Luận văn thạc sĩ các yếu tố tác động đến phân cấp chi ở việt nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu các yếu tố tác động đến phân cấp chi ở việt nam, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Tác giả: Bùi Thị Ngọc Thuận
• Người hướng dẫn: GS. Sử Đình Thành
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Các Yếu Tố Tác Động Đến Phân Cấp Chi Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. Đặt vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến đề tài
• 1.2.1. Các nghiên cứu ngoài nước
• 1.2.2. Các nghiên cứu trong nước
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Phạm vi và phương pháp nghiên cứu
• 1.4.1. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1.1. Phạm vi không gian
• 1.4.1.2. Phạm vi thời gian
• 1.4.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4.2.1. Dữ liệu
• 1.4.2.2. Mô hình nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa của đề tài
• 1.6. Kết cấu của báo cáo nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Khái niệm phân cấp
• 2.2. Nội dung phân cấp
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1
• PHỤ LỤC 2
• PHỤ LỤC 3
• PHỤ LỤC 4
• PHỤ LỤC 5
• PHỤ LỤC 6
• PHỤ LỤC 7
• PHỤ LỤC 8

Tóm tắt

I. Tổng quan về yếu tố tác động đến phân cấp chi ở Việt Nam

Phân cấp chi là một trong những vấn đề quan trọng trong quản lý ngân sách tại Việt Nam. Yếu tố tác động đến phân cấp chi không chỉ liên quan đến chính sách tài chính mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế và xã hội. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố chính tác động đến phân cấp chi ở Việt Nam, từ đó đưa ra những gợi ý chính sách phù hợp.

1.1. Khái niệm phân cấp chi và tầm quan trọng của nó

Phân cấp chi là quá trình chuyển giao quyền lực từ chính quyền trung ương đến chính quyền địa phương. Điều này giúp tăng cường tính chủ động và trách nhiệm của các cấp chính quyền trong việc quản lý ngân sách.

1.2. Tình hình phân cấp chi ở Việt Nam hiện nay

Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể trong việc phân cấp chi, tuy nhiên vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết để nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách.

II. Các thách thức trong phân cấp chi ở Việt Nam

Mặc dù đã có những cải cách trong phân cấp chi, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Những thách thức này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả của chính sách phân cấp chi và sự phát triển kinh tế địa phương.

2.1. Sự lệ thuộc vào chuyển giao ngân sách từ trung ương

Nhiều địa phương vẫn phụ thuộc vào ngân sách trung ương, điều này làm giảm tính tự chủ trong quản lý ngân sách của chính quyền địa phương.

2.2. Thiếu hụt nguồn lực và năng lực quản lý

Nhiều địa phương gặp khó khăn trong việc huy động nguồn lực và thiếu năng lực quản lý, dẫn đến việc sử dụng ngân sách không hiệu quả.

III. Phương pháp nghiên cứu các yếu tố tác động đến phân cấp chi

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp hồi quy để phân tích các yếu tố tác động đến phân cấp chi ở Việt Nam. Các biến độc lập sẽ được xem xét để đánh giá ảnh hưởng của chúng đến phân cấp chi.

3.1. Các biến độc lập trong mô hình nghiên cứu

Các biến độc lập bao gồm sự lệ thuộc chuyển giao, phát triển kinh tế, mật độ dân số, độ mở thương mại và FDI. Những biến này sẽ được phân tích để xác định mối quan hệ với phân cấp chi.

3.2. Phương pháp hồi quy GMM trong nghiên cứu

Phương pháp hồi quy GMM sẽ được sử dụng để khắc phục các vấn đề về tự tương quan và phương sai thay đổi trong dữ liệu.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ tích cực giữa phát triển kinh tế và phân cấp chi. Những phát hiện này có thể được áp dụng để cải thiện chính sách phân cấp chi ở Việt Nam.

