PHẦN MỞ ĐẦU GIỚI THIỆU CHUNG VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1. Sự cần thiết của đề tài Du lịch là một ngành kinh tế và được xác định một ngành kinh tế mũi nhọn vì vậy phát triển du lịch là định hướng cũng như mục tiêu hướng tới của quốc gia nói chung và các địa phương nói riêng. Do đó việc nghiên cứu và phát triển du lịch là một công việc đòi hỏi tính sáng tạo cao, có sự đầu tư bài bản và liên quan đến nhiều bên tham gia, từ doanh nghiệp, người quản lý, các bên tham gia khác và quan trọng chính là sự tham gia của CĐĐP trong quá trình hình thành và phát triển du lịch. Sự tham gia của CĐĐP, được xem là nhân tố quan trọng trong việc bảo tồn và phát triển du lịch bền vững, với tầm quan trọng như vậy, du lịch dựa vào CĐĐP luôn luôn là trung tâm của sự chú ý về sự thành công hay thất bại của một điểm đến nào đấy.
Sự thành công hay thất bại đấy đó chính là sự đánh giá về quá trình hay mức độ tham gia của CĐĐP vào hoạt động phát triển du lịch. Có nhiều nguyên nhân tác động đến nhận thức của họ về việc tham gia vào quá trình phát triển du lịch.Vì vậy những nghiên cứu liên quan đến sự tham gia của CĐĐP trong phát triển du lịch khá nhiều, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện và phát triển. Tại Việt Nam nói chung và các tỉnh miền bắc nói riêng, đang diễn ra các loại hình du lịch khác nhau, trong đó loại hình du lịch gắn với CĐĐP đang là xu thế và phát triển nhanh, nhưng việc phát triển dựa vào CĐĐP tại mỗi vùng mỗi tỉnh lại khác nhau, nó liên quan đến trình độ phát triển kinh tế, giáo dục, văn hóa….tại các điểm đến là khác nhau; nơi thấp, nơi cao. Do đó sự tham gia này còn nhiều hạn chế, trong khi sự tham gia của CĐĐP lại là yếu tố quan trọng nhất cho việc bảo tồn và phát triển du lịch bền vững, cũng như thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế, văn hóa xã hội của địa phương.
Tại Phú Thọ là vùng đất lịch sử chứa đựng nhiều di sản vật thể và phi vật thể có giá trị, trong đó có hai di sản phi vật thể được UNESCO vinh danh là hát Xoan và tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, đứng trước cơ hội trên nên. Sở VHTT&DL tỉnh đã chủ động tham mưu cho UBND tỉnh nội dung liên quan tới việc bảo tồn và 2 phát huy các giá trị của di sản văn hóa gắn với du lịch, trong đó xây dựng kế hoạch phát triển du lịch giai đoạn 2016-2020, tham mưu cho tỉnh ủy ban hành nghị quyết số 14 về phát triển du lịch Phú Thọ giai đoạn 2016-2020, xác định du lịch là một trong bốn khâu đột phá phát triển kinh tế giai đoạn này. Trước bối cảnh trên, đề tài “Sự tham gia của người dân trong phát huy giá trị di sản thế giới hát Xoan vào phát triển du lịch: Nghiên cứu tại xã Kim Đức, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ” được tác giả lựa chọn. Đề tài sẽ tập chung nghiên cứu hiện trạng phát triển du lịch tại địa phương cũng như những động cơ và rào cản tác động đến CĐĐP tham gia trong việc phát huy di sản thế giới hát Xoan vào phát triển du lịch.
Từ đó đưa ra một số giải pháp nhằm thúc đẩy cộng đồng tại địa phương tham gia phát triển du lịch từ di sản hát Xoan. Mục tiêu nghiên cứu 2.1 Mục tiêu chung Đánh giá mức độ tham gia của cộng đồng; từ đó đề xuất những giải pháp và kiến nghị để thúc đẩy sự tham gia của CĐĐP trong việc phát huy di sản thế giới hát Xoan trong hoạt động du lịch.2 Mục tiêu cụ thể - Phân tích những động cơ và rào cản tác động đến sự tham gia của CĐĐP trong việc phát huy di sản thế giới hát Xoan vào các hoạt động du lịch tại địa phương cũng như bảo tồn di sản. - Phân tích, đánh giá hiện trạng, mức độ tham gia phát huy di sản của người dân tại tỉnh Phú Thọ trong hoạt động du lịch, từ đó chỉ ra những kết quả đạt được, tồn tại hạn chế và nguyên nhân, nhằm có bước đi phù hợp với hiện trạng trên. - Xác định phương hướng và đưa ra một số giải pháp lẫn kiến nghị nhằm tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong việc phát huy di sản hát Xoan để phát triển du lịch.3 Câu hỏi nghiên cứu - Mức độ và hình thức tham gia của CĐĐP trong việc phát triển du lịch tại địa phương, từ đó có cái nhìn sâu sắc nhất về khả năng tham gia vào việc phát triển 3 du lịch của chính họ trong tương lai như thế nào? - Thực trạng phát triển du lịch tại địa phương cũng như các hoạt động tham gia của người dân trong phát triển du lịch từ di sản phi vật thể hát Xoan như thế nào? - Những động cơ và rào cản ảnh hưởng tới cộng đồng khi tham gia các hoạt động du lịch cũng như đề xuất những giải pháp lẫn kiến nghị nhằm tăng cường sự tham gia của CĐĐP trong việc phát huy di sản thế giới hát Xoan vào các hoạt động phát triển du lịch tại địa phương như thế nào? 3.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3.1 Đối tượng nghiên cứu Luận văn tập chung nghiên cứu, mức độ và các hoạt động tham gia của cộng đồng cũng như thực trạng phát triển du lịch tại địa phương. Ngoài ra còn đề cập tới những động cơ và rào cản tác động đến cộng đồng trong việc phát huy di sản thế giới hát Xoan vào hoạt động du lịch.2 Phạm vi nghiên cứu 3.1 Phạm vi về nội dung Luận văn phân tích và đề cập tới nội dung liên quan tới sự tham gia của CĐĐP vào việc phát triển di sản nhằm phát triển du lịch, trên các khía cạnh như; (i) thực trạng, (ii) mức độ, (iii) những thuận lợi và các rào cản của CĐĐP trong quá trình tham gia vào việc phát triển di sản hát Xoan để phát triển du lịch, (iiii) các giải pháp hay kiến nghị 3.2 Phạm vi về không gian nghiên cứu Đề tài tập chung nghiên cứu trong phạm vi tại xã Kim Đức, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ 3.3 Phạm vi về thời gian nghiên cứu Số liệu sơ cấp và thứ cấp được thu thập và tổng hợp từ năm 2011- 2018. Các khuyến nghị, giải pháp đề xuất đưa ra cho các năm tiếp theo 2018, 2019, 2020. Khung nghiên cứu Các động cơ và Thực trạng tham rào cản ảnh gia của cộng hưởng đến sự đồng địa phương tham gia của trong việc phát cộng đồng địa huy di sản thế phương vào phát giới hát Xoan triển du lịch vào các hoạt động du lịch.
