Luận Văn Thạc Sĩ Về Bảo Đảm An Toàn Lao Động Cho Người Lao Động Trong Ngành Xây Dựng

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích vnu ls những vấn đề pháp lý về bảo đảm an toàn lao động cho người lao động và thực tiễn thi hành, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Phạm Thị Phương Thảo
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Xuân Thu
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Kinh Tế
• Đề tài: Những Vấn Đề Pháp Lý Về Đảm Bảo An Toàn Lao Động Cho Người Lao Động Và Thực Tiễn Thi Hành Trong Ngành Xây Dựng
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Luật Học
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN PHÁP LUẬT VỀ ĐẢM BẢO AN TOÀN LAO ĐỘNG CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG
• 1.1. Một số vấn đề lý luận về an toàn lao động và đảm bảo an toàn lao động cho người lao động
• 1.2. Khái niệm an toàn lao động
• 1.3. Sự cần thiết của việc đảm bảo an toàn lao động cho người lao động
• 1.4. Những yêu cầu cơ bản của việc đảm bảo an toàn lao động cho người lao động
• 1.5. Những biện pháp nhằm đảm bảo an toàn lao động cho người lao động
• 1.6. Khái niệm, nội dung pháp luật về đảm bảo an toàn lao động cho người lao động
• 1.7. Khái niệm pháp luật về đảm bảo an toàn lao động cho người lao động
• 1.8. Nội dung pháp luật về đảm bảo an toàn lao động cho người lao động
• 1.9. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ BẢO ĐẢM AN TOÀN LAO ĐỘNG CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG VÀ THỰC TIỄN THI HÀNH TRONG NGÀNH XÂY DỰNG
• 2.1. Thực trạng quy định pháp luật Việt Nam về đảm bảo an toàn lao động cho người lao động
• 2.2. Quy định về quyền và nghĩa vụ của các chủ thể liên quan
• 2.3. Quy định về các biện pháp phòng ngừa các yếu tố nguy hiểm, có hại cho người lao động
• 2.4. Quy định về biện pháp xử lý sự cố gây mất an toàn tại nơi làm việc và tai nạn lao động
• 2.5. Quy định về đảm bảo an toàn lao động đối với các nhóm lao động đặc thù
• 2.6. Quy định về đảm bảo an toàn lao động đối với cơ sở sản xuất kinh doanh
• 2.7. Quy định về quản lý nhà nước trong đảm bảo an toàn lao động
• 2.8. Quy định về xử lý vi phạm pháp luật về an toàn lao động
• 2.9. Thực tiễn thi hành pháp luật về đảm bảo an toàn lao động cho người lao động trong ngành xây dựng
• 2.10. Vài nét khái quát về ngành xây dựng
• 2.11. Những kết quả đạt được, tồn tại và hạn chế trong việc thi hành pháp luật về đảm bảo an toàn lao động trong ngành xây dựng
• 2.11.1. Kết quả đạt được
• 2.11.2. Tồn tại, hạn chế và nguyên nhân
• 2.12. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THI HÀNH PHÁP LUẬT VỀ ĐẢM BẢO AN TOÀN LAO ĐỘNG CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG TRONG NGÀNH XÂY DỰNG
• 3.1. Những yêu cầu cơ bản của việc hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về an toàn lao động trong ngành xây dựng
• 3.2. Giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về đảm bảo an toàn lao động trong ngành xây dựng
• 3.3. Hoàn thiện pháp luật về đảm bảo an toàn cho người lao động
• 3.4. Một số giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về đảm bảo an toàn lao động trong ngành xây dựng
• 3.5. Kết luận Chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bảo Đảm An Toàn Lao Động Trong Ngành Xây Dựng

Bảo đảm an toàn lao động (ATLĐ) trong ngành xây dựng là một vấn đề cấp thiết, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng của người lao động. Ngành xây dựng thường xuyên phải đối mặt với nhiều nguy cơ tai nạn lao động do tính chất công việc đặc thù. Việc áp dụng các quy định pháp luật về ATLĐ không chỉ giúp bảo vệ người lao động mà còn nâng cao hiệu quả sản xuất. Theo thống kê, hàng năm có hàng nghìn vụ tai nạn lao động xảy ra trong ngành này, gây thiệt hại lớn về người và tài sản. Do đó, việc nghiên cứu và thực hiện các biện pháp bảo đảm ATLĐ là vô cùng cần thiết.

1.1. Khái Niệm An Toàn Lao Động Trong Ngành Xây Dựng

An toàn lao động trong ngành xây dựng được hiểu là việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa nhằm bảo vệ người lao động khỏi các yếu tố nguy hiểm trong quá trình làm việc. Điều này bao gồm việc tuân thủ các quy định pháp luật và thực hiện các biện pháp bảo vệ cần thiết để giảm thiểu rủi ro tai nạn lao động.

1.2. Tầm Quan Trọng Của An Toàn Lao Động

An toàn lao động không chỉ bảo vệ sức khỏe và tính mạng của người lao động mà còn góp phần nâng cao năng suất lao động và giảm thiểu chi phí cho doanh nghiệp. Việc đảm bảo ATLĐ còn thể hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp đối với người lao động và cộng đồng.

II. Vấn Đề Pháp Lý Về Bảo Đảm An Toàn Lao Động

Pháp luật về bảo đảm an toàn lao động trong ngành xây dựng được quy định rõ ràng trong Bộ luật Lao động và các văn bản pháp luật liên quan. Các quy định này nhằm đảm bảo quyền lợi cho người lao động và trách nhiệm của người sử dụng lao động. Tuy nhiên, việc thực thi các quy định này vẫn gặp nhiều khó khăn do thiếu sự giám sát và ý thức chấp hành của các bên liên quan.

2.1. Quy Định Pháp Luật Về An Toàn Lao Động

Các quy định pháp luật về ATLĐ bao gồm việc xác định trách nhiệm của người sử dụng lao động trong việc tạo ra môi trường làm việc an toàn, cũng như quyền lợi của người lao động trong việc được bảo vệ sức khỏe và an toàn trong quá trình làm việc.

2.2. Thách Thức Trong Việc Thực Thi Pháp Luật

Mặc dù có nhiều quy định pháp luật, nhưng việc thực thi vẫn gặp nhiều thách thức. Thiếu sự giám sát từ cơ quan chức năng và ý thức chấp hành của người lao động và người sử dụng lao động là những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này.

III. Các Biện Pháp An Toàn Trong Ngành Xây Dựng

Để bảo đảm an toàn lao động trong ngành xây dựng, cần áp dụng nhiều biện pháp khác nhau. Các biện pháp này không chỉ bao gồm việc tuân thủ quy định pháp luật mà còn cần có sự đào tạo và nâng cao nhận thức cho người lao động về an toàn lao động.

3.1. Đào Tạo An Toàn Lao Động

Đào tạo an toàn lao động là một trong những biện pháp quan trọng nhất để giảm thiểu tai nạn lao động. Người lao động cần được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để nhận biết và phòng tránh các nguy cơ trong quá trình làm việc.

3.2. Sử Dụng Thiết Bị Bảo Hộ Lao Động

Việc sử dụng thiết bị bảo hộ lao động là bắt buộc trong ngành xây dựng. Các thiết bị này giúp bảo vệ người lao động khỏi các yếu tố nguy hiểm và giảm thiểu rủi ro tai nạn lao động.

IV. Thực Tiễn Thi Hành Pháp Luật Về An Toàn Lao Động

Thực tiễn thi hành pháp luật về an toàn lao động trong ngành xây dựng cho thấy nhiều kết quả tích cực nhưng cũng tồn tại nhiều hạn chế. Các doanh nghiệp đã có những nỗ lực trong việc áp dụng các biện pháp bảo đảm an toàn lao động, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần cải thiện.

4.1. Kết Quả Đạt Được Trong Thực Tiễn

Nhiều doanh nghiệp đã thực hiện tốt các quy định về an toàn lao động, giảm thiểu số vụ tai nạn lao động và nâng cao ý thức của người lao động về an toàn trong công việc.

4.2. Những Hạn Chế Còn Tồn Tại

Tuy nhiên, vẫn còn nhiều doanh nghiệp chưa thực sự chú trọng đến an toàn lao động, dẫn đến tình trạng tai nạn lao động vẫn xảy ra. Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu đầu tư vào cơ sở hạ tầng và thiết bị bảo hộ.

V. Kết Luận Và Đề Xuất Giải Pháp

Để nâng cao hiệu quả bảo đảm an toàn lao động trong ngành xây dựng, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, doanh nghiệp và người lao động. Việc hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao ý thức chấp hành là rất cần thiết.

5.1. Đề Xuất Giải Pháp Hoàn Thiện Pháp Luật

Cần hoàn thiện các quy định pháp luật về an toàn lao động, đảm bảo tính khả thi và dễ thực hiện trong thực tế. Đồng thời, cần tăng cường công tác giám sát và kiểm tra việc thực hiện các quy định này.

5.2. Nâng Cao Nhận Thức Của Người Lao Động

Đào tạo và nâng cao nhận thức cho người lao động về an toàn lao động là một trong những giải pháp quan trọng. Cần tổ chức các khóa đào tạo thường xuyên để người lao động nắm rõ các biện pháp bảo đảm an toàn trong công việc.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo báo cáo chính thức từ Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, trong 6 tháng đầu năm 2017, toàn quốc đã xảy ra 4.388 vụ tai nạn lao động khiến 4.461 người thương vong, trong đó có 418 người tử vong và 843 người bị thương nặng. Đáng chú ý, ngành xây dựng liên tục là lĩnh vực chiếm tỷ lệ tai nạn lao động chết người cao nhất cả nước, lên tới 23,8% tổng số vụ tai nạn nghiêm trọng trong năm 2016. Thực trạng báo động này bắt nguồn từ sự thiếu đồng bộ trong việc tuân thủ pháp luật an toàn lao động, sự lơ là trong quản lý rủi ro tại các công trường và nhận thức hạn chế của cả người sử dụng lao động lẫn người lao động.

Mục tiêu trọng tâm của luận văn là làm sáng tỏ cơ sở lý luận về bảo đảm an toàn lao động, đánh giá toàn diện hệ thống quy chuẩn pháp lý hiện hành của Việt Nam, đồng thời phân tích sâu thực tiễn thi hành các quy định an toàn tại các công trình xây dựng. Về phạm vi không gian và thời gian, đề tài tập trung khảo sát các văn bản pháp luật lao động Việt Nam từ sau khi ban hành Bộ luật Lao động năm 2012, Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2015 đến các mốc thực thi thực tế trong giai đoạn 2016 - 2017 trên quy mô toàn quốc.

Ý nghĩa của công trình nghiên cứu được xác lập thông qua hệ thống chỉ số mục tiêu rõ ràng: cung cấp luận cứ khoa học nhằm hỗ trợ các nhà quản lý hoàn thiện 100% khung pháp lý chuyên ngành, đề ra các giải pháp khả thi giúp giảm thiểu ít nhất 20% đến 30% tỷ lệ tai nạn lao động nặng trong ngành xây dựng, đồng thời nâng cao tỷ lệ tuân thủ tiêu chuẩn bảo hộ cá nhân tại các công trường xây dựng lên trên 85%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên ba trụ cột lý thuyết vững chắc:

Thứ nhất là lý thuyết quản trị rủi ro nghề nghiệp và hệ thống an toàn vệ sinh lao động do Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) khởi xướng thông qua Công ước số 155 năm 1981 và Công ước số 187 năm 2006. Khung lý thuyết này khẳng định an toàn lao động là một quá trình cải tiến liên tục, đòi hỏi trách nhiệm tiên quyết từ người sử dụng lao động kết hợp với quyền tham gia chủ động của người lao động.

Thứ hai là lý luận chung về Nhà nước và pháp luật về điều chỉnh quan hệ lao động, coi pháp luật là công cụ quyền lực mang tính cưỡng chế để thiết lập trật tự an toàn, cân bằng lợi ích kinh tế giữa doanh nghiệp và quyền được bảo vệ tính mạng của công nhân.

Thứ ba là phương pháp dự đoán trước các tình huống nguy hiểm Kizen Yochi (KY) ra đời tại Nhật Bản năm 1974, nhấn mạnh việc phát hiện sớm và triệt tiêu các mối nguy tiềm ẩn ngay tại hiện trường sản xuất trước khi chúng chuyển hóa thành sự cố.

Các khái niệm chính được chuẩn hóa trong luận văn bao gồm: An toàn lao động (giải pháp phòng, chống tác động của yếu tố nguy hiểm nhằm bảo đảm không xảy ra thương tật, tử vong theo Khoản 2 Điều 3 Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2015); Điều kiện lao động (tổng hòa các yếu tố kỹ thuật, môi trường và con người tác động qua lại); Tai nạn lao động (sự cố gây tổn thương hoặc tử vong trong quá trình lao động); và Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) trong công tác bảo hộ lao động.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia của Cục An toàn lao động, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, cùng các báo cáo chuyên đề của hơn 63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trong giai đoạn 2012 - 2017. Ngoài ra, nghiên cứu còn khai thác dữ liệu từ các văn kiện quốc tế của ILO như Công ước số 167 về an toàn trong ngành xây dựng và Công ước số 174 về phòng ngừa tai nạn nghiêm trọng.

Về phương pháp phân tích, luận văn phối hợp phương pháp phân tích quy phạm pháp luật, phương pháp tổng hợp số liệu thống kê mô tả và phương pháp so sánh luật học đối chiếu với kinh nghiệm từ các quốc gia tiên tiến như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Singapore. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm phát hiện chính xác các khoảng trống pháp lý giữa quy định trên văn bản và thực tiễn thi hành khắc nghiệt tại công trường.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 4.388 vụ tai nạn lao động được ghi nhận trên phạm vi toàn quốc trong 6 tháng đầu năm 2017, kết hợp cùng tập mẫu chuyên sâu gồm 120 hồ sơ công trình xây dựng dân dụng và công nghiệp. Phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích (stratified purposive sampling) được áp dụng để đảm bảo tính đại diện cho nhiều quy mô nhà thầu và các loại hình công trình xây dựng khác nhau tại Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực tiễn đã đem lại 4 phát hiện quan trọng có số liệu minh chứng cụ thể:

Thứ nhất, ngành xây dựng luôn đứng đầu về tỷ lệ rủi ro tử vong do tai nạn lao động. Theo thống kê năm 2016, số vụ tai nạn lao động chết người trong ngành xây dựng chiếm 23,8% tổng số vụ tai nạn nghiêm trọng của tất cả các ngành kinh tế tại Việt Nam, vượt xa các ngành có tính nguy hiểm cao khác như khai thác mỏ hay cơ khí chế tạo.

Thứ hai, bức tranh an toàn lao động ghi nhận sự suy giảm về mức độ nghiêm trọng nhưng tổng số vụ việc vẫn gia tăng. So sánh giữa 6 tháng cuối năm 2016 và 6 tháng đầu năm 2017 cho thấy: số vụ tai nạn tăng 1,88% (từ 4.307 vụ lên 4.388 vụ), tuy nhiên số người chết đã giảm 22% (từ 539 người xuống 418 người) và số người bị thương nặng giảm 23% (từ 1.098 người xuống 843 người).

Thứ ba, cơ cấu nguyên nhân tai nạn cho thấy hơn 65% số vụ tử vong xuất phát từ việc vi phạm quy trình kỹ thuật, thiếu thiết bị bảo hộ đạt chuẩn và sự cố liên quan đến giàn giáo, thiết bị nâng hạ và ngã cao tại các công trường xây dựng.

Thứ tư, chính sách bảo hiểm tai nạn lao động bắt buộc theo Nghị định số 37/2016/NĐ-CP với mức đóng 1% quỹ tiền lương chưa thể bao phủ nhóm lao động phi chính thức. Khoảng 70% lực lượng lao động ngành xây dựng là lao động thời vụ, ký kết hợp đồng ngắn hạn dưới 1 tháng hoặc làm việc qua trung gian cai thầu, khiến họ hoàn toàn bị gạt ra ngoài mạng lưới an sinh khi rủi ro ập đến.

Thảo luận kết quả

Các số liệu thực trạng được minh họa sinh động qua Bảng so sánh biến động tai nạn lao động giai đoạn 2016 - 2017 và Biểu đồ cơ cấu nguyên nhân tử vong trong ngành xây dựng năm 2015. Bảng số liệu phản ánh rõ nét tính chất phân hóa của tình hình tai nạn: trong khi các quy định siết chặt kiểm tra giúp giảm tỷ lệ tử vong 22%, thì tổng số vụ việc vẫn tăng do mật độ thi công tại các đô thị tăng nhanh.

Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng này là do cơ chế phối hợp quản lý nhà nước giữa Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Xây dựng và Ủy ban nhân dân các cấp còn thiếu đồng bộ, dẫn đến tình trạng văn bản quy chuẩn kỹ thuật bị chồng chéo. Thêm vào đó, chế tài xử phạt hành chính theo Nghị định số 95/2013/NĐ-CP và Nghị định số 88/2015/NĐ-CP còn quá nhẹ so với lợi nhuận của doanh nghiệp khi cắt giảm chi phí bảo hộ, chưa đủ sức răn đe các nhà thầu chây ì.

Khi đặt trong sự so sánh quốc tế, hệ thống an toàn của Singapore với Luật An toàn và sức khỏe tại nơi làm việc năm 2006 cùng 39 bộ quy tắc ứng xử chi tiết cho thấy Việt Nam đang thiếu các cẩm nang an toàn chuyên biệt cho từng hạng mục thi công. Đồng thời, việc thiếu vắng các quy định bắt buộc áp dụng phương pháp nhận diện rủi ro như mô hình KY của Nhật Bản khiến hoạt động phòng ngừa ở nước ta phần lớn mang tính bị động, chỉ khắc phục khi tai nạn đã xảy ra.

Đề xuất và khuyến nghị

Để nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về an toàn lao động trong ngành xây dựng, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp hành động chiến lược:

Thứ nhất, rà soát và hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Bộ Xây dựng phối hợp với Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội tiến hành sửa đổi, bổ sung 100% các quy chuẩn kỹ thuật về an toàn thiết bị nâng, giàn giáo và thi công trên cao trong giai đoạn 2018 - 2020 nhằm tương thích hoàn toàn với Công ước số 167 của ILO.

Thứ hai, mở rộng phạm vi bao phủ của bảo hiểm xã hội và bảo hiểm tai nạn lao động. Quốc hội và Chính phủ cần bổ sung cơ chế đóng - hưởng linh hoạt cho nhóm hơn 2 triệu lao động tự do, lao động thời vụ trong ngành xây dựng, hướng tới mục tiêu đạt trên 80% công nhân xây dựng được bảo vệ bởi quỹ tai nạn lao động vào năm 2022.

Thứ ba, tăng cường chế tài và nâng cao năng lực thanh tra chuyên ngành. Chính phủ cần sửa đổi khung xử phạt vi phạm hành chính, nâng mức phạt tiền lên gấp 2 đến 3 lần đối với các hành vi không trang bị bảo hộ lao động, đồng thời áp dụng biện pháp đình chỉ thi công ngay lập tức đối với 100% công trình không có lưới chống rơi và lan can an toàn từ năm 2019.

Thứ tư, chuẩn hóa công tác đào tạo, huấn luyện an toàn thực chất tại doanh nghiệp. Các nhà thầu xây dựng phải bắt buộc tổ chức họp an toàn 15 phút đầu giờ (Toolbox Meeting) trước mỗi ca làm việc và cấp chứng chỉ huấn luyện an toàn cho 100% công nhân trước khi bước vào công trường, phấn đấu cắt giảm ít nhất 30% số vụ tai nạn nghiêm trọng trong vòng 2 năm triển khai.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng điểm:

Thứ nhất là các chủ đầu tư, nhà thầu thi công và doanh nghiệp xây dựng. Tài liệu cung cấp cơ sở để doanh nghiệp hoàn thiện quy trình kiểm soát rủi ro nội bộ, xây dựng kế hoạch bảo hộ lao động đạt chuẩn và tối ưu hóa ngân sách an toàn tại công trường.

Thứ hai là các cơ quan quản lý nhà nước, Thanh tra Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Sở Xây dựng. Đây là nguồn tham khảo giá trị để đánh giá những bất cập của văn bản quy phạm pháp luật, từ đó xây dựng kế hoạch thanh tra trọng điểm và nâng cao tỷ lệ xử phạt đúng người, đúng hành vi.

Thứ ba là các giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên chuyên ngành Luật Kinh tế, Luật Lao động. Luận văn cung cấp hệ thống lý luận hoàn chỉnh, góc nhìn so sánh luật học đa chiều và tập hợp số liệu thực chứng phong phú phục vụ giảng dạy và nghiên cứu học thuật.

Thứ tư là đội ngũ kỹ sư an toàn (HSE) và người lao động trực tiếp tại công trường. Công trình giúp cán bộ an toàn nắm bắt các tiêu chuẩn pháp lý cần áp dụng, đồng thời giúp công nhân hiểu rõ quyền từ chối làm việc khi điều kiện an toàn không được đảm bảo.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao ngành xây dựng lại có tỷ lệ tai nạn lao động chết người cao nhất?
Môi trường làm việc ngành xây dựng luôn tiềm ẩn nhiều yếu tố nguy hiểm do tính chất di động, địa hình phức tạp, làm việc trên cao và thường xuyên vận hành các thiết bị nâng hạng nặng. Theo thống kê năm 2016, ngành này chiếm tới 23,8% tổng số vụ tai nạn chết người toàn quốc, phần lớn do nhà thầu cắt giảm chi phí bảo hộ và công nhân thiếu kỹ năng an toàn.

Người sử dụng lao động có những trách nhiệm tài chính nào khi công nhân bị tai nạn lao động?
Theo Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2015, người sử dụng lao động phải thanh toán toàn bộ chi phí y tế từ sơ cứu đến điều trị, trả đủ 100% tiền lương trong thời gian nghỉ điều trị và bồi thường ít nhất bằng 1,5 tháng tiền lương nếu suy giảm từ 5% đến 10% khả năng lao động khi lỗi không thuộc về người lao động.

Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2015 có bước đột phá nào so với các quy định cũ?
Luật năm 2015 đã mở rộng đối tượng điều chỉnh sang cả khu vực không có quan hệ lao động (lao động tự do, làng nghề), quy định chi tiết quỹ bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp với mức đóng 1% quỹ lương và bắt buộc doanh nghiệp phải thành lập mạng lưới an toàn vệ sinh viên cơ sở.

Người lao động có quyền từ chối làm việc khi thấy công trường mất an toàn không?
Có. Điều 6 Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2015 quy định rõ người lao động có quyền từ chối làm công việc hoặc rời bỏ nơi làm việc mà vẫn được trả đủ lương khi thấy rõ nguy cơ xảy ra tai nạn đe dọa nghiêm trọng tính mạng, sức khỏe mà không bị coi là vi phạm kỷ luật.

Mô hình an toàn quốc tế nào phù hợp nhất để ngành xây dựng Việt Nam học hỏi?
Mô hình quản lý an toàn của Singapore và phương pháp dự báo Kizen Yochi của Nhật Bản là hai giải pháp tối ưu. Singapore quản lý rủi ro thông qua 39 bộ quy tắc ứng xử thực tế, trong khi Nhật Bản đào tạo công nhân thói quen chỉ tay - hô to để nhận diện triệt để 100% mối nguy trước khi thao tác.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về bảo đảm an toàn lao động, đối chiếu chuẩn mực quốc tế của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) với khung pháp luật Việt Nam.
• Phân tích rõ thực trạng năm 2016 - 2017 với 4.388 vụ tai nạn lao động trong 6 tháng đầu năm 2017, chỉ ra ngành xây dựng chiếm 23,8% tổng số vụ tử vong do buông lỏng quy chuẩn giàn giáo và thiết bị nâng.
• Vạch rõ khoảng trống chính sách khi hơn 70% lao động xây dựng thời vụ chưa được bảo vệ bởi bảo hiểm tai nạn lao động bắt buộc theo Nghị định số 37/2016/NĐ-CP.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp có tính hành động cao: chuẩn hóa 100% quy chuẩn kỹ thuật xây dựng giai đoạn 2018 - 2020, mở rộng bảo hiểm cho 2 triệu lao động thời vụ trước năm 2022 và tăng gấp 2 đến 3 lần mức phạt vi phạm.
• Các doanh nghiệp xây dựng và cơ quan quản lý cần chủ động áp dụng ngay các khuyến nghị của luận văn để thiết lập môi trường làm việc an toàn, bền vững, bảo vệ nguồn nhân lực quý giá của đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Một số vấn đề lý luận pháp luật về đảm bảo an toàn lao động cho người lao động; Chương 2: Thực trạng quy định pháp luật Việt Nam về đảm bảo an toàn lao động cho người lao động và thực tiễn thi hành trong ngành xây dựng; Chương 3: Hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về đảm bảo an toàn cho người lao động trong ngành xây dựng. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN PHÁP LUẬT VỀ ĐẢM BẢO AN TOÀN LAO ĐỘNG CHO NGƢỜI LAO ĐỘNG 1. Một số vấn đề lý luận về an toàn lao động và đảm bảo an toàn lao động cho ngƣời lao động 1. Khái niệm an toàn lao động Mỗi năm trên thế giới có hàng triệu vụ TNLĐ gây thiệt hại lên đến hàng tỷ đô la và dẫn đến cái chết cho hàng nghìn người đồng thời khiến cho rất nhiều người khác phải chịu cảnh thương tật vĩnh viễn, đó là hậu quả của việc duy trì môi trường làm việc với điều kiện lao động thiếu an toàn.

Tất nhiên, tất cả những hậu quả đã nêu đều có thể được phòng ngừa thông qua những chương trình hành động với mục tiêu xây dựng một môi trường làm việc an toàn, lấy con người làm trung tâm, chú trọng đến phát triển bền vững. Mang trên mình sứ mệnh bảo vệ NLĐ khỏi ốm đau, bệnh tật và những tổn thương liên quan đến công việc, năm 1919 Tổ chức lao động quốc tế ILO (International Labour Organization) được thành lập cùng nhiệm vụ làm tăng cơ hội có việc làm tốt và có thu nhập cho NLĐ trong điều kiện tự do, công bằng, an toàn và đảm bảo nhân phẩm. Xuất phát từ nhiệm vụ và sứ mệnh đã đề ra, năm 1981 Hội nghị toàn thể của ILO đã thông qua Công ước số 155 về ATVSLĐ và môi trường lao động; năm 1993 ILO tiếp tục thông qua Công ước số 174 về phòng ngừa những TNLĐ nghiêm trọng và đến năm 2001 ILO đã ban hành: “Hướng dẫn về hệ thống quản lý ATLĐ”, đây là một công cụ hỗ trợ hữu hiệu cho các đơn vị sử dụng lao động trong việc thực hiện công tác đảm bảo ATLĐ nhằm bảo vệ NLĐ khỏi các nguy cơ mất an toàn trong quá trình lao động và hạn chế tối đa TNLĐ. Theo quan điểm của ILO thì hoạt động an toàn lao động bao gồm việc tuân thủ các yêu cầu về an toàn lao động theo đúng quy định của pháp luật và việc tuân thủ này là trách nhiệm và nghĩa 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] vụ của người sử dụng lao động, người lao động cần được chỉ đạo và cam kết thực hiện các hoạt động an toàn lao động cũng như là tạo điều kiện để thiết lập hệ thống an toàn lao động tại cơ sở.

Bàn về “Thế nào là an toàn lao động?” hiện nay trên thế giới, hầu hết các hệ thống pháp luật khi quy định về vấn đề an toàn tại nơi làm việc đều đưa ra khái niệm gộp chung “An toàn lao động” và “Vệ sinh lao động” với từ vựng thường dùng là “Occupational safety and health” có nghĩa là “An toàn lao động và sức khỏe nghề nghiệp”. “Sức khỏe nghề nghiệp” theo định nghĩa tại Công ước số 155 của ILO thì sức khỏe, liên quan đến công việc không chỉ là trạng thái không có bệnh tật mà còn bao gồm cả những yếu tố về thể chất và tinh thần có tác động đến sức khỏe và có liên quan trực tiếp đến ATLĐ [37]. Nhận thức về “sức khỏe nghề nghiệp” đã được ILO và WHO đưa ra lần đầu tiên vào năm 1950 và khái niệm này đã được hoàn thiện hơn tại kỳ họp thứ mười hai vào năm 1995. Theo đó, một môi trường làm việc đảm bảo được “Sức khỏe nghề nghiệp” cho người lao động là nơi mà ở đó đáp ứng được đầy đủ những nội dung sau: duy trì và nâng cao sức khỏe, khả năng lao động của NLĐ; cải thiện môi trường làm việc và phát triển văn hóa làm việc theo hướng đảm bảo sức khỏe và an toàn tại nơi làm việc.

Như vậy có thể thấy đảm bảo “Sức khỏe nghề nghiệp” cho NLĐ cũng đồng nhất với việc thúc đẩy và duy trì một môi trường làm việc phù hợp với tâm lý và sinh lý của từng NLĐ, bảo vệ NLĐ khỏi các rủi ro từ việc làm của họ từ những yếu tốt bất lợi cho sức khỏe. Xét tại một số quốc gia dẫn đầu trong việc nghiên cứu và áp dụng những chính sách, biện pháp nhằm đảm bảo sức khỏe và an toàn tính mạng cho NLĐ như: Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc, cụ thề: Luật ATVSLĐ của Mỹ (Occupational safety and Health Act of 1970) không đưa ra định nghĩa ATVSLĐ mà định nghĩa về tiêu chuẩn ATVSLĐ. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Theo đó, tiêu chuẩn về ATVSLĐ là một tiêu chuẩn yêu cầu phải có điều kiện, được thừa nhận hoặc sử dụng một hoặc nhiều hoạt động, phương tiện, phương pháp, các quy trình hợp lý, cần thiết hoặc thích hợp để cung cấp một công việc và môi trường làm việc an toàn và lành mạnh [29]. Tại Hàn Quốc, các nhà làm luật không đưa ra một định nghĩa cụ thể về ATLĐ hay VSLĐ mà trực tiếp đưa ra những quy định về BNN và TNLĐ với mục đích duy trì và thúc đẩy môi trường làm việc an toàn cho NLĐ thông qua việc xây dựng và đảm bảo thực hiện những tiêu chuẩn về an toàn và sức khỏe nghề nghiệp [27].

Tại Nhật Bản, Luật An toàn và sức khỏe công nghiệp và Luật Tiêu chuẩn Lao động là hai quy định chung lớn nhất trong việc đảm bảo an toàn và sức khỏe nghề nghiệp cho NLĐ, theo đó quy định về TNLĐ được đưa ra cùng với hệ thống những tiêu chuẩn về phòng ngừa những yếu tố nguy hiểm tại nơi làm việc, trách nhiệm của các thành viên trong quan hệ lao động [28]. Theo quy định tại Khoản 2 Điều 3 Luật an toàn vệ sinh lao động năm 2015 của Việt Nam, “An toàn lao động là giải pháp phòng, chống tác động của các yếu tố nguy hiểm nhằm bảo đảm không xảy ra thương tật, tử vong đối với con người trong quá trình lao động”. Với tư cách là luật chuyên ngành, Luật an toàn vệ sinh lao động đã tiếp cận khái niệm “An toàn lao động” dưới góc độ là một chế định pháp luật, là tổng hợp những quy phạm pháp luật quy định các biện pháp phòng, tránh những sự cố có khả năng gây nguy hại cho con người trong quá trình lao động cũng như là biện pháp khắc phục những hậu quả của TNLĐ và cải thiện điều kiện lao động cho NLĐ. Các nhà ngôn ngữ học lại tiếp cận khái niệm “An toàn lao động” thuần túy dưới góc độ ngôn ngữ.

Theo đó, An toàn là “Yên ổn hẳn, tránh được tai nạn, tránh được thiệt hại”; Lao động là “Hoạt động có mục đích của con người nhằm tạo ra các loại sản phẩm vật chất và tinh thần cho xã hội” [19] và 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] “An toàn lao động” chính là tình trạng của điều kiện làm việc mà theo đó quá trình hoạt động có mục đích của con người nhằm tạo ra những sản phẩm vật chất, tinh thần được diễn ra một cách yên ổn, tránh được những tai nạn hay thiệt hại có thể xảy ra. Trong phạm vi của luận văn này, khi nghiên cứu về những vấn đề pháp lý về đảm bảo an toàn lao động cho người lao động thì cần xem xét “An toàn lao động là một trạng thái của các điều kiện lao động mà khi đạt được thì người lao động sẽ không phải đối mặt với bất kỳ mối nguy hại nào trong quá trình làm việc [15], trạng thái này chỉ có thể đạt được khi có sự tuân thủ đầy đủ các yêu cầu của pháp luật của tất cả các bên liên quan”. Sự cần thiết của việc đảm bảo an toàn lao động cho người lao động Sự phát triển của xã hội loài người luôn gắn liền với lao động. Theo quan điểm của Triết gia Friedrich Engels cũng như của đa phần các nhà khoa học hiện đại thì lao động giữ vai trò quyết định trong việc thúc đẩy quá trình tiến hóa của loài Vượn sang Người.

Nếu như trước kia, thông qua lao động loài người cổ xưa hoàn thiện về mặt thể chất thì ngày nay, thông qua lao động con người tạo ra của cải vật chất và các giá trị tinh thần cho xã hội. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “Xã hội có cơm ăn, áo mặc, nhà ở là nhờ người lao động. Xây dựng giàu có, tự do dân chủ cũng là nhờ người lao động. Tri thức mở mang, cũng nhờ lao động.

Vì vậy lao động là sức chính của sự tiến bộ của xã hội loài người” [18]. Hiểu một cách đơn giản thì lao động hình thành nên xã hội loài người và xã hội loài người tồn tại, phát triển là nhờ có lao động. Ngày nay, khi khoa học kỹ thuật ngày càng phát triển với sự ra đời của hàng loạt máy móc, trang thiết bị lao động hiện đại, bên cạnh việc góp phần làm tăng năng suất lao động, thúc đẩy mạnh mẽ quá trình phát triển của xã hội thì kéo theo đó là sự phát sinh liên tục những hiểm họa, rủi ro đối với NLĐ 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] khiến cho NLĐ có thể dễ dàng bị TNLĐ. Theo Giám đốc Văn phòng ILO Việt Nam, Tiến sĩ Chang – Hee Lee có phát biểu tại Lễ phát động Tháng an toàn, vệ sinh lao động ngày 18 tháng 5 năm 2017: “Hàng năm trên thế giới có khoảng 2,3 triệu người chết do TNLĐ và bệnh nghề nghiệp.

Số vụ TNLĐ chết người ở khu vực Châu Á – Thái Bình Dương cũng chiếm tới 70% tổng số trên toàn cầu. Không phải ở đâu xa xôi, những mối nguy hiểm này ở ngay xung quanh chúng ta. Mỗi ngày, trên đường đi làm tôi đều đi qua một công trường xây dựng lớn. Ở đó, nhiều công nhân đang mạo hiểm tính mạng khi làm việc mà không sử dụng các phương tiện bảo hộ cá nhân đầy đủ.

Tôi tin rằng các quý vị ở đây cũng đều đã từng nhiều lần chứng kiến điều đó khi ngành xây dựng là ngành có nhiều TNLĐ chết người nhất tại Việt Nam” [33]. Cụ thể với những con số về số vụ TNLĐ tại Việt Nam theo báo cáo của các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thì trong 06 tháng đầu năm 2017 trên cả nước đã xảy là 4.388 vụ TNLĐ (TNLĐ) làm 4.461 người bị tai nạn, trong đó số người chết là 418 người, số người bị thương nặng lên đến 843 người.