4.1. Mối quan hệ giữa phát triển kinh tế và phân cấp chi

Nghiên cứu chỉ ra rằng các tỉnh có mức độ phát triển kinh tế cao thường có phân cấp chi tốt hơn, điều này cho thấy sự cần thiết phải thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

4.2. Gợi ý chính sách từ kết quả nghiên cứu

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các chính sách cần được điều chỉnh để tăng cường tính tự chủ của chính quyền địa phương trong quản lý ngân sách.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai của phân cấp chi

Phân cấp chi ở Việt Nam cần được cải thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế và xã hội. Nghiên cứu này đã chỉ ra những yếu tố quan trọng cần được xem xét trong quá trình cải cách phân cấp chi.

5.1. Tóm tắt các yếu tố tác động đến phân cấp chi

Các yếu tố như sự lệ thuộc chuyển giao, phát triển kinh tế, và mật độ dân số đều có ảnh hưởng lớn đến phân cấp chi ở Việt Nam.

5.2. Định hướng nghiên cứu trong tương lai

Cần có thêm nhiều nghiên cứu để làm rõ hơn các yếu tố tác động đến phân cấp chi, từ đó đưa ra các giải pháp hiệu quả hơn cho chính sách phân cấp chi ở Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Phân cấp tài khóa là một trong những giải pháp cải cách khu vực công nhằm tăng tính chủ động và trách nhiệm của chính quyền địa phương trong việc cung cấp dịch vụ công, đồng thời thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tại Việt Nam, từ khi Luật Ngân sách năm 2002 có hiệu lực, phân cấp tài khóa đã có những tiến bộ đáng kể, tuy nhiên, các yếu tố tác động đến phân cấp chi tiêu ở cấp địa phương vẫn chưa được nghiên cứu sâu rộng. Nghiên cứu này tập trung phân tích các yếu tố như sự lệ thuộc chuyển giao ngân sách từ trung ương, phát triển kinh tế, quy mô và mật độ dân số, độ mở thương mại và đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) ảnh hưởng đến phân cấp chi tiêu ở 63 tỉnh thành Việt Nam trong giai đoạn 2002-2012. Với cỡ mẫu 693 quan sát, nghiên cứu nhằm làm rõ mối quan hệ giữa các yếu tố này với tỷ lệ chi tiêu công dưới tỉnh so với tổng chi tiêu công toàn tỉnh và dưới tỉnh, từ đó đề xuất các chính sách cải thiện hệ thống phân cấp chi tiêu. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý tài chính công và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về phân cấp tài khóa, chuyển giao ngân sách và tác động của các yếu tố kinh tế - xã hội đến phân cấp chi tiêu. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết phân cấp tài khóa: Phân cấp tài khóa là sự phân bổ trách nhiệm quản lý và nguồn ngân sách giữa các cấp chính quyền, nhằm tăng hiệu quả cung cấp dịch vụ công và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế (Oates, 1972; Tiebout, 1956). Phân cấp tài khóa được đo lường qua tỷ lệ chi tiêu công cấp dưới so với tổng chi tiêu công.

• Lý thuyết chuyển giao ngân sách: Chuyển giao ngân sách từ trung ương đến địa phương là công cụ quan trọng để cân bằng thu chi và đảm bảo thực hiện các nhiệm vụ công cộng, đồng thời ảnh hưởng đến mức độ phân cấp tài khóa (Freikman và Plekhanov, 2009; Wu và Wang, 2013).

Các khái niệm chính bao gồm: phân cấp tài khóa, chuyển giao ngân sách, phát triển kinh tế (GDP bình quân đầu người), mật độ dân số, độ mở thương mại (tỷ lệ xuất nhập khẩu/GDP), và FDI (tỷ lệ đầu tư trực tiếp nước ngoài/GDP).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng với 693 quan sát từ 63 tỉnh thành Việt Nam trong giai đoạn 2002-2012, thu thập từ Tổng cục Thống kê và Bộ Tài chính. Biến phụ thuộc là tỷ lệ chi tiêu công dưới tỉnh trên tổng chi tiêu công toàn tỉnh và dưới tỉnh. Các biến độc lập gồm sự lệ thuộc chuyển giao, GDP bình quân đầu người, mật độ dân số (logarit tự nhiên), độ mở thương mại và FDI.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Thống kê mô tả để đánh giá đặc điểm dữ liệu.
• Kiểm định đa cộng tuyến, phương sai thay đổi, tự tương quan và nội sinh.
• Hồi quy dữ liệu bảng với các mô hình: Pooled OLS, Fixed Effects Model (FEM), Random Effects Model (REM).
• Sử dụng phương pháp hồi quy GMM để xử lý hiện tượng nội sinh, tự tương quan và phương sai thay đổi, đảm bảo kết quả ước lượng vững chắc và hiệu quả.

