Tác động của sở hữu nước ngoài đến rủi ro thanh khoản của ngân hàng thương mại Việt Nam

Bài viết phân tích tác động của sở hữu nước ngoài đến rủi ro thanh khoản của ngân hàng thương mại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về vấn đề này.

• Tác giả: Nguyễn Quang Huy
• Người hướng dẫn: ThS. Đặng Trí Dũng
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Sở Hữu Nước Ngoài Đến Rủi Ro Thanh Khoản Của Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của sở hữu nước ngoài đến rủi ro thanh khoản

Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích tác động của sở hữu nước ngoài đến rủi ro thanh khoản của các ngân hàng thương mại Việt Nam. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu, việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài trở thành một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngân hàng. Bài viết sẽ trình bày các khái niệm cơ bản liên quan đến sở hữu nước ngoài và rủi ro thanh khoản, từ đó làm rõ mối liên hệ giữa chúng.

1.1. Khái niệm về sở hữu nước ngoài và rủi ro thanh khoản

Sở hữu nước ngoài được định nghĩa là tỷ lệ cổ phần mà các nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ trong một ngân hàng. Rủi ro thanh khoản là khả năng của ngân hàng trong việc đáp ứng các nghĩa vụ tài chính khi đến hạn. Việc hiểu rõ hai khái niệm này là cần thiết để phân tích tác động của chúng đến hoạt động của ngân hàng.

1.2. Tình hình sở hữu nước ngoài tại ngân hàng thương mại Việt Nam

Trong giai đoạn gần đây, tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại các ngân hàng thương mại Việt Nam đã có sự gia tăng đáng kể. Theo số liệu thống kê, hơn 60% ngân hàng thương mại có sự tham gia của các nhà đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, nhiều ngân hàng vẫn duy trì tỷ lệ sở hữu nước ngoài ở mức thấp, điều này ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh và quản lý rủi ro.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý rủi ro thanh khoản

Mặc dù sở hữu nước ngoài có thể giúp giảm thiểu rủi ro thanh khoản, nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức cho các ngân hàng thương mại. Các ngân hàng cần phải cân nhắc giữa việc thu hút vốn nước ngoài và việc duy trì sự ổn định trong hoạt động tài chính. Bài viết sẽ phân tích các vấn đề chính mà các ngân hàng đang phải đối mặt.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro thanh khoản

Nhiều yếu tố có thể tác động đến rủi ro thanh khoản của ngân hàng, bao gồm quy mô ngân hàng, tỷ lệ cho vay trên huy động vốn, và lãi suất huy động thực. Việc phân tích các yếu tố này sẽ giúp hiểu rõ hơn về cách thức mà sở hữu nước ngoài ảnh hưởng đến rủi ro thanh khoản.

2.2. Thách thức trong việc thu hút vốn nước ngoài

Mặc dù có nhiều lợi ích từ việc thu hút vốn nước ngoài, nhưng các ngân hàng cũng phải đối mặt với những thách thức như sự cạnh tranh từ các ngân hàng nước ngoài và các quy định pháp lý hạn chế tỷ lệ sở hữu nước ngoài. Điều này có thể làm giảm khả năng thu hút vốn và ảnh hưởng đến hoạt động của ngân hàng.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của sở hữu nước ngoài

Bài viết sử dụng các phương pháp hồi quy dữ liệu bảng như Pooled OLS, FEM, REM và GLS để phân tích tác động của tỷ lệ sở hữu nước ngoài đến rủi ro thanh khoản. Các phương pháp này cho phép đánh giá chính xác mối quan hệ giữa các biến số trong nghiên cứu.

3.1. Mô hình hồi quy và các biến sử dụng

Mô hình hồi quy được xây dựng dựa trên các biến như tỷ lệ sở hữu nước ngoài, quy mô ngân hàng, và tỷ lệ cho vay trên huy động vốn. Việc lựa chọn các biến này là rất quan trọng để đảm bảo tính chính xác của kết quả nghiên cứu.

3.2. Phân tích dữ liệu và kết quả hồi quy

Kết quả hồi quy cho thấy rằng tỷ lệ sở hữu nước ngoài có tác động tiêu cực đến rủi ro thanh khoản. Cụ thể, khi tỷ lệ sở hữu nước ngoài tăng, rủi ro thanh khoản của ngân hàng giảm. Điều này khẳng định giả thuyết ban đầu của nghiên cứu.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có thể áp dụng vào thực tiễn quản lý ngân hàng. Các ngân hàng thương mại có thể sử dụng những phát hiện này để điều chỉnh chiến lược thu hút vốn nước ngoài nhằm giảm thiểu rủi ro thanh khoản.

