồm sự thay đổi cơ cấu kinh tế, mất dần không gian tổ chức do phát triển công nghiệp, sự giảm sút người chơi trẻ tuổi do ảnh hưởng của công nghệ hiện đại, và thiếu nguồn kinh phí ổn định cho các hoạt động bảo tồn.

4. Các giải pháp nào đã được đề xuất để nâng cao hiệu quả bảo tồn?
   Bao gồm tăng cường tuyên truyền giáo dục, hoàn thiện chính sách hỗ trợ, phát triển không gian văn hóa phù hợp, và khuyến khích nghiên cứu, sưu tầm tư liệu để bảo tồn tri thức và phát triển du lịch văn hóa.

5. Ai là những người chủ yếu tham gia trò chơi pháo đất hiện nay?
   Người chơi chủ yếu là nam giới trong độ tuổi từ 30 đến 50, với sự tham gia của thanh niên và người trung niên chiếm khoảng 70%. Trò chơi cũng thu hút sự quan tâm của cộng đồng dân cư địa phương trong các dịp lễ hội truyền thống.

Kết luận

• Luận văn là công trình nghiên cứu đầu tiên có hệ thống về bảo tồn và phát huy giá trị trò chơi pháo đất tại làng Tiền Hải, xã Tân Liên, huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng.
• Đã đánh giá thực trạng, vai trò cộng đồng và chính quyền, đồng thời chỉ ra những thuận lợi và khó khăn trong công tác bảo tồn.
• Đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống trong bối cảnh hiện đại.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các cấp quản lý văn hóa và cộng đồng địa phương trong việc xây dựng chính sách và kế hoạch phát triển văn hóa bền vững.
• Khuyến nghị tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các trò chơi dân gian khác và mở rộng phạm vi bảo tồn nhằm góp phần phát triển du lịch văn hóa và nâng cao nhận thức cộng đồng.

Hành động tiếp theo: Các cơ quan quản lý văn hóa và cộng đồng dân cư cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tổ chức các hoạt động truyền thông, giáo dục để duy trì và phát huy giá trị trò chơi pháo đất, góp phần bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể đặc sắc của Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bà GIÁO DĀC VÀ ĐÀO T¾O TR¯âNG Đ¾I HàC S¯ PH¾M NGHÞ THU¾T TRUNG ¯¡NG VŨ THÞ MINH NGUYÞT BÀO TàN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRÞ TRÒ CH¡I PHÁO ĐÂT Þ LÀNG TIÀN HÀI, TÂN LIÊN, V)NH BÀO, HÀI PHÒNG LU¾N VN TH¾C S) QUÀN LÝ VN HÓA Khóa 11 (2019 - 2021) Hà Nßi, 2023 Bà GIÁO DĀC VÀ ĐÀO T¾O TR¯âNG Đ¾I HàC S¯ PH¾M NGHÞ THU¾T TRUNG ¯¡NG VŨ THÞ MINH NGUYÞT BÀO TàN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRÞ TRÒ CH¡I PHÁO ĐÂT Þ LÀNG TIÀN HÀI, TÂN LIÊN, V)NH BÀO, HÀI PHÒNG LU¾N VN TH¾C S) CHUYÊN NGÀNH: QUÀN LÝ VN HÓA Mã sß: 8319042 NG¯âI H¯àNG DẪN KHOA HàC: GS. LÊ HàNG LÝ Hà Nßi, 2023 LâI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đà tài <Bảo tồn và phát huy giá trị trò chơi pháo đất ở làng Tiền Hải, Tân Liên, Vĩnh Bảo, Hải Phòng= là công trình nghiên cąu căa riêng tôi. Đà tài này ng°ái viÁt ch°a công bã và không trùng lặp vßi đà tài nào đã đ°ÿc công bã. Mát sã thông tin liên qua, sã liáu và trích d¿n đÃu đ°ÿc gi rõ t¿i phÅn tài liáu tham khÁo và phā lāc căa luÁn vn.