Quy trình nghiên cứu được thực hiện theo các bước kiểm định mô hình phù hợp, xử lý các vấn đề kỹ thuật và phân tích kết quả hồi quy nhằm xác định các yếu tố tác động đến phân cấp chi tiêu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của sự lệ thuộc chuyển giao: Kết quả hồi quy GMM cho thấy sự lệ thuộc chuyển giao ngân sách từ trung ương có tác động âm và có ý nghĩa thống kê ở mức 1% đến phân cấp chi tiêu. Cụ thể, khi tỷ lệ chuyển giao tăng 1 đơn vị, tỷ lệ chi tiêu công cấp dưới giảm tương ứng, phản ánh xu hướng tập trung tài chính do phụ thuộc nguồn lực từ trung ương. Điều này phù hợp với nghiên cứu tại Nga và Trung Quốc, cho thấy sự lệ thuộc chuyển giao cao làm giảm tính tự chủ tài chính địa phương.

2. Phát triển kinh tế (GDP bình quân đầu người): Phát triển kinh tế có tác động âm đến phân cấp chi tiêu, tuy nhiên mức độ ý nghĩa thấp hơn. Điều này cho thấy khi kinh tế phát triển, có xu hướng tăng chi tiêu cấp trung ương hoặc tái phân phối thu nhập, làm giảm tỷ lệ chi tiêu cấp dưới.

3. Mật độ dân số: Mật độ dân số có tác động dương và có ý nghĩa thống kê, tức là các tỉnh có mật độ dân số cao hơn có tỷ lệ phân cấp chi tiêu cao hơn. Điều này phù hợp với lý thuyết chi phí dịch vụ công giảm khi mật độ dân số tăng, tạo điều kiện cho chính quyền địa phương mở rộng chi tiêu.

4. Độ mở thương mại: Độ mở thương mại có tác động âm đến phân cấp chi tiêu, với ý nghĩa thống kê ở mức 10% trong mô hình FEM. Sự gia tăng xuất nhập khẩu làm giảm phân cấp chi tiêu, có thể do yêu cầu phối hợp chính sách tài khóa chặt chẽ hơn ở cấp trung ương trong bối cảnh hội nhập kinh tế.

5. FDI: Đầu tư trực tiếp nước ngoài có tác động âm và có ý nghĩa thống kê đến phân cấp chi tiêu, cho thấy FDI có thể làm giảm tính tự chủ tài chính địa phương do ảnh hưởng của các chính sách tập trung nhằm thu hút đầu tư.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự lệ thuộc chuyển giao ngân sách là yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng tiêu cực đến phân cấp chi tiêu, phản ánh thực trạng chính quyền địa phương phụ thuộc lớn vào nguồn lực từ trung ương, làm giảm tính tự chủ và hiệu quả quản lý tài chính. Mật độ dân số tăng làm tăng phân cấp chi tiêu do chi phí cung cấp dịch vụ công giảm, phù hợp với các nghiên cứu trước đây. Ngược lại, phát triển kinh tế, độ mở thương mại và FDI đều có xu hướng làm giảm phân cấp chi tiêu, có thể do yêu cầu quản lý tập trung hơn trong bối cảnh kinh tế mở và thu hút đầu tư nước ngoài.

So sánh với các nghiên cứu trong và ngoài nước, kết quả này tương đồng với các nghiên cứu tại Trung Quốc và Nga, đồng thời bổ sung bằng chứng thực nghiệm cho bối cảnh Việt Nam. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tương quan giữa các biến độc lập và tỷ lệ phân cấp chi tiêu, cũng như bảng hồi quy chi tiết các mô hình FEM, REM và GMM để minh họa mức độ ảnh hưởng và ý nghĩa thống kê.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường tự chủ tài chính địa phương: Giảm sự lệ thuộc chuyển giao ngân sách từ trung ương bằng cách tăng cường nguồn thu địa phương, đặc biệt là thuế và phí, nhằm nâng cao tính tự chủ và trách nhiệm chi tiêu. Thời gian thực hiện: 3-5 năm. Chủ thể: Bộ Tài chính, chính quyền địa phương.