4.1. Đề xuất chính sách cho ngân hàng thương mại

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các ngân hàng cần xem xét việc tăng cường tỷ lệ sở hữu nước ngoài để cải thiện khả năng thanh khoản. Đối với các ngân hàng hoạt động không hiệu quả, tỷ lệ sở hữu nước ngoài có thể duy trì ở mức 50% trở lên.

4.2. Kết quả nghiên cứu và tác động đến ngành ngân hàng

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc tăng cường sở hữu nước ngoài có thể giúp các ngân hàng thương mại Việt Nam cải thiện khả năng thanh khoản. Điều này không chỉ có lợi cho các ngân hàng mà còn cho toàn bộ hệ thống tài chính quốc gia.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng tác động của sở hữu nước ngoài đến rủi ro thanh khoản là rất rõ ràng. Tuy nhiên, vẫn cần có thêm nhiều nghiên cứu để làm rõ hơn về mối quan hệ này trong bối cảnh thay đổi của nền kinh tế toàn cầu.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng tỷ lệ sở hữu nước ngoài có tác động tích cực đến khả năng thanh khoản của ngân hàng. Điều này mở ra hướng đi mới cho các ngân hàng trong việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phân tích sâu hơn về các yếu tố khác ảnh hưởng đến rủi ro thanh khoản, cũng như đánh giá tác động của các chính sách mới trong lĩnh vực ngân hàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, tác giả đưa ra cơ sở lý thuyết, chương này bao gồm các nội dung chính như các lý thuyết về sở hữu nước ngoài, thanh khoản và RRT của NHTM và các yếu tố ảnh hưởng của sở hữu nước ngoài đến RRTK của NHTM. Chương này giới thiệu sơ lược một số nghiên cứu trước đây trong nước cũng như trên thế giới nói chung, đồng thời đưa ra so sánh các lu n điểm khác nhau đối với các đề tài. Đồng thời tổng kết lại các mô hình nghiên cứu trước đây về RRTK để làm cơ sở cho việc đề xuất mô hình nghiên cứu ở chương 3. CHƢƠNG 3: MÔ HÌNH VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Từ các nghiên cứu trước trình bày tại chương 2, chương 3 này trình bày cụ thể về phương pháp được sử dụng trong nghiên cứu, thiết kế nghiên cứu, mô tả chi tiết các bước thực hiện trong quá trình nghiên cứu, cũng như phương pháp thu th p và xử lý dữ liệu.

Phần này sẽ nêu rõ mô hình hồi quy được sử dụng để nghiên cứu, giải thích các biến và cách tính toán cũng như kỳ vọng dấu của các biến. CHƢƠNG 4: THỰC HIỆN MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ Dựa vào mô hình đã được xây dựng tại chương 3, chương 4 này tiến hành chạy mô hình và trình bày kết quả mô hình: thống kê mô tả mẫu nghiên cứu, phân tích tương quan mô hình, kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến, kiểm định hiện tượng phương sai thay đổi, kiểm định hiện tượng tự tương quan. Bên cạnh đó, còn sử dụng phương pháp bình phương nhỏ nhất tổng quát (GLS) để khắc phục hiện tượng phương sai thay đổi và tự tương quan, xác định kết quả cuối cùng của mô hình. CHƢƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT Dựa vào kết quả ước lượng mô hình hồi quy dữ liệu bảng với các mô hình trên tại chương 4, kết quả dự kiến đạt được sở hữu nước ngoài có tác động tiêu cực đến RRTK của NH bên cạnh các yếu tố khác liên quan.

Qua bài nghiên cứu này, các NH có thể đưa ra hướng đi tăng tỷ lệ sở hữu nước ngoài và tầm soát RR của NH. 7 8 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1 Trong nền kinh tế hội nh p và phát triển như hiện nay, các NHTM đang t p trung tìm các đối tác chiến lược để phát triển kinh doanh và giảm thiểu các RR đ c thù của ngành NH. Ngoài ra, các hiệp định thương mại tự do được ký khiến cho việc tiếp c n các nguồn vốn ngoại ngày càng dễ. Do đó, đề tài được đưa ra nhằm nghiên cứu về tỷ lệ sở hữu nước ngoài càng cao khiến cho RRTK của NH càng cao hay thấp, nhưng đề tài kỳ vọng tỷ lệ sở hữu nước ngoài có tác động ngược chiều đến RRTK.

