Một Số Yếu Tố Xã Hội Ảnh Hưởng Đến Hành Vi Phạm Pháp Của Người Chưa Thành Niên

Chuyên khảo phân tích Một số yếu tố xã hội ảnh hưởng đến hành vi phạm pháp của người chưa thành niên nghiên cứu trường, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu

• Tác giả: Nguyễn Thị Mỹ Vân
• Người hướng dẫn: TS. Lê Thị Mai
• Trường học: Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Xã hội học
• Đề tài: Một Số Yếu Tố Xã Hội Ảnh Hưởng Đến Hành Vi Phạm Pháp Của Người Chưa Thành Niên Tại Đông Hà
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tình Hình Tội Phạm Vị Thành Niên Ở Đông Hà

Tình hình tội phạm vị thành niên đang là vấn đề nhức nhối tại Đông Hà, Quảng Trị. Số vụ việc có xu hướng gia tăng, với tính chất ngày càng phức tạp và nghiêm trọng. Thống kê cho thấy, một tỷ lệ đáng báo động các vụ án hình sự liên quan đến người chưa thành niên, đặc biệt là các hành vi trộm cắp tài sản. Điều này đặt ra những thách thức lớn đối với công tác phòng ngừa và giáo dục. Theo số liệu từ Công an Thành phố Đông Hà, số lượng học sinh, sinh viên vi phạm pháp luật là một con số đáng lưu tâm, đòi hỏi sự quan tâm đặc biệt từ gia đình, nhà trường và xã hội. Cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả để ngăn chặn nguy cơ gia tăng hành vi lệch chuẩn trong tương lai.

1.1. Thống Kê Chi Tiết Về Tội Phạm Vị Thành Niên Tại Đông Hà

Số liệu thống kê từ các cơ quan chức năng cho thấy sự gia tăng đáng lo ngại về số vụ tội phạm vị thành niên ở Đông Hà. Các hành vi vi phạm phổ biến bao gồm trộm cắp, cố ý gây thương tích, gây rối trật tự công cộng. Đáng chú ý, tỷ lệ học sinh, sinh viên tham gia vào các hoạt động phạm pháp chiếm một phần không nhỏ. Cần phân tích sâu hơn về cơ cấu tội phạm, độ tuổi, giới tính và hoàn cảnh gia đình của các đối tượng này để có những biện pháp can thiệp phù hợp. "Theo thống kê của phòng CSĐTTP về TTXH Công an Quảng Trị, năm 2008, trên địa bàn tỉnh xảy ra 156 vụ vi phạm pháp luật của người chưa thành niên, với tổng số 209 đối tượng".

1.2. Phân Tích Nguyên Nhân Gia Tăng Tội Phạm Vị Thành Niên

Việc gia tăng tội phạm vị thành niên có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm sự thiếu quan tâm, giáo dục từ gia đình, ảnh hưởng tiêu cực từ bạn bè, tác động của môi trường xã hội và sự thiếu hiểu biết về pháp luật. Cần có những nghiên cứu chuyên sâu để xác định rõ các yếu tố nguy cơ và yếu tố bảo vệ, từ đó xây dựng các chương trình phòng ngừa hiệu quả. "Nhóm chưa thành niên có hành vi phạm pháp luật do thiếu sự quan tâm, giáo dục và kiểm soát từ gia đình, xã hội, các em chưa có nhận thức đúng đắn về pháp luật và mức độ vi phạm của mình dẫn đến có những hành vi sai lệch nghiêm trọng."

II. Tác Động Của Gia Đình Đến Hành Vi Phạm Pháp Tuổi Vị Thành Niên

Gia đình đóng vai trò then chốt trong việc hình thành nhân cách và định hướng hành vi của người chưa thành niên. Môi trường gia đình không thuận lợi, thiếu sự quan tâm, giáo dục, hoặc có các thành viên vi phạm pháp luật có thể làm tăng nguy cơ phạm pháp ở tuổi vị thành niên. Nghiên cứu cho thấy, mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái, điều kiện kinh tế gia đình, và trình độ học vấn của cha mẹ đều có ảnh hưởng đáng kể đến hành vi của trẻ. Cần tăng cường vai trò của gia đình trong việc giáo dục đạo đức, pháp luật và kỹ năng sống cho con em.