2. Điều chỉnh cơ chế chuyển giao ngân sách: Xây dựng cơ chế chuyển giao minh bạch, công bằng, khuyến khích chính quyền địa phương nâng cao hiệu quả thu ngân sách và chi tiêu công. Thời gian: 2-4 năm. Chủ thể: Bộ Tài chính, Ủy ban nhân dân các cấp.

3. Phát triển hạ tầng và dịch vụ công phù hợp mật độ dân số: Ưu tiên đầu tư và phân bổ nguồn lực cho các địa phương có mật độ dân số cao để tận dụng lợi thế kinh tế quy mô, đồng thời hỗ trợ các vùng mật độ thấp bằng các chính sách đặc thù. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, chính quyền địa phương.

4. Quản lý hiệu quả tác động của hội nhập kinh tế và FDI: Xây dựng chính sách tài khóa linh hoạt, đảm bảo cân bằng giữa thu hút đầu tư nước ngoài và duy trì phân cấp tài chính hợp lý, tránh tập trung quá mức vào cấp trung ương. Thời gian: 3 năm. Chủ thể: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách tài chính công: Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để điều chỉnh chính sách phân cấp tài khóa, chuyển giao ngân sách phù hợp với thực tiễn Việt Nam.

2. Chính quyền địa phương và trung ương: Hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến phân cấp chi tiêu giúp nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách và phân bổ nguồn lực.

3. Các nhà nghiên cứu kinh tế và tài chính công: Cung cấp dữ liệu thực nghiệm và phương pháp phân tích hiện đại, hỗ trợ nghiên cứu sâu hơn về phân cấp tài khóa và phát triển kinh tế.

4. Các tổ chức quốc tế và nhà tài trợ: Tham khảo để đánh giá hiệu quả phân cấp tài khóa và hỗ trợ các chương trình phát triển tài chính công tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Phân cấp tài khóa là gì và tại sao quan trọng?
   Phân cấp tài khóa là sự phân bổ quyền hạn và nguồn lực tài chính giữa các cấp chính quyền nhằm tăng hiệu quả cung cấp dịch vụ công và thúc đẩy phát triển kinh tế. Nó giúp chính quyền địa phương chủ động hơn trong quản lý ngân sách và đáp ứng nhu cầu dân cư.

2. Sự lệ thuộc chuyển giao ngân sách ảnh hưởng thế nào đến phân cấp chi tiêu?
   Sự lệ thuộc chuyển giao cao làm giảm tính tự chủ tài chính của địa phương, khiến phân cấp chi tiêu giảm do địa phương phụ thuộc vào nguồn lực từ trung ương, hạn chế khả năng tự quyết định chi tiêu.

3. Tại sao mật độ dân số lại tác động tích cực đến phân cấp chi tiêu?
   Mật độ dân số cao giúp giảm chi phí cung cấp dịch vụ công trên mỗi đơn vị diện tích, tạo điều kiện cho chính quyền địa phương mở rộng chi tiêu và nâng cao hiệu quả phân cấp tài khóa.

4. Độ mở thương mại và FDI ảnh hưởng thế nào đến phân cấp tài khóa?
   Độ mở thương mại và FDI có xu hướng làm giảm phân cấp tài khóa do yêu cầu quản lý tập trung hơn nhằm đảm bảo chính sách kinh tế nhất quán và thu hút đầu tư hiệu quả.

5. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để xử lý nội sinh trong mô hình?
   Phương pháp hồi quy GMM được sử dụng để xử lý hiện tượng nội sinh, tự tương quan và phương sai thay đổi, giúp ước lượng các hệ số hồi quy chính xác và vững chắc hơn.