Bài nghiên cứu tìm hiểu về tác động của sở hữu nước ngoài đến RRTK của ba mươi (30) NHTM như thế nào bằng cách dùng các phương pháp hồi quy như Pooled OLS, FEM, REM và GLS. Từ đó, đề xuất chính sách và giải pháp cho các NHTM. Sau khi đưa ra các lý do chọn đề tài và mục tiêu nghiên cứu như trên, chương 2 sẽ cung cấp các khái niệm có liên quan cũng như cái nhìn tổng quát về đề tài nghiên cứu thông qua các nghiên cứu trước. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ SỞ HỮU NƢỚC NGOÀI VÀ RỦI RO THANH KHOẢN 2.

Khái niệm về rủi ro thanh khoản và sở hữu nƣớc ngoài Từ câu hỏi và mục tiêu nghiên cứu của chương 1, tại chương 2 này tác 2. Khung lý thuyết giả giải thích các khái niệm nhằm làm rõ các từ ngữ trong tên đề tài và đưa ra Bảng 2.1: Khung lý thuyết của đề tài nghiên cứu các nghiên cứu thực nghiệm trước đó nhằm mục đích cung cấp cái nhìn tổng quát về đề tài nghiên cứu cũng như nh n định của tác giả. Các nội dung trong chương 2 được thiết kế như sau: - hái niệm về RRT và sở hữu nước ngoài; - Tổng quan về các nghiên cứu trước; - Thảo lu n các nghiên cứu trước. Lý thuyết Chủ đề đƣợc đề cập đến Các bài viết và luật có liên quan Lý thuyết về NHTM Định nghĩa về bản chất của NHTM Lu t TCTD 2010, Rose (1996) Định nghĩa về thanh khoản Duttweiler (2009) Aspachs, Nier & Tiesset (2005); Đo lường thanh khoản Praet & Herzberg (2008); Rychtárik (2009); Vodova (2011) Lý thuyết thanh Thông tư 08/2017/TT-NHNN, Định nghĩa về RRTK khoản và RRT Duttweiler (2009) Athanasoglou, Delis & Staikouras (2006); Demirgüç-Kunt & Đo lường RRTK Huizinga (1999); Trần Hoàng Ngân & Phạm Quốc Việt (2016) Định nghĩa về sở hữu nước ngoài Các nghiên cứu có liên quan Lý thuyết về sở hữu Giới hạn tối đa về tỷ lệ sở hữu nước Nghị định 01/2014/NĐ-CP nước ngoài ngoài tại VN Tác động của sở hữu nước ngoài đến RR của NH Các nghiên cứu trước Tác động của sở hữu nước ngoài đến RRTK của NH Các yếu tố tác động đến RRTK của NH Nguồn: Tổng hợp của tác giả 1 2.

Ngân hàng thƣơng mại và thanh khoản của ngân hàng thƣơng mại NHTM là loại hình NH được thực hiện tất cả các hoạt động NH và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định nhằm mục tiêu lợi nhu n (theo lu t các TCTD 47/2010/QH12, 2010). Hoạt động NHTM là việc kinh doanh và cung ứng một số nghiệp vụ như: nh n tiền gửi, cung cấp tín dụng và dịch vụ thanh toán qua tài khoản. Từ hoạt động kinh doanh tìm kiếm lợi nhu n, tuy nhiên do đ c thù kinh doanh là tiền tệ nên quản lý RR là công việc thiết yếu nên đưa lên hàng đầu. Theo Rose (1996) đưa ra định nghĩa khác về NHTM như sau: “NH là loại hình tổ chức tài chính cung cấp một danh mục các dịch vụ tài chính đa dạng nhất đ c biết là tín dụng, tiết kiệm và dịch vụ thanh toán và thực hiện nhiều chức năng tài chính nhất so với bất kỳ một tổ chức kinh doanh nào trong nền kinh tế.” Theo Duttweiler (2009), thanh khoản là sự dễ dàng chuyển một tài sản cụ thể thành tiền m t và thị trường chấp nh n giao dịch đó.

Thanh khoản của NH gồm 02 loại là thanh khoản tự nhiên và thanh khoản nhân tạo. RRTK khoản xảy ra khi NH đang thiếu tài sản ngắn hạn có tính thanh khoản cao như: tiền m t, vàng, bạc, đá quý, tiền gửi tại NHNN ho c các TCTD khác,… nhằm đáp ứng nhu cầu của người gửi tiền và người đi vay. Theo Aspachs, Nier & Tiesset (2005); Praet & Herzberg (2008); Rychtárik (2009); Vodova (2011) đã sử dụng 4 tỷ số thanh khoản như sau: Tài sǎn thanh khoǎn L1 = Tong tài sǎn Tỷ số (L1) này càng cao thì khả năng thanh khoản của NH càng tốt. Tỷ số này đo các tài sản có tính thanh khoản cao như: tiền m t, tiền gửi, vàng, đá quý,… Tài sǎn thanh khoǎn L2 = Tien gưi ngan hạn + Huy đ®ng von ngan hạn Tỷ số (L2) này càng cao thì khả năng thanh khoản của NH càng tốt.

