Chương 1 tập trung trình bày các nội dung gồm: Sự cần thiết của vấn đề nghiên cứu, mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, ý nghĩa thực tiễn của đề tài, kết cấu của đề tài. Luan van 8 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ DN, MÔI TRƯỜNG KINH DOANH CỦA DN VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 2.1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ DN, MÔI TRƯỜNG KINH DOANH CỦA DN 2. Khái niệm về DN Theo Viện Thống kê và Nghiên cứu kinh tế định nghĩa DN là một tổ chức kinh tế hoặc một cá nhân đứng ra chịu trách nhiệm về toàn bộ hoạt động của đơn vị mình, đơn vị này có chức năng sản xuất ra của cải vật chất và thực hiện các dịch vụ thương mại. Theo Luật DN Việt Nam được Quốc hội thông qua năm 2014 thì DN được định nghĩa là một tổ chức có tên riêng, có trụ sở giao dịch, có tài sản riêng, có đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh.
Theo Luật Công ty Việt Nam thì DN được định nghĩa là đơn vị thành lập với mục đích chính là thực hiện các hoạt động sản xuất, kinh doanh nhằm mục đích sinh lời. Tóm lại DN được hiểu là một tổ chức kinh tế có tư cách pháp nhân hoặc không có tư cách pháp nhân, DN thành lập để thực hiện các hoạt động kinh doanh theo qui định của pháp luật nhằm mục đích sinh lời. DN thường có tên riêng, có trụ sở giao dịch và có đăng kí kinh doanh theo qui định của pháp luật. DN mới thành lập cũng phải đáp ứng đầy đủ các yếu tố như định nghĩa ở trên.
Thách thức của DN mới thành lập Hầu hết các DN mới thành lập đều phải đối phó với các vấn đề khó khăn như sau: ✓ Khó khăn về thị trường Trên thị trường hiện nay có rất nhiều các sản phẩm và dịch vụ "na ná nhau" nếu DN mới thành lập phải có chiến lược cụ thể hoặc phải có một sự đổi mới nào đó để thực sự khác biệt hoặc nổi trội hơn so với đối thủ cạnh tranh thì mới tồn tại được. Chưa kể Luan van 9 những yếu tố biến động của thị trường và sự thay đổi thị hiếu của người tiêu dùng là những nguy cơ, thách thức mà bất kỳ một DN nào cũng gặp phải. ✓ Khó khăn về tài chính Khó khăn về tài chính là rào cản lớn nhất của các DN mới thành lập. Các chủ DN mới thành lập thường gặp khó khăn trong việc hoạch định, quản lý tài chính do chưa có kinh nghiệm hoặc nguồn vốn kinh doanh ban đầu còn hạn chế.
✓ Khó khăn về quản lý Một DN mới thành lập thì cơ cấu tổ chức chưa đảm bảo hoặc chưa đầy đủ là thách thức đầu tiên trong việc bắt đầu một DN mới. Việc điều hành, dẫn dắt một công ty đi tới thành công phụ thuộc rất nhiều vào yếu tố con người. Nhân lực, nguồn lực rất quan trọng. Các bộ phận liên quan trong công ty có trách nhiệm giám sát, quản lý, hỗ trợ thực hiện nhiệm vụ liên quan đến việc bán hàng, kiểm soát chi phí, kiểm soát chất lượng sản phẩm và dịch vụ khách hàng.
Môi trường kinh doanh của DN. Môi trường kinh doanh của DN được sử dụng để mô tả những khía cạnh thể có thể ảnh hưởng tới việc ra quyết định sản xuất kinh doanh của DN theo Nguyễn Thị Tuệ Anh và cộng sự (2006). Môi trường là nơi tập hợp các nguồn lực và các yếu tố tác động đến hoạt động kinh doanh của DN. Có rất nhiều nghiên cứu đã chỉ ra mối quan hệ giữa môi trường kinh doanh với kết quả hoạt động của DN theo.
Covin và Slevin (1989), Entrialgo và cộng sự (2001), Naman và Slevin (1993) đã chỉ ra sự tác động của năng lực của nhà khởi nghiệp vào kết quả hoạt động của DN không bao giờ tách rời với yếu tố môi trường kinh doanh. Các quyết định và hành động của người chủ DN sẽ được đưa ra dựa trên sự cảm nhận của họ về môi trường kinh doanh theo Baum và các cộng sự (2001), Lagace và Bourgal 2003), Zain và Kassim (2012) cũng nghiên cứu và chỉ ra mức độ tự do cạnh tranh trong ngành kinh doanh sẽ tác động đến sự cạnh tranh của DN qua đó sẽ ảnh hưởng đến kết quả hoạt động của DN. Luan van 10 Ngoài khái niệm về môi trường kinh doanh ảnh hưởng đến kết quả hoạt động của DN mới thành lập, khái niệm về môi trường kinh doanh, yếu tố cá nhân cũng được một số nhà nghiên cứu quan tâm. Một DN mới thành lập thường cần có những nguồn lực hỗ trợ từ bên ngoài.
Các yếu tố môi trường gồm các yếu tố như môi trường tổng quát, môi trường công việc, hay môi trường nội bộ. Theo những nghiên cứu trước đây của Grimaldi và Grvai (2005), Meuleman và De Maeseneir (2012), Radas và Bozic (2009) thì các yếu tố môi trường kinh doanh có ảnh hưởng đến kết quả hoạt động của DN mới thành lập gồm các yếu tố : Việc tiếp cận các nguồn lực tài chính, các chính sách hỗ trợ của chính phủ, việc tiếp cận thị trường, hỗ trợ tiếp cận từ các tổ chức khởi nghiệp trong giai đoạn đầu mới thành lập thì những yếu tố này sẽ ảnh hưởng đến kết quả hoạt động của DN. DN mới thành lập rất cần sự hỗ trợ tài chính theo Garner (1995). Ngoài sự hỗ trợ tài chính các DN cũng cần hỗ trợ các chính sách từ chính phủ.
