Luận văn thạc sĩ vnua ảnh hưởng chế độ nuôi dưỡng đến sức sản xuất của lợn nái hậu bị landrace x yorkshire và yorkshire x landrace trong điều kiện chăn nuôi trang trại

Luận văn thạc sĩ vnua phân tích ảnh hưởng chế độ nuôi dưỡng đến sức sản xuất lợn nái hậu bị Landrace x Yorkshire và Yorkshire x Landrace.

• Tác giả: Ngụy Thị Vân
• Người hướng dẫn: Ts. Trần Thị Bích Ngọc
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Ảnh hưởng chế độ nuôi dưỡng đến sức sản xuất của lợn nái hậu bị (Landrace x Yorkshire) và (Yorkshire x Landrace) trong điều kiện chăn nuôi trang trại
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. TÌNH HÌNH CHĂN NUÔI LỢN NÁI NGOẠI Ở VIỆT NAM
• 3. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI

Tóm tắt

I. Tổng quan về ảnh hưởng chế độ nuôi dưỡng lợn nái hậu bị

Chế độ nuôi dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng suất của lợn nái hậu bị, đặc biệt là các giống lợn như Landrace và Yorkshire. Nghiên cứu cho thấy rằng chế độ ăn uống hợp lý không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn tác động trực tiếp đến khả năng sinh sản và tăng trưởng của lợn. Việc xác định chế độ nuôi dưỡng phù hợp là cần thiết để tối ưu hóa năng suất và hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi.

1.1. Tình hình chăn nuôi lợn nái ngoại tại Việt Nam

Việt Nam có truyền thống chăn nuôi lợn lâu đời, với tổng đàn lợn đạt trên 26 triệu con. Sự gia tăng của các giống lợn ngoại như Landrace và Yorkshire đã góp phần nâng cao năng suất và chất lượng thịt lợn. Theo báo cáo của Cục Chăn nuôi, tỷ lệ đàn nái ngoại trong tổng đàn đã tăng từ 10,2% năm 2006 lên 21,7% năm 2014.

1.2. Vai trò của chế độ nuôi dưỡng trong năng suất lợn nái

Chế độ nuôi dưỡng ảnh hưởng đến nhiều yếu tố như khối lượng cơ thể, tuổi thành thục sinh dục và tỷ lệ thụ thai. Nghiên cứu cho thấy rằng việc cung cấp đủ năng lượng và protein trong khẩu phần ăn có thể cải thiện đáng kể năng suất sinh sản của lợn nái hậu bị.

II. Vấn đề và thách thức trong chế độ nuôi dưỡng lợn nái hậu bị

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về chế độ nuôi dưỡng lợn nái hậu bị, nhưng vẫn còn nhiều tranh luận về việc nên cho ăn tự do hay hạn chế. Việc lựa chọn chế độ ăn phù hợp có thể ảnh hưởng lớn đến sức khỏe và năng suất sinh sản của lợn. Các thách thức trong việc quản lý chế độ ăn uống cần được giải quyết để tối ưu hóa kết quả chăn nuôi.

2.1. Những khó khăn trong việc áp dụng chế độ ăn hạn chế

Chế độ ăn hạn chế có thể dẫn đến tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng nếu không được thiết kế hợp lý. Điều này có thể ảnh hưởng đến sự phát triển và khả năng sinh sản của lợn nái hậu bị. Cần có sự cân nhắc kỹ lưỡng trong việc xác định lượng thức ăn phù hợp.

2.2. Tác động của chế độ ăn đến sức khỏe lợn nái

Chế độ ăn không hợp lý có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe như suy dinh dưỡng, giảm khả năng sinh sản và tăng tỷ lệ loại thải. Việc theo dõi và điều chỉnh chế độ ăn uống là rất quan trọng để đảm bảo sức khỏe và năng suất của lợn nái.

III. Phương pháp nghiên cứu chế độ nuôi dưỡng lợn nái hậu bị

Nghiên cứu này được thực hiện trên 144 lợn nái hậu bị Landrace và Yorkshire tại hai trang trại. Các phương pháp nghiên cứu bao gồm phân tích phương sai ANOVA-GLM để đánh giá ảnh hưởng của chế độ ăn đến năng suất sinh sản và tăng trưởng của lợn.

3.1. Thiết kế thí nghiệm và phương pháp thu thập dữ liệu

Thí nghiệm được thiết kế với ba nhóm lợn, mỗi nhóm được cho ăn theo chế độ khác nhau: ăn tự do, ăn hạn chế 90% và ăn hạn chế 80%. Dữ liệu về khối lượng cơ thể, tỷ lệ thụ thai và số con cai sữa được thu thập và phân tích.

3.2. Các chỉ tiêu theo dõi trong nghiên cứu

Các chỉ tiêu theo dõi bao gồm khối lượng cơ thể, tăng trọng hàng ngày, độ dày mỡ lưng, tuổi động dục lần đầu và năng suất sinh sản. Những chỉ tiêu này giúp đánh giá hiệu quả của chế độ nuôi dưỡng đối với lợn nái hậu bị.