Kết luận

• Sự lệ thuộc chuyển giao ngân sách từ trung ương có tác động tiêu cực và mạnh mẽ nhất đến phân cấp chi tiêu cấp địa phương tại Việt Nam trong giai đoạn 2002-2012.
• Mật độ dân số tăng làm gia tăng tỷ lệ phân cấp chi tiêu, trong khi phát triển kinh tế, độ mở thương mại và FDI có xu hướng làm giảm phân cấp chi tiêu.
• Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng với 693 quan sát và phương pháp hồi quy GMM, đảm bảo kết quả có độ tin cậy cao.
• Kết quả nghiên cứu góp phần làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến phân cấp tài khóa, hỗ trợ xây dựng chính sách tài chính công hiệu quả hơn.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp tăng cường tự chủ tài chính địa phương và điều chỉnh cơ chế chuyển giao ngân sách phù hợp với đặc thù từng vùng.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà hoạch định chính sách và quản lý tài chính công cần xem xét áp dụng các khuyến nghị từ nghiên cứu để nâng cao hiệu quả phân cấp tài khóa, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu đề tài Trong chương này, tác giả sẽ làm rõ lý do chọn đề tài nghiên cứu, mục tiêu nghiên cứu, các vấn đề cần nghiên cứu đồng thời giới thiệu tổng quan về phương pháp nghiên cứu và ý nghĩa khi thực hiện đề tài. Chương 2: Cơ sở lý thuyết và tổng quan nghiên cứu Trong chương này, tác giả sẽ tổng hợp cơ sở lý luận khoa học, những nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới về những yếu tố tác động đến phân cấp chi. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Tác giả tiến hành phân tích thực nghiệm bằng cách sử dụng một bộ dữ liệu bảng với 693 mẫu quan sát từ 63 tỉnh thành của Việt Nam từ năm 2002 đến năm 2012. Trình bày phương pháp nghiên cứu được sử dung để tiếp cận, xây dựng cũng như đánh giá các khái niệm nghiên cứu và kiểm nghiệm lý thuyết trong mô hình.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu Trong chương này, tác giả trình bày kết quả nghiên cứu thực nghiệm về các yếu tố tác động đến phân cấp chi ở Việt Nam. Trên cơ sở đó phân tích mức độ ảnh hưởng ra sao, tác động như thế nào của các biến trong mô hình; đồng thời thảo luận các kết quả thực nghiệm nhận được. Chương 5: Kết luận Ở chương này, tác giả tổng kết lại các vấn đề nghiên cứu, kết luận lại kết quả thực nghiệm từ mô hình nghiên cứu, nêu lên những hạn chế của đề tài và hướng mở rộng đề tài. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -9- Chương 2.

CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2.1 Khái niệm phân cấp Theo định nghĩa từ Wikipedia, phân cấp là tiến trình phân chia quản lý, với mục tiêu làm cho hoạt động điều hành nhà nước gần gũi hơn với công chúng. Cách tiếp cận khác từ Ngân hàng thế giới Work bank, phân cấp là việc chính quyền cấp cao chuyển giao nhiều quyền lực hành chính hơn cho chính quyền cấp dưới. Cách tiếp cận này cũng là hàm ý đề cập đến phân quyền của Washington DC: USAID (5/2000): Phân cấp là tiến trình chuyển giao quyền lực cho chính quyền địa phương được lập ra do bầu cử. Một cách tổng thể, Phân cấp là việc tái cấu trúc về thẩm quyền nhằm tạo lập một cơ chế cùng chịu trách nhiệm giữa các cơ quan ở các cấp trung ương, khu vực và địa phương, phù hợp với các nguyên tắc về quản lý, từ đó tăng cường chất lượng và hiệu quả của cơ chế quản lý tổng thể, trong khi đồng thời tăng cường quyền lực và năng lực của các cấp địa phương” (Worldwide, 2002) 2.2 Nội dung phân cấp Theo một số chuyên gia, phân cấp thể hiện ở các phương diện chính là: phân cấp quản lý về chính trị; phân cấp quản lý về hành chính; phân cấp tài khóa; phân cấp quản lý về kinh tế.

Phân cấp quản lý về chính trị là việc chuyển giao một phần quyền và nghĩa vụ chính trị từ chính quyền trung ương cho chính quyền địa phương. Tác động của quá trình này là làm cho chính quyền địa phương mạnh lên, đồng thời cho phép người dân, các nhóm chính trị tham gia và có ảnh hưởng nhiều hơn vào tiến trình xây dựng, thực thi chính sách của Nhà nước ở trung ương cũng như địa phương. Phân cấp quản lý về chính trị thường (nhưng không luôn luôn) gắn với chính thể đại diện. Tuy nhiên, quá TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - 10 - trình phân cấp quản lý về chính trị thường đòi hỏi phải có những cải tổ về hiến pháp hoặc thể chế.