2.1. Hoàn Cảnh Gia Đình Không Thuận Lợi Và Nguy Cơ Phạm Pháp

Những người chưa thành niên xuất thân từ gia đình có hoàn cảnh khó khăn, thiếu thốn về vật chất và tinh thần thường dễ bị lôi kéo vào các hoạt động phạm pháp. Sự thiếu vắng cha mẹ, mâu thuẫn gia đình, hoặc bạo lực gia đình có thể tạo ra những tổn thương tâm lý và khiến trẻ tìm kiếm sự giải tỏa ở bên ngoài. "Một số 3 địa bàn có số đối tượng vi phạm chiếm tỷ lệ lớn là phường 1, phường 2, phường 4, phường 5, phường Đông Lễ."

2.2. Vai Trò Của Cha Mẹ Trong Giáo Dục Và Phòng Ngừa Tội Phạm

Sự quan tâm, yêu thương và giáo dục đúng đắn từ cha mẹ là yếu tố quan trọng để phòng ngừa tội phạm vị thành niên. Cha mẹ cần dành thời gian trò chuyện, lắng nghe, chia sẻ và định hướng cho con cái. Đồng thời, cần tạo ra một môi trường gia đình lành mạnh, khuyến khích con cái tham gia vào các hoạt động tích cực và tránh xa các tệ nạn xã hội. "Vì thế không nên để đến lúc dẫn đến ra hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng đã cấu thành tội phạm mới tìm phương sách giải quyết, mà phải tìm cách ngăn ngừa từ ban đầu, hoặc giáo dục người chưa thành niên khi nhận thấy có những dấu hiệu hành vi sai lệch, để có thể kịp thời điều chỉnh giúp cho trẻ có hướng đi đúng và phát triển nhân cách tốt để trở thành những công dân mẫu mực, xứng đáng là chủ nhân tương lai của đất nước."

III. Ảnh Hưởng Của Môi Trường Học Đường Đến Hành Vi Phạm Pháp

Nhà trường không chỉ là nơi truyền đạt kiến thức mà còn là môi trường quan trọng để hình thành nhân cách và giá trị đạo đức cho người chưa thành niên. Sự thiếu gắn bó với nhà trường, chất lượng giáo dục không đảm bảo, hoặc môi trường học đường không an toàn có thể làm tăng nguy cơ hành vi phạm pháp. Cần tăng cường công tác giáo dục đạo đức, pháp luật, kỹ năng sống và tạo ra một môi trường học đường thân thiện, tích cực để giúp trẻ phát triển toàn diện.

3.1. Sự Thiếu Gắn Bó Với Nhà Trường Và Nguy Cơ Lệch Lạc

Những người chưa thành niên không thích đi học, bỏ học hoặc có kết quả học tập kém thường dễ bị ảnh hưởng bởi các yếu tố tiêu cực bên ngoài. Sự thiếu vắng sự hướng dẫn, giám sát từ thầy cô và bạn bè có thể khiến trẻ lạc lối và tìm kiếm sự công nhận ở những nơi không phù hợp. "Nhóm chưa thành niên có hành vi phạm pháp luật do thiếu sự quan tâm, giáo dục và kiểm soát từ gia đình, xã hội, các em chưa có nhận thức đúng đắn về pháp luật và mức độ vi phạm của mình dẫn đến có những hành vi sai lệch nghiêm trọng."

3.2. Giáo Dục Phòng Ngừa Tội Phạm Trong Trường Học

Nhà trường cần chủ động triển khai các chương trình giáo dục phòng ngừa tội phạm vị thành niên, trang bị cho học sinh những kiến thức và kỹ năng cần thiết để tự bảo vệ mình và tránh xa các hành vi vi phạm pháp luật. Đồng thời, cần tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội để tạo ra một môi trường giáo dục toàn diện và hiệu quả.