IV. Kết quả nghiên cứu về chế độ nuôi dưỡng lợn nái hậu bị

Kết quả nghiên cứu cho thấy chế độ ăn hạn chế 90% mang lại hiệu quả tốt nhất về năng suất sinh sản và tăng trưởng. Lợn nái được cho ăn hạn chế có khối lượng cai sữa cao hơn và tiêu tốn thức ăn thấp hơn so với nhóm ăn tự do.

4.1. Ảnh hưởng của chế độ ăn đến năng suất sinh sản

Năng suất sinh sản của lợn nái hậu bị không có sự khác biệt giữa hai giống Landrace và Yorkshire khi áp dụng cùng một chế độ ăn. Điều này cho thấy rằng chế độ nuôi dưỡng có thể được áp dụng đồng nhất cho cả hai giống.

4.2. Kết quả về tăng trưởng và sức khỏe lợn nái

Lợn nái ăn hạn chế 90% có khối lượng cơ thể và độ dày mỡ lưng đạt yêu cầu khi phối giống lần đầu. Điều này cho thấy chế độ ăn này không chỉ cải thiện năng suất sinh sản mà còn đảm bảo sức khỏe cho lợn nái.

V. Kết luận và triển vọng tương lai trong nghiên cứu chế độ nuôi dưỡng lợn nái

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng chế độ nuôi dưỡng hợp lý có thể nâng cao năng suất sinh sản của lợn nái hậu bị. Việc áp dụng chế độ ăn hạn chế 90% là một giải pháp khả thi để cải thiện hiệu quả chăn nuôi. Tương lai cần tiếp tục nghiên cứu để tối ưu hóa chế độ ăn cho các giống lợn khác nhau.

5.1. Đề xuất cho nghiên cứu tiếp theo

Cần có thêm các nghiên cứu về ảnh hưởng của các yếu tố khác như môi trường và gen đến năng suất sinh sản của lợn nái. Việc nghiên cứu sâu hơn về chế độ ăn cho các giống lợn khác cũng là cần thiết.

5.2. Tương lai của chăn nuôi lợn nái tại Việt Nam

Với sự phát triển của công nghệ và nghiên cứu, chăn nuôi lợn nái tại Việt Nam có thể đạt được những bước tiến mới. Việc áp dụng các phương pháp nuôi dưỡng hiện đại sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong cơ cấu ngành chăn nuôi Việt Nam, thịt lợn chiếm tỷ trọng áp đảo với khoảng 74% tổng sản lượng thịt hơi xuất chuồng, đạt mức 3,28 triệu tấn vào năm 2014. Tổng đàn lợn cả nước duy trì ổn định ở mức 26,7 triệu con, trong đó đàn nái ngoại đạt khoảng 849.000 con, chiếm 21,7% tổng đàn nái sinh sản. Xu hướng công nghiệp hóa chăn nuôi trang trại đòi hỏi việc nâng cao năng suất đàn nái ngoại trở thành nhiệm vụ trọng tâm nhằm tối ưu hóa hiệu quả kinh tế.

Tuy nhiên, thực trạng chăn nuôi trang trại hiện nay ghi nhận tỷ lệ loại thải nái hậu bị ở mức rất cao, dao động từ 30% đến 50%. Đáng chú ý, có tới 45% đến 50% lợn cái hậu bị bị loại thải ngay sau lứa đẻ thứ nhất do không biểu hiện động dục trở lại hoặc không đậu thai. Nguyên nhân cốt lõi bắt nguồn từ chế độ nuôi dưỡng chưa hợp lý trong giai đoạn hậu bị, dẫn đến việc tích lũy nạc và mỡ mất cân đối, gây thoái hóa chức năng sinh sản hoặc rối loạn vận động.

Nghiên cứu này được thực hiện nhằm xác định chế độ nuôi dưỡng tối ưu cho hai nhóm giống lợn nái hậu bị lai F1 là Landrace x Yorkshire (LY) và Yorkshire x Landrace (YL) trong điều kiện chăn nuôi trang trại. Đề tài được triển khai thực nghiệm tại hai cơ sở đại diện cho vùng miền Bắc và miền Trung: Trại lợn giống ngoại Phổ Yên (tỉnh Thái Nguyên) và Trại lợn Đại Phượng (xã Nam Xuân, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An) trong khung thời gian từ tháng 10/2014 đến tháng 3/2016. Nghiên cứu hướng tới mục tiêu thiết lập quy trình dinh dưỡng chuẩn xác, giúp đàn nái đạt năng suất mục tiêu 2,4 lứa/năm và trên 24 lợn con cai sữa/nái/năm, đồng thời giảm đáng kể tỷ lệ loại thải sớm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên hệ thống lý thuyết dinh dưỡng gia súc hiện đại của Hội đồng Nghiên cứu Quốc gia Hoa Kỳ (NRC, 1998) về nhu cầu năng lượng trao đổi (ME), protein thô và cân bằng axit amin tiêu hóa hồi tràng tiêu chuẩn (SID Lysine, Methionine + Cystine, Threonine). Theo nguyên lý sinh lý học động vật, nhu cầu năng lượng trao đổi để duy trì (MEm) ở lợn nái được tính toán theo mức chuẩn 106 kcal ME/kg khối lượng trao đổi ($BW^{0,75}$). Quá trình tích lũy 1 kg mô nạc đòi hỏi khoảng 15 MJ năng lượng tiêu hóa (DE), trong khi tích lũy 1 kg mô mỡ tiêu tốn tới 50 MJ DE.

