CHƯƠNG I: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ ẢNH HƯỞNG CỦA SUY THOÁI TỚI THỊ TRƯỜNG TIÊU THỤ CỦA DOANH NGHIỆP 1. Một số khái niệm cơ bản của vấn đề nghiên cứu 1. Khái niệm về suy thoái kinh tế. Khái niệm suy thoái kinh tế (Economic downturn) Theo kinh tế học vĩ mô: “Suy thoái kinh tế là sự suy giảm sản lượng GDP của một quốc gia, hoặc tăng trưởng âm, trong vòng từ hai quý liên tiếp trở lên trong một năm”.
Suy thoái kinh tế cũng có thể liên quan với giảm phát hoặc lạm phát trầm trọng. suy thoái kinh tế có thể bao gồm những suy giảm ngẫu nhiên trong các thước đo của các hoạt động kinh tế nói chung như tỷ lệ thất nghiệp, đầu tư, và lợi nhuận cảu doanh nghiệp. Theo quan điểm của NBER (NBER là một tổ chức phi lợi nhuận của các nhà kinh tế hàng đầu từ các hang nghiên cứu, trường đại học và một số cơ quan khác) đưa ra định nghĩa về suy thoái kinh tế “ là sự tụt giảm hoạt động kinh tế trên cả nước kéo dài nhiều tháng”. Khái niệm suy thoái kinh tế toàn cầu (Global economic downturn) Suy thoái kinh tế toàn cầu là sự suy giảm sản lượng GDP của toàn thế giới, hoặc tăng trưởng âm từ hai quý liên tiếp trở lên trong một năm.
Hay nói cách khác, suy thoái kinh tế toàn cầu là sự suy giảm mức dộ tăng trưởng của nhiều quốc gia trong hai quý liên tiếp. Đồng thời khiến cho tỷ lệ thất nghiệp, lạm phát,… gia tăng trên toàn thế giới. Khái niệm về thị trường tiêu thụ sản phẩm Thị trường tiêu thụ hàng hóa của một doanh nghiệp là thị trường đầu ra của doanh nghiệp, như ta đã biết thị trường của doanh nghiệp bao gồm thị trường đầu vào và thị trường đầu ra (thị trường tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp), một doanh nghiệp muốn tồn tại thì việc làm tốt hai công tác đầu vào và đầu ra giữ vai trò vô cùng quan trọng. Thị trường tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp là nơi diễn ra hoạt động mua bán hàng hóa giữa doanh nghiệp và người mua hàng hóa ở đó doanh nghiệp đóng vai trò là người bán.
Như vậy ta có thể định nghĩa thị trường tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp như sau: thị trường tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp là một quá trình, trong đó người bán là doanh nghiệp và người mua là khách hàng của doanh nghiệp tác động qua lại với nhau để xác định giá cả và số lượng sản phẩm, là nơi diễn ra các hoạt động mua GVHD: ThS. Lê Mai Trang 8 SVTH: Nguyễn Thị Lĩnh Khóa luận tốt nghiệp Khoa Kinh tế - luật bán bằng tiền giữa doanh nghiệp và người mua sản phẩm của doanh nghiệp trong một thời gian nhất định. Tiêu thụ sản phẩm là giai đoạn cuối cùng của quá trình sản xuất kinh doanh, là yếu tố quyết định sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Tiêu thụ sản phẩm là thực hiện mục đích của sản xuất hàng hoá, là đưa sản phẩm từ nơi sản xuất tới nơi tiêu dùng.
Nó là khâu lưu thông hàng hoá, là cầu nối trung gian giữa một bên là sản xuất và phân phối và một bên là tiêu dùng. Như vậy thị trường tiêu thụ sẽ là nơi mà diễn ra hoạt động tiêu thụ sản phẩm. Thị trường tiêu thụ quyết định sản lượng mà mỗi doanh nghiệp muốn tiêu thụ sản phẩm của mình và ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động tiêu thụ sản phẩm của công ty. Xét theo góc độ của doanh nghiệp thì thị trường tiêu thụ hay còn gọi là thị trường đầu ra: là thị trường liên quan trực tiếp đến vấn đề tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp.
