ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN -------------------- LÊ THỊ LAN ANH MỘT SỐ YẾU TỐ TÂM LÝ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HÀNH VI BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG CỦA HỌC SINH THPT LUẬN VĂN THẠC SĨ TÂM LÝ HỌC HÀ NỘI – 2012 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ------------------- LÊ THỊ LAN ANH MỘT SỐ YẾU TỐ TÂM LÝ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HÀNH VI BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG CỦA HỌC SINH THPT Chuyên ngành: Tâm lý học Mã số : 62.80 LUẬN VĂN THẠC SĨ TÂM LÝ HỌC Người hướng dẫn khoa học : GS.TS Trần Thị Minh Đức HÀ NỘI – 2012 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC MỞ ĐẦU. Lí do chọn đề tài. Mục đích nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.
Khách thể nghiên cứu. Giả thuyết nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.
Phương pháp nghiên cứu. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU. CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI. Tổng quan nghiên cứu vấn đề.
Những nghiên cứu về bạo lực học đường trên thế giới. Một số công trình nghiên cứu về bạo lực học đường ở Việt Nam. Các khái niệm liên quan đến đề tài. Hành vi bạo lực.
Hành vi bạo lực học đường. Khái niệm hành vi bạo lực học đường. Các hình thức bạo lực học đường. Các yếu tố tâm lý cá nhân ảnh hưởng đến hành vi bạo lực học đường.
Các yếu tố xã hội tác động đến hành vi bạo lực học đường. Yếu tố kinh tế và yếu tố văn hóa. Giáo dục gia đình. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Ảnh hưởng của bạn bè. Giáo dục nhà trường. Một số đặc điểm tâm lý đặc trưng của Học sinh THPT. 34 CHƯƠNG 2 TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
Tổ chức nghiên cứu. Nghiên cứu về mặt lý thuyết. Nghiên cứu về mặt thực tiễn. Phương pháp nghiên cứu .Phương pháp nghiên cứu tài liệu.
Phương pháp điều tra bảng hỏi. Phương pháp phỏng vấn sâu. Phương pháp xử lí số liệu bằng SPSS. Biện pháp tác động qua tham vấn tâm lý.
45 CHƯƠNG 3 PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 Trải nhiệm của học sinh về hành vi bạo lực học đường. Đánh giá các kiểu hành vi trước các tác nhân kích thích. Một số yếu tố tâm lý cá nhân ảnh hưởng đến hành vi bạo lực học đường của học sinh THPT trên địa bàn nghiên cứu. Nhận thức của học sinh THPT về các hình thức bạo lực học đường.
Nhận thức về mục đích của hành vi bạo lực. Nhận thức về hậu quả của hành vi bạo lực. Các xu hướng hành vi khi xuất hiện cảm xúc tức giận và thất vọng. Một số yếu tố tâm lý xã hội ảnh hưởng đến hành vi bạo lực học đường của học sinh THPT trên địa bàn nghiên cứu.
Giáo dục gia đình. 82 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Giáo dục nhà trường. Mối quan hệ bạn bè.
Hoạt động vui chơi giải trí mà học sinh tham gia. Tác động qua tham vấn tâm lý. Trường hợp 1. Trường hợp 2.
108 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. Kiến nghị một số biện pháp. 115 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BẢNG BIỂU Biểu đồ 1. Hành vi bạo lực tinh thần của học sinh THPT ……………………….
Hành vi bạo lực thể chất của học sinh THPT …………………………53 Biểu đồ 3. Các hành vi phản ứng khi có tác nhân kích thích ……………………56 Biểu đồ 4. Nhận thức của học sinh THPT về các hình thức bạo lực học………. Các biểu hiện hành vi khi học sinh cảm thấy tức giận……………….
Các biểu hiện hành vi khi học sinh cảm thấy thất vọng………………79 Biểu đồ 7. Cách thức dạy bảo của bố mẹ khi học sinh làm hỏng việc, không vâng lời………………………………………………………………………………. Thời gian và mức độ thành thạo của các hoạt động vui chơi giải trí của học sinh………………………………………………………………………. Hành vi bạo lực tinh thần của học sinh THPT …………….
Hành vi bạo lực thể chất của học sinh THPT ……………………………. Các biểu hiện hành vi của học sinh khi bị các tác nhân kích thích……. Các biểu hiện hành vi và các mức độ hành vi khi học sinh tức giận……. Các biểu hiện hành vi và các mức độ hành vi khi học sinh thất vọng……………………………………………………………………………….78 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỞ ĐẦU 1.
Lí do chọn đề tài Hiện nay trên thế giới, nạn bạo lực học đuờng và bắt nạt học đường đang ngày một tăng nhanh, đặc biệt là các vụ bạo lực học đường có sử dụng đến vũ khí. Tại Châu Á, theo một nghiên cứu của chính phủ Nhật Bản thì nạn gây hấn trong các trường học với bạn đã tăng hơn 5% trong năm 2003 so với các năm trước đó. Các vụ bắt nạt trong các trường học lên tới đỉnh điểm vào năm 1995 với 60. Còn ở Hàn Quốc, khoảng cuối tháng 2 năm 2007, Bộ Giáo dục Hàn Quốc cho biết: Nạn bạo lực học đường đã gia tăng ở nước này: 15,9% học sinh thú nhận từng nếm mùi bạo lực ở trường học.