Bên cạnh đó, đề tài vận dụng lý thuyết kích dục bằng dinh dưỡng (Flushing) được phát triển bởi các chuyên gia dinh dưỡng vật nuôi quốc tế. Việc tăng cường cung cấp năng lượng và dưỡng chất ở mức cao trong thời gian 10 đến 14 ngày trước khi phối giống giúp tăng nồng độ hormone insulin và hormone tạo hoàng thể (LH) trong máu. Cơ chế nội tiết này kích thích buồng trứng gia tăng từ 1,6 đến 2,2 tế bào trứng rụng trong mỗi chu kỳ tính. Các khái niệm trung tâm được chuẩn hóa trong nghiên cứu bao gồm: Độ dày mỡ lưng tại vị trí P2 (cách sống lưng 6,5 cm tại xương sườn thứ 13), Tốc độ tăng trọng bình quân ngày (ADG), Hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) và Tuổi thành thục sinh dục.

Phương pháp nghiên cứu

Thí nghiệm được tiến hành trên tổng đàn 144 lợn cái hậu bị lai F1 gồm 72 cá thể LY và 72 cá thể YL, có khối lượng ban đầu đồng đều ở mức 30 ± 0,6 kg (khoảng 80 ngày tuổi). Toàn bộ đàn lợn thí nghiệm được kiểm tra cá thể, tiêm phòng đầy đủ và nuôi trong hệ thống chuồng thông thoáng tự nhiên, trang bị máng ăn và núm uống tự động.

Nghiên cứu áp dụng thiết kế khối ngẫu nhiên hoàn toàn (Completely Randomized Design - CRD). Tại mỗi trại, 36 lợn hậu bị của mỗi giống được phân bổ ngẫu nhiên vào 3 lô thí nghiệm tương ứng 4 lần lặp lại (3 ô chuồng/lô, 4 con/ô chuồng):

• Giai đoạn 30 đến 50 kg: Toàn bộ đàn ăn tự do khẩu phần lợn choai theo chuẩn dinh dưỡng.
• Giai đoạn 50 đến 80 kg: Toàn bộ đàn ăn tự do khẩu phần nái hậu bị với mức 3265 kcal ME/kg và 16,3% protein thô.
• Giai đoạn từ 81 kg đến 10 ngày trước phối giống lần đầu: Lô 1 áp dụng chế độ ăn tự do; Lô 2 ăn hạn chế 90% so với lượng thu nhận tự do; Lô 3 ăn hạn chế 80% so với lượng thu nhận tự do. Khẩu phần giai đoạn này duy trì 3265 kcal ME/kg, 13,8% protein thô và 0,55% lysine tiêu hóa.
• Giai đoạn 10 ngày trước phối giống: Tất cả các lô được cho ăn tự do nhằm kích thích rụng trứng.

Số liệu thu thập được phân tích phương sai hai nhân tố theo mô hình tuyến tính tổng quát (ANOVA-GLM) trên phần mềm thống kê Minitab phiên bản 14. Phép thử Tukey-Test được sử dụng để so sánh các giá trị trung bình ở mức ý nghĩa thống kê P < 0,05. Lý do lựa chọn mô hình GLM là nhằm bóc tách độc lập tác động của yếu tố di truyền (giống LY và YL) và yếu tố dinh dưỡng (chế độ ăn), đồng thời kiểm soát tối đa các sai số ngẫu nhiên phát sinh từ điều kiện tiểu khí hậu chuồng nuôi giữa hai vùng miền.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tổ hợp giống lai không tạo ra sự khác biệt có ý nghĩa thống kê đối với các chỉ tiêu sinh trưởng và sinh sản. Khối lượng bắt đầu thí nghiệm (48,8 - 50,2 kg), tốc độ tăng trọng bình quân suốt quá trình nuôi (637 - 659 g/con/ngày), tuổi động dục lần đầu (182,2 - 184,6 ngày) và độ dày mỡ lưng khi phối giống (15,89 - 16,60 mm) giữa hai giống LY và YL hoàn toàn tương đương nhau (P > 0,05) ở cả hai trại Thái Nguyên và Nghệ An.

Thứ hai, chế độ ăn hạn chế tác động rõ rệt đến khối lượng và tốc độ sinh trưởng ở giai đoạn chuẩn bị phối giống. Tại trại Phổ Yên (Thái Nguyên), tốc độ tăng trọng giai đoạn 2 (từ động dục lần đầu đến phối giống) của lô ăn tự do đạt cao nhất với 674 g/ngày, lô hạn chế 90% đạt 647 g/ngày và lô hạn chế 80% giảm xuống còn 526 g/ngày (P < 0,001). Khối lượng phối giống lần đầu ở nhóm ăn tự do đạt 137,1 kg, cao hơn 1,7% so với nhóm hạn chế 90% (134,8 kg) và cao hơn 6,2% so với nhóm hạn chế 80% (129,1 kg). Xu hướng tương tự cũng được ghi nhận tại trại Đại Phượng (Nghệ An) với khối lượng phối giống lần lượt là 135,7 kg, 133,4 kg và 127,7 kg.

