Nguyền nối lại cung dan vgn thuở Nẵn ngàn xưa rung chuyền tận nghìn sau.BA TRUNG TÀM HỌC-LIỆU BỘ GIÁO-DỤC In lần thứ nhất (1961) : 3000 cuén “In lần thứ hai (1971) : 2ooo cuốn G. NGUYEN-HUU-BA Giám - đốc Trường Âm- nhạc và Kịch - nghệ Huế DAN-CA VIET-NAM « VIETNAMESE FOLK SONGS » ‘CHANSONS FOLKLORIQUES DU VIETNAM ’ 5 A # đề Soạn theo chương - trình: Trường Quốc-gia âm-nhạc và KỊch-nghệ cho các lớp Ca -xướng, Nhạc-phóp, Trung-đẳng Sư - phạm vò các lớp ở Trường Trung Tiểu-học Phô - thông TAP | Trung-tam Học-liệu Bs GIAO-DUC Kính dâng MẸ Người: đồu tiên rót vào hồn con nguồn nhọc Dôn-Tộc» bồng những. Giọng Ru hời. Tiéng Hd khoan.
Giọng điệu của quê-hương đồ! nước; Tiếng lòng của những Bà Mẹ Việt. BUONG LOI Phuc bung quée nbae « Trích một đoạn trong bồi thuyät trình về Ngành Quốc-nhạc của Trường Quốc-Gia Âm- nhạc, nhôn budi ra mat Trường tại Sòigòn ngầy 4-5-1957, do Ô. Nđuyễn-hữu-Ba đọc.Mỗi quốc-gia trên thế giới đều có một nền quốc- nhạc riêng. Đề bảo tồn tính-chất độc-lập và văn-minh truyền thống của mỗi dân-tộc, nhiều nước dã có trường âm-nhạc từ lâu đề dạy dân trong nước học quốc nhạc như học quốc-ngữ quốc-văn.
: Quốc-gia -Việt-nam đã có một nền quéc-nhac truyén- thống, bắt nguồn từ tiếng nói giọng nói của người Việt, và đã tiến dần lên theo đà văn-minh của dân-tộc. Nhạc Việt gồm có hai phần: A- Nhạc chính-tông do dân-tộc tạo-tác. B- Nhạc ngoại-lai đã được Việt-hóa. Tất cả gồm có nhiều bộ-môn, hàng trăm -nhạc-cụ, hàng.
ngàn nhạc-điệu, với nghệ-thuật cao đẹp, với màu sắc cố-hữu, muôn đời. Như thế là đã bị suy tàn rất nhiều bởi những cơn biến cố của lịch-sử. Ngày nay nước nhà đã độc-lập, mọi bản-năng bằản-sắc của dân-tộc cần phải được đề cao, nên mới có Trường Quốc- gia âm-nhạc và đề xứng đáng với tính cách độc-lập tiến-bộ của một quốc-gia đối với quốc-tế trên địa-hạt âm-thanh, chỉ có quốc-nhạc mới tiêu-biều được quốc-tính thuần-túy như các nước khác. Vì vậy công việc phục-hưng quốc-nhạc, là vấn đề cấp bách, cần có một đường lối rỏ-ràng khả-dï bảo tồn được tính chất dân-tộc mà vẫn tiến song song với văn-rminh nhân-loại Như thế mới tránh khỏi cái nạn « bảo-tồn thoái-hóa » hay « tiến-bộ vong-bản ».
IX PHÊ BÌNH L.M, NGO-DUY-LINH Giáo-Sư Hòa-âm, Hợp-ca ẢNH : O. NGUYEN-CAO-BAM Hon Kortrijk, ARPS O. TRAN-CAO-LTNH ARPS BIA: HOANG-NGOC-BIEN Với tài liệu tranh méc-ban Việt. Nam đầu thé ky XX của G.