Tại Châu Âu, hiện tượng bắt nạt học đường thường xuyên xảy ra ở trường tiểu học, liên quan tới khoảng 15% số học sinh, ở trung học cơ sở, tỷ lệ học sinh bắt nạt từ 3% - 10%, với mức độ cao đột biến ở độ tuổi 13 – 14. Ở Anh, trong năm học 2007, cảnh sát buộc phải xuất hiện tại trường học hơn 7.300 lần, nhưng thực sự trên toàn nước Anh, bạo lực học đường có thể lên đến 1000 vụ, do khoảng 1/3 nhân viên cảnh sát quên nhập dữ liệu.000 học sinh tham gia, tăng 2.500 em so với năm trước. Hơn thế, bạo lực băng đảng trên các đường phố cũng đang ngấm dần vào các trường học. Ở Nam Phi, hơn 1/5 học sinh bị tấn công tình dục trong trường học.
Ủy ban quyền con người Nam Phi cho biết 40% trẻ em được phỏng vấn tiết lộ các em là nạn nhân của bạo lực học đường. Tại Mỹ, nghiên cứu của hội đồng phòng chống tội phạm quốc gia khẳng định 43% học sinh cả nam lẫn nữ thuộc độ tuổi từ 13 – 17 tuổi đã từng bị dọa nạt hoặc chế giễu trên Internet.[9] Riêng ở Việt Nam, bạo lực học đường đã và đang là mối lo ngại của ngành giá dục, cha mẹ học sinh và toàn xã hội. Theo thống kê của cục cảnh sát điều tra về 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trật tự xã hội thì trong 5 năm có 47.000 vụ phạm pháp hình sự do học sinh, sinh viên gây ra. Tuy nhiên trên thực tế, con số đó đang ngày một tăng lên và những nạn nhân của những vụ bạo lực học đường là không thể kể hết.
Môi trường học đường - nơi mà chúng ta biết đến với những khẩu hiệu: “Tiên học lễ, hậu học văn”, “Dạy chữ, rèn người lại là nơi nhiều em học sinh “tặng” cho bạn của mình những cái tát, những cú đấm, đá, là “đánh nhau hội đồng”, đánh “vì nhìn đối phương không vừa mắt”, “đánh để chứng tỏ mình giỏi”,.nơi mà những hành động túm tóc, xé áo, đấm đá,…và việc sử dụng hung khí như dao, mã tấu, ống nước vạt nhọn…để thanh toán lẫn nhau. Các hành vi nêu trên cho thấy bạo lực học đường bao gồm hàng loạt các hành vi ở các cấp độ khác nhau. Bạo lực học đường không chỉ xảy ra trong phạm vi trường học mà có thể là ở những địa điểm khác ngòai trường học (quán nước, quán game, ngòai sân cỏ…). Đó là lí do dẫn đến kết luận của nhiều người: “Gần đây bạo lực học đường đang “biến tướng” rất nguy hiểm”.
Tất cả những điều đó cho thấy tình trạng bạo lực học đường ngày một nguy hiểm về mức độ và tính chất bạo lực. Một thực tế mà ai cũng nhận thấy rõ là báo chí đã tốn không ít giấy mực cho ra những bài viết về tình trạng bạo lực học đường, về những nguyên nhân, về các giải pháp…nhằm góp phần giúp giảm bớt tình trạng bạo lực học đường đang bùng phát ngày một mạnh mẽ hơn. Trong một hệ thống những vấn đề, lí do dẫn đến tình trạng bạo lực học đường, chúng ta không thể bỏ qua một vấn đề hết sức quan trọng là những yếu tố tâm lý dẫn đến hành vi bạo lực học đường. Việc phân tích những yếu tố tâm lý dẫn đến hành vi bạo lực học đường chính có ý nghĩa quan trọng giúp chúng ta có thể vạch ra những giải pháp cụ thể để góp phần thiết thực nhằm giảm bớt hành vi bạo lực học đường, từ đó góp phần giảm thiểu, ngăn chặn tình trạng bạo lực học đường, một vấn đề gây bức xức và nhức nhối trong dư luận xã hội.
Với ý nghĩa như vậy, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Một số yếu tố tâm lý ảnh hưởng tới hành vi bạo lực học đường của học sinh THPT”. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Mục đích nghiên cứu. Phân tích một số yếu tố tâm lý dẫn đến hành vi bạo lực học đường của học sinh THPT.
Từ đó, đề xuất một số kiến nghị giúp giảm thiểu hành vi bạo lực học đường, trong đó có biện pháp tác động thông qua tham vấn tâm lý cho học sinh THPT. Đối tượng nghiên cứu Một số yếu tố tâm lý cá nhân và một số yếu tố tâm lý xã hội ảnh hưởng đến hành vi bạo lực học đường của học sinh THPT. Khách thể nghiên cứu - 200 học sinh tại trường THPT Xuân Đỉnh, Từ Liêm, Hà Nội, trong đó: + Học sinh khối lớp 11: 100. + Học sinh khối lớp 12: 100.
- Phỏng vấn sâu 05 học sinh có hành vi bạo lực học đường. - Phỏng vấn sâu 02 giáo viên đang giảng dạy tại trường, trong đó mỗi khối bao gồm 1 giáo viên. Giả thuyết nghiên cứu - Các yếu tố tâm lý cá nhân: Nhận thức của học sinh (về hình thức, mục đích, hậu quả của hành vi bạo lực học đường); yếu tố xúc cảm (cảm xúc tức giận, thất vọng) và các yếu tố tâm lý xã hội (giáo dục gia đình, giáo dục nhà trường, mối quan hệ bạn bè, hoạt động vui chơi giải trí mà học sinh tham gia) có ảnh hưởng đến hành vi bạo lực lực đường của học sinh THPT. - Phần lớn học sinh THPT có xu hướng ứng xử bạo lực khi xuất hiện những xúc cảm tiêu cực như sự tức giận, thất vọng.
- Có thể làm giảm hành vi bạo lực học đường ở học sinh thông qua biện pháp tham vấn tâm lý. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.