Tôi xin cháu trách nhiám hoàn toàn và lái cam đoan này. Hà Nội, ngày 12 tháng 12 năm 2023 Tác giÁ lu¿n vn Vũ Thị Minh Nguyệt DANH MĀC CHþ VI¾T TÀT CP Chính phă BNV Bá Nái vā BVHTTDL Bá Vn hóa, Thể thao và Du lách DS Di sÁn DSVH Di sÁn vn hóa DSVHPVT Di sÁn vn hóa phi vÁt thể HĐND Hái đång nhân dân LATS LuÁn án tiÁn s* LV LuÁn vn Nxb Nhà xuÃt bÁn PVT Phi vÁt thể QĐ QuyÁt đánh Tr. Trang UBND Ăy ban nhân dân VHTT Vn hóa Thông tin VH, TT & DL Vn hóa, Thể thao và Du lách XHCN Xã hái chă ngh*a MĀC LĀC Mâ ĐÄU. 1 Ch°¢ng 1: NHĀNG VÄN Đ CHUNG V BÀO TäN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRà TRÒ CH¡I PHÁO ĐÂT VÀ KHÁI QUÁT V LÀNG TIÂN HÀI.

Nhāng vÃn đà chung và bÁo tån và phát huy giá trá các trò ch¢i dân gian 13 1. Vn bÁn căa ĐÁng và nhà n°ßc và bÁo tån và phát huy giá trá các trò ch¢i dân gian. Nái dung bÁo tån và phát huy di sÁn vn hóa. Khái quát và làng TiÃn HÁi và trò ch¢i dân gian pháo đÃt.

Khái quát và làng TiÃn HÁi. Trò ch¢i pháo đÃt căa làng TiÃn HÁi. Giá trá căa trò ch¢i pháo đÃt ã làng TiÃn HÁi. Vai trò căa công tác bÁo tån và phát huy giá trá trò ch¢i pháo đÃt đãi vßi đái sãng vn hóa ã làng TiÃn HÁi.

50 Ch°¢ng 2: THĂC TR¾NG BÀO TäN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRà TRÒ CH¡I PHÁO ĐÂT â LÀNG TIÂN HÀI. Chă thể bÁo tån và phát huy giá trá trò ch¢i pháo đÃt ã làng TiÃn HÁi 51 2. Chă thể quÁn lý nhà n°ßc. Chă thể quÁn lý cáng đång.

C¢ chÁ phãi hÿp trong bÁo tån và phát huy giá trá trò ch¢i pháo đÃt ã làng TiÃn HÁi. Thăc tr¿ng ho¿t đáng bÁo tån và phát huy giá trá trò ch¢i pháo đÃt ã làng TiÃn HÁi. Triển khai, ban hành các vn bÁn căa c¢ quan quÁn lý và bÁo tån và phát huy di sÁn vn hóa. Huy đáng nguån lăc trong bÁo tån và phát huy trò ch¢i pháo đÃt.

S°u tÅm, nghiên cąu, phāc dăng, t° liáu hóa giá trá trò ch¢i pháo đÃt. Phát huy giá trá trò ch¢i pháo đÃt. Să tham gia căa cáng đång trong bÁo tån và phát huy giá trá trò ch¢i pháo đÃt ã làng TiÃn HÁi. Kiểm tra, giám sát, thi đua khen th°ãng.

Đánh giá chung và bÁo tån và phát huy giá trá trò ch¢i pháo đÃt ã làng TiÃn HÁi. Nhāng kÁt quÁ đ¿t đ°ÿc. Mát sã vÃn đà rút ra từ thăc tißn. 105 Ch°¢ng 3: GIÀI PHÁP BÀO TäN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRà TRÒ CH¡I PHÁO ĐÂT â LÀNG TIÂN HÀI.

Các yÁu tã thuÁn lÿi và khó khn trong bÁo tån và phát huy giá trá trò ch¢i pháo đÃt làng TiÃn HÁi. YÁu tã khó khn, thách thąc. Đánh h°ßng bÁo tån và phát huy giá trá trò ch¢i pháo đÃt. Các giÁi pháp nhằm bÁo tån và phát huy giá trá trò ch¢i pháo đÃt ã làng TiÃn HÁi.