IV. Tác Động Của Truyền Thông Đến Tội Phạm Vị Thành Niên Đông Hà

Trong thời đại công nghệ số, người chưa thành niên tiếp xúc với các phương tiện truyền thông đại chúng ngày càng nhiều. Internet, mạng xã hội, trò chơi điện tử có thể mang lại những lợi ích nhất định, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ, đặc biệt là ảnh hưởng đến hành vi phạm pháp. Cần tăng cường giáo dục về sử dụng internet an toàn, lành mạnh và kiểm soát chặt chẽ nội dung truyền thông để bảo vệ trẻ khỏi những tác động tiêu cực.

4.1. Mức Độ Tiếp Cận Internet Của Vị Thành Niên Phạm Pháp

Nghiên cứu cho thấy, người chưa thành niên phạm pháp thường có mức độ tiếp cận internet cao và sử dụng internet trong thời gian dài. Điều này tạo ra cơ hội tiếp xúc với các nội dung độc hại, bạo lực, hoặc kích động hành vi phạm pháp. "Theo con số thống kê của Công an Thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị thời gian từ tháng 1/2007 đến tháng 4/2009 trên địa bàn đã có 373 trường hợp học sinh, sinh viên phạm pháp."

4.2. Mục Đích Sử Dụng Internet Và Nguy Cơ Tiềm Ẩn

Mục đích sử dụng internet của người chưa thành niên rất đa dạng, từ học tập, giải trí đến giao tiếp, kết bạn. Tuy nhiên, một số em có thể sử dụng internet để tìm kiếm thông tin về tội phạm, tham gia vào các nhóm kín có nội dung xấu, hoặc bị lôi kéo vào các hoạt động phi pháp. Cần nâng cao nhận thức của trẻ về những nguy cơ tiềm ẩn trên mạng và khuyến khích sử dụng internet một cách có trách nhiệm.

V. Giải Pháp Phòng Chống Tội Phạm Vị Thành Niên Tại Đông Hà

Để giảm thiểu tình trạng tội phạm vị thành niên tại Đông Hà, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa gia đình, nhà trường, xã hội và các cơ quan chức năng. Các giải pháp cần tập trung vào việc nâng cao nhận thức pháp luật, giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, tạo ra môi trường sống lành mạnh và tăng cường công tác quản lý, giám sát. Đồng thời, cần có những chính sách hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng cho người chưa thành niên phạm pháp.

5.1. Nâng Cao Nhận Thức Pháp Luật Cho Vị Thành Niên

Tổ chức các buổi tuyên truyền, giáo dục pháp luật tại trường học, cộng đồng để giúp người chưa thành niên hiểu rõ về quyền và nghĩa vụ của mình, cũng như hậu quả của các hành vi vi phạm pháp luật. Sử dụng các hình thức truyền thông đa dạng, hấp dẫn để thu hút sự quan tâm của trẻ.

5.2. Tăng Cường Hỗ Trợ Tái Hòa Nhập Cộng Đồng

Cung cấp các dịch vụ tư vấn tâm lý, giáo dục, dạy nghề cho người chưa thành niên phạm pháp để giúp họ tái hòa nhập cộng đồng một cách thành công. Tạo điều kiện để họ tham gia vào các hoạt động xã hội tích cực và xây dựng lại cuộc đời.

VI. Nghiên Cứu Về Tội Phạm Vị Thành Niên Kết Luận Và Hướng Đi

Nghiên cứu về các yếu tố xã hội ảnh hưởng đến hành vi phạm pháp của người chưa thành niên tại Đông Hà đã cung cấp những thông tin quan trọng để hiểu rõ hơn về vấn đề này. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các chương trình phòng ngừa và can thiệp hiệu quả. Tuy nhiên, cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố khác, cũng như đánh giá hiệu quả của các giải pháp đã triển khai để có những điều chỉnh phù hợp.