NGUYỄN-KHÁC-NGỮ MỤC - LỤC SONG CA (Ảnh phụ bản) LỜI TỰA _ LỜI NÓI ĐẦU ĐỌC « DÂN.CA VIỆT-NAM » LỐI GHI NHẠC CO-TRUYEN V. VƯỢT SÓNG (Ảnh phụ bản) HÁT CHÈO THUYỀN (Dân-ca miền Bắc) LY TINH-TANG (Dan-ca miền Trung) TRỐNG QUẦN (Dân-ca miền Bắc) LÝ CON SÁO (Quảng) (Dân-ca miền Trung) LY GIANG-NAM (Dân-ca miền Trung) NGỰA Ô (Ảnh phụ bản) LÝ NGỰA Ô (Bắc) (Dân-ca miền Nam) NGỒI TỰA SONG ĐÀO (Dân-ca miền Bắc) LÝ CON SÁO (Huế) (Dân-ca miền Trung) LÝ NAM XANG (Dân-ca miền Trung) CẤY LÚA (Ảnh phụ bản) HÒ LƠ (Dân-ca miền Trung) HÒ QUÉT VÔI hay HÒ NÊN (Dân-ca miền Trung) CÒ LÃ (Dân.ca miền Bắc) RU CON (Anh phy ban) RU CON (Dân-ca miền Trung) LY QUA ĐÈO (Dan-ca mién Trung) HO GIANG (HAY) = (Dan-ca mién Trung) TRONG COM (Dân-ca miền Bắc) ˆ ĐÈN CÙỦ (Đèn kéo quân) (Dân-ca miền Bắc) ĐIỆU ĂN XIN (Dân-ca miền Trung) CHIM QUYEN (Dan-ca mién Nam) ĐUÔI CU ĐUỒI CHIM (Dân.ca miền Trung) NGỎ TRÚC (Ảnh phụ bản) PHIEN DICH Xill ~<ao-Dam Hon Kortrjk, ARPS SONG CA LOI Tua Crong giai-đoạn kiến-thiết ' quốc- gia hiện nay, vấn đề phục-hưng và cải. thiện Ca-Nhạc truyền - thống là một điều thiết-yếu cần dược thực-hiện song-song với những mục-tiêu xây-dựng cơ-sở tinh-thần khác. Trên phương -diện sinh - hoạt trí - thức, chỉ có trong lanh-vyrc văn-nghệ con người hiện-dại mới không tránh khỏi sự khuất-phục tự-nhiên trước những thành-tích của dĩ-vãng.
Dầu có say-đám với sự tìm-tồi những kiều nhà mới mấy đi nữa, một kiến-trúc.sư cũng dành thán-phục những lối kiến trúc của dién Parthenon hay của giáo. đường Gô-Tích. Một họa-sĩ đầy nhiệt-vọng nghiên-cứu những cách đối-chiếu màu-sắc cố tạo ra những nét vẽ mới, riêng-biệt của minh cing van là một tin-dd nhiệt-tâm của' nghệ-thuật cồ-đại hay của các danh-nhân thuộc thời Văn-nghệ phục- hưng. Hơn nữa, chúng ta cũng từng nhận-thức vai trò chính-xác của nhạc-sư JS.
Bach trong cuộc cách-mạng âm-nhạc ở Tây-Phương sau thế- giới ` đại-chiến thứ nhất. Nhìn lại ảm- nhạc của ta troag thời cận-dại thì trong phái sáng-tác theo thé quốc-thuần, bài Hành-Vân của miền Trung đã gây không ít nhạc-hứng nếu không nói là ảnh-hưởng cho tée-gid nhac-khic Da-Cd-Hoai-Lang hay Vong-Cd. Mat khác, phái nhạc. sáng tác theo thề Tây-Phương cũng thường hay mượn các nhạc-điệu cồ-truyền như gần đây một vài đề nhạc trích mượn trong các bản Xuan-Phong, Long-Hồ.Hội và Bình-Bán-Văn đã được nữ danh cầm L.Lan (Bà Nguyễn.
Văn-Ty) khai-thác một cách tuyệt-diệu trong danh-phầm Tết-Nguyên-Đán. Như vậy nghệ-thuật của dĩ.văng đố: với nghệ-sĩ thời nay không những là một vòng xích niên-đại mà còn là một trường học cho nghệ-sĩ và một thức ăn tinh-thần cho con người nói chung. Vì xác thịt của con người là sảnzphầm của địa-thồ cũng như sản-phầm của nhân-loại, từ lúc khởi-nguyên nó đã phát-sinh thức ăn tinh-thần cho văn z nghệ - sĩ, cho nên chúng ta có thề nói rằng cái tài-sản tinh-thần của con người hiện-đại cũng do các sản.phầm của tiền-bối nuôi-nẵng. Di-vang đã thành-tựu cái thức ăn tỉnh-thần cằn-yếu đề đem lại liên-tiếp cho chúng ta nhiều hoan-lạc luôn luôn đồi mới: Nói như thế không phải là chúng ta không chờ dợi điều gì trong tương-lai.