Nâng cao nhÁn thąc và vai trò căa cáng đång trong viác bÁo tån và phát huy giá trá trò ch¢i pháo đÃt. Hoàn thián c¢ chÁ chính sách, chß đ¿o điÃu hành và bÁo tån và phát huy giá trá trò ch¢i pháo đÃt. Tng c°áng viác huy đáng nguån lăc trong bÁo tån và phát huy giá trá trò ch¢i pháo đÃt. Đẩy m¿nh viác s°u tÅm, phāc dăng, nghiên cąu, t° liáu hóa trò ch¢i pháo đÃt.

Tng c°áng phát huy giá trá trò ch¢i pháo đÃt. Tng c°áng công tác kiểm tra, giám sát, thi đua khen th°ãng. 133 TÀI LIàU THAM KHÀO. Lý do chán đÁ tài Trong công tác quÁn lý vn hóa, quÁn lý di sÁn vn (DSVH) hóa mà trßng tâm là ho¿t đáng bÁo tån và phát huy giá trá di sÁn vn hóa là bá phÁn có vai trò đặc biát quan trßng.

Trong đó, vßi mát quãc gia có bà dày truyÃn thãng lách sÿ và vn hóa nh° Viát Nam, DSVH phi vÁt thể đ°ÿc xem là nguån lăc quan trßng. Nh°ng vì tính chÃt khó thãng kê, nắm bắt và luôn biÁn đçi căa DSVH phi vÁt thể, làm cho nó luôn đąng tr°ßc nguy c¢ mai mát. Viác bÁo tån các DSVH phi vÁt thể, trong đó có há thãng các trò ch¢i dân gian nh° thÁ nào để nó tiÁp tāc đ°ÿc sãng và phát huy các giá trá đích thăc căa mình trong bãi cÁnh xã hái hián đ¿i luôn là mát câu hái không dß trÁ lái đãi vßi các nhà quÁn lý vn hóa. DSVH phi vÁt thể sinh ra bãi cáng đång, đ°ÿc nuôi d°ỡng trong chính cáng đång đó nên ph°¢ng thąc bÁo vá phù hÿp nhÃt là phát huy giá trá căa di sÁn phāc vā cho să phát triển căa cáng đång.

Là mát trong nhāng trò ch¢i dân gian ra đái trong không gian sinh sãng căa c° dân nông nghiáp trång lúa n°ßc, trò ch¢i pháo đÃt mang đÁm dÃu Ãn và cuác sãng nông nghiáp và nhāng °ßc vßng tinh thÅn phong phú căa cáng đång ng°ái Viát. Trò ch¢i pháo đ°ÿc làm từ đÃt đã xuÃt hián từ rÃt lâu trong các làng ven sông thuác châu thç Bắc Bá, gắn liÃn vßi tuçi th¢ căa trẻ con nông thôn. Từ nhāng trò ch¢i căa con trẻ, pháo đÃt đã trã thành nghà ch¢i căa nhiÃu thanh niên, trai tráng, có tác dāng giÁi trí và rèn luyán sąc kháe. H¢n thÁ nāa, pháo đÃt không chß là trò ch¢i dân gian mà còn là nét vn hóa để t°ãng nhß, l°u truyÃn nhāng ký ąc và mát thái khai hoang, lÁp Ãp và nhāng chiÁn công vang dái chãng quân xâm l°ÿc căa cha ông ta trong lách sÿ dăng n°ßc và giā n°ßc.