6.1. Tổng Kết Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Tội Phạm Vị Thành Niên

Các yếu tố gia đình, nhà trường, bạn bè, truyền thông và môi trường xã hội đều có ảnh hưởng đến hành vi phạm pháp của người chưa thành niên. Cần có cái nhìn toàn diện và đa chiều để giải quyết vấn đề này.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Tội Phạm Vị Thành Niên

Nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các chương trình phòng ngừa, tìm hiểu về tâm lý học tội phạm vị thành niên, hoặc phân tích luật pháp về tội phạm vị thành niên để có những đề xuất sửa đổi, bổ sung phù hợp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ HƯỚNG TIẾP CẬN LÝ THUYẾT 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứ u Nghiên cứu về người chưa thành niên là mối quan tâm lớn của các nhà khoa học thuộc các lĩnh vực nghiên cứu khác nhau như về mặt, tâm lý, sức khỏe, sinh học, luật học.trong đó có các nhà xã hội học. Vùng chủ đề nghiên cứu này cũng vô cùng phong phú và đa dạng đã thu hút nhiều nhà xã hội học, trong đó thì nghiên cứu về hành vi phạm pháp của người chưa thành niên là một mảng chủ để nóng hổi, được các học giả nghiên cứu trên nhiều chiều cạnh về cả mặt lý luận và thực tiễn.Đôn-gô-va (Người dịch: Lục Thanh Hải, Hiệu đính: Nguyễn Tất Viên) (1987), Những khía cạnh tâm lý - xã hội về tình trạng phạm tội của người chưa thành niên. Cuốn sách là một tài liệu tham khảo tốt cho việc phân tích đặc trưng tâm lý lứa tuổi người chưa thành niên. Đặc biệt là những phân tích xoáy sâu vào môi trường xã hội của người phạm tội chưa thành niên.

Tác giả đã đưa ra cơ chế xác định nguyên nhân xã hội của hành vi phạm tội của cá nhân bao gồm ba mặt. Thứ nhất: bằng cách đặt cá nhân vào những vị trí xã hội (được hiểu như là mối quan hệ trong hệ thống xã hội) mà toàn bộ các vị trí đó tự chúng có khả năng loại trừ cá nhân một cách hoàn toàn hoặc từng phần ra khỏi phạm vi tác động của các yếu tố tích cực làm cho các yếu tố tiêu cực ảnh hưởng lên cá nhân đó. Thứ hai: bằng cách đặt ra các quy định từ các vị trí đang có của cá nhân không phù hợp với các quy định pháp luật và cơ sở đạo đức nằm trong các quy định đó mâu thuẫn với nhau. Thứ ba: bằng cách hình thành nhân cách do kết qủa của quá trình lâu dài của các vị trí, vai trò xã hội của cá nhân, sự hình thành này ảnh hưởng đến đặc tính tiếp thu và thực hiện các quy định tương ứng.

Tác giả cũng đưa ra những khác biệt về môi trường xã hội giữa nhóm người chưa thành niên phạm tội với người thành niên phạm tội để nhận thấy rằng môi trường xã hội của nhóm chưa thành niên phạm tội có nhiều vấn đề đó thường là gia đình không thuận lợi như gặp khó khăn về kinh tế, thiếu quan tâm con cái hay trong gia đình có cha mẹ có tiền án, việc giáo dục nhà 17 trường không hiệu quả. Tác giả nghiên cứu có 90% thanh thiếu niên đã sử dụng bạo lực là sống ở môi trường mà ở đó đặc trưng bởi việc vi phạm các quy phạm đạo đức và pháp luật tại gia đình và trong nhóm bạn bè, trong số đó có 60% thực hiện trong các điều kiện sống biến dạng hoàn toàn của nguyên nhân phát sinh tội phạm từ các gia đình và các nhóm bạn bè mang đặc tính vi phạm cùng một lúc các quy phạm đạo đức và pháp luật. Ngoài những phân tích trên tác giả cũng đã phân loại người phạm tội chưa thành niên với ba loại trong mối quan hệ với môi trường xã hội đó là: + Loại hình phạm pháp có hệ thống: Ở môi trường xung quanh của những người này, cũng như bản thân họ luôn luôn có sự vi phạm các quy tắc đạo đức và pháp luật một cách có hệ thống. Hành vi phạm tội đã trở thành một thói quen xử sự của họ và nó là kết quả của những quan điểm, mục đích và định hướng xã hội của chủ thể.