Thứ ba, chế độ dinh dưỡng quyết định trực tiếp đến độ dày mỡ lưng P2 và tuổi phối giống lần đầu. Tại trại Nghệ An, độ dày mỡ lưng khi phối giống của nhóm ăn tự do đạt 16,77 mm, nhóm hạn chế 90% đạt 16,06 mm và nhóm hạn chế 80% đạt 15,24 mm (P < 0,001). Đồng thời, nhóm ăn hạn chế 80% có tuổi phối giống kéo dài nhất (244,7 ngày), muộn hơn 5,8 ngày so với nhóm ăn tự do (238,9 ngày) và muộn hơn 4,2 ngày so với nhóm hạn chế 90% (240,5 ngày).

Thứ tư, nhóm nái hậu bị áp dụng chế độ ăn hạn chế 90% đạt hiệu quả sản xuất và sinh sản tối ưu ở cả lứa 1 và lứa 2. Khối lượng lợn con cai sữa trên một ổ ở nhóm hạn chế 90% đạt giá trị cao nhất, đồng thời tiêu tốn thức ăn trên 1 kg lợn con cai sữa đạt mức thấp nhất trong cả 3 lô thí nghiệm tại cả hai cơ sở chăn nuôi.

Thảo luận kết quả

Sự suy giảm tốc độ tăng trọng và độ dày mỡ lưng ở lô ăn hạn chế 80% là hệ quả trực tiếp của việc giới hạn lượng năng lượng thu nhận hàng ngày (chỉ đạt 2,36 - 2,50 kg thức ăn/con/ngày). Khi cơ thể không nhận đủ dưỡng chất cho quá trình tích lũy mỡ dự trữ, hệ trục nội tiết vùng dưới đồi - tuyến yên - buồng trứng bị ức chế nhẹ, dẫn đến việc kéo dài thời gian thành thục về thể vóc và làm chậm thời điểm phối giống lần đầu.

Ngược lại, chế độ ăn tự do hoàn toàn khiến lợn tích lũy lượng mỡ lưng cao (16,77 - 17,20 mm) cùng khối lượng cơ thể lớn (> 135 kg). Thể trạng quá béo ở nái hậu bị thường dẫn tới hiện tượng giảm lượng ăn vào trong giai đoạn tiết sữa sau này, làm tăng nguy cơ hao mòn cơ thể mẹ và phát sinh các bệnh lý về chân móng. Do đó, chế độ ăn hạn chế 90% (lượng ăn đạt 2,60 - 2,68 kg/con/ngày giai đoạn 50 kg đến động dục lần đầu và 2,69 - 2,77 kg/con/ngày giai đoạn sau động dục) giúp nái đạt mức tăng trọng lý tưởng 650 - 666 g/ngày. Mức này hoàn toàn trùng khớp với các khuyến nghị khoa học quốc tế về việc kiểm soát tăng trọng nái hậu bị ở mức khoảng 650 g/ngày để kéo dài tuổi thọ khai thác.

Trong việc trực quan hóa dữ liệu, các tương quan giữa mức độ hạn chế thức ăn, độ dày mỡ lưng P2 và khối lượng phối giống có thể được biểu diễn một cách hiệu quả thông qua biểu đồ cột lồng ghép trục đường (Combo Bar-Line Chart). Trên biểu đồ này, trục tung thứ nhất thể hiện khối lượng phối giống (kg), trục tung thứ hai thể hiện độ dày mỡ lưng (mm), và trục hoành phân nhóm theo 3 chế độ ăn. Mô hình hóa này giúp các nhà quản lý trang trại dễ dàng nhận thấy điểm cân bằng tối ưu của lô hạn chế 90%.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng thực nghiệm vững chắc, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp kỹ thuật cụ thể nhằm tối ưu hóa quy trình nuôi dưỡng nái hậu bị:

1. Chuẩn hóa quy trình cấp thức ăn 3 giai đoạn:

   • Giai đoạn 1 (từ 30 kg đến 80 kg): Cho lợn ăn tự do khẩu phần có mật độ năng lượng 3265 kcal ME/kg và 16,3% protein thô.
   • Giai đoạn 2 (từ 81 kg đến 10 ngày trước phối giống lần đầu): Cắt giảm khẩu phần xuống mức ăn hạn chế 90% (duy trì 2,60 - 2,68 kg/con/ngày ở giai đoạn trước động dục lần đầu và 2,69 - 2,77 kg/con/ngày ở giai đoạn sau động dục lần đầu). Khẩu phần duy trì 3265 kcal ME/kg, 13,8% protein thô và 0,55% lysine tiêu hóa.
   • Giai đoạn 3 (10 ngày trước phối giống lần đầu): Cho ăn tự do trở lại để kích thích noãn hoàn phát triển và tăng tối đa số trứng rụng.