Vì thÁ, pháo đÃt đã trã thành di sÁn vn hóa truyÃn thãng đặc sắc ã mát sã làng ven sông phía nam châu thç sông Hång nh° V*nh BÁo, Tiên Lãng (HÁi Phòng), Ninh Giang, Tą Kỳ, Gia 2 Lác (HÁi D°¢ng), Đông H°ng, H°ng Hà, Quỳnh Phā (Thái Bình)& Ngày nay, tr°ßc să phát triển căa khoa hßc kỹ thuÁt và quá trình công nghiáp hóa, đô thá hóa, trò ch¢i pháo đÃt truyÃn thãng liáu có tiÁp tāc tån t¿i hay bá mai mát trong bãi cÁnh làng Viát đang biÁn đçi? Trong thăc tÁ gÅn 20 nm qua, ã mát sã làng xã thuác đáa bàn trên, trò ch¢i pháo đÃt đã đ°ÿc khôi phāc, thu hút să quan tâm căa chính cáng đång c° dân đáa ph°¢ng và b°ßc đÅu thu hút khách thÁp ph°¢ng đÁn xem vßi t° cách là mát trò ch¢i dân gian đác đáo. Sã ng°ái ch¢i pháo đÃt ã các làng xã ngày càng đông; các hái thi, lß hái pháo th°áng dißn ra sôi nçi vào các dáp lß, tÁt. Pháo đÃt cũng thu hút đ°ÿc să quan tâm căa các nhà nghiên cąu, các ph°¢ng tián thông tin đ¿i chúng vßi t° cách là mát trò ch¢i đác đáo, hiÁm có căa vùng châu thç Bắc Bá& Vßi nhāng nß lăc căa cáng đång chă thể là dân c° các làng xã, pháo đÃt đã từng b°ßc đ°ÿc bÁo tån và phát huy vßi t° cách là mát trò ch¢i dân gian truyÃn thãng trong đái sãng đ°¢ng đ¿i căa đáa ph°¢ng. Làng TiÃn HÁi, xã Tân Liên, huyán V*nh BÁo, thành phã HÁi Phòng là đáa ph°¢ng có ho¿t đáng khôi phāc và bÁo tån trò ch¢i pháo đÃt sßm nhÃt trong vùng, vào thái điểm đÅu thÁ kỷ XXI.

ĐÁn nay, pháo đÃt TiÃn HÁi đã nçi tiÁng khắp vùng vßi các cß pháo lßn, kỹ thuÁt đánh pháo đác đáo. Trò ch¢i pháo đÃt đã trã thành nét sinh ho¿t vn hóa th°áng xuyên xuÃt hián trong đái sãng căa làng giai đo¿n hián nay. Không nhāng thÁ, tiÁng pháo đÃt căa làng TiÃn HÁi đã v°¢n ra khái không gian lũy tre làng thông qua các ho¿t đáng thi đÃu, giao l°u, gißi thiáu và trò ch¢i. VÁy, ng°ái dân làng TiÃn HÁi đã làm nh° thÁ nào để bÁo tån và phát huy đ°ÿc giá trá căa trò ch¢i dân gian đác đáo này? Trong ho¿t đáng bÁo tån và phát huy giá trá trò ch¢i pháo đÃt đã đặt nhāng vÃn đà gì cho công tác quÁn lý và phát huy giá trá các trò ch¢i dân gian nói riêng và các di sÁn phi vÁt thể nói chung trong giai đo¿n 3 hián nay? XuÃt phát từ nhāng lý do nêu trên, hßc viên lăa chßn vÃn đà Bảo tồn và phát huy giá trị trò chơi pháo đất ở làng Tiền Hải, Tân Liên, Vĩnh Bảo, Hải Phòng cho đà tài luÁn vn căa mình nh° mát nghiên cąu ąng dāng đà cÁp đÁn vÃn đà từ c¢ sã lý luÁn đÁn các ho¿t đáng thăc tißn trong ho¿t đáng bÁo tån và phát huy giá trá trò ch¢i pháo đÃt ã mát làng cç truyÃn châu thç Bắc Bá, nhằm góp phÅn làm phong phú, đa d¿ng thêm ho¿t đáng bÁo vá và quÁn lý các di sÁn vn hóa phi vÁt thể ã Viát Nam hián nay.

Tình hình nghiên cąu 2. Những công trình nghiên cứu cơ sở lý luận về trò chơi dân gian VÃn đà bÁo tån và phát huy các giá trá căa DSVH PVT đ°ÿc quan tâm rÃt nhiÃu trong thái gian vừa qua ã cÁ các nghiên cąu quãc tÁ và trong n°ßc, nhÃt là các công trình ra đái từ đÅu thÁ kỷ XXI.