Bất cứ một yếu tố nào dù rất nhỏ của thị trường này đều có thể ảnh hưởng ở những mức độ khác nhau đến khả năng thành công hay thất bại trong tiêu thụ là cơ sở để doanh nghiệp hoạch định và tổ chức thực hiện các chiến lược, sách lược, công cụ điều khiển tiêu thụ. Một số lý thuyết về vấn đề nghiên cứu 1. Lý thuyết về suy thoái kinh tế Suy thoái kinh tế là một pha của chu kỳ kinh tế (suy thoái, phục hồi và hưng thịnh). Nguyên nhân của suy thoái kinh tế.
Những nguyên nhân đích thực của suy thoái kinh tế là đối tượng tranh luận sôi nổi giữa các nhà lý thuyết và những người làm chính sách mặc dù đa số thống nhất rằng các kỳ suy thoái kinh tế gây ra bởi sự kết hợp của các yếu tố bên trong (nội sinh) theo chu kỳ và các cú sốc từ bên ngoài (ngoại sinh). Ví dụ, những nhà kinh tế học chủ nghĩa Keynes và những lý thuyết gia theo lí thuyết chu kì kinh tế thực sẽ bất đồng về nguyên nhân của chu kỳ kinh tế, nhưng sẽ thống nhất cao rằng các yếu tố ngoại sinh như giá dầu, thời tiết, hay chiến tranh có thể tự chúng gây ra suy thoái kinh tế nhất thời, hoặc ngược lại, tăng trưởng kinh tế ngắn hạn. Trường phái kinh tế học Áo giữ quan điểm rằng, lạm phát bởi cung tiền tệ gây ra suy thoái kinh tế ngày nay và các thời kì suy thoái đó là động lực tích cực. Theo nghĩa chúng là cơ chế tự nhiên của thị trường điều chỉnh lại những nguồn lực bị sử dụng không hiệu quả trong giai đoạn “tăng trưởng” hoặc lạm phát.
Phần lớn học giả theo thuyết tiền tệ tin rằng những thay đổi triệt để về cơ cấu kinh tế không phải là nguyên nhân chủ yếu; nguyên nhân của các thời kì suy thoái ở Mỹ là bởi quản lý tiền tệ yếu kém. Lê Mai Trang 9 SVTH: Nguyễn Thị Lĩnh Khóa luận tốt nghiệp Khoa Kinh tế - luật Đặc điểm của suy thoái kinh tế: - Suy thoái kinh tế khiến GDP trong nước giảm, các doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn trong tiêu thụ đầu ra do tiêu dùng giảm mạnh, dẫn tới hàng tồn kho của các lợi hàng hóa lâu bền trong các doanh nghiệp tăng lên ngoài dự kiến, việc này dẫn đến nhà sản xuất cắt giảm sản lượng kéo theo đầu tư vào trang thiết bị, nhà xưởng cũng giảm và kết quả thực tế là GDP giảm sút. - Từ đặc điểm trên làm cho hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn, sản xuất đình đốn, hàng không tiêu thụ được, doanh nghiệp bị lỗ, các chi phí tăng lên…. Do đó cầu về lao động giảm, các doanh nghiệp cắt giảm công nhân và tỷ lệ thất nghiệp tăng cao.
- Suy thoái kinh tế là cho các sản lượng của doanh nghiệp giảm, giá cả đầu vào sản xuât giảm bởi nguyên nhân cầu sút kém, những yếu tố đó làm cho lạm phát chậm lại. - Các chi phí là một gánh nặng của các doanh nghiệp trong khi doanh thu giảm xuống trầm trọng, từ đó lợi nhuận của các doanh nghiệp giảm mạnh và giá chứng khoán thường giảm theo khi các nhà đầu từ thường cảm nhận được pha đi xuống của chu kỳ kinh doanh. Cầu về vốn cũng giảm đi làm cho lãi suất giảm xuổng trong thời kì suy thoái. Các kiểu suy thoái kinh tế.