Các chính sách của chính phủ cung cấp những sự hỗ trợ cho việc hình thành các chủ DN trong giai đoạn ban đầu của quá trình tăng trưởng. Theo nghiên cứu của Bull và Winter (1991) thì sự hỗ trợ của các tổ chức khởi nghiệp cũng đóng vai trò quan trọng. Vì các tổ chức này cung cấp các chương trình đào tạo chính thức và các chương trình huấn luyện ngắn hạn cho chủ DN. Sự liên kết bên ngoài giữa chủ DN với các đơn vị tư vấn và đào tạo sẽ tạo nên những lợi ích cho việc tiếp thu những kiến thức cần thiết cho sự thành công của DN theo nghiên cứu của Radas và Bozic (2009).
Theo nghiên cứu của MacAdam (2006), Grimaldi và Grvai (2005) thì việc tiếp cận các tổ chức tư vấn chuyên nghiệp cũng như có được những vườn ươm DN thì rất cần thiết trong giai đoạn hình thành và phát triển các DN mới. Ngoài ra việc tiếp cận đến dịch vụ hạ tầng như truyền thông, năng lượng, và các dịch vụ thiết yếu khác cũng có tác động đến sự tồn tại và phát triển của những DN mới thành lập. Kết quả từ các nghiên cứu nêu trên đã chỉ ra các khía cạnh của môi trường kinh doanh bao gồm: (1) sự hỗ trợ tài chính từ các tổ chức cung cấp tín dụng, (2) các chính sách của Nhà nước trong việc phát triển DN tư nhân, (3) sự hỗ trợ DN từ các tổ chức phi chính phủ và (4) việc tiếp cận thông tin từ Luan van 11 các tổ chức hỗ trợ DN. Tất cả những yếu tố này được xem là những biến can thiệp đến quá trình thực hiện hoạt động kinh doanh của DN Với mục tiêu đánh giá thực tiễn hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức phi chính phủ, sự tác động của môi trường khởi nghiệp đến hoạt động của DN sẽ được khảo sát.
Việc chọn cách tiếp cận này nhằm mục đích khám phá mức độ hỗ trợ cho hoạt động phát triển DN tư nhân để từ đó có những khuyến cáo về phương diện chính sách. Bốn khía cạnh trong môi trường khởi nghiệp vừa được nhận dạng thông qua tóm lược và phân tích lý thuyết sẽ được sử dụng trong nghiên cứu này. Các khái niệm chính trong mô hình nghiên cứu 2. Các yếu tố cá nhân Theo cách tiếp cận của Korunka, Frank, Lueger và Mugler (2003) họ cho rằng những yếu tố đặc trưng về phẩm chất cá nhân và động lực gắn liền với một con người cho phép chúng ta phân biệt được đặc trưng của người chủ DN so với các nhà quản trị chuyên nghiệp.
Những người chủ DN thường có các đặc trưng như dám chấp nhận rủi ro, có tính sáng tạo, linh động và độc lập theo nghiên cứu của Ibrahim và Goodwin (1986). Các nhà nghiên cứu khác như Cunningham và Lischeron (2002) cho rằng những chủ DN thành công thường có các tố chất như quyết đoán, hướng ngoại, dễ gần, có đầu óc phán đoán, và tư duy phân tích. Một số nghiên cứu khác phát hiện chủ các DN thường là người có nhu cầu thành tựu cao, có tiêu điểm kiểm soát nội tại, dám mạo hiểm như D. Lee và Tsang (2001), Pearson và Chatterjee (2001).
Tuy nhiên với cách tiếp cận này có thể giải thích sự thành công của một số nhà khởi nghiệp kinh doanh nhưng trong thực tế chưa chắc những người có các đặc trưng này sẽ thành công trong hoạt động điều hành DN của mình. Mặt khác theo cách tiếp cận này thì việc cho rằng năng lực của nhà khởi nghiệp hầu như bất biến, không thay đổi, và phát triển. Tuy nhiên nhiều nghiên cứu cũng chỉ ra hầu như không có mối quan hệ nhân quả giữa phẩm chất cá nhân và hành vi cũng như kết quả kinh doanh của đơn vị. Theo nghiên cứu của Aldrich và Wiedenmayer (1993) đã phát hiện nhu cầu thành tựu bản thân, tiêu điểm kiểm soát, và khả năng chấp nhận rủi ro có mối quan hệ tương quan rất yếu đến kết quả Luan van 12 kinh doanh của DN, các chủ DN, vì họ là những người mạnh nhất và có ảnh hưởng nhất trong các DN của họ, đóng một vai trò chủ đạo và quan trọng trong quá trình phát triển của nó theo nghiên cứu của Wincent và Westerberg (2005).
Họ được coi là những nhà lãnh đạo, đặc điểm tính cách cá nhân của họ ảnh hưởng đến tầm nhìn và chiến lược vững chắc của họ. Nếu các chủ DN có những đặc điểm nhất định, điều này cho phép họ thực hiện tốt vai trò của họ theo Judge (2009). Có nhiều nghiên cứu đối phó với các đặc điểm kinh doanh như Wincent và Westerberg (2005), Cools và Van Den Broeck (2007), Murali và cộng sự (2009), Dov và cộng sự (2010).