Tuy nhiên tỷ số này chỉ t p trung ở các khoản tiền gửi ngắn hạn mà bỏ qua các chi phí huy động dài hạn. Cho vay L3 = Tong tài sǎn 1 Tỷ số (L3) này càng cao thì khả năng thanh khoản của NH càng yếu. Khi cho vay quá nhiều thì lượng tiền trữ tại NH ở mức thấp nên đe doạ đến khả năng đáp ứng các khoản nợ đến hạn, ảnh hưởng đến khả năng thanh toán của NH. Cho vay L4 = Tien gưi ngan hạn + Nguon von ngan hạn Tỷ số (L4) này càng cao thì khả năng thanh khoản của NH càng yếu.

Sở hữu nƣớc ngoài và rủi ro thanh khoản của ngân hàng thƣơng mại Sở hữu nước ngoài hay còn gọi theo thu t ngữ chuyên ngành là room nước ngoài là tỷ lệ (%) cổ phiếu mà tất cả các nhà đầu tư ngoài nước nắm giữ. Theo Nghị định 01/2014/NĐ-CP quy định: “Tổng mức sở hữu cổ phần của các nhà đầu tư nước ngoài không vượt quá 30% vốn điều lệ của một NHTM VN”. Theo các nghiên cứu trước, tỷ lệ sở hữu nước ngoài được xác định theo công thức như sau: FOREIGN = Co phan cǔa co đông nước ngoài Tong so co phan phát hành Theo Thông tư 08/2017/TT-NHNN định nghĩa về RRTK như sau: “RRTK là RR do: - TCTD, chi nhánh NH nước ngoài không có khả năng thực hiện các nghĩa vụ trả nợ khi đến hạn; ho c - TCTD, chi nhánh NH nước ngoài có khả năng thực hiện nghĩa vụ trả nợ khi đến hạn nhưng phải trả chi phí cao để thực hiện nghĩa vụ đó.” Theo Duttweiler (2009) định nghĩa RRTK là RR phát sinh khi NHTM không còn khả năng thanh toán tại một thời điểm nhất định, ho c phải huy động vốn từ bên thứ ba với chi phí cao để đáp ứng nhu cầu thanh toán tức thời. Theo Athanasoglou, Delis & Staikouras (2006); Demirgüç-Kunt & Huizinga (1999); Trần Hoàng Ngân & Phạm Quốc Việt (2016) đo lường RRTK bằng công thức của L3.

Khi tỷ lệ này càng cao thì RRTK của NH càng cao, nghĩa là NH có tỷ lệ cho vay càng lớn thì RRTK của NH đó càng cao. Cho vay L3 = Tong tài sǎn 1 2. Tổng quan nghiên cứu 2. Tác động của sở hữu nƣớc ngoài đến rủi ro của ngân hàng Lee (2008) dựa vào dữ liệu bảng của các NH Hàn Quốc giai đoạn 1999 – 2006 phân tích về RR và sở hữu trong nước.

Sử dụng mô hình Pooled OLS cho sáu mô hình để do lường các chỉ số về đầu tư và RR, kết quả cho thấy các NH có sở hữu trong nước càng cao thì RR của các NH sẽ càng ít, nghĩa là tỷ lệ sở hữu nước ngoài càng nhiều thì RR của các NH càng cao. Ngoài ra nghiên cứu còn đưa ra khi tỷ lệ sở hữu nước ngoài càng lớn thì nợ xấu càng tăng. Bên cạnh đó, tác giả còn rút ra kết lu n, các NH có sở hữu trong nước lớn thường đề ra các chiến lược cẩn trọng, an toàn và không tham gia vào các hoạt động vi phạm về đạo đức ho c không có lợi nhu n. Saunders & cộng sự (1990) nghiên cứu mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu NH và chấp nh n RR dựa vào dữ liệu các NH Hoa Kỳ giai đoạn 1979 – 1985.

Sử dụng mô hình Pooled OLS cho bảy mô hình tương ứng với bảy loại RR với cùng các biến độc l p, kết quả cho thấy tỷ lệ sở hữu nước ngoài càng lớn thì RR của NH càng tăng. Tỷ lệ vốn chủ sở hữu/ tổng tài sản hầu như ngược chiều với RR của NH, còn tỷ lệ tài sản cố định/ tổng tài sản có xu hướng thay đổi tuỳ theo từng giai đoạn lên RR NH.