2. Kiểm soát nghiêm ngặt các chỉ số thể trạng mục tiêu:

   • Thiết lập ngưỡng kỹ thuật khi động dục lần 1: Đạt khối lượng 90 - 105 kg ở độ tuổi 180 - 185 ngày.
   • Thiết lập ngưỡng kỹ thuật khi phối giống lần đầu (tại chu kỳ động dục thứ 2 hoặc thứ 3): Đạt khối lượng 130 - 135 kg, độ tuổi 236 - 240 ngày và độ dày mỡ lưng P2 đạt chuẩn từ 16,0 đến 16,5 mm.

3. Ứng dụng thiết bị đo siêu âm mỡ lưng định kỳ:

   • Trang bị máy siêu âm kỹ thuật số đo độ dày mỡ lưng P2 vào ngày lợn đạt 80 kg và trước thời điểm phối giống 14 ngày để kịp thời điều chỉnh lượng cám cấp hàng ngày cho từng cá thể.

4. Lộ trình và chủ thể thực hiện:

   • Bộ phận kỹ thuật và dinh dưỡng tại các trang trại: Hoàn thiện định mức khẩu phần và ban hành quy trình vận hành tiêu chuẩn (SOP) trước mỗi chu kỳ nhập đàn giống mới.
   • Đội ngũ công nhân chăn nuôi: Thực hiện chia khẩu phần ăn hạn chế thành 2 bữa cố định trong ngày (8 giờ sáng và 16 giờ chiều), theo dõi lượng ăn vào thực tế và ghi chép nhật ký chăn nuôi hàng ngày.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả thực nghiệm của công trình mang lại giá trị thực tiễn và học thuật sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng:

1. Chủ trang trại và nhà quản trị doanh nghiệp chăn nuôi lợn quy mô công nghiệp: Ứng dụng quy trình ăn hạn chế 90% giúp tiết kiệm trực tiếp từ 8% đến 10% chi phí thức ăn trong giai đoạn nuôi hậu bị 80 kg - phối giống, đồng thời hạ tỷ lệ loại thải nái lứa 1 từ mức 45% xuống dưới 15%.

2. Kỹ sư dinh dưỡng và chuyên viên phối trộn thức ăn chăn nuôi: Sử dụng các dữ liệu về nhu cầu axit amin tiêu hóa (lysine, methionine + cystine, threonine) và năng lượng trao đổi (3265 kcal ME/kg) để xây dựng công thức cám thương mại chuyên biệt cho nái hậu bị F1 nuôi tại Việt Nam.

3. Bác sĩ thú y và cán bộ kỹ thuật giống tại trang trại: Tham khảo bộ chỉ số tiêu chuẩn về khối lượng cơ thể (130 - 135 kg), độ dày mỡ lưng P2 (16 - 16,5 mm) và kỹ thuật kích dục dinh dưỡng (Flushing) để chuẩn hóa thời điểm phối giống nhân tạo đạt tỷ lệ thụ thai cao nhất.

4. Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Chăn nuôi - Thú y: Sử dụng luận văn như tài liệu học thuật mẫu mực về phương pháp bố trí thí nghiệm dinh dưỡng gia súc (CRD), kỹ thuật phân tích số liệu phương sai ANOVA-GLM trên phần mềm Minitab và phân tích sinh lý sinh sản lợn ngoại.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao nên áp dụng chế độ ăn hạn chế 90% thay vì cho ăn tự do hoàn toàn ở giai đoạn nái hậu bị trên 80 kg? Chế độ ăn tự do khiến lợn tích lũy mỡ lưng vượt mức 17 mm và khối lượng phối giống vượt 137 kg, gây lãng phí thức ăn và khiến nái giảm ăn khi nuôi con. Mức hạn chế 90% giúp kiểm soát tốc độ tăng trọng ở mức chuẩn 650 - 666 g/ngày, tối ưu hóa độ dày mỡ lưng P2 (16,0 - 16,5 mm), nâng cao trọng lượng cai sữa/ổ và tiết kiệm chi phí cám.

Giữa hai tổ hợp lai Landrace x Yorkshire và Yorkshire x Landrace có sự khác biệt nào về sức sản xuất không? Kết quả phân tích thống kê GLM cho thấy không có sự sai khác có ý nghĩa thống kê (P > 0,05) giữa hai giống lai LY và YL về tốc độ sinh trưởng (643 - 654 g/ngày), tuổi động dục lần đầu (182 - 184 ngày) và năng suất sinh sản qua 2 lứa đẻ. Do đó, người chăn nuôi có thể áp dụng đồng nhất một quy trình nuôi dưỡng cho cả hai nhóm giống.

Mục đích chính của việc cho lợn hậu bị ăn tự do trong 10 ngày trước khi phối giống là gì? Phương pháp này (gọi là Flushing) cung cấp nguồn năng lượng đột biến, kích thích tuyến yên tăng tiết hormone LH và nồng độ insulin trong máu. Cơ chế này giúp buồng trứng tăng thêm từ 1,6 đến 2,2 trứng rụng trong chu kỳ phối giống, trực tiếp nâng cao số con sơ sinh còn sống trên mỗi ổ đẻ.