Phân cấp quản lý về hành chính là việc phân bổ lại thẩm quyền, trách nhiệm và nguồn ngân sách cho việc bảo đảm các dịch vụ công giữa các cấp chính quyền của quốc gia. Nó thể hiện ở việc chuyển giao quyền và trách nhiệm thực hiện các chức năng công cộng (bao gồm cả việc xây dựng kế hoạch, quản lý và chi tiêu) từ chính quyền cấp trên cho chính quyền cấp dưới. Phân cấp quản lý về hành chính thể hiện ở ba cấp độ chính đã đề cập là: phi tập trung hóa/tản quyền; ủy quyền; phân cấp quản lý. Trong đó, phi tập trung hóa/tản quyền được xem là cấp độ thấp nhất của decentralization.

Phân cấp tài khóa là sự phân bổ trách nhiệm quản lý và nguồn ngân sách giữa các cấp chính quyền. Phân cấp quản lý về ngân sách thể hiện dưới nhiều dạng, bao gồm: tự chủ tài chính hay tự hạnh toán kinh doanh; chính quyền trung ương và địa phương cùng làm; cho phép chính quyền địa phương được đặt ra một số khoản thuế, lệ phí hoặc hưởng toàn bộ hay một phần các khoản thu từ thuế, lệ phí. ở địa phương; chuyển một phần khoản thu từ thuế mà chính quyền trung ương thu được cho chính quyền địa phương; bảo lãnh hoặc cho chính quyền địa phương vay… Phân cấp quản lý về kinh tế được hiểu là việc chuyển giao quyền điều hành, quyết định hoạt động kinh doanh từ các cơ quan công quyền sang khối tư nhân. Thông thường, việc này gắn với quá trình tự do hóa kinh tế nền kinh tế thị trường, phá bỏ cơ chế tập trung, quan liêu, bao cấp.3 Khái niệm chuyển giao ngân sách Chuyển giao ngân sách là việc vận hành cấp ngân sách từ trung ương cho các cấp ngân sách địa phương dựa trên các tiêu chí và phương pháp tính toán nhất định nhằm đảm bảo mỗi cấp ngân sách địa phương có đủ nguồn tài chính để thực hiện hiệu quả các chức năng, nhiệm vụ được phân giao, giảm thiểu những bất bình đẳng về tài chính giữa các đơn vị hành chính hoặc để đạt được những mục tiêu quốc gia nhất định.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - 11 - Chuyển giao ngân sách nhà nước giữa các cấp chính quyền từ lâu đã là một công cụ quan trọng của tài chính công ở hầu hết các nước. Đây là vấn đề quan trọng trong quá trình phân cấp, vì thông qua số lượng, quy mô và cơ cấu chuyển giao giữa các cấp ngân sách, có thể đánh giá mức độ độc lập và quyền tự chủ của ngân sách mỗi cấp trong hệ thống ngân sách nhà nước. Nhìn chung, chuyển giao được sử dụng để đảm bảo nguồn thu phù hợp tương đối với nhu cầu chi tiêu của các cấp chính quyền địa phương, đồng thời nhằm thúc đẩy sự phát triển quốc gia, đạt được mục tiêu khu vực chẳng hạn như cân bằng ngang, cân bằng dọc và để tạo ra một liên minh kinh tế chung. Chuyển giao ngân sách tài trợ cho khoảng 60% chi tiêu địa phương ở các nước đang phát triển, các nước có nền kinh tế chuyển đổi và khoảng một phần ba chi phí ở các nước thành viên OECD (29% ở các nước Bắc Âu, 46% ở các nước còn lại).