+ Loại hình phạm pháp do bối cảnh: Đặc điểm của loại hình này là vi phạm những quy tắc đạo đức và thực hiện những vụ vi phạm pháp luật không mang tính chất tội phạm. Phần lớn hành vi phạm tội được thực hiện là do có tình huống không thuận lợi về mặt đạo đức và pháp luật. Trong trường hợp này sự tác động qua lại giữa cá nhân với môi trường xã hội có ý nghĩa quyết định. Môi trường xung quanh, toàn bộ lối sống trước đây đã dẫn họ đến con đường phạm tội.

+ Loại hình bối cảnh: Những yếu tố phi đạo đức của ý thức và hành vi của cá nhân này cũng như môi trường xã hội xung quanh của họ nếu có cũng không được thể hiện rõ. Ở đây, những khuyết, nhược điểm của cơ chế tác động qua lại giữa môi trường và cá nhân trong những tình huống phức tạp có ý nghĩa quan trọng: Những tình huống mâu thuẫn xung đột, hành vi phạm tội được thực hiện dưới ảnh hưởng quyết định của tình huống phát sinh, không phải do lỗi của người có hành vi đó và tình huống đó ở chừng mực nhất định là không bình thường đối với người đó, và trong tình huống ấy các chủ thế khác đã vi phạm các quy tắc đạo đức và pháp luật. Ở đây bối cảnh thực hiện hành vi phạm tội có một ý nghĩa quyết định. Có thể nói rằng, đây là một tài liệu hết sức quý giá trong việc đưa ra những công cụ phân tích sâu về sự ảnh hưởng của môi trường xã hội đối hành vi phạm tội 18 của người chưa thành niên.

Đề tài có thể vận dụng các công cụ lý thuyết để phân tích tìm hiểu những cơ chế kiểm soát của môi trường xã hội đối với hành vi sai lệch của vị thành niên trong quá trình phân tích. Warren Kidd, Mark Kirby, John Barter, Tanya Hope, Alison Kirton, Nick Madry, Paul Manning, Karen Triggs, Francine Koubel (Người dịch: Nguyễn Kiên Trường) (2006), Những bài giảng về xã hội học. Nội dung nghiên cứu về sự lệch hướng tập trung ở chương XII, là tập hợp nhiều quan điểm lý thuyết với những tranh luận khác nhau về chức năng và cách giải thích về sự lệch hướng với các quan điểm của các học giả tiêu biểu như Emile Durkheim, Stanley Cohen và Ian Taylor, Paul Walton và Jock Yuong. Với phân bố chương gồm tám mục đã nêu bật lên được những quan điểm về tranh luận về phân biệt sự lệch hướng và tội ác; chức năng và phi chức năng cũng như những giải thích về sự sai lệch.

Các tác giả không đi sâu trình bày các công trình nghiên cứu thực nghiệm về sự lệch hướng hay tội ác, mà với mục đích chú trọng tập hợp trình bày những quan điểm lý thuyết đa dạng về vấn đề này. Điều này cung cấp kiến thức làm sáng rõ hơn những lập luận trong đề tài nghiên cứu. Tony Bilton, Kenvin Bonnett, Philip Jones, Ken Sheard, Michelle Stanworth và Andrew Webster (Người dịch: Phạm Thủy Ba) (1993), Nhập môn xã hội học. Các tác giả đã quan tâm đưa ra những giải thích mang tính lý thuyết và thực nghiệm trong nghiên cứu về sự sai lệch, nội dung tập trung từ chương XI từ trang 394 – 443.