Nhưng thật ra đối với nghệ-thuật không có cái gì gọi là quá-khứ hay tương-lai, mà nó chỉ có cái hiện-tại là quan-trọng hơn hết. Bởi vì một tác-phầm bất cứ thuộc thời đại nào cũng chỉ có thề sống theo mức sinh- tồn do con người định. Cũng do đó mà trước con người hiện-đại như chúng ta, từ hạng công-nhân cho đến kẻ dùng nghệ-thuật, đều có bồn-phận chứng-minh cái dĩ-vãng sống lại trong hiện tại và nó chứa được cả cái mầm tuong-lai nhu thé nao. Vậy, trong khi những điệu hát, lối hd truyền-thống-của chúng ta đang bị that.
lạc dần-dần và giữa lúc nhiều sự-kiện khác đã khiến cho dân-ta càng ngày càng mất hẳn thị.hiếu ca hát những âm-điệu cồ-truyền trong sinh-hoạt hằng ngày, thì việc tìm đường vạch lối sáng-tác cho thích-hợp với sác-thái dân-tộc của mình lại thường khi được nêu ra bàn-luận khá nhiều, đề dĩ nhiên rồi nó chỉ được giải.quyết theo cách thức * đặt cày trước trâu ?. Trên phương-diện âm-nhạc giáo-dục,. nếu học-sinh cần phải biết qua tiều-sử của một danh. Bach hoặc thông hiều ba thê, thức sáng-tác của nhạc-sư L.
Beethoven’ thi sy biét hát ít nhiều diệu-ca truyền-thống của dân-tộc mình lại là một lợi ích càng quan-trọng hơn nữa, chính vì nó là một nhạc ngữ tự-nhiên như ligéng me dẻ đỏi với ngôn-ngữ hay văn-chương Vả lại những tác-phầm thuộc các hình-thức nghệ-thuật đân-ca hay nhạc cồ-truyền cần phải chiếm một địa vị hảo hạng trong giáo-dục của những nước mà âm- nhạc lại hoàn toàn khác xa âm- nhạc Tay-Phương. Sự bảo tồn ca-nhạc truyền-thống hay dân-ca bằng cách ghi-âm trên đĩa hát, băng nhựa; điện-ảnh hay bằng lối ký-âm sẽ giúp chúng ta thề-hiện một điều càng hiệu-quả và thuần-hóa hơn nữa là gieo nó vào trí nhớ của học-sinh. Cũng nhờ ở dânzca mà ý-thức âm-nhạc của trẻ con cũng như quần chúng có thề phát triền được một cách trực tiếp và sâu-xa hơn hết. Vai trồ của nó là chủ yếu trong mọi sự giáo-hóa con người, và thế.lực của nó trong sự xác- định thị.hiếu nhạc của quần-chúng: cũng không kém quan- trợng.
Quả thật là chúng ta có một nền dân-ca và ca-nhạc cồ-truyền khá phong«phú song hình như hiện nay nó dang sắp biến thành vô-hình. Đề cứu-văn sự trạng ấy, chúng ta phải cấp.thời tựanhận bồn-phận sưu - tầm và phồ-biến, tùy theo khả-năng và phương-tiện của mình, đề có thề dưa dần dần cái di-sản tinh-thần quý-báu này trở ra ánh-sáng như các nước khác đã thực-hiện và dang tiếp-tục từ lâu nay. Vì vậy, tôi rất hoan-hi và ngưỡng-mộ trước thiện-chí và thành-tích đáng khen ngợi của Giáo-Sư NGUYÊN - HỮU - BA trong công-việc sưu-tập quyền Dân.Ca thứ nhất này. Tuy các âm-điệu được ghi-chép theo ký-âm.pháp Tây-Phương có thề tạo nên một vài khuyết điềm đôi khi làm giảm phần nào cái tinh-túy của điệu nhạc-cồ, nhưng chúng tôi hoàn-Loàn tin-tưởng ở lòng vị-tha và tinh-th3n chân-thật xây-dựng của giới sành.nghề đề tương-tiếp chỉ bảo lẫn nhau trong sự thành-dạt không những một lợi.ích chung đối với nhạc-nghệ nước nhà mà còn là một diệu-dụng cho các chuyên- viên nghiên.cứu nhạc-học cũng như phong-tục-học.