Độ dày mỡ lưng P2 đạt bao nhiêu là lý tưởng nhất tại thời điểm phối giống lần đầu? Độ dày mỡ lưng P2 lý tưởng tại thời điểm phối giống lần đầu nằm trong khoảng 16,0 đến 16,5 mm, đi kèm khối lượng cơ thể đạt 130 đến 135 kg. Nếu mỡ lưng dưới 15 mm, nái sẽ thiếu hụt năng lượng dự trữ khi nuôi con; nếu trên 17 mm, nái dễ bị rối loạn sinh sản và khó đẻ.

Khẩu phần thức ăn cho nái hậu bị giai đoạn từ 80 kg đến trước phối giống cần những thông số dinh dưỡng nào? Khẩu phần giai đoạn này cần đạt mức năng lượng trao đổi 3265 kcal ME/kg thức ăn, tỷ lệ protein thô 13,8%, lysine tiêu hóa 0,55%, methionine + cystine tiêu hóa 0,33%, threonine tiêu hóa 0,37%, canxi 0,75% và phốt pho dễ hấp thu 0,40% tính trên 1 kg thức ăn có 90% vật chất khô.

Kết luận

• Chế độ nuôi dưỡng ăn hạn chế 90% từ giai đoạn 81 kg đến 10 ngày trước phối giống kết hợp ăn tự do 10 ngày trước phối là giải pháp kỹ thuật tối ưu nhất cho đàn lợn cái hậu bị lai LY và YL trong điều kiện trang trại.
• Không có sự khác biệt về sinh trưởng, tiêu tốn thức ăn và năng suất sinh sản giữa hai nhóm giống lai F1 Landrace x Yorkshire và Yorkshire x Landrace khi nuôi dưỡng cùng một chế độ.
• Thiết lập chuẩn xác các chỉ số sinh lý mục tiêu khi phối giống lần đầu: Độ tuổi 236 - 240 ngày, khối lượng cơ thể 130 - 135 kg và độ dày mỡ lưng P2 đạt 16,0 - 16,5 mm.
• Nâng cao rõ rệt hiệu quả kinh tế thông qua việc giảm tiêu tốn thức ăn trên 1 kg lợn con cai sữa và tối đa hóa khối lượng toàn ổ lúc cai sữa ở cả lứa đẻ thứ nhất và thứ hai.
• Đề nghị các trang trại chăn nuôi công nghiệp triển khai áp dụng ngay quy trình dinh dưỡng này vào thực tiễn sản xuất trong vòng 3 đến 6 tháng tới để nâng cao năng suất đàn nái sinh sản.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Theo số liệu báo cáo của Cục Chăn nuôi (2014), tổng đàn lợn đạt trên 26,7 triệu con, tăng bình quân 0,04%/năm, giảm 17,88% so với kế hoạch giai đoạn năm 2011- 2015. Trong tổng số sản phẩm thịt của ngành chăn nuôi năm 2014 thì thịt lợn chiếm tương ứng khoảng 74% tổng sản lượng thịt hơi. Tổng sản lượng thịt hơi xuất chuồng năm 2014 đạt 3,28 triệu tấn tăng 1,2% so với năm 2013 (đạt 3,22 triệu tấn) và 3,0% so với năm 2012 (đạt 3,16 triệu tấn) và tăng trưởng sản lượng bình quân 2,1%/năm. Có được tăng trưởng như vậy là nhờ chất lượng lợn giống đã được cải thiện đáng kể trong thời gian qua.

Nhiều giống mới có năng suất và chất lượng thịt cao đã được nhập khẩu vào Việt Nam. Năm 2014, tổng số lợn nái trong cả nước khoảng 3,914 triệu con và đàn lợn nái ngoại là 849 ngàn con chiếm khoảng 21,7% tổng đàn nái. Với xu hướng phát triển chăn nuôi lợn ngoại như vậy thì việc nghiên cứu chế độ ăn phù hợp cho các nhóm giống lợn ngoại nhằm nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế xã hội là rất cần thiết. Việc xác định các mục tiêu năng suất sinh sản là điều quan trọng trong chăn nuôi lợn nái.

Theo Julian (2001), mục tiêu thứ nhất là phải đạt được 2,4 lứa/nái/năm, mỗi chu kỳ bao gồm 116 ngày mang thai, 18 - 28 ngày nuôi con, khoảng cách từ lúc cai sữa đến phối giống lại thành công là 6 - 9 ngày. Mục tiêu thứ hai là số lợn con cai sữa/nái/lứa là 10,5 (số lợn con sinh ra là 11) đối với lợn nái đẻ trên 1 lứa và 10 (số lợn con sinh ra là 10,5) đối với nái hậu bị. Như vậy, mỗi con lợn nái sẽ đạt khoảng 24,5 lợn con cai sữa/năm và năng suất cho vòng đời lợn nái trung bình là 60 lợn con cai sữa và độ tuổi loại thải tối thiểu là 3 năm. Tuy nhiên, những mục tiêu này rất khó đạt được là vì tỷ lệ loại thải lợn nái ở hầu hết các trang trại không nhỏ vào khoảng 30 - 50% (Thacker, 1999; Young, 2003), trong số đó khoảng 45 - 50% lợn hậu bị bị loại thải sau lứa đẻ thứ nhất và 35% ở lứa đẻ thứ hai (Lucia et al.