Ngoài việc đưa ra những giải thích về hành vi tội ác và nghiên cứu nó một cách thực chứng, các tác giả đã đưa những minh chứng và những nhận định về các mô hình tội ác qua số liệu nghiên cứu ở England và xứ Wales vào năm 1963 – 1984. Qua những phân tích này đã nêu lên những đặc tính nổi bật và mối liên hệ tội ác với giới trẻ và đàn ông. Con số tội ác từ cảnh cáo đến kết án cao nhất ở độ tuổi thanh thiếu niên, và các tác giả đã chứng minh ảnh hưởng của khu vực địa lý cụ thể giữa đô thị và nông thôn đối với vấn đề phạm pháp. Những phân tích lý thuyết và thực nghiệm của các tác giả thực sự hữu ích cho việc học hỏi và áp dụng lý thuyết trong lập luận và cách phân tích trong nghiên cứu đề tài luận văn.

19 Tr ong nước Tác giả Trần Đức Châm ( 2007), Phòng chống tệ nạn xã hội. Cuốn sách là một tập hợp những bài biết mang tính lý luận, có sử dụng những kết quả nghiên cứu từ công trình nghiên cứu thực nghiệm. Tuy nhiên tác giả không tập trung phân tích một vấn đề chuyên sâu, mà nội dung cuốn sách gợi mở vấn đề lý thuyết và những nét sơ lược về tệ nạn xã hội. Mở đầu nội dung cuốn sách tác giả đã đưa ra phân tích khái niệm tệ nạn xã hội, trong sự cố gắng phân biệt nó với hành vi sai lệch, tuy nhiên sự phân biệt đó không phải luôn luôn rạch ròi.

Song có thể nói rằng, tệ nạn chính là hiện tượng xã hội bao gồm hành vi sai lệch có tính phổ biến nhưng gây ảnh hưởng xấu về đạo đức và những hậu quả nghiêm trọng trong đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội. Tác giả đã liệt kê các loại hình tệ nạn xã hội đó là tệ nạn ma túy, mại dâm, cờ bạc và tham nhũng với những số liệu thống kê minh chứng cho luận điểm của mình về tình hình tệ nạn xã hội đang tồn tại ở Việt Nam, cụ thế ở nhóm thanh thiếu niên về tệ nạn ma túy năm 1998 có 80.000 người nghiện ma túy nặng, trong đó 70% ở lứa tuổi thanh thiếu niên, cuối 1999 có 100.000 nghiện riêng thanh thiếu niên chiếm 75 – 80%. Tệ nạn mại dâm con số gái mại dâm vị thành niên ngày càng gia tăng, con số thống kê điều tra năm 1990 ở một số tỉnh, thành phố có 2.628 gái mại dâm, trẻ em chiếm 6,3%. Cuốn sách là tập hợp một cách công phu những tổng hợp về lý luận và số liệu thực tế tình hình tệ nạn xã hội ở Việt Nam trong những năm 1990, 1991.

Điều này phản ánh hành vi sai lệch ngày càng gia tăng và đa dạng hơn ở nhóm tuổi chưa thành niên. Có thể nói rằng, đây cuốn sách đã cung cấp thêm nhiều tri thức về khái niệm cũng như cơ sở lý luận cho việc thực hiện đề tài nghiên cứu luận văn cao học. Trần Đức Châm (2002), Thanh thiếu niên làm trái pháp luật: thực trạng và giải pháp. Đây là một cuốn sách khá chuyên sâu phân tích về nhóm thanh thiếu niên vi phạm pháp luật, tác giả mở đầu bằng việc đưa ra những lập luận mang tính lý thuyết và các khái niệm khi tiếp cận với vấn đề tập hợp những vấn đề lý luận về tội phạm ở thanh thiếu niên.

Nội dung sách đã trình bày về thực trạng tội phạm thanh thiếu niên ở nước ta, qua phân tích số liệu thống kê tác giả đưa ra nhận định rằng tội 20 phạm thanh thiếu niên cũng có xu hướng gia tăng và trẻ hóa, đồng thời các hành vi phạm tội ở lứa tuổi này ngày càng nghiêm trọng và liều lĩnh. Theo số liệu tổng cục thống kê của tống cục cảnh sát nhân dân hằng năm thanh, thiếu niên phạm tội chiếm 70-75% tổng số vụ trong toàn quốc, thậm chí càng có xu hướng gia tăng hàng năm.