Chuyển giao tài chính giữa các cấp chính quyền là một công cụ quan trọng của tài chính công ở hầu hết các nước vì: Thứ nhất, chính quyền trung ương có lợi thế hơn các chính quyền địa phương trong việc nâng cao nguồn thu, vì quy mô thu lớn hơn, thẩm quyền thu lớn hơn và chế tài xử lý các vi phạm dưới góc độ trung ương cũng lớn hơn. Tuy nhiên, các chính quyền địa phương có lợi thế trong việc cung cấp nhiều loại dịch vụ công cộng, bởi sự “gần” dân hơn, sâu sát với dân hơn, hiểu được nhu cầu của dân và đáp ứng các dịch vụ dễ dàng hơn. Thứ hai, sự chênh lệch đáng kể trong việc nâng cao năng lực thu tồn tại ở các cấp chính quyền. Nếu các cấp chính quyền địa phương dựa hoàn toàn vào nguồn lực của địa phương, thì khu vực giàu có có thể chi tiêu đáng kể hơn cho các dịch vụ công cộng so với các khu vực có thu nhập thấp.

Thứ ba, sử dụng nguồn lực từ trung ương để đảm bảo các ưu tiên quốc gia cơ bản sẽ được đáp ứng tại các chính quyền địa phương.Thông qua việc cung cấp các dịch vụ ưu tiên điển hình là y tế, giáo dục, đường giao thông, nước sạch và các dịch vụ khác có thể góp phần thực hiện công bằng xã hội và hỗ trợ xóa đói giảm nghèo. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - 12 - Vì vậy, việc thực hiện cơ chế chuyển giao tài chính nhằm tăng cường hiệu quả các nguồn lực cả ở chính quyền trung ương và địa phương là rất cần thiết.4 Đặc điểm của chuyển giao ngân sách nhà nước giữa trung ương và địa phương Thứ nhất, chuyển giao ngân sách nhà nước giữa trung ương và các địa phương khác nhau có sự khác biệt. Bởi vì, số bổ sung cân đối và bổ sung có mục tiêu ở các địa phương phụ thuộc vào tình hình ngân sách, kinh tế - xã hội của từng địa phương. Thứ hai, chính quyền trung ương thực hiện việc chuyển giao tới chính quyền địa phương một cách trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua các chính quyền trung gian.

Mức chuyển giao có thể được xác định theo số tuyệt đối hoặc tương đối. Số bổ sung cân đối từ ngân sách trung ương cho ngân sách địa phương được xác định theo nguyên tắc xác định số chênh lệch giữa số chi và nguồn thu ngân sách cấp dưới (bao gồm khoản thu ngân sách hưởng 100% và khoản thu được hưởng theo tỷ lệ phần trăm từ khoản thu phân chia giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương). Điều này dẫn đến các địa phương khác nhau sẽ cần có một khoản bổ sung khác nhau. Bổ sung có mục tiêu nhằm hỗ trợ ngân sách cấp dưới thực hiện nhiệm vụ chính sách do cấp trên ban hành, mức hỗ trợ cụ thể được xác định trên cơ sở khả năng cân đối của ngân sách và nhiệm vụ yêu cầu.

Nguồn chuyển giao được lấy chủ yếu từ nguồn ngân sách trung ương. Thứ ba, chuyển giao ngân sách có thể được thực hiện theo nhu cầu thực tế hoặc áp dụng công thức. Thường chuyển giao vô điều kiện theo nhu cầu thực tế phát sinh của địa phương, với mục đích giảm sự mất cân đối thu chi. Điều này không khuyến khích các địa phương nỗ lực thu thuế, thậm chí tạo sự ỷ lại và phụ thuộc vào trung ương.

Chuyển giao có mục tiêu sử dụng công thức đảm bảo tính công khai minh bạch và phải tính đến những khác biệt giữa các địa phương về nguồn lực, nhu cầu chi tiêu và khuyến khích địa phương phải nỗ lực nâng cao nguồn thu của mình. Thứ tư, chuyển giao ngân sách gồm chuyển giao ngân sách không điều kiện, có điều kiện, điều chuyển ngân sách ngang bằng hóa và cấp bổ sung ngân sách. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.5 Phân cấp tài khóa và tăng trưởng kinh tế Các học thuyết kinh tế cơ bản trước đây đều cho rằng phân cấp tài khóa sẽ tăng cường hiệu quả phát triển kinh tế.