Lý do loại thải này chủ yếu vì sau lứa đẻ thứ nhất lợn hậu bị không biểu hiện động dục và không có chửa. Điều này dẫn đến kết quả là đàn nái hậu bị thay thế chiếm một tỷ lệ đáng kể trong đàn lợn giống và bất kỳ sự cải tiến nào về khả năng sinh sản của chúng đều ảnh hưởng lớn 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đến năng suất sinh sản của toàn đàn. Trong số các nhân tố ảnh hưởng đến năng suất sinh sản của đàn nái cơ bản, chế độ nuôi dưỡng lợn cái hậu bị từ khi chọn lọc đến lần phối giống đầu tiên đóng một vai trò rất quan trọng, bởi vậy chăm sóc nuôi dưỡng và quản lý đàn lợn hậu bị thay thế cần được chú ý và quan tâm. Tuy đã có nhiều công trình nghiên cứu về việc nuôi dưỡng lợn cái hậu bị nhưng vẫn còn nhiều tranh luận, đặc biệt về vấn đề nuôi lợn cái hậu bị theo chế độ ăn tự do hay ăn hạn chế? Xuất phát từ thực tiễn việc tiến hành đề tài: “Ảnh hưởng chế độ nuôi dưỡng đến sức sản xuất của lợn nái hậu bị (Yorkshire x Landrace) và (Landrace x Yorkshire) trong điều kiện chăn nuôi trang trại” là rất cần thiết.

MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI Xác định chế độ nuôi dưỡng phù hợp cho lợn cái hậu bị YL, LY trong điều kiện chăn nuôi trang trại tại trại lợn Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên và trại lợn Đại Phượng, xã Nam Xuân, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. TÌNH HÌNH CHĂN NUÔI LỢN NÁI NGOẠI Ở VIỆT NAM Việt Nam là nước có truyền thống lâu đời về chăn nuôi lợn và nằm trong số 10 nước có số đầu lợn lớn nhất thế giới.

Kết quả công bố của Tổng cục Thống kê cho thấy số lượng đàn lợn từ năm 2010 đến năm 2014 có sự tăng trưởng hằng năm nhưng không nhiều dao động trong khoảng từ 26,26 - 27,37 triệu con. Như vậy, có thể thấy rằng đàn lợn Việt Nam đang có xu hướng duy trì ổn định về mặt số lượng. Số lượng lợn và sản lượng thịt lợn hơi của Việt Nam giai đoạn 2011 - 2014 Chỉ tiêu ĐVT Năm 2011 Năm 2012 Năm 2013 Năm 2014 Số lượng lợn nghìn con 27.761,6 Sản lượng nghìn tấn 3.330,6 thịt lợn hơi Nguồn: Tổng cục thống kê (2014) Nhìn tổng thể, số lượng đàn nái có xu hướng giảm dần qua các năm từ 4,338 triệu con năm 2006 giảm xuống còn 3,914 triệu con năm 2014. Tuy nhiên, tỷ lệ đàn nái ngoại trong tổng đàn có xu hướng tăng lên từ 10,2% năm 2006 tăng lên 21,7% năm 2014.

Đây là những giống lợn đóng vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao năng suất, chất lượng đàn lợn. Việc nhập nội các nguồn gen có năng suất cao giúp cải thiện rất nhiều đến năng suất, chất lượng chung của đàn lợn. Đàn nái lai đang có xu hướng giảm dần từ 77,2% năm 2006 giảm xuống còn 66,0% năm 2014. Hiện nay, trên cả nước có 4.293 trang trại chăn nuôi lợn, sản lượng thịt từ các trang trại đạt khoảng 40 – 45% tổng sản lượng thịt hơi trên thị trường.

Chăn nuôi lợn trang trại đang ngày một phát triển, dần thể hiện vai trò của chăn nuôi hiện đại. Rất nhiều trang trại lớn với quy mô hàng ngàn nái hiện đã và đang xuất hiện ngày một nhiều. Chăn nuôi trang trại chính là loại hình then chốt giúp thúc đẩy nâng cao năng suất và hiệu quả chăn nuôi lợn do được đầu tư lớn về chuồng trại, con giống, kỹ thuật. Chăn nuôi nông hộ còn khoảng 4 triệu hộ.