Tôi thành tâm mong mỗi cho công việc trọng-yếu này sẽ được soạn-giả hăng. hái tiếp-tục và các đồng-nghiệp lưu-ý đề mai kia trên. khắp sơn-hà nước Việt những diệu dân- ca kỳ-diệu sẽ được rập rình hát lên đề hòa theo những trang sử huy hoàng, những cảm-giác và cảnh-sắc sinh-hoạt muôn.thuở của nhân-dân ta. Ước ao sao từ nay, các nhà soạn-nhạc Việt-Nam sẽ liên-kết trong một chí- hướng bồ cứu nhạc-nghệ nước nhà cho mỗi ngày nó càng thêm thịnh-lợi và xứng hợp với phong-hóa dân-tộc.
Vậy đề tiêu biều và tồn-dưỡng cái chí-hướng ấy, chúng ta hãy cùng nhau ngâm-ca : la nghe tiếng hát đâu đây, Ta về rút chiếc thuyền mây di tìm ? la nghe tiếng hát * Dân - Ca > Ta về ta bảo + Nhạc ta trang hòa ». Saigon, Tháng 2 Nim Tan-Siru (1961) NGUYEN - PHYNG Giám-Đốc Trường Quốc-Gia Âm-Nhạc và Kịch-Nghệ Saigon LOI 2OI @AU Meg; đân tộc trên thế-giới déu cé mét nép séng, mét cdm nghĩ, một nền văn-hóa riêng ; mà âm-nhạc là phẳn-ảnh 'tâm-tư của con người và hoàn-cảnh xã-hội, nên nó đã biều-hiện được những bình-thái khác biệt nhau. Do sự khác biệt đó mà chúng ta nhận-thức được tính-chất riêng của mỗi dân-tộc qua âm nhạc. Và cũng nhờ vậy.
âm-nhạc nhân-lcại mới được dồi-dào hương sắc ; mà hương sắc thuần- túy nhất trong âm-nhạc chính là dân-ca, cho nên có lần bàn đến dân-ca chúng tôi đã viết : « lrong khu vườn Âm-Nhạc Việt Nam của chúng ta, nếu có một nơi nào mà các bông hoa thuần-túy nầy nở nhiều hơn hết thì đó là khoảng đất dân- ca vậy. Những bông hoa trong khoảng đất này kết tụ sắc-chương của dân-tộc : ấy là những mảnh tình yêu trong trắng trong gió mát trăng thanh. bền cối chày giã gạo, ấy là những nỗi buồn bao-la man-mác của con người Việt-Nam—nghĩa là con người Châu-Á — trước một không gian vô cùng rộng và một thời gian vô-hạn dài. với dân-ca Việt-Nam đã nói lên tiếng nói chân-thực của nó, va tiếng nói ấy mới trong lành, mới tình-tứ bao nhiêu.
Người dân quê Việt.Nam, sống trong tình-cánh hồn.nhiên mộc-mạc mỗi khi nội.tâm xúc-cảm- với ngoại.cảnh, họ nương vào câu ca-dao ư-a ngân-nga cho thành ra âm-dđiệu.nhạc tự-nhiên ăy không bị ràng buộc bởi một khuôn sáo của nền học-thuật về âm-nhạc nào — vì chỉ tuân theo trực-giác mà thôi — do đó đã tạo nên được nhiều thề-điệu, tuy vẫn đơn-giản thực thà, song lại phô bày nhiều nét phi-thường tuyệt-. Những thề điệu ấy đã được cử lên bằng giọng người và nhịp bằng mái chèo, chày gạo, bằng chân bước hay tiếng tao nôi.