- Hiện trạng phát triển du lịch tại Các động địa phương? cơ và rào - Mức độ tham cản thuộc gia của cộng Các giải về bản đồng tới đâu? pháp và kiến thân cộng - Hình thức tham nghị để tăng đồng địa gia của cộng cường sự phương đồng là như thế tham gia của nào? CĐĐP trong - Những động cơ việc thúc đẩy tham phát huy di Các động gia là gì? sản thế giới cơ và rào - Những rào cản hát Xoan vào cản thuộc cản trở tham gia các hoạt nội tại là gì? động du lịch bên trong - Hiệu quả sự của di tham gia là gì? sản hát - Yêu cầu thực tế Xoan của cộng đồng là ra sao? Các động cơ và rào cản tác động từ bên ngoài Hình 1: Khung lý thuyết mô tả các động cơ, rào cản, thực trạng, giải pháp để thúc đẩy sự tham gia của CĐĐP trong việc phát huy di sản vào phát triển du lịch 5 5. Phương pháp thu thập số liệu và xử lý số liệu + Dữ liệu thứ cấp: Gồm dữ liệu thu thập được từ các bài báo, tạp chí, báo cáo khoa học, cũng như các nghiên cứu về chủ đề này của các tác giả, trang web…. + Dữ liệu sơ cấp: Bằng nghiên cứu bảng hỏi, và phỏng vấn sâu cộng đồng dân cư địa phương liên quan đến mục tiêu của đề tài, ngoài ra còn phỏng vấn sâu các nghệ nhân hát Xoan cũng như chính quyền sở tại xã Kim Đức, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ. + Phương pháp phân tích số liệu: Phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, suy luận, diễn giải.
Kết cấu luận văn: Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành bốn chương: Chương 1: Tổng quan sự tham gia của cộng đồng địa phương trong việc phát triển du lịch Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng tham gia của cộng đồng địa phương trong việc phát huy di sản thế giới hát Xoan vào phát triển du lịch tại xã Kim Đức, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ Chương 4: Đề xuất một số giải pháp và kiến nghị nhằm khuyến khích sự tham gia của cộng đồng địa phương trong quá trình phát huy di sản thế giới hát Xoan vào phát triển du lịch. 6 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN SỰ THAM GIA CỦA CỘNG ĐỒNG ĐỊA PHƯƠNG TRONG VIỆC PHÁT TRIỂN DU LỊCH 1.1 Sự tham gia của CĐĐP vào phát triển du lịch 1.1 Một số quan niệm liên quan đến sự tham gia của CĐĐP Sự tham gia của cộng đồng trong du lịch, đã có nhiều nghiên cứu đề cập tới: Jackson và Morpeth (1999) cho rằng: Sự tham gia của cộng đồng địa phương vào phát triển du lịch được coi là yếu tố quan trọng trong phát triển du lịch bền vững, hay như Chok & Macbeth (2007) lại đưa ra: Sự tham gia của cộng đồng vào phát triển du lịch có thể được hiểu từ hai khía cạnh: sự tham gia của cộng đồng địa phương trong việc ra quyết định và chia sẻ lợi ích du lịch. Những quan điểm liên quan tới sự tham gia của CĐĐP đều hướng tới mục tiêu cộng đồng tham gia vào phát triển du lịch bắt đầu từ việc ra quyết định cho tới phân chia lợi ích, trong đó việc ra quyết định tức: cộng đồng sử dụng chính nguồn lực của mình bao gồm, từ ý tưởng, lập kế hoạch, hành động, quản lý, cuối cùng là đánh giá. Sự tham gia của cộng đồng trong việc ra quyết định có thể dẫn tới sự phát triển của cộng đồng tới mức họ chủ động, tự lực trong mọi việc và cộng đồng sẽ nhận ra rằng có nhiều vấn đề cộng đồng có thể giải quyết được ngay trong cộng đồng nếu có sự tham gia của cộng đồng, mà không cần ở cấp độ cao hơn hay tổ chức bên ngoài giải quyết.