Cùng với sự phát triển chăn nuôi nông hộ có xu hướng giảm dần. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Cơ cấu đàn nái trong tổng đàn giai đoạn 2006 - 2014 Tổng số Nái ngoại Nái lai Nái nội con Số lượng Tỷ lệ trong Số lượng Tỷ lệ trong Số lượng Tỷ lệ Năm (1000 con (1000 tổng đàn con (1000 tổng đàn con (1000 trong tổng con) con) (%) con) (%) con) đàn (%) 2006 4338,0 442,5 10,2 3348,1 77,2 547,5 12,6 2007 3801,6 425,8 11,2 2881,6 75,8 494,2 13,0 2008 3950,1 484,3 12,3 2968,3 75,1 497,5 12,6 2009 4169,5 550,2 13,2 3102,1 74,4 517,2 12,4 2010 4158,8 620,2 14,9 3020,1 72,6 518,5 12,5 2011 4047,1 667,8 16,5 2873,4 71,0 505,9 12,5 2012 4025,6 700,4 17,4 2826,0 70,2 499,2 12,4 2013 3916,0 776,0 19,8 2670,1 68,2 469,9 12,0 2014 3913,9 850,0 21,7 2582,9 66,0 481,0 12,3 Nguồn: Tổng cục thống kê (2015) Trong chăn nuôi lợn, việc sử dụng thức ăn chăn nuôi đã được cân bằng dinh dưỡng như năng lượng/protein, cân bằng acid-amin, vitamin, khoáng đa lượng, vi lượng và áp dụng chuồng nuôi kín đã làm tăng trưởng khối lượng giết thịt của lợn trong 5 năm gần đây cao hơn 13%. Tiêu tốn thức ăn chăn nuôi giảm từ 2,9 - 3,0 kg xuống 2,7 - 2,8 kg thức ăn/kg tăng khối lượng cơ thể.

Theo định hướng Đề án tái cơ cấu ngành chăn nuôi đến năm 2020 đã được Bộ Nông nghiệp và PTNT phê duyệt, chăn nuôi nông hộ phát triển theo hướng chăn nuôi công nghiệp, có kiểm soát, áp dụng tiến bộ kỹ thuật, an toàn sinh học, giảm thiểu môi trường. Đóng góp của phương thức chăn nuôi trang trại năm 2020 là đối với lợn số lượng đầu con có xu hướng tăng từ 30% đến 52%, sản lượng thịt từ 40% tăng lên 60%. Chăn nuôi lợn chuyển dịch theo hướng tăng trưởng nóng sang hướng nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và hiệu quả chăn nuôi. Theo dự kiến kế hoạch những năm tới, cơ cấu đàn giống, tỷ lệ nái ngoại chiếm 19,8% năm 2013 tăng lên khoảng 30% năm 2020.

NHU CẦU NĂNG LƯỢNG VÀ PROTEIN CỦA LỢN 2. Nhu cầu năng lượng * Nhu cầu năng lượng của lợn con Sinh trưởng của lợn con chủ yếu là sinh trưởng mô nạc. Nhu cầu dinh dưỡng của lợn con được quyết định bởi tốc độ sinh trưởng mô nạc. Hai yếu tố quan trọng hàng đầu ảnh hưởng đến tốc độ sinh trưởng của lợn con là năng lượng và protein (axit amin) (Bùi Quang Tuấn và Đặng Thúy Nhung, 2002).

Để có cơ 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] sở bổ sung năng lượng cho lợn con cần căn cứ vào mức năng lượng được cung cấp từ sữa mẹ và nhu cầu của lợn con, từ đó quyết định mức bổ sung cho lợn con. Theo tác giả Lucac (1982) thì mức năng lượng cần bổ sung qua các giai đoạn cho lợn con như sau: Bảng 2. Mức năng lượng cần bổ sung cho lợn con Tuần Năng lượng tiêu hóa hàng ngày của mỗi lợn (Kcal) Khối lượng tuổi Nhu cầu Sữa mẹ cung cấp Nhu cầu bổ sung 1 2,7 965 965 0 2 4,1 1225 1255 0 3 5,9 1625 1430 195 4 7,7 2000 1240 760 5 10,0 2375 1240 1135 6 12,7 2750 1135 1615 7 15,9 3125 918 2210 8 19,0 3500 805 2695 Như vậy bắt đầu từ tuần tuổi thứ 3 lợn con bắt đầu có nhu cầu cần bổ sung năng lượng và mức này ngày càng cao do sữa mẹ cung cấp ngày càng giảm. Lợn con đang bú sữa có thể xác định lượng thức ăn thu nhận theo phương trình sau (NRC, 1998): DE ăn vào (Kcal/ngày) = - 151,7 + (11,2 x ngày tuổi); R2 = 0,72.

Lợn con sau cai sữa với khối lượng khoảng từ 5 – 15 kg, lượng thức ăn thu nhận được xác định như sau (NRC, 1998): DE ăn vào (Kcal/ngày) = - 1,531 + (455,5 x BW) + (11,2 x BW2); R2 = 0,92. Nguyễn Thị Lương Hồng và cs. (2003) khi nghiên cứu về mức năng lượng và protein thích hợp cho lợn con sau cai sữa cho biết, đàn lợn con ngoại thuần ở giai đoạn sau cai sữa có tốc độ sinh trưởng cao nhất khi ăn khẩu phần có mức năng lượng 3300 và 3400 Kcal ME/kg (14 MJ DE/kg); tốc độ sinh trưởng của lợn đạt cao khi khẩu phần có mức năng lượng 14 MJ DE/kg. * Nhu cầu năng lượng của lợn đang sinh trưởng Năng lượng cung cấp cho lợn đang sinh trưởng bao gồm cho sự duy trì cơ thể, cho sự tăng trọng hàng ngày và dùng để duy trì thân nhiệt trong môi trường lạnh.

Để tính toán nhu cầu năng lượng thì chúng ta thừa nhận một số thông số sau: 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.