Các nhà kinh tế học hay miêu tả kiểu suy thoái kinh tế theo hình dáng của đồ thị tăng trưởng theo quý. Có các kiểu suy thoái kinh tế được nhắc đến: Suy thoái hình chữ V: Hình 1.1: suy thoái kinh tế hình chữ V Đây là kiểu suy thoái mà pha suy thoái ngắn, tốc đ suy thoái lớn, đồng thời pha phục hồi cũng ngắn và tốc độ phục hồi nhanh; điểm đổi chiều giữa hai pha này rõ ràng. Đây là kiểu suy thoái thường thấy. Suy thoái kinh tế ở Hoa Kỳ năm 1953 chính là kiểu suy thoái hình chữ V này.
Suy thoái hình chữ U GVHD: ThS. Lê Mai Trang 10 SVTH: Nguyễn Thị Lĩnh Khóa luận tốt nghiệp Khoa Kinh tế - luật Hình 1.2: suy thoái kinh tế hình chữ U Đây là kiểu suy thoái mà pha phục hồi xuất hiện rất chậm. nền kinh tế sau một thời kì suy thoái mạnh tiến sang thời kì vất vả để thoát khỏi suy thoái. Trong thời kì thoát khỏi suy thoái, có thể có các quý tăng trưởng dương và tăng trưởng âm xem kẽ nhau.
Trong các năm 1973-1975, nền kinh tế của Hoa Kỳ đã rơi vào tình trạng suy thoái này. Suy thoái hình chữ W Hình 1.3: suy thoái kinh tế hình chữ W Đây là kiểu suy thoái liên tiếp. nền kinh tế vừa thoát khỏi suy thoái được một thời gian ngắn lại tiếp tục rơi vào tình trạng suy thoái. Cụ thể là nền kinh tế Hoa Kỳ năm 1980.
Suy thoái hình chữ L GVHD: ThS. Lê Mai Trang 11 SVTH: Nguyễn Thị Lĩnh Khóa luận tốt nghiệp Khoa Kinh tế - luật Hình 1.4: suy thoái kinh tế hình chữ L Đây là kiểu suy thoái mà nền kinh tế rơi vào suy thoái nghiêm trọng rồi suốt một thời gian dài không thoát khỏi suy thoái. Một số nhà kinh tế gọi tình trạng suy thoái không lối thoát này là khủng hoảng kinh tế, như trường hợp thập kỷ mất mát ( Nhật Bản). Chu kỳ kinh tế: Chu kỳ kinh tế, còn gọi là chu kỳ kinh doanh, là sự biến động của GDP thực tế theo trình tự ba pha lần lượt là suy thoái, phục hổi và hưng thịnh (bùng nổ).5: chu kỳ kinh tế - Suy thoái là pha trong đó GDP thực tế giảm đi.
Trong đồ thị thì nó là pha đầu tiên của chu kỳ kinh tế, ban đầu nền kinh tế đang ở một mức GDP cao nhất, sau đó giảm dần xuống. cho tới khi GDP giảm tới đáy có nghĩa là không thể giảm được nữa thì kết thúc pha suy thoái kinh tế. trong quãng thời gian suy thoái các doanh nghiệp và cả nền kinh tế đều bị thu hẹp về sản xuất kinh doanh. ở Mỹ và Nhật Bản, người ta quy định rằng, khi tốc độ tăng trưởng GDP thực tế mang giá trị âm suốt hai quý liên tiếp thì mới dfoij là suy thoái.
- Phục hồi là pha sau pha suy thoái, trong đó GDP thực tế quay trở lại bằng mức trước suy thoái. Trong pha này nền kinh tế bắt đầu được hồi phục, các khó khăn về GVHD: ThS. Lê Mai Trang 12 SVTH: Nguyễn Thị Lĩnh Khóa luận tốt nghiệp Khoa Kinh tế - luật tiêu thụ, thị trường, các yếu tố đầu vào, tài chính và cầu được ổn định. Điểm ngoặt giữa hai pha này là đáy của chu kỳ kinh tế, pha phục hồi là tiền thân của pha hưng thịnh.
- Hưng thịnh là khi GDP thực tế tăng liên tục, ổn định và lớn hơn mức ngay trước lúc suy thoái.5 cho thấy pha hưng thịnh là pha cuối của chu kỳ kinh tế. Kết thúc pha hưng thịnh lại bắt đầu